## Trang 271 ပညတ်နှစ်မျိုးကိုသိပုံနှင့် နာမပညတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ပစ္စည်းပိုင်း ဝစီဃောသာနုသာရေန — စကား သံကို အစဉ်လိုက်သဖြင့်၊ သောတ ဝိညာဏဝီထိယာ—သောတ ဝိညာ ဏ ဝီထိ၊ တဒနုဝတ္တိက မနောဒွါရဝီထိ၏၊ ပဝတ္တာနန္တရုပ္ပန္န၌ [တေပိဋက (ဝိဇ္ဇာသုံးပါးရှိသူ), ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တ (ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်သို့ရောက်သူ) စသော သမာသ်ပုဒ်များကိုလည်း သိလေ။ ] - = ၄။ အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ် — ဣတ္ထိသဒ္ဒ — မိန်းမသံ၊ ဤ၌ ဣတ္ထိအရ မိန်းမ ဟူသည် ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိ, အဝိဇ္ဇမာနတည်း၊ အသံကား ( သဒ္ဒရုပ်ဖြစ်၍ ) ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိ၏, ဝိဇ္ဇမာနတည်း၊ ထို ၂ ရပ်ကို ရောစပ်၍ ပညတ်ထားသောကြောင့် "ဣတ္ထိသဒ္ဒ" ဟူသော သဒ္ဒပညတ်ကို "အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ်" ဟု ဆိုရသည်။ ၅။ ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ် — စက္ခုဝိညာဏံ=စက္ခုပသာဒကို မှီသော ဝိညာဏ်၊ ဤ၌ စက္ခုပသာဒ ဟူသည်လည်း ထင်ရှားရှိ၍ ဝိဇ္ဇမာန တည်း၊ ဝိညာဏ်စိတ်လည်း ထင်ရှားရှိ၏၊ ထို ၂ ရပ်ကိုရောစပ်၍ ပညတ်ထား သောကြောင့် "စက္ခုဝိညာဏ" ဟူသော သဒ္ဒပညတ်ကို ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာန ပညတ် ဟု ဆိုရလေသည်။ [ စက္ခုသမ္ဖဿ — သောတဝိညာဏံ စသည် ကိုလည်း သိရာ၏။] ၆။ အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ် — ရာဇပုတ္တ=မင်း၏သားတော်၊ ဤ၌ မင်းဟူသည်လည်း ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိ, အဝိဇ္ဇမာနတည်း၊ သားတော် ဟူသည်လည်း ထင်ရှားမရှိ၊ ထို ၂ ရပ်ကို ရောစပ်၍ ပညတ်ထား သောကြောင့် "ရာဇပုတ္တ" ဟူသော သဒ္ဒပညတ်ကို အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာန ပညတ် ဟု ဆိုရလေသည်။ [ ခတ္တိယပုတ္တ, ဗြဟ္မဏပုတ္တ, သေဋ္ဌိပုတ္တ စသည် ကိုလည်း သိလေ။ ] - နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် - မနောဒွါရဿ — ဖြစ်သည်၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သော မနောဒွါရ ဝီထိ၏၊ ဂေါစရာ — အာရုံဖြစ်သော၊ ( သာယံ ပညတ္တိ-၌ စပ်၊ ) ယဿ — အကြင် နာမပညတ်ကို၊ အနုသာရေန — အစဉ်လိုက် သဖြင့်၊ တတော—ထို တတိယမနောဒွါရဝီထိမှ၊ ပရံ—နောက်၌၊ အတ္ထာ—အနက်ဒြဗ် အတ္ထပညတ်တို့ကို၊ ဝိညာယန္တိ — သိအပ် ကုန်၏၊ သာယံပညတ္တိ—ထိုနာမပညတ်ကို၊ လောကသင်္ကေတ နိမ္မိတာ—လောကသင်္ကေတ, အဖြစ်သို့ ကျရောက်အောင် တစတစ စီစဉ်, တည်ထွင် ဖန်ဆင်းအပ်၏ ဟူ၍၊ ဝိညေယျာ—သိအပ်၏။ - ပညတ် ၂ မျိုးကို သိပုံနှင့် နာမပညတ် ဖြစ်လာပုံ။ ။ဝစီဃောသာ နုသာရေန၊ပေ၊နိမ္မိတာ—ကား နာမပညတ် အတ္ထပညတ်တို့ကို သိသော ဝီထိကို၎င်း, နာမပညတ်၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို၎င်း, ပြသော ဂါထာတို့တည်း။ [ နာမ ပညတ်ဟူသည် ပြခဲ့သော သဒ္ဒပညတ်ပင်တည်း။ ] — မြန်မာလို ဝစီဃောသာနုသာရေန သောတဝိညာဏဝီထိယာ "နွား" ပါဠိလို "ဂေါ" ဟူသော စကားသံကို ကြားသည့်အခါ, ထိုအသံကို အစဉ်လိုက်သော ( အာရုံပြုသော ) (၁) သောတဝိညာဏဝီထိ ဖြစ်၏။ သောတဝိညာဏဝီထိ ဖြစ်လျှင်, ထို လွန်ပြီး ချုပ်ပြီးသော "ဂေါ" ဟူသော အသံကို ဆက်လက်၍ အာရုံပြုသော ( ၂ ) တဒနုဝတ္တိက မနောဒွါရဝီထိ လည်း ဖြစ်ရိုးတည်း၊ ထို့ကြောင့် သောတဝိညာဏဝီထိယာ ဟူသော ပါဌ် ဖြင့် တဒနုဝတ္တိက မနောဒွါရဝီထိကိုပါ အဝိနာဘာဝနည်းအရ ယူလေ၊ [ တဒနုဝတ္တိက — တံ+အနုဝတ္တိက၊ တံ—ထို ရှေးဝီထိ နောက်သို့+ အနု ဝတ္တိက — အစဉ်လိုက်သော ] ၍ ၂ ဝီထိဖြင့် အသံသာမည ( သဒ္ဒါရုံမျှ ) ကိုသာ သိသေး၏၊ "ဂေါ" ဟူသော နာမည် ပညတ်ကို တပ်အပ် မသိ နိုင်သေး။ --- ## Trang 272 ပစ္စည်းပိုင်း ပဝတ္တာနန္တရုပ္ပန္နံ မနောဒွါရဿ ဂေါစရာ—ထို ၂ဝီထိ ဖြစ်ပြီးနောက် အခြားမဲ့၌ မနောဒွါရဝီထိသည် ၃ ကြိမ်မြောက်ဖြစ်၏၊ ထိုမနောဒွါရဝီထိက သာ— "နာမပညတ်" ဟု ခေါ်သော သဒ္ဒပညတ်ကို အာရုံပြုသည်၊ ထို့ကြောင့် "မနောဒွါရဿ ဂေါစရာ" ကို "သာယံပညတ္တိ" ၌ စပ်ပါ၊ [ ဂေါစရာကို အတ္ထာ၌ချည်း စပ်လေ့ရှိကြ၏, စဉ်းစားလေ၊ ] အတ္ထာယဿာနုသာရေန ဝိညာယန္တိ တတောပရံ—ထို နာမပညတ် ကို အစဉ်လိုက်၍ သိပြီးနောက်မှ အနက်ဒြဗ် အတ္ထပညတ်ကို ၄ ကြိမ်မြောက် မနောဒွါရဝီထိဖြင့် သိနိုင်သည်၊ ဤအစဉ်ကို ရည်ရွယ်၍.... "သဒ္ဒံ ပဌမစိတ္တေန, တီတံ ဒုတိယစေတသာ၊ နာမံ တတိယစိတ္တေန, အတ္ထံ စတုတ္ထစေတသာ"...ဟု မိန့်သည်။ သဒ္ဒံ —ပစ္စုပ္ပန် သဒ္ဒါရုံကို၊ ပဌမစိတ္တေန— ပဌမသောတဝိညာဏဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ—သိ၏၊ အတီတံ—လွန်ပြီးသော အတိတ် သဒ္ဒါရုံကို၊ ဒုတိယစေတ သာ— ၂ ကြိမ်မြောက် တဒနုဝတ္တိက မနောဒွါရဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ—ဆက်လက်၍ သိ၏၊ နာမံ—နာမပညတ် (သဒ္ဒပညတ်) ကို၊ တတိယစိတ္တေန—၃ ကြိမ်မြောက် မနောဒွါရဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ—ဆက်လက်၍ သိ၏၊ အတ္ထံ—အနက်ဒြဗ် အတ္ထ ပညတ်ကို၊ စတုတ္ထစေတသာ— ၄ ကြိမ်မြောက် မနောဒွါရဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ— ဆက်လက်၍ သိ၏။ သာယံပညတ္တိ၊ပေ၊လောကသင်္ကေတနိမ္မိတာ— [လောကသတ္တဝါ အပေါင်း + သင်္ကေတ = အမှတ်အသား + နိမ္မိတ = ဖန်ဆင်းအပ်သည့်, တည်ထွင်ထားအပ်သည်။ ] ထို နာမပညတ်( သဒ္ဒပညတ် ) ကို သတ္တဝါ အပေါင်း၏ အမှတ်သင်္ကေတ အဖြစ်သို့ ကျရောက်လာအောင် ရှေးလူကြီးတို့ တစတစ စီစဉ်လျက် တည်ထွင်အပ်သည်—ဟူလို။ ကမ္ဘာတည်ပြီးနောက် လူသတ္တဝါတွေ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ ထိုထို အကြောင်းအရာ (အနက်ဒြဗ် အတ္ထပညတ်) တွေသာ ရှိသေး၏၊ ထို နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟေ-၌၊ ပစ္စယသင်္ဂဟဝိဘာဂေါနာမ— ပစ္စယသင်္ဂဟဝိဘာဂ မည်သော၊ အဋ္ဌမော — အဋ္ဌမတို့၏ ပြည့်ကြောင်းဖြစ်သော၊ ပရိစ္ဆေဒေါ—သည်၊ ဣတိ—ပြီး၏။ အကြောင်းအရာကို ပြောဘို့ရာ စကား ( နာမ — သဒ္ဒပညတ် ) မရှိသေး၊ ထိုအခါ တော်တော် ဉာဏ်ပညာရှိသော လူကြီးက မြေသားဒြဗ်ကိုကြည့်၍ "ဘူမိ ပထဝီ" စသော စကား (နာမပညတ်) ကိုစ၍ တည်ထွင် ဖန်ဆင်း လိုက်၏၊ ထိုအခါကစ၍ "ဘူမိ" ဟု ပြောလိုက်လျှင် မြေကြီးဒြဗ်ကို ပြောသည် ဟု အများ နားလည်လေသည်၊ "ဘူမိ" သဒ္ဒါသည် မြေသားဒြဗ်ကို သိဘို့ရာ အမှတ်အသား စကားတလုံး ဖြစ်လေတော့သည်—ဟူလို။ မြန်မာလူမျိုး ပေါ်ပေါက်၍ မြန်မာစကားများကို တည်ထွင် ဖန်ဆင်းခဲ့ပုံ, ကုလားလူမျိုး ပေါ်ပေါက်၍ ကုလားစကားများကို တည်ထွင် ဖန်ဆင်းလာ ခဲ့ပုံ, စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး စကားများ ပေါ်ပေါက်လာပုံကို၎င်း, ယခုကာလ မှာပင် တော်တော် တွင်ကျယ်သူတို့က စကားသစ် စကားဆန်းများကို (အများ သုံး သင်္ကေတ ဖြစ်အောင်) တည်ထွင် ဖန်ဆင်းပုံများကို၎င်း, ဉာဏ်ဖြင့်ချဲ့ထွင် ကြည့်လေ၊ ဤသို့လျှင် နာမပညတ်( ထိုထို ဘာသာအလိုက် စကားသံ ) ကို လောကသင်္ကေတ အနေသို့ ကျရောက်အောင် အရေးပါ၍ အရာရောက်သူက တည်ထွင် ဖန်ဆင်း၍ ထားအပ်လေသည်။ လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ က။ သဒ္ဒပညတ်ကို အဘယ်သို့သော အမည်များဖြင့် ထင်ရှားအောင် ပြအပ် သနည်း။ ခ။ သဒ္ဒပညတ်ကို အဘယ့်ကြောင့် "နာမ" ဟု ဆိုရသနည်း။ ဂ။ အဘယ်ကြောင့် "နာမကမ္မ, နာမဓေယျ" ဟု ခေါ်ရသနည်း။ ဃ။ အဘယ်ကြောင့် "နိရုတ္တိ, ဗျဉ္စန" ဟု ခေါ်ဆိုရသနည်း။ --- ## Trang 273 ပစ္စည်းပိုင်း င။ အဘယ်ကြောင့် "အဘိလာပ" ဟု ခေါ်ဆိုရသနည်း။ စ။ ဘယ်ပညတ်မျိုးကို "ဝိဇ္ဇမာနပညတ်" ဟု ခေါ်သနည်း, ပုံစံပြပါ။ ဆ။ ဘယ်ပညတ်မျိုးကို "အဝိဇ္ဇမာနပညတ်" ဟု ခေါ်သနည်း, ပုံစံပြပါ။ ဇ။ "ဆဋ္ဌဘိည" ကို အဘယ်ကြောင့် အဘယ်ပညတ် ဟု ခေါ်သနည်း။ ဈ။ "ဣတ္ထိသဒ္ဒ" ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်ပညတ် ဟု ခေါ်သနည်း။ ည။ "စက္ခုဝိညာဏ" ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်ပညတ် ဟု ခေါ်သနည်း။ ဋ။ "ရာဇပုတ္တ" ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်ပညတ် ဟု ခေါ်သနည်း။ ဌ။ ဝစီဃောသာနုသာရေန ၂ ဂါထာကို အနက်ပေးပါ။ ဍ။ "ဂေါ" ဟူသော အသံကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် ရှေးဦးစွာ သိသနည်း, သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။ ဎ။ အတိတ်ဖြစ်သော "ဂေါ" သံကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသနည်း, သင်္ဂြိုဟ် ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။ ဏ။ "ဂေါ" ဟူသော နာမပညတ်ကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသနည်း, သင်္ဂြိုဟ် ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။ တ။ နွားကောင်ဒြဗ် ( အတ္ထပညတ် ) ကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသနည်း, သင်္ဂြိုဟ် ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။ ထ။ နာမပညတ် ဟူသမျှသည် အဘယ်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း, ထင်ရှား အောင် "ဘူမိ" သဒ္ဒါ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ပြောပြစမ်းပါ။ ပစ္စည်းပိုင်း နိဿယနှင့် အဓိပ္ပါယ် ပြီး၏။ ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ပဋိညာဉ်တော်—၍ ပစ္စယသင်္ဂဟ၏အခြားမဲ့မှ၊ ပရံ—နောက်၌၊ သမထဝိပဿနာနံ — သမထဝိပဿနာ ဟု ဆိုအပ် ကုန်သော၊ ဘာဝနာနံ—ဘာဝနာတို့၏၊ ဒွိဓမ္ပိ — နှစ်ပါးအပြား ရှိသည်လည်းဖြစ်သော၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ—ကမ္မဋ္ဌာန်းကို၊ ယထာ— အစဉ်အားလျော်စွာ၊ ပဝက္ခာမိ—ဆိုပေအံ့။ ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း။ ။ကမ္မဋ္ဌာန်း အမျိုးမျိုးကို ပြရာ အပိုင်းအခဏ်းကို "ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း" ဟု ခေါ်သည်။ သမထ၊ပေ၊ယထာက္ကမံ—ဤဂါထာကား ပဋိညာဉ်ကိုပြသော ဂါထာ တည်း၊ "ပစ္စယသင်္ဂဟ၏ အခြားမဲ့ဖြစ်သော ဤကာလမှ နောက်၌ သမထ ကမ္မဋ္ဌာန်း ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းအားဖြင့် ၂ မျိုးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အစဉ် အတိုင်း ပြမည်" ဟူလို။ သမထဝိပဿနာနံ ဘာဝနာနံ—လွန်စွာ အကျိုးများသဖြင့် မိမိတို့ သန္တာန်၌ အဖန်ဖန် ဖြစ်စေအပ်သော တရားကို "ဘာဝနာ"ဟုခေါ်သည်၊ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ ဘာဝနာ။ ဘာဝေတဗ္ဗာ — ရှေးဦးစွာ ဖြစ်စေအပ် ဖြစ်စေထိုက်, တကြိမ်ဖြစ်ပြီးနောက်လည်း ထပ်၍ထပ်၍ တိုးပွားစေအပ် တိုးပွားစေထိုက်၏၊ ဣတိ—ထိုကြောင့်၊ ဘာဝနာ—ဘာဝနာ မည်၏၊[ ထို ဘာဝနာကို မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်လာအောင် တိုးတက်ပွားများလာအောင် အားထုတ်ခြင်းကို "ဘာဝနာပွားခြင်း" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ] [ဆောင်] အကျိုးတရား, အလွန်များသဖြင့်, ဖြစ်ပွားစေအပ်, တရားမြတ်, မှတ်လေ ဘာဝနာ။ --- ## Trang 274 ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ထိုဘာဝနာသည် သမထဘာဝနာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟု ၂ မျိုးရှိ၏၊ ထိုတွင် သမုစ္စည်းပိုင်း၌ ပြခဲ့သော နီဝရဏတရားတို့ကို၎င်း, ဝိတက်စသော အောက်အောက်ဈာန်အင်္ဂါများကို၎င်း, ငြိမ်သက်စေသော သမာဓိကို "သမထဘာဝနာ" ဟု ခေါ်၏၊ "သမေတီတိ သမထော"။ သမေတိ—နီဝရဏ တရား ဝိတက်စသော ဈာန်အင်္ဂါများကို ငြိမ်သက်စေတတ်၏၊ ဣတိ—ကြောင့်၊ သမထော—သမထမည်၏၊ တရားကိုယ်မှာ လောကီကုသိုလ် ကြိယာ၌ရှိသော သမာဓိခေါ် ဧကဂ္ဂတာစေတသိက်တည်း၊ ထိုတွင် ပဌမဈာန်သမာဓိက နီဝရဏတို့ကို ငြိမ်းစေ၍, ဒုတိယဈာန် စသည်တို့က ဝိတက်စသည်တို့ကို ငြိမ်း စေသည်၊ [ ဒုတိယဈာန် စသည်တို့၌ ဝိတက်စသော အောက်အောက်ဈာန်အင်္ဂါ များ မပါသဖြင့် ငြိမ်းစေကြောင်းကို သိလေ၊ ] ၍ စကားအရ သမထဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်လျှင် မဟဂ္ဂုတ်ဈာန်များကို ရနိုင်သည်ဟု မှတ်။ တေဘူမကရုပ်နာမ်တရားကို အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တဟု ရှုတတ်သော ဉာဏ် ပညာကို "ဝိပဿနာဘာဝနာ" ဟု ခေါ်၏၊ "ဝိဝိဓေန အနိစ္စာဒိအာကာရေ န + ပဿတီတိ ဝိပဿနာ"။ ဝိဝိဓေန—အထူးထူးသော၊ အနိစ္စာဒိအာကာ ရေန—အနိစ္စအစရှိသော အခြင်းအရာအားဖြင့်၊ ပဿတိ—ရှုတတ်၏၊ ဣတိ— ထိုကြောင့်၊ ဝိပဿနာ—ဝိပဿနာ မည်၏၊ တရားကိုယ်မှာ မဟာကုသိုလ် မဟာကြိယာ၌ ယှဉ်သော ဉာဏ်တည်း၊ ဤဝိပဿနာကို ပွားများလျှင် မဂ်ဖိုလ်ကို ရနိုင်၏၊ ဤသို့ သမထဘာဝနာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟု ၂ မျိုး ရှိသည်။ ကမ္မဋ္ဌာနံ— [ကမ္မ + ဌာန၊ ကမ္မ = အမှု + ဌာန = တည်ရာ၊ ] "ကမ္မဿ + ဌာနံ ကမ္မဋ္ဌာနံ"။ ကမ္မဿ = ဘာဝနာကိုပွားများ အားထုတ် မှု၏ + ဌာနံ = တည်ရာ အာရုံသည်၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ = ကမ္မဋ္ဌာန်း မည်၏၊ ဤ စကားအရ ကမ္မဋ္ဌာန ( ကမ္မဋ္ဌာန်း ) ဟူသော ဘာဝနာ ၂ ပါးကို ပွားများ အားထုတ်မှု၏+တည်ရာ ဖြစ်သော ပထဝီကသိုဏ်း စသော အာရုံနှင့် ရုပ် နာမ် အာရုံများတည်းဟု မှတ်၊ [ပထဝီကသိုဏ်းစသော အာရုံသည် သမထ ဘာဝနာ၏ ကမ္မဋ္ဌာန်းတည်း၊ ရုပ်နာမ် အာရုံကား ဝိပဿနာဘာဝနာ၏ ကမ္မဋ္ဌာန်းတည်း၊ ရှေးရှေးသော ဘာဝနာအစဉ်ကို ကမ္မဋ္ဌာန်း ဟု တနည်း ခေါ်သေး၏၊ ထိုနည်းကို ဘာသာဋီကာမှာ ရှု။ ] သမထကမ္မဋ္ဌာန်းဝယ် သိဘွယ်များ - နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၁။ တတ္ထ — ထို သမထကမ္မဋ္ဌာန်း ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းတို့တွင်၊ သမထ သင်္ဂဟေ—သမထကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ၌၊ တာဝ — ရှေးဦးစွာ၊ ဒသ — ၁ဝ ပါးကုန်သော၊ ကသိဏာနိ— ကသိုဏ်းတို့၎င်း၊ ဒသ — ၁ဝ ပါးကုန်သော၊ အသုဘာ—အသုဘတို့ ၎င်း၊ ဒသ — ၁ဝ ပါးကုန်သော၊ အနုဿတိယော — အနုဿတိတို့၎င်း၊ စတဿော — လေးပါးကုန်သော၊ အပ္ပမညာယော — အပ္ပမညာ တို့၎င်း၊ ဧကာ — တခုသော၊ သညာ—သညာ၎င်း၊ ဧကံ—တခု သော၊ ဝဝတ္ထာနံ — ဝဝတ္ထာန်၎င်း၊ စတ္တာရော — လေးပါးကုန် သော၊ အာရုပ္ပါစ—အာရုပ္ပတို့၎င်း၊ ဣတိ—ဤသို့၊ သတ္တဝိဓေန— ခုနစ်ပါးအပြားအားဖြင့်၊ သမထကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟော—သမထကမ္မဋ္ဌာန သင်္ဂဟကို၊ ဝေဒိတဗ္ဗော—သိအပ်၏၊ တီဏိ နိမိတ္တာနိ—မှ၊ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ—ကို ပြန်၍ လိုက်စေသည်။ ယထာက္ကမံ—"သမထဝိပဿနာနံ" ဟု အစဉ်ရှိသည့်အတိုင်း သမထ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ရှေးဦးစွာပြ၍ ထိုနောက် ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပြမည်။ သမထကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ။ ။သမထကမ္မဋ္ဌာန်းကို သင်္ဂြိုဟ်ရေတွက်ရာ အခဏ်းကို "သမထကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ" ဟု ခေါ်သည်။ --- ## Trang 275 ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ၂။ ရာဂစရိတာ—ရာဂစရိုက်၎င်း၊ ဒေါသစရိတာ—ဒေါသ စရိုက်၎င်း၊ မောဟစရိတာ—မောဟစရိုက်၎င်း၊ သဒ္ဓါစရိတာ— သဒ္ဓါစရိုက်၎င်း၊ ဗုဒ္ဓိစရိတာ—ဗုဒ္ဓိစရိုက်၎င်း၊ ဝါ — ပညာစရိုက် ၎င်း၊ ဝိတက္ကစရိတာ—ဝိတက်စရိုက်၎င်း၊ ဣတိ—ဤသို့၊ ဆဋ္ဌိဓေန— ခြောက်ပါးအပြားအားဖြင့်၊ စရိတသင်္ဂဟော—စရိတသင်္ဂဟကို၊ ဝေဒိတဗ္ဗော—သိအပ်၏။ သမထကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀—ကသိုဏ်း ၁ဝ, အသုဘ ၁၀, အနုဿတိ ၁၀, အပ္ပမညာ ၄, အာဟာရေပဋိကူလသညာ ၁, စတုဓာတုဝဝတ္ထာန် ၁, အာရုပ္ပ ၄, ဟု ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ ၏ အကျဉ်းသရုပ်ကို သိနှင့်ရာ၏၊ အကျယ် လာလိမ့်လတံ့။ သတ္တဝိဓေန—အရ ၇ ပါးကား ကသိုဏ်း, အသုဘ စသော ဆိုခဲ့ပြီး ၇ ခဏ်းတည်း။ စရိုက်။ ။ [သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်၌ "စရိတာ" ဟု ရှိ၏၊ အဋ္ဌကထာကြီးတို့၌ "စရိယာ" ဟု ရှိသည်၊ စရိုက် — ဟူသည် ပင်ကိုယ်ရိုးရာ သူတကာ ဖြစ်နေ ကျထက် လွန်ကဲပိုမို၍ အဖြစ်များခြင်းတည်း၊ ထိုကဲ့သို့ အဖြစ်များသူကို "ရာဂစရိုက်ရှိသူ—သဒ္ဓါစရိုက်ရှိသူ"စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ရလေသည်။ ၁။ ရာဂစရိုက်ရှိသူသည် လောကီအာရုံကာမဂုဏ်ဘက်၌ မရှက်မကြောက် လိုက်စား၏။ ၂။ ဒေါသစရိုက်ရှိသူသည် နေရာတိုင်း၌ ရှူးရှူးရှဲရှဲနှင့် အမြဲစိတ်တို၏။ ၃။ မောဟစရိုက်ရှိသူသည် နမူးနထူးနှင့် ထိုင်းမှိုင်း ဖျင်းအ အောက်ကျ နောက်ကျ ရှိ၏။ ၄။ သဒ္ဓါစရိုက်ရှိသူသည် ရတနာ ၃ပါးကို လွန်စွာကြည်ညို၏။ [ သို့သော် အသိဉာဏ်နည်းလျှင် အလွဲအမှားကို ကြည်ညိုမိတတ်သည်။ ] ၅။ ဗုဒ္ဓိ ( ပညာ ) စရိုက်ရှိသူသည် ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာဖြင့် အရာရာ စဉ်းစားဆင်ခြင်လေ့ရှိ၏၊ သူများပြောတိုင်း မယုံ။ ၆။ ဝိတက်စရိုက်ရှိသူတို့သည် အကြံများပြီးလျှင် အလုပ်မတွင်ဘဲ ရှိတတ်၏။ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် - ၃။ ပရိကမ္မဘာဝနာ—ပရိကမ္မဘာဝနာ၎င်း၊ ဥပစာရ ဘာဝနာ—ဥပစာရဘာဝနာ၎င်း၊ အပ္ပနာဘာဝနာစ—အပ္ပနာ ဘာဝနာ၎င်း၊ ဣတိ — ဤသို့၊ တိဿော — သုံးပါးကုန်သော၊ ဘာဝနာ—ဘာဝနာတို့ကို၊ ဝေဒိတဗ္ဗာ—သိအပ်ကုန်၏။ ၄။ ပရိကမ္မနိမိတ္တံ — ပရိကမ္မနိမိတ်၎င်း၊ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ — ဥဂ္ဂဟနိမိတ်၎င်း၊ ပဋိဘာဂနိမိတ္တဉ္စ—ပဋိဘာဂနိမိတ်၎င်း၊ ဣတိ— ဤသို့၊ တီဏိ—သုံးပါးကုန်သော၊ နိမိတ္တာနိစ—နိမိတ်တို့ကိုလည်း၊ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ—သိအပ်ကုန်၏။ ကထံ— ကသိုဏ်းဆယ်ပါး, စသည်အားဖြင့်, အဘယ်သို့ ပြားသနည်း။ ကသိုဏ်း ၁၀ ပါး - ပထဝီကသိဏံ — မြေကသိုဏ်း၎င်း၊ အာပေါကသိဏံ — ရေကသိုဏ်း၎င်း၊ တေဇောကသိဏံ — မီးကသိုဏ်း၎င်း၊ ဝါယောကသိဏံ — လေကသိုဏ်း၎င်း၊ နီလကသိဏံ — ညိုသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊ ပီတကသိဏံ — ဝါသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊ လောဟိတကသိဏံ — နီသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊ ဩဒါတကသိဏံ — ဖြူသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊ အာလောကကသိဏံ — အလင်းကသိုဏ်း၎င်း၊ အာကာသကသိဏံ — ကောင်းကင်ကသိုဏ်း၎င်း။ ၃။ ဘာဝနာ ၃ ပါး, နိမိတ် ၃ ပါး — ဘာဝနာနှင့် နိမိတ်များကို ပါဠိရှိဘိုင်း သရုပ်မျှ မှတ်သားနှင့်ဦး, အကျယ်လာလိမ့်မည်။