## Trang 266 (၆) တံတံ ဘူတနိမိတ္တံ – ပထဝီကသိုဏ်း အစရှိသော ထိုထို မဟာဘုတ် အာရုံကို၎င်း၊ ဘာဝနာဝိသေသဉ္စ – ပရိကမ္မ ဘာဝနာ အစရှိသော ဘာဝနာ အစဉ် အထူးကို၎င်း၊ ဥပါ ဒါယ-၍၊ တထာ တထာ - ထိုထို ကသိဏ နိမိတ္တ အစရှိသော အပြားအားဖြင့်၊ ပညတ္တာ-ပညတ်အပ်သော၊ ကသိဏနိမိတ္တာဒိ ကာစ - ကသိုဏ်းပညတ် ပရိကမ္မနိမိတ် အစရှိသော နိမိတ္တ ပညတ်၎င်း၊ ဣတိ ဧဝမာဒိပ္ပဘေဒါ ပန - ဤသို့ အစရှိသော ဟင်းလင်း ဖြစ်နေပုံကို အာရုံပြု၍ ဤ အရာဝတ္ထုကား "ကူပ (တွင်း)" အရာဝတ္ထုကား "ဂူဟာ (ဂူ)" ဟု နာမည်ပညတ် တင်ထားအပ်လေ၏၊ ဤသို့ ပညတ်အပ်သော အထည်ဒြဗ်သည် ဟင်းလင်းဟာလင်း ကောင်းကင်ကို စွဲ၍ ပညတ်အပ်သောကြောင့် "အာကာသပညတ်" မည်၏။ [ — မဟာဘုတ်ချင်း မထိ" ဟူရာ၌ တွင်းဂူတို့၏ အရှေ့နံရံ မဟာဘုတ် မြေသားနှင့် အနောက် နံရံ မဟာဘုတ် မြေသားတို့ မထိမိ-မစပ်မိကြသည့်ကို ယူ၊ ] ဂူဟာဒိကာ၌ အာဒိဖြင့် လေဏ- (လိုဏ်), ဆိဒ္ဓ- (အပေါက်), ဝိဝရ' (အကြား), သုသိရ− (အခေါင်း), စသည်များကို ယူ။ ။ [တံတံ ဘူတ ၆။ တံတံဘူတ၊ ပေ ၊ ကသိဏနိမိတ္တာဒိကာစ။ နိမိတ္တံ – ဖြင့် ကသိဏ ပညတ် ဖြစ်ပုံကို, ဘာဝနာဝိသေသံဖြင့် ပရိကမ္မနိမိတ္တ စသော နိမိတ္တပညတ် ဖြစ်ပုံကို ပြသည်။ ] ကမ္မဋ္ဌာန်း လေးဆယ်တွင် ကသိုဏ်း ပညတ်သည် ထိုထို မဟာဘုတ်အာရုံကို စွဲ၍ဖြစ်၏၊ ပထဝီဓာတ်လွန်ကဲသော ရုပ်ကလပ် မြေအပြင်ကိုစွဲ၍ "ပထဝီကသိဏ" အာပေါဓာတ်လွန်ကဲသော ရုပ် ကလာပ် ရေအယဉ်ကိုစွဲ၍ "အာပေါကသိဏ" စသည်ဖြင့် နာမ ပညတ်များ တင်ထားအပ်လေသည်၊ ဤကား ကသိဏပညတ်တည်း၊ ပရိကမ္မနိမိတ် ဥဂ္ဂဟ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် နိမိတ်ပညတ်များကား ဘာဝနာ အစဉ်အထူးကို စွဲ၍ဖြစ်ကြသည်၊ ထို ပညတ်များ ဖြစ်ပုံကို ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း၌ သိရလတံ့။ ဧဝမာဒိပ္ပဘေဒါ — ယခု ပြအပ်ခဲ့သော ပညတ်မှ တပါး တတိယာရုပ္ပ ဝိညာဏ်၏ အာရုံဖြစ်သော "နတ္ထိဘောပညတ်" "အာနာပါဏပညတ်" နီလ ပီတကသိုဏ်း စသော "ဝဏ္ဏကသိဏပညတ်" ပုဂ္ဂလပညတ် အဋ္ဌကထာ စသည့်၌ လာသော ပရမတ္ထတရားအပေါင်းကို စွဲ၍ ပညတ်အပ်သော "ဥပါဒ ပညတ်" ပဌမ စသည့်ကို ထောက်၍ "ဒုတိယ တတိယ စသော ပညတ်" အရှည်ကို ထောက်စာ၍ အတိုကို "ရဿ" အတိုကို ထောက်စာ၍ အရှည်ကို "ဒီဃ" စသော — "ဥပနိဓာပညတ်" စသော အားဖြင့် မရေမတွက်နိုင်အောင် များပြားစွာ ရှိ၏။ ပရမတ္ထတော အဝိဇ္ဇမာနာပိ — ပညတ်အပ်သမျှသော အရာဝတ္ထု အထည်ဒြဗ်စုသည် ပရမတ္ထအားဖြင့် အစစ်အမှန်ကို ရှာလျှင် တခုမျှ ထင်ရှား မရှိကြ၊ ဘူမိ-ဟု ပညတ်အပ်သော မြေသားဒြဗ်သည်ပင် ပုထုဇဉ်တို့ ထင်သည့် အတိုင်း အဆိုင် အခဲ အတွဲ အထု အစုအဝေးကြီး မဟုတ်၊ ရုပ်မှုန့် ရုပ်သေး အဋ္ဌကလာပ် ရုပ်မှုန့်ကလေးများသာ ဖြစ်သည်။ အတ္ထစ္ဆာယာကာရေန စိတ္တုပ္ပါဒါနံ အာရမ္မဏဘူတာ — ထိုအထည် ဒြဗ် အတ္ထ ပညတ်စုသည် ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှား မရှိပါသော်လည်း ပရမတ္ထတို့၏ အရိပ်အရောင် (ပရမတ္ထတရားသားတို့ကို စွဲမြှောင်လျက် ထင်ယောင် မြင်ယောင် ဖြစ်လာလောက်အောင်သော) အခြင်းအရာအားဖြင့် စိတ္တုပ္ပါဒ်မှာ ထင်လာသည်၊ စိတ် စေတသိက်တို့၏ အာရုံဖြစ်နေသည့် ဟူလို၊ [ အတ္ထစ္ဆာ ယာကာရ — အတ္ထ+ဆာယာ+အာကာရ။ အတ္ထ=ပရမတ္ထ+ဆာယာ= အရိပ်အရောင်+အာကာရ=အခြင်းအရာ။ ပညတ် ဖြစ်သော အထည်ဝတ္ထု ဒြဗ်စုသည် ပရမတ္ထတရားကိုသာ စွဲမြှောင်၍ အရိပ်အရောင် ထွက်နေသည့်နှင့် တူသည်။ ] --- ## Trang 267 တံတံ ဥပါဒါယ ဥပနိဓာယ — ထို အတ္ထပညတ် အထည်ဒြဗ် စုသည် ထိုထို အခြင်းအရာကို စွဲ၍၎င်း, ထိုထို အရာဝတ္ထုကို ထောက်၍၎င်း, ပညတ် အပ်သော ဒြဗ်စုတည်း၊ [ ထိုထိုအခြင်းအရာကိုစွဲ၍ ပညတ်အပ်ပုံမှာ ဘူမိပဗ္ဗတ စသော ပညတ်များကို ကြည့်၍ သိလေ၊ ထိုထို အရာဝတ္ထုကို ထောက်၍ ပညတ်ပုံမှာ အရှည်ကို ထောက်၍ အတိုကို "ရဿ" ပဌမကို ထောက်၍ နှစ်ခုမြောက်ကို "ဒုတိယ" စသော ပညတ်များတည်း။] ကာရဏံ ကတွာ တထာ တထာ ပရိကပ္ပိယမာနာ — ထိုထိုအခြင်းအရာ အားဖြင့်၎င်း, ထောက်စာ၍၎င်း, ရအပ်သော ဝတ္ထုသည် ပညတ်ခြင်း၏ အကြောင်းတည်း၊ ဥပမာ — ပထဝီစသော မဟာဘုတ်တို့၏ ပြန့်ကျယ် ပြားချပ် သော အခြင်းအရာ အားဖြင့် စုဝေးနေခြင်းသည် "ပထဝီ" ဟု ပညတ်ခြင်း၏ အကြောင်း ပဝတ္တနိမိတ် ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် "ပထဝီ" ကို ဝိဂြိုဟ် လုပ်လျှင် ယခင် ပဝတ္တနိမိတ် အကြောင်းကို ကြည့်၍ "ပတ္ထတီတိ ပထဝီ" ဟု ပြုလုပ်ရ၏။ [ပတ္ထတီ — ပြန့်ကျယ်ခြင်းသို့ ရောက်တတ်၏'ဟု ဆို။] ဤသို့လျှင် ထိုထို အခြင်းအရာကိုစွဲ၍ ထောက်စာ၍ ပညတ်ဘို့ရာ အကြောင်း ပဝတ္တနိမိတ်လုပ်၍ အမျိုးမျိုးအစားစား ထင်တိုင်း မြင်တိုင်း ကြံစီ၍ ယူအပ်သော အထည်ဝတ္ထုကို "အတ္ထပညတ်" ဟု ဆိုလေသည်။ သင်္ခါယတိ — စသော ကြိယာတို့ကား "ပညာပီယတိ" ၏ ပရိယာယ် (ကိုယ်စားလှယ်) ကြိယာများတည်း၊ ပညာပီယတိ တခုသာ "ပညတ္တိ" ပုဒ်၏ ဝိဂြိုဟ်ဖြစ်သောကြောင့် လိုရင်းကြိယာ ဖြစ်သည်။ ထိုတွင်... သင်္ခါယတိ — ဘူမိဟု ပညတ်အပ်သော မြေအပြင်ကို "ဘူမိ" ဟု ဆိုလျှင် ကောင်းစွာ ဆိုအပ်သည် မည်၏, မှန်ကန်စွာ ဆိုအပ်သည် မည်၏။ သမညာယတိ — ထို မြေအပြင်ကို "ဘူမိ" ဟူ၍ အားလုံး ညီတူညီမျှ သဘောတူ အသိအမှတ်ပြုအပ် သမုတ်ထားအပ်လေသည်။ ဝေါဟရီယတိ — အများကလည်း ထို မြေအပြင်ကို ပါဠိလို "ဘူမိ" မြန်မာလို "မြေကြီး" ဟု သုံးနှုန်း ပြောဆိုအပ်လေသည်။ ပညာပီယတိ — သူတစ်ပါးကိုလည်း ထို မြေသားကို "ဘူမိ" ဟု သိစေ အပ်, သိအောင် ပြောပြအပ်, ပြောပြနိုင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် မြေသား ဖြစ်သော ထို အထည့်ဒြဗ်ကို "ပကာရေဟိ ဉာပီ ယတိ" ဟူသော ဝစနတ္ထအရ "အတ္ထပညတ်" ဟု ဆိုအပ်သတည်း။ --- ## Trang 268 လေ့ကျင့်ခန်း မေးခွန်းများ က။ ရုပ်နှင့် နာမ်တရားများကို သင်္ဂြိုဟ်ထောက်၍ သရုပ်ကောက်ပါ။ ခ။ သဒ္ဒပညတ်, အတ္ထပညတ်ရအောင် ဝိဂြိုဟ် ၂ မျိုးပြု၍ အနက်ပေးပါ။ ဂ။ အဘယ် အခြင်းအရာကို အစွဲပြု၍ ဘူမိပဗ္ဗတ စသော ပညတ်များ ဖြစ် သနည်း, သင်္ဂြိုဟ်ထောက်ပါ။ ဃ။ သဒ္ဒ—အတ္ထ ပညတ် ၂ မျိုးတွင် မြေဒြဗ်ကို အဘယ်ပညတ် ဟု ဆို၍ ဘူမိသဒ္ဒါကို အဘယ်ပညတ် ဟု ဆိုမည်နည်း။ င။ အဘယ်ကိုစွဲ၍ ရထ သကဋ စသော ပညတ်များ ဖြစ်သနည်း, သင်္ဂြိုဟ် ထောက်ပါ။ စ။ အဘယ်ကိုစွဲ၍ ပုရိသ ပုဂ္ဂလ စသော ပညတ်များ ဖြစ်သနည်း, သင်္ဂြိုဟ် ထောက်ပါ။ ဆ။ အဘယ်ကိုစွဲ၍ ဒိသာ ကာလ စသော ပညတ်များ ဖြစ်သနည်း, သင်္ဂြိုဟ် ထောက်ပါ။ ဇ။ အဘယ်ကိုစွဲ၍ ကူပ ဂူဟာ စသော ပညတ်များ ဖြစ်သနည်း, သင်္ဂြိုဟ် ထောက်ပါ။ ဈ။ အဘယ်ကိုစွဲ၍ ကသိဏ နိမိတ္တ စသော ပညတ်များ ဖြစ်သနည်း, သင်္ဂြိုဟ် ထောက်ပါ။ ည။ ဧဝမာဒိပ္ပဘေဒါ-အရ အခြားသောပညတ်များကို မှတ်မိသမျှ ပြပါ။ ဋ။ ယခု ပြခဲ့သော "မြေသားဒြဗ်" စသော အတ္ထပညတ်များ၏ ပရမတ္ထ အားဖြင့် ထင်ရှား မရှိပုံကို ထင်ရှားအောင် ပြောပြပါ။ ဌ။ အတ္ထစ္ဆာယာ ကာရေန၏ အဓိပ္ပါယ်ကို နားလည်အောင် ပြောပြပါ။ ဍ။ သင်္ခါယတိ သမညာယတိတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ပြောပြပါ။ ဎ။ ဝေါဟရီယတိ ပညာပီယတိတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ပြောပြပါ။ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ပန-အဘိတပါးကား၊ ပညာပနတော- သဒ္ဒပညတ် အကျယ် ပညတ္တိ - သဒ္ဒ ပညတ်ကို၊ နာမ နာမကမ္မာဒိ နာမေန – နာမ နာမကမ္မ အစရှိသော အမည်ဖြင့်၊ ပရိဒီပိတံ- ပြအပ်၏။ သဗ္ဗ ပညတ် အကျယ်။ ။ ပညာပနတော၊ ပေ၊ ပရိဒီပိတာ-သဗ္ဗပညတ် ကိုကား နာမ နာမကမ္မ စသော အမည်များဖြင့် ထင်ရှားအောင် ပြအပ်၏၊ ဝါ-နာမ နာမကမ္မ စသော အမည်များဖြင့် ထင်ရှားအောင် ပြောပြကြပါလေ၊ ဆိုလိုရင်းကား သဗ္ဗပညတ် ဟူသမျှသည် နာမ နာမကမ္မ စသော အမည်ရ၏ ဟူလို။ ဥပမာ — ဘူမိ ဟူသော သဒ္ဒါကို — "နာမ" ဟူ၍၎င်း "နာမကမ္မ" ဟူ၍၎င်း ခေါ်နိုင်၏၊ နာမကမ္မာဒိ၌ အာဒိဖြင့် နာမဓေယျ-နိရုတ္တိ-ဗျဉ္ဇန-အဘိလာပ ဤ ၄ ပါးကိုယူ၊ ဘူမိ သဒ္ဒါသည် နာမဓေယျ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇန အဘိလာပဟူသော အမည်ကိုလည်း ရနိုင်သည်။ နာမ မည်ပုံ။ ။ နာမသဒ္ဒါသည် "အနက်သို့ ညွတ်တတ်၏" ဟူသော အဓိပ္ပါယ် "မိမိ အထံသို့ အနက်ကို ညွှတ်လာ စေတတ်၏" ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ကို ပြ၏။ "အတ္ထံ နမတီတိ နာမံ, အတ္တနိ အတ္ထံ နာမေတီတိ နာမံ" ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြု၊ အတ္ထ-အနက်ဒြဗ်သို့၊ နမတိ-ညွှတ်တတ်၏၊ ဣတိ- ထို့ကြောင့်၊ နာမံ-နာမ မည်၏။ အတ္တနိ-မိမိ (ဟူသော သဒ္ဒါ)သို့၊ အတ္ထံ- အနက် ဒြဗ်ကို၊ နာမေတိ-ညွှတ်လာစေတတ်၏၊ ဣတိ-ထို့ကြောင့်၊ နာမံ- နာမ မည်၏။ "အနက်သို့ ညွှတ်တတ်၏" ဟူသည့်ကား — ဘူမိသဒ္ဒါသည် "မြေကြီး" ဟူသော အနက်ကိုဟောစွမ်းနိုင်သော သတ္တိရှိ၏၊ ထိုသို့ ဟောစွမ်းနိုင်သော သတ္တိ ရှိသည့်အားလျော်စွာ မြေကြီး ဟူသော အနက်ကို ဟောဘို့ရာ အမြဲ --- ## Trang 269 ညွှတ်နေသကဲ့သို့ (အနက်ဒြဗ်ဘက်သို့ ဦးလှည့်နေသကဲ့သို့) ဖြစ်သည်ကို "အနက်သို့ ညွှတ်သည်" ဟု ဆိုသည်။ "မိမိသို့ အနက်ကို ညွှတ်စေတတ်၏" ဟူသည်ကား ထိုကဲ့သို့ ဟောစွမ်း နိုင်သော သတ္တိရှိသည့် အားလျော်စွာ ဘူမိသဒ္ဒါက မြေကြီးတည်းဟူသော အနက်ကို မိမိဟောနက် အဖြစ်ဖြင့် အမြဲ ကိုင်းရှိုင်းညွတ်လာ စေသကဲ့သို့ ဖြစ် သည်ကို "မိမိသို့ အနက်ကို ညွှတ်စေတတ်၏" ဟု ဆိုသည်။ [သဒ္ဒါကျမ်းတို့၌ ပြောရိုးအဓိပ္ပါယ်မှာ စဉ်းစားဘွယ်ရာသာတည်း။] နာမကမ္မ မည်ပုံ။ ။ ထို ဘူမိ ဟူသော သဒ္ဒါနာမ သည်ပင် အရေးပါ အရာရောက်သော ရှေးပညာရှိတို့ ပြုအပ်သော နာမည် ဖြစ်သောကြောင့် "ကတ္တဗ္ဗတိ ကမ္မံ, နာမမေဝ + ကမ္မ" အရ "နာမကမ္မ" မည်ပြန်သည်။ [ကတ္တဗ္ဗ-ပြုအပ်၏, မှည့်ခေါ်အပ်၏၊ ဣတိ-ကြောင့်၊ ကမ္မံ — ကမ္မမည်၏၊ နာမမေဝ-နာမသည်ပင် ကမ္မ-ကမ္မတည်း။] နာမဓေယျ မည်ပုံ။ ။ ထို ဘူမိဟူသော သဒ္ဒါနာမသည်ပင် ပညာရှိတို့ ပညတ် တင်ထားအပ်သောကြောင့် "မီယတိ ထပီယတိ ဓေယျံ, နာမမေဝ+ ဓေယျ" အရ "နာမဓေယျ" မည်ပြန်၏။ [မီယတိ ထပီယတိ-ရှေးလူကြီး သူမတို့ ထားအပ်၏'ဟု အနက်ဆို။] နိရုတ္တိ မည်ပုံ။ ။ ထို ဘူမိ ဟူသော သဒ္ဒါနာမသည်ပင် မရွတ်ဆိုမီ တိမ်မြုပ် ငုပ်နေသော အဖြစ်မှ ထုတ်ဖော်၍ ရွတ်ဆိုအပ်သောကြောင့် "ဥတ္တေဘိ ဥတ္တိ နီဟရိတွာ + ဥတ္တိ" အရ "နိရုတ္တိ" မည်ရပြန်သည်၊ [နီဟရိတွာ-ထုတ်ဖော်၍+ဥတ္တိ — ရွတ်ဆိုအပ်သော သဒ္ဒါတည်း — ဟု ဆို၊ ဘုရားမပွင့်မီက ပိဋကတော်တွေ မြုပ်နေ၏၊ ဘုရားပွင့်တော်မူမှ ထုတ်ဖော် ဟောအပ်သဖြင့် ပိဋကတော်တွေ ပေါ်လာပုံ ကြည့်လေ။] ဗျဉ္ဇန မည်ပုံ။ ။ ထို ဘူမိ ဟူသော သဒ္ဒါနာမ သည်ပင် အနက်ကို ထင်ရှား ပြတတ်သောကြောင့် "အတ္ထံ ဗျဉ္စယတိ ပကာသေတီတိ" အရ "ဗျဉ္ဇန" မည်ရပြန်သည်။ [အတ္ထံ- အနက်ဒြဗ် အတ္ထပညတ်ကို၊ ဗျဉ္စယတိ ပကာသေတိ-ထင်ရှားပြတတ်၏-ဟု ဆို။] အဘိလာပ မည်ပုံ။ ။ ထို ဘူမိ ဟူသော သဒ္ဒါနာမသည်ပင် ဝဒန္တ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အနက်သို့ ရှေးရှု၍ ရွတ်ဆို အပ်သောကြောင့် "အဘိလပ္ပ တီတိ" အရ "အဘိလာပ" မည်ရပြန်သည်၊ [အဘိလပ္ပတိ-အနက်သို့ ရှေးရှု (မှန်း၍) ရွတ်ဆို ပြောပြအပ်၏-ဟု ဆို။] ဤသို့ အားဖြင့် လူတယောက်၌ အမည် ၆ မျိုး မှည့်ထား သကဲ့သို့, ဘူမိ ဟူသော သဒ္ဒပညတ်-တခုသည်ပင် နာမ, နာမကမ္မ, နာမဓေယျ, နိရုတ္တိ, ဗျဉ္ဇန, အဘိလာပ ဟု အမည် ၆ မျိုး ရသည်၊ ထိုထို ဘာသာဝါဒ အလိုက် ပြောဆိုကြသော စကား ဟူသမျှသည် သဒ္ဒပညတ် ချည်းတည်း၊ သဒ္ဒပညတ် ဟူသမျှလည်း နာမ နာမကမ္မ စသော အမည်ကို ရနိုင်သည်ချည်း တည်း၊ ထို့ကြောင့် "နာမ နာမကမ္မာဒိနာမေန ပရိဒီပိတာ" ဟု မိန့်သည်။ သဒ္ဒပညတ် ၆ မျိုး။ ။ ထိုသို့ နာမ နာမကမ္မ စသည့် အမည် ရသော သဒ္ဒ ပညတ်သည် ဝိဇ္ဇမာနပညတ် စသော အားဖြင့် ၆ မျိုး ရှိပြန်၏၊ ၆ မျိုး သရုပ်ကို ပါဠိကြည့်၍ ရေတွက်လေ။ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် သာ- ထို သဒ္ဒ ပညတ်သည်၊ ဝိဇ္ဇမာန ပညတ္တိ - ဝိဇ္ဇမာန ပညတ်၎င်း၊ အဝိဇ္ဇ မာနပညတ္တိ - အဝိဇ္ဇမာန ပညတ်၎င်း၊ ဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာန ပညတ္တိ - ဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ် ၎င်း၊ အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ-အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ်၎င်း၊ ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ-ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ်၎င်း၊ အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာန ပညတ္တိစ - အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာန ပညတ် ၎င်း၊ ဣတိ-သို့၊ ဆဗ္ဗိဓံ- ၆ ပါး .အပြားရှိသည်၊ ဟောတိ-၏။ --- ## Trang 270 တတ္ထ – ထို ခြောက်ပါး တို့တွင်..... (၁) ယဒါ - အကြင် အခါ၌၊ ပရမတ္ထတော-ပရမတ္ထအားဖြင့်၊ ဝိဇ္ဇမာနံ - ထင်ရှားရှိ သော၊ ရူပဝေဒနာဒိ – ရုပ်ဝေဒနာ အစရှိသည်ကို၊ ဧတာယ- ဤ သဒ္ဒ ပညတ်ဖြင့်၊ ပညာပေန္တိ – ပညတ်ကြကုန်၏၊ တဒါ- ထိုအခါ၌၊ အယံ-ဤ သဒ္ဒပညတ်ကို၊ ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တီတိ - ဝိ ဇ္ဇမာနပညတ်ဟူ၍၊ ပဝုစ္စတိ-ဆိုအပ်၏၊ (၂) ယဒါပန - အကြင် အခါ၌ကား၊ ပရမတ္ထတော – ဖြင့်၊ အဝိဇ္ဇမာနံ – ထင်ရှား မရှိ သော၊ ဘူမိပဗ္ဗတာဒိ-ဘူမိပဗ္ဗတ အစရှိသည်ကို၊ တာယ- ဤ သဒ္ဒပညတ်ဖြင့်၊ ပညာပေန္တိ-ပညတ်ကြကုန်၏၊ တဒါ-ထို အခါ၌၊ အယံ - ဤ သဒ္ဒပညတ်ကို၊ အဝိဇ္ဇမာန ပညတ္တီတိ - အဝိဇ္ဇမာန ပညတ်ဟူ၍၊ ပဝုစ္စတိ-ဆိုအပ်၏၊ ပန – အဘိတပါး ၁။ ဝိဇ္ဇမာနပညတ်။ ။ ယဒါ ပရမတ္ထတော ၊ ပေ၊ ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ- ပညတ်အပ်သော အနက်ဒြဗ် အတ္ထပညတ်က ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိလျှင်, သဒ္ဒပညတ် (အမည်နာမ စကားသံ) ကို ဝိဇ္ဇမာန ပညတ် ဟု ဆိုရ၏၊ [ဝိဇ္ဇမာနဿ+ပညတ္တိ, ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ၊ ဝိဇ္ဇမာနဿ – ပရမတ္ထ အားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော အနက်ဒြဗ် အတ္ထ ပညတ်ကို+ပညတ္တိ – သိစေကြောင်း ဖြစ် သော သဒ္ဒပညတ်သည်၊ ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ – ဝိဇ္ဇမာနပညတ်မည်၏၊] ပုံစံ ရူပဝေဒနာ စသည်တည်း၊ ရူပ ဟူသော သဒ္ဒါသည် သဒ္ဒ ပညတ် တည်း၊ ထို သဒ္ဒပညတ်ဖြင့် ပြအပ်သော ပထဝီ အာပေါ စသော ရုပ် ၂၈ ခု ကား အတ္ထ ပညတ်တည်း၊ ထို ပထဝီ အာပေါ စသည်က ပရမတ္ထ အားဖြင့် ထင်ရှားရှိသောကြောင့် ထို အနက်ကိုပြသော ရူပသဒ္ဒါကို ဝိဇ္ဇမာနပညတ် ဟု ဆိုရလေသည်၊ ဝေဒနာ သညာ စသော ပရမတ္ထသဒ္ဒါဟူသမျှ ဝိဇ္ဇမာနပညတ် ချည်းတည်း။ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ကား၊ ဥဘိက္ခံ – ဝိဇ္ဇမာန, အဝိဇ္ဇမာန အားဖြင့် နှစ်ပါးသော အနက်တို့၏၊ ဝေါမိဿကဝသေန-ရောနှောခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်၊ သေသာ ကြွင်းသော ပညတ် တို့ကို၊ ယထာက္ကမံ - အကြင် အကြင် အစဉ်ရှိတိုင်း၊ (၃) ဆဠဘိညောတိ-ဆဠဘိညဟူ၍၎င်း၊ (၄) ဣတ္ထိသဒ္ဒေါတိ-ဣတ္ထိသဒ္ဒဟူ၍၎င်း၊ (၅) စက္ခုဝိညာဏန္တိ- စက္ခုဝိညာဏဟူ၍၎င်း၊ (၆) ရာဇပုတ္တောတိစ - ရာဇပုတ္တဟူ၍ ၎င်း၊ ဝေဒိတဗ္ဗာ-သိအပ်ကုန်၏။ ၂။ အဝိဇ္ဇမာနပညတ်။ ။ ယဒါပန ၊ ပေ ၊ အဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ—— အနက်ဒြဗ် အတ္ထပညတ်က ထင်ရှား မရှိသောကြောင့် ဘူမိ ဟူသော သဒ္ဒ ပညတ်လည်း "အဝိဇ္ဇမာနဿ + ပညတ္တိ" အရ အဝိဇ္ဇမာနပညတ် မည်ရ လေသည်၊ [အဝိဇ္ဇမာနဿ – ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိသော အနက် ကို + ပညတ္တိ — သိစေကြောင်း ဖြစ်သော သဒ္ဒပညတ်သည် အဝိဇ္ဇမာန ပညတ္တိ-အဝိဇ္ဇမာနပညတ် မည်၏၊ ပဗ္ဗတ-ဂေဟစသော သဒ္ဒါများကိုလည်း သိလေ။] ဥ၊ ပေ၊ ဝေဒိတဗ္ဗာ-ထို ထင်ရှားရှိသော အနက် ထင်ရှားမရှိသော အနက် ၂ ရပ်ကို ရောစပ်၍ ပညတ်ပြန်လျှင် (နာမည်တပ်ပြန်လျှင်) ဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိ-စသည့် ဖြစ်ပုံကို ပြလတံ့သော အစဉ်အတိုင်း သိရာ၏။ ၃။ ဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ် — ဆဠဘိည-ခြောက်ပါးသော အဘိညာဉ်ရှိသူ၊ ဤ၌ အဘိညာဉ် ၆ ပါးကား ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိ၍ ဝိဇ္ဇမာနတည်း၊ ထို အဘိညာဉ် ရှိသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကား ထင်ရှားမရှိ, အဝိဇ္ဇမာန တည်း၊ ထို ၂ ရပ်ကို ရောစပ်၍ ပညတ်ထားသောကြောင့် — ဆဠဘိည ဟူသော သဒ္ဒပညတ်ကို "ဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ်" ဟု ဆိုရသည်၊