## Trang 186 ၆။ ပန-အထူးကို ဆိုဦးအံ့၊ ၁- ဝုဋ္ဌော ကာမဇော အဘိညာဏ် တို့တွင်၊ တေရသ - တဆဲ့သုံးပါး ကုန်သော၊ သောမနဿဇဝနာနိ – သောမနဿဇောတို့သည်၊ ဟသနဝိ- ပြုံးရယ်ခြင်းကိုလည်း၊ ဇနေန္တိ’ဖြစ်စေကုန်၏။ ဝုဋ္ဌော ကာမဇော တစ်ခုယုတ် ၃ဝ အဘိညာဏ်ဒွေး ၍ ၃၂ ပါးသော စိတ်တို့ သည် ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ် ၂ ပါးကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်ကုန်၏၊ ပိသဒ္ဒါ အရ ရုပ်သာမညကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်ကုန်၏၊ ဣရိယာပုထ်ကိုလည်း ထောက်ပံ့ နိုင်ကုန်၏ ဟူလို။ ၆။ သောမနဿ၊ ပေ၊ ဇ န န္တိ ’ရွှေဝါကျ၌ ပြခဲ့သော ဝုဋ္ဌော ကာမ ဇော အဘိညာဏ်တို့တွင် လောဘမူ သောမနဿဇော ၄၊ ဟသိတုပ္ပါဒ် ဇော ၁၊ မဟာကုသိုလ်ကြိယာ သောမနဿဇော ၈ ၍ ၁၃ပါးကား ပြုံးရွှင် ခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်၏၊ ထိုတွင်... [ဆောင်] “ရှစ်ပုထုဇန်, ခြောက်သေက္ခန်, ငါးတန် ရဟန္တာ၊ ဟာသအကြောင်း, ထူးပြားရှောင်း,စိတ်ပေါင်း တေရသာ”... နှင့် အညီ၊ ပုထုဇန်တို့သည် လောဘမူ မဟာကုသိုလ် သောမနဿ ဇော ၈ ပါးတွင် တပါးပါးဖြင့် ပြုံးရယ်ကုန်၏၊ သေက္ခ (သောတာပန် သကဒါဂါမ် အနာဂါမ်)ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် သောမနဿဇော ၂ ကို ပယ်ပြီး ဖြစ်၍ လောဘမူ ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် ၂၊ မဟာကုသိုလ် သောမနဿဇော ၄၊ ပေါင်း ၆ ပါးတွင် တပါးပါးဖြင့် ပြုံးရယ်ကုန်၏၊ ဘုရား ရဟန္တာ တို့ကား ဟသိတုပ္ပါဒ်ဇော ၁၊ မဟာကြိယာ သောမနဿဇော ၄၊ ပေါင်း ၅ ပါးတွင် တပါးပါးဖြင့် ပြုံးတော်မူကုန်၏။ ဟသနံပိ၌’ပိသဒ္ဒါကားဝါကျကို ဆည်းသည်၊ ရယ်ရွှင်ခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်၏၊ ဝိညတ်ကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်၏ ဟူလို။ [ ဣရိယာပထံပိနှင့် နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၃၆.၃ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ တို့ကိုကား ဝိညတ္တိပိတုန်းက ဆည်းခဲ့ပြီး ဖြစ်၍ . ထင်မံ ဆည်းဘို့ မလို။] “ “ တတ္ထအပ္ပနာဇဝနံမှစ၍ ဟသနဝိဇနေန္တိ ” တိုင်အောင်သော စကား များကား ရုပ်ကိုဖြစ်စေနိုင်သော စိတ်များ၏ သတ္တိထူးကိုပြသော စကားရပ် တည်း၊ ထိုစကားအရ ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီ ကောက်ချက် ချသော ကဗျာ ဆောင်ပုဒ်ကို မှတ်သားရာ၏။ [ဆောင်] မနောဓာတုံ, တဒါရုံက, ရူပဝိပါက်, ဆဲ့ကိုးချက်မှာ, ရုပ်ကိုသာတည်း၊ အပ္ပနာဇဝန, ဆမ္ဘီသကား, ယာပထ လည်း, ဖွဲ့တည်းခိုင်းစေ၊ တထွေဝုဋ္ဌော,ကာဇောဘိညာ, ဒွတ္တိံသာကား, နှစ်ဖြာဝိညတ်-ကိုလည်းတတ်၏၊ သော မနဿ,ဆဲ့သုံးခုကား, ရှယ်မှရွှင်ခြင်း,လည်းပြုလျှင်း၏ ကြွင်းအာရုပ္ပ - ဝိပါကနှင့်, ပဉ္စဝိညာ, ဆဲ့လေးဖြာသည်, ဘယ်ဟာ ဖြစ်စေနိုင်ဘူးတည်း။ [မနောဓာတ် ၃, တဒါရုံ ၁၁, ရူပ၀ိပါက် ၅, ၎င်း ၁၉ ကား ရုပ်ကိုသာ ဖြစ်စေနိုင်၏၊ အပ္ပနာဇော ၂ ၆ ကား ရုပ်သာမညအပြင် ဣရိယာပုထ်ကိုလည်း ထောက်ပံ့နိုင်၏၊ ဝုဋ္ဌော ၁, ကာမဇော ၂၉, အဘိညာဉ် ၂, ပေါင်း ၃၂ ပါး ကား ရုပ်သာမည ဣရိယာပုထ်တို့ အပြင် ဝိညတ် ကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်၏၊ ထို ၃၂ ပါးတွင် သောမနဿဇော ၁၃ ကား ရုပ်သာမည’ ဣရိယာပုထ်’ ဝိညတ်အပြင် ရယ်ရွှင်ခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်၏၊ ကြွင်းသော အာရုံပ္ပဝိပါက် ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်တို့ကား ဘာတခုမျှ မဖြစ်စေနိုင်။] --- ## Trang 187 ရုပ်ကိုဖြစ်စေနိုင်သောကံ ၂၅ ပါးကို သင်္ဂြိုဟ်ထောက်၍ ရေတွက်ပါ။ ဂ။ ကမ္မဘာဝသည် ဘယ်အချိန်ကစ၍ ဘယ်ခဏ၌ ရုပ်ကို ဖြစ်စေသနည်း။ ရုပ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သောစိတ်များကို သင်္ဂြိုဟ်ထောက်၍ ရေတွက်ပါ။ ဃ။ စိတ်သည် ဘယ်အခါမှစ၍ ဘယ်ခဏ၌ ရုပ်ကို ဖြစ်စေသနည်း။ ဆ။ ရုပ်သာမညကိုသာ ဖြစ်စေနိုင်သောစိတ် မည်မျှနည်း၊ လင်္ကာပုဒ်ကို ထောက်ပါ။ ရုပ်ကို ဖြစ်စေခြင်းနှင့် တကွ ဣရိယာပုထ်ကို ထောက်ပံ့ နိုင်သောစိတ် မည်မျှနည်း၊ သင်္ဂြိုဟ်ပါဠိနှင့် လင်္ကာကို ထောက်ပါ။ [စာမေးပွဲပုစ္ဆာများ၌ ဤနေရာမှာ – ဣရိယာပုထ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သော စိတ်ကို ထုတ်ပြပါ” ဟု ပုစ္ဆာထုတ်လိမ့်မည်, အဖြေတူပင်။ ] ဈ။ ရုပ်ဣရိယာပုထ် ဝိညတ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သော စိတ် မည်မျှရှိသနည်း, သင်္ဂြိုဟ်နှင့် လင်္ကာပုဒ်ကို ထောက်ပါ။ ည။ ရုပ်ဣရိယာပုထ် ဝိညတ် အပြင် ရယ်ရွှင်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သော စိတ် မည်မျှရှိသနည်း၊ သင်္ဂြိုဟ်နှင့် လင်္ကာပုဒ်ကို ထောက်ပါ။ ဋ။ ပုထုဇဉ်တို့ အဘယ်စိတ်များဖြင့် ရယ်ကြသနည်း၊ လင်္ကာပုဒ်ကိုထောက်ပါ။ ဌ။ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့ အဘယ်စိတ်များဖြင့် ရယ်ကြသနည်း၊ ထောက်ပါ။ ဍ။ ဘုရားရဟန္တာတို့ အဘယ်စိတ်များဖြင့် ပြုံးတော်မူကြသနည်း။ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၃၆ ၅ ၇။ သိတုဏောတု သမညာတ၁ - သိဘဥတု ဥဏှဥထု ဟု အသိအမှတ်ပြုအပ်သော၊ တေဇောဓာတု - တေဇောဓာတ် သည်၊ ဗြိတိပ္ပတ္တ၁ဝ-သို့ရောက်မှသာလျှင်၊ ဥတုသမုဋ္ဌာနရုပ်- ဥတုကြောင့်ဖြစ်သောရုပ်ကို၊ အဇ္ဈတ္တဉ္စ-အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌၎င်း၊ ဗဟိဒ္ဓါစ-ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌၎င်း၊ ယထာရဟံ- ထိုက်သည်အား လျော်စွာ၊ သမုဋ္ဌာပေတိ-ဖြစ်စေ၏။ ၇။ သီတုဏှာတု ၊ ပေ ၊ သမုဋ္ဌာပေတိ-’ဤစကားရပ်ကား“ ဥတု” ဟူသော အကြောင်းတရားက ရုပ်ဖြစ်စေပုံကို ပြသော စကားရပ်တည်း၊ မဟာဘုတ် ၄ ပါးတွင် တေဇောဓာတ်ကိုပင် ယခု လောက၌ သီတဥတု (အအေးငွေ့) ဟူ၍၎င်း, ဥဏှဥတု ( အပူငွေ့) ဟူ၍၎င်း, အသိအမှတ် ပြုကြ လေသည်၊ အေးသော အရာဝတ္ထု ဟူသမျှ၌ သီတဥတု ( သီတတေဇော) ပါ၏၊ ပူနွေးသော အရာဝတ္ထု ဟူသမျှ၌ ဥဏှဥတု (ဥဏှတေဇော) ပါသည်၊ ဥတုနှင့် တေဇော ဟူသည့် အသံသာကွဲ၏, အနက်အရမှာ အငွေ့ဓာတ် ချည်းသာတည်း၊ မည်သည့်ဝတ္ထု၌မဆို အအေးငွေ့ အနွေးငွေ့ တခုခု အမြဲ ရှိသည်။ [သီတုဏှောတု=သီတ+ဥ+ဥတု။] --- ဌိတိပ္ပတ္တာ၁ — ရုပ်တရားတို့ မည်သည် ဌီအခိုက်အတန့်၌ ကြာမြင့်စွာ တည်နေရသောကြောင့် ဥပါဒ်ခိုက်ထက် ဌီအခိုက်မှာ အားကောင်း၏၊ ထို့ကြောင့် ဥတု ခေါ်သော ဤ တေဇောဓာတ်သည် ဥပါဒ်ပြီးနောက် ဌီအခိုက်သို့ ရောက်မှသာ ရုပ်ကိုဖြစ်စေ၏၊ ထိုဥတုကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်ကို ဥတုဇ — ရုပ် ဟု ခေါ်သည်။ [ ဌိတိပ္ပဘာဝ၌ ဧဝ သဒ္ဒါဖြင့် ဥပါဒ်ခိုက်၌ မဖြစ်စေနိုင် ဟု ကန့်သည်။ ] အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါစ---ထိုသို့ ဖြစ်စေရာဝယ် အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ ( ခန္ဓာ ကိုယ်တွင်း၌ ) ရောက်ရှိ တွေ့ထိသော ဥတုကလည်း ခန္ဓာကိုယ် အတွင်း၌ --- ## Trang 188 ဥတုဇရုပ်ကို ဖြစ်စေ၏၊ ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌ ( ကိုယ်၏ ပြင်ပ သစ်ပင် တော တောင် ရေ မြေ စသည့်တို့၌ ) ရှိသော ဥတုကလည်း ဗဟိဒ္ဓ၌ ဥတုဇရုပ် များကို ဖြစ်စေ၏၊ အသက်ဝိညာဉ် မရှိသော ဝတ္ထု ဟူသမျှသည် ဥတုဇ ရုပ်များချည်းသာ တည်း။ ယထာရဟံ — ဤသို့ အဇ္ဈတ္တဥတုက အဇ္ဈတ္တ၌ ရထိုက်သော ဥတုဇ ရုပ်ကလာပ်ကို, ဗဟိဒ္ဓဥတုက ဗဟိဒ္ဓ၌ ရထိုက်သော ရုပ်ကလာပ်ကို ဖြစ်စေ သည့် ဟု သိစေလို၍ ယထာရဟံ ဟု မိန့်သည်။ [ဥတုဇကလာပ် ၄ စည်းတွင် ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌ ၂ စည်းသာ ရထိုက်သည် ဟု ဆိုလတ္တံ့။] ဤစကားအရ — “သီတဥတု ဥဏှဥတု ဟု ခေါ်သော တေဇောဓာတ် သည် ဥပါဒ်ပြီးနောက် ဌီသို့ အရောက်တွင် ဥတုဇရုပ်ကို အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌ ရထိုက်သလို ဖြစ်စေသည်”ဟု နှုတ်တက်မှတ်ခဲ့ပါ။ ၈။ ဩဇာသင်္ခါတေ၁-ဩဇာ ဟု ဆိုအပ်သော၊ အာဟာ ရော – အာဟာရသည်၊ အာဟာရ သမုဋ္ဌာနရုပ် - အာဟာရ ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်ကို၊ အာဟရဏကာလေ- မျိုအပ်ရာ အခါ၌၊ ဌာနပတ္တေ၁၀-ဌီသို့ ရောက်မှသာလျှင်၊ သမုဋ္ဌာပေတိ- ဖြစ်စေ၏။ --- ဩဇာသင်္ခါတော၊ ပေ ၊ သမုဋ္ဌာပေတိ — ဤစကားရပ်ကား “အာဟာရ” ဟူသော အကြောင်းတရားက ရုပ်ဖြစ်စေပုံကို ပြသော စကား ရပ်တည်း၊ စားဘွယ် သောက်ဘွယ် ဟူသမျှ တို့၌ ပါရှိသော အဆီ အနှစ် အစေးကို သြဇာဟူ၍၎င်း, အာဟာရဟူ၍၎င်း ခေါ်၏။ [ တယ် အဆီ'အနှစ် အားကြီးတဲ့အစာ, တယ် အစေးအညှော်များတဲ့ ဆန်, စသော စကားများ သည် သြဇာကိုပြောသော စကားများတည်း။] နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၃၆၇ ၉။ တတ္ထ’ထို ရုပ်တို့တွင်၊ ဟဒယ ဣန္ဒိယရူပါဠိ- ဟဒယ ဣန္ဒိယရုပ်တို့သည်၊ ကမ္မဇာနေဝ-ကမ္မဇတို့ချည်းသာတည်း။ ၁၀။ ဝိညတ္တိဒွယံ - ဝိညတ်နှစ်ပါးသည်၊ စိတ္တဇမေဝ- စိတ္တဇ ချည်းသာတည်း။ ၁၁။ သဒ္ဓေါ - သဒ္ဒရုပ်သည်၊ စိတ္တောတုဇော- စိတ် နှစ်ပါးတို့ကြောင့် ဖြစ်၏။ --- အာဟရဏကာလဌာန ပတ္တောဝ ‘တစုံတခုသော စားဘွယ် သောက်ဘွယ်ကို စားသောက်သည့် အခါ ထို အစာတွင်း၌ပါသော ဩဇာနှင့် တကွ ရုပ်ဟူသမျှသည် ဥပါဒ် ဌီဘင် အားဖြင့် အစဉ်မပျက် ဖြစ်ပျက်ကြလေရာ, ဥပါဒ်ပြီးနောက် ဌီ အခိုက်သို့ အရောက် အရောက်တွင် သြဇာ ဟု ခေါ်သော အာဟာရရုပ်သည် ရုပ်သစ်တမျိုးကို တိုးပွား ဖြစ်ပေါ်စေ၏၊ ထို အာဟာရ ကြောင့် ဖြစ်သောရုပ်ကို “အာဟာရဇရုပ်” ဟု ခေါ်၏။ ဤ စကားစဉ်အရ — “သြဇာ ဟူသော အာဟာရသည် စားဘွယ်ကို မျိုလိုက်ရာအခါဝယ် ရောက်လေရာ အရပ်၌ အသစ်အသစ် ဥပါဒ်ပြီးနောက် ဌီသို့ အရောက်မှာ အာဟာရဇရုပ်ကို ဖြစ်စေသည့် ” ဟု နှုတ်တက် မှတ်ခဲ့ပါ။ ၉။ တတ္ထဟဒယ၊ပေ၊ကမ္မဇာနေဝ— ကမ္မဇာနေဝ၌ ဧဝဖြင့် စိတ္တဇ ဥတုဇ အာဟာရဇမရှိဟု ကန့်သည်၊ ဤစကားအရ ဟဒယရုပ် ၁,ဣန္ဒိယရုပ် ၈ အားဖြင့် ဧကန် ကမ္မဇရုပ် ၉ ပါးရှိသည့် ဟု မှတ်။ ၁၀။ ဝိညတ္တိဒွယံစိတ္တဇမေဝ — ဤစကားအရ ဧကန် စိတ္တဇရုပ် ၂ ဟု မှတ်ခဲ့ပါ၊ ကမ္မဇ စိတ္တဇ ဧကန်ရုပ်များကို ပေါင်း၍ ဧကဇ ( အကြောင်းတပါး ကြောင့် ဖြစ်သော)ရုပ် ၁၁ ပါးဟုလည်း မှတ်သားခဲ့ပါ။ ၁၁။ သဒ္ဓေါစိတ္တောတုဇော — စကားပြောသံ အသက်ရှူသံ စသည့် သည် စိတ္တဇ သဒ္ဒ တည်း၊ အပြင်ပ၌ မိုဃ်းသံ လေသံ ခေါင်းလောင်းသံ --- ## Trang 189 ဓာတ်သီချင်းသံနှင့် ဝမ်းတွင်း၌ လေသံတို့ကား ဥတုကြောင့် ဖြစ်သော ဥတုဇ သဒ္ဒတည်း၊ ဤသို့လျှင် သဒ္ဒရုပ်သည် စိတ် ဥတု ၂ ပါးကြောင့် ထိုက်သည်အား လျော်စွာ ဖြစ်၏၊ ဤစကားအရ ဒွိဇ (အကြောင်း ၂ ပါးကြောင့် ဖြစ်သော) ရုပ် ၁ ပါးဟု မှတ်ခဲ့ပါ။ ၁၂။ လဟုတာဒိတ္တယံ၊ပေ ၊ သန္တောတိ’ဥတု သာယာသည့်အခါ, စိတ်ကြည်လင်သည့်အခါ, အစာ အာဟာရ မျှတသည့် အခါတို့၌ ရုပ်ခန္ဓာ၏ ပေါ့ပါးမှု (လဟုတာ), နူးညံ့မှု (မုဒုတာ), ထိုထို အမှုကိစ္စတို့၌ ကောင်းမွန် ခံ့ညားမှု ( ကမ္မညတာ ) ရုပ်များသည့် ဖြစ်တတ်၏၊ ထို့ကြောင့် လဟုတာ စသော ရုပ် ၃ ပါးသည့် ဥတု စိတ် အာဟာရ တို့တွင် တပါးပါးကြောင့် ထိုက်သလိုဖြစ်၏၊ ဤစကားအရ တိဇရုပ် ၃ ပါးဟု မှတ်ခဲ့ပါ။ ၁၃။ အဝိနိဗ္ဘောဂ၊ ပေ ၊ သမ္ဘူတာနိ ’ အဝိနိဗ္ဘောဂရုပ် ၈ ပါး သည့် အကြောင်း လေးပါးကြောင့် ထိုက်သလို ဖြစ်၏။ အာကာသဓာတ် ဟူသည်လည်း၊ ရုပ်ကလာပ် ၂ ခု ပေါင်းစပ် မိလျှင် အလိုလို ပါလာသော “အကြား” တည်း၊ ထို့ကြောင့် ကမ္မဇကလာပ် ၂ ခုကြား ( အာကာသ) ကို ကမ္မဇ အာကာသဓာတ်, စိတ္တဇ ကလာပ် ၂ ခု ကြားကို စိတ္တဇ အာကာသ ဓာတ် စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ရလေသည်။ ဤ စကားအရ စတုဇရုပ် ၉ ပါးဟု မှတ်သားခဲ့ပါ။ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၃၆ ၉ ၁၄။ လက္ခဏရူပါနိ-လက္ခဏ ရုပ်တို့သည်၊ ကုတောစိ- မည်သည့် အကြောင်းကြောင့်မျှ၊ နဇာယန္တိ−မဖြစ်ကုန်။ သင်္ဂဟော အဋ္ဌာရသ - တဆဲ့ရှစ်ပါးသော ရုပ်တို့၎င်း၊ ပန္နရသ- တဆဲ့ ငါးပါးသော ရုပ်တို့၎င်း၊ တေရသ – တဆဲ့ သုံးပါးသော ရုပ်တို့၎င်း၊ ဒွါဒသစ - တဆဲ့နှစ်ပါးသော ရုပ်တို့ ၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ ယထာက္ကမံ-အစဉ်အားလျော်စွာ “အကြင် အကြင် အစဉ်ရှိတိုင်း” ဟုလည်း ဆိုနိုင်၏၊ ကမ္မစိတ္တော-တု ကာဟာရဇာနိ - ကမ္မဇ စိတ္တဇ ဥတုဇ အာဟာရဇရုပ်တို့ သည်၊ ဟောန္တိ‘ဖြစ်ကုန်၏။ ၁၄။ လက္ခဏရူပါနိ ၊ ပေ ၊ ဇာယ န္တိ ’လက္ခဏရုပ် ၄ ပါးကို မည် သည့် အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည် ဟု မဆိုသင့်။ [ အကြောင်းမှာ ဂါထာ၌ ထင်ရှားလတံ့၊ ] ဤစကားအရ နကုတောစိသမုဋ္ဌာန် ( ဘယ်အကြောင်း ကြောင့်မျှ မဖြစ်သော ) ရုပ် ၄ ပါးဟု မှတ်သားခဲ့ပါ။ သင်္ဂဟဂါထာ။ ။ အဋ္ဌာရသ ၊ ပေ ၊ ယထာက္ကမံ’ကား ကမ္မဇရုပ် စသည့်ကို အကျဉ်းချုပ် ရေတွက်ပြသော သင်္ဂဟဂါထာတည်း၊ ယထာက္ကမံ အရ ကမ္မဇရုပ် အဋ္ဌာရသ, စိတ္တဇရုပ် ပန္နရသ, ဥတုဇရုပ် တေရသ, အာဟာ ရဇရုပ် ဒွါဒသ ဟု သိလေ။ ကမ္မဇရုပ် ၁၈ ကား — ဧကန် ကမ္မဇရုပ် ၉ နှင့် အဝိနိဗ္ဘောဂရုပ် ၈ အာကာသဓာတ်တည်း။ [နောက်၉ပါးကို အနေကန် ကမ္မဇရုပ်များ ဟုလည်း ခေါ်နိုင်၏၊ စုဏ္ဏိယကို ပြန်ကြည့်။ ] စိတ္တဇရုပ် ၁၅ ကား—ဝိညတ် ၂, သဒ္ဒ ၁, လဟုတာဒိ ၃, အဝိနိဗ္ဘောဂနှင့် အာကာသဓာတ် ၁ တည်း။ --- ## Trang 190 ဥတုဇရုပ် ၁၃ ကား’ယခင် ၁၄ တွင် ဝိညတ် ၂ ကို နှုတ်။ အာဟာရဇရုပ် ၁၂ ကား’ယခင် ၁၃ တွင် သဒ္ဒရုပ်ကို ထပ်၍ နှုတ်။ ဇာယမာနာဒိရူပါနံ သဘာဝတ္တာ ‘ဤ ပါဌ်ကား လက္ခဏရုပ် ၄ ခု “နကုတောစိသမုဋ္ဌာန်” မည်ခြင်း၏ အကြောင်းကို ပြသော ပါဌ်တည်း၊ လက္ခဏ ရုပ်တို့သည် ဖြစ်ဆဲ ဆဲ ရုပ်တို့၏ ဓမ္မတာ ဖြစ်သောကြောင့် “မည်သည့် အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည် ဟု မဆိုနိုင်” ဟူလို၊ ဇာယမာန = ဖြစ်ဆဲရုပ်(ဥပါဒ်ဆဲရုပ်)၊ ဇာယမာနာဒိ၌ အာဒိသဒ္ဒါဖြင့် တည့်ဆဲရုပ်(ဌီရုပ်), ပျက်ဆဲရုပ် (ဘင်ရုပ်) ကို ယူ။ သဘာဝတ္တာ’လက္ခဏရုပ်တို့ ဟူသည် ဥပစယ သန္တတိ ဇရတာ အနိစ္စတာတို့တည်း၊ ဖြစ်ခြင်း (ဥပစယ-သန္တတိ)လက္ခဏာသည် ဖြစ်ဆဲရုပ်၏ သဘောတံထွာ ဓမ္မတာပင်တည်း၊ ရင့်ခြင်း(ဇရတာ)လက္ခဏာသည် တည်ဆဲ ရုပ်၏ သဘောတံထွာ ဓမ္မတာပင်တည်း၊ ပျက်ခြင်း (အနိစ္စတာ) လက္ခဏာ သည့် ပျက်ဆဲရုပ်၏ ဓမ္မတာပင်တည်း။ မုံ့လုံးကို ဝယ်စားသည့်အခါ အတွင်းမှာပါသော ထန်းလျက် အတွက် သီးခြား အဘိုးပေးဘွယ် မရှိသကဲ့သို့ ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားတို့က ဆိုင်ရာ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် --- ၃၇၁ အယံ-ဤသည်ကား၊ ဧတ္ထ – ရူပ ပရိစ္ဆေဒ၌၊ ရူပသမုဋ္ဌာန နယော၁-ရူပသမုဋ္ဌာန်နည်းတည်း။ ရုပ်ကိုစီမံလိုက်သည့်အခါ ၍ ဖြစ်ခြင်း ရင့်ခြင်း ပျက်ခြင်းဟူသောလက္ခဏာမှာ သဘောတံထွာ ဓမ္မတာအလိုက်ပါလာတော့၏၊ တသီးတခြား ပြုစီမံနေဘွယ် မရှိ၊ ထို့ကြောင့် ဤလက္ခဏရုပ် ၄ ပါးကို – “မည့်သည့် အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည့်” ဟု မဆိုနိုင်’ဟူလို။ [ အဋ္ဌကထာကြီးများ၌ ဥပစယနှင့် သန္တတိကို ပရိယာယ် အားဖြင့် ရုပ်လေးမျိုး၌ သွင်းသောနည်းလည်း ရှိသေး၏၊ ထိုနည်းကိုလိုက်၍ မာတိကာ အကောက်များ၌ အဋ္ဌာရသ စသော သင်္ချာတွင် ဥပစယနှင့် သန္တတိ သွင်း ပြီးလျှင် ကမ္မဇရုပ် ဝီသ ( ၂၀ ), စိတ္တဇရုပ် သတ္တရသ ( ၁၇ ), ဥတုဇရုပ် ပန္နရသ ( ၁၅ ), အာဟာရဇရုပ် စုဒ္ဒသ (၁၄) ဟု ဆိုထားသည်ကိုလည်း သတိပြုခဲ့ပါ။ ] လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ က။ ဥတုသည် ရုပ် ၂၈ ပါးတွင် အဘယ်ရုပ်နည်း၊ အဘယ်ခဏ၌ ရုပ်ကို ဖြစ်စေသနည်း။ ခ။ အာဟာရဟူသည့် ဘယ်အရာကို ခေါ်သနည်း၊ အဘယ်ခဏ၌ ရုပ်ကို ဖြစ်စေသနည်း။ ဂ။ အသက်ရှိသော သတ္တဝါတို့၌ ကမ္မဇ စသော ရုပ် ၄ မျိုးတွင် အဘယ် ရုပ်များရှိ၍၊ သစ်ပင် တော တောင် စသော သက်မဲ့ ဝတ္ထု၌ အဘယ် ရုပ်များ ရှိသနည်း။ ဃ။ ဧကန် ကမ္မဇရုပ် မည်မျှနည်း၊ သင်္ဂြိုဟ်ထောက်၍ ရေတွက်ပါ။