## Trang 281 ၃။ အာနာပါနံ – အာနာပါနသည်၊ မောဟစရိတဿ – မောဟစရိုက် ရှိသူအား၎င်း၊ ဝိတက္ကစရိတဿ စ-ဝိတက်စရိုက် ရှိသူအား၎င်း၊ သပ္ပါယံ-လျောက်ပတ်၏။ ၄။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ အာဒယော - ဗုဒ္ဓါနုဿတိ အစရှိကုန် သော၊ ဆန္နံ - ခြောက်ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့သည်၊ သဒ္ဓါစရိ တဿ-သဒ္ဓါစရိုက် ရှိသူအား၊ သပ္ပါယာ-လျောက်ပတ်ကုန်၏။ # ၂။ ဒေါသစရိုက် ရှိသူဘို့။ ။ဒေါသစရိုက် ရှိသူသည်ကား ဆိုးဝါးသော အာရုံကို အာရုံပြုနေလျှင် သာ၍ ဒေါသတိုးဘွယ် ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဒေါသ ကင်းဘို့ရာ မေတ္တာစသော အပ္ပမညာ ၄, နီလ ကသိုဏ်း, ပီတ ကသိုဏ်း, လောဟိတ ကသိုဏ်း, သြဒါတ ကသိုဏ်း ၄, ဤ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၈ ပါးကို အား ထုတ်ရမည်၊ [ နီလ စသော အဆင်းများသည် သန့်ရှင်း ကြည်လင် ရကား ၎င်းတို့ကို အာရုံပြုရလျှင် ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာ သောမနဿ ဖြစ်လာ၏၊ မေတ္တာ စသည်များလည်း ထို့အတူပင်တည်း။] ၃။ မောဟဝိတက်စရိုက် ရှိသူတို့ဘို့။ ။မောဟသမားသည် ပျံ့လွင့် တုန်လှုပ်၏။ ( ဝိစိကိစ္ဆာ ဥဒ္ဓစ္စတို့နှင့် ယှဉ်ပုံ ကြည့်သဖြင့် ပျံ့လွင့် တုန်လှုပ် ကြောင်းကို သိလေ၊ ) ဝိတက် သမားလည်း အကြံများသဖြင့် ပျံ့လွင့်၏၊ အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကား ထွက်သက် ဝင်သက်ကို အချက်ကျကျလိုက်၍ အာရုံ ပြုရသဖြင့် တုန်လှုပ် ပျံ့လွင့်သော စိတ်ကို ချုပ်နိုင် ဖမ်းနိုင်သော ကမ္မဋ္ဌာန်း ပေတည်း၊ ထို့ကြောင့် မောဟနှင့် ဝိတက်စရိုက် ရှိသူ ၂ မျိုးသည်ကား အာနာ ပါနဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်းနှင့် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့်"အိပ်မပျော်ဘဲ ဝိတက်များနေလျှင်၊ အာနာပါနကို နှလုံးသွင်း"ဟု ပြောကြသည်။ ၄။ သဒ္ဓါစရိုက် ရှိသူဘို့။ ။ ပင်ကိုယ်က ကောင်းနေသော သဒ္ဓါ တရားသည်ကား ဘုရားစသော အာရုံများနှင့် တွေ့ကြုံလျှင် "အတိုင်းထက်အလွန် ၅။ မရဏူပသမသညာ ဝဝတ္ထာနိ- မရဏာနုဿတိ, ဥပသမာနုဿတိ, အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ, စတုဓာတု ဝဝတ္ထာန်တို့သည်၊ ဗုဒ္ဓိစရိတဿ - ပညာစရိုက် ရှိသူအား၊ သပ္ပါယာနိ - လျောက်ပတ်ကုန်၏။ ၆။ ပန- အဘို့ တပါးကား၊ သေသာနိ - ကြွင်းကုန်သော၊ သဗ္ဗာနိပိ – အလုံးစုံလည်း ဖြစ်ကုန်သော၊ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ - ကမ္မ ဋ္ဌာန်းတို့သည်၊ သဗ္ဗေသမ္ပိ - အလုံးစုံသော သူတို့အားလည်း သပ္ပါယာနိ-လျောက်ပတ်ကုန်၏၊ တတ္ထာပိ – ထို ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့ တွင်လည်း၊ ကသိဏေသု - ကသိုဏ်း ဆယ်ပါး တို့တွင်၊ ပုထုလံဝါ - ကောက်နယ် တလင်းဝန်းခန့် ကျယ်ပြန့်သော တံခွန်နဲ့ ဘုရား " ကဲ့သို့ တိုးတက် ဖွင့်ထွားလာဘွယ် ရှိသောကြောင့် ဗုဒ္ဓါ နုဿတိ ဓမ္မ သံဃ သီလ စာဂ ဒေဝတာနုဿတိ ၆ ပါးသည် သဒ္ဓါစရိုက် ရှိသူနှင့် သင့်တင့်လျောက်ပတ်၏။ ၅။ ပညာစရိုက် ရှိသူဘို့။ ။ပညာစရိုက်ရှိသူသည်ကား သိမ်မွေ့ နက်နဲ သော အာရုံနှင့် တွေ့ကြုံ၍ ကြပ်ကြပ် စဉ်းစားရလေ ပညာတိုးပွားလေ ဖြစ် သောကြောင့် သိမ်မွေ့နက်နဲသော မရဏာနုဿတိ ဥပသမာနုဿတိ အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ စတုဓာတုဝဝတ္ထာန်တို့နှင့် လျောက်ပတ်သည်။ ၆။ အများနှင့်ဆိုင်သော ကမ္မဋ္ဌာန်း။ ။သေသာနိ'အရကား ဆိုခဲ့ ပြီးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းများမှ ကြွင်းသော ပထဝီကသိုဏ်း, အာပေါ, တေဇော, ဝါယော, အာကာသ, အာလောက ဟူသော ၆ ပါးနှင့် အာရုပ္ပ ၄ ပါး ပေါင်း ၁၀ ပါးတည်း၊ ထို ကမ္မဋ္ဌာန်း ၁၀ ပါးကား မည်သည့်စရိုက်ရှိသူ မဆို အားလုံးနှင့် လျောက်ပတ်၏။ --- ## Trang 282 ကသိုဏ်းသည်သာ၊ မောဟစရိတဿ - မောဟစရိုက် ရှိသူ အား၊ သပ္ပါယံ - လျောက်ပတ်၏၊ ခုဒ္ဒကံဧဝ - စကောခွက် နွယ်,ကျဉ်းငယ်သော ကသိုဏ်းသည်သာ၊ ဝိတက္ကစရိတဿ- ဝိတက်စရိုက်ရှိသူအား၊ သပ္ပါယံ-၏၊ ဣတိ - ဤတွင် သပ္ပါယ ဘေဒ အပြီးတည်း။ အယံ-ဤ ဆိုအပ်ပြီးသည်ကား၊ ဧတ္ထ-ဤ ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ ၌၊ သပ္ပါယဘေဒေါ-သပ္ပါယဘေဒခဏ်း တည်း။ တတ္ထာပိ ၊ ပေ ၊ ဝိတက္ကစရိတဿ 'ထို ပြခဲ့သော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့တွင် ကသိုဏ်း ၁၀ ပါး၌ ကသိုဏ်းဝန်း စီမံသည့်အခါ ခွက်ငယ် စကော ငယ်ခန့် ငယ်ငယ်လည်း စီမံနိုင်၏။ ["ခွက်ငယ်"ဟူရာ၌ ယခုကာလ ရေသောက်ခွက် ကလေးလောက်ကို မယူနှင့်, တထွာနှင့် လက်လေးသစ်ခန့်မျှ ရှိသော ခွက်ကို ယူ၊ မန်း(ဗန်း)စကော တို့၏ပမာဏကား ခွက်ထက် အနည်းငယ် ကြီးသည့် ဟု ဆို၏၊ သို့သော် ယခုကာလ ဆန်ပြာတဲ့စကောလောက် မကြီးစေသင့်၊ ကောက်စပါးနယ်ရာ တလင်းဝန်းမျှလောက် ကျယ်အောင်လည်း စီမံနိုင်၏။ ထိုတွင်...... ပုထုလံ မောဟစရိတဿ— မောဟစရိုက် ရှိနေသူသည် ပင်ကိုယ်ကပင် တွေတွေဝေဝေ ဖြစ်နေရာ, ခက်ကျဉ်းကျဉ်း ကသိုဏ်းကို အာရုံပြုနေရပြန်လျှင် သာ၍ စိတ်ကျဉ်းကြပ်ဘွယ် ရှိသောကြောင့် ပြန့်ကျယ်သော ကသိုဏ်းနှင့်သာ လျောက်ပတ်၏။ ခုဒ္ဒကံ ဝိတက္ကစရိတဿဝ ဝိတက်စရိုက် ရှိသူသည် ပင်ကိုယ်က စိတ်လွင့်ပါး နေရာဝယ် ခက်ကျယ်ကျယ် ကသိုဏ်းကို အာရုံ ပြုနေရ ပြန်လျှင် ဝိတက်ကို အားပေးရာရောက်မည် ဖြစ်သောကြောင့် ဝိတက်ကို ချုပ်တည်း ဘို့ရာ ကျဉ်းငယ်သော ကသိုဏ်းဝန်းနှင့်သာ လျောက်ပတ်သည်။ [ ဝိတက္က စရိတဿေဝ-မှ ဧဝသဒ္ဒါကို "ပုထုလံဧဝ-ခုဒ္ဒကံဧဝ"ဟု ရှေ့ထိုင်စေ။] အထူးလျောက်ပတ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ရွေးချယ်ဘို့ရာ ဤ သပ္ပါယ ခဏ်းကို ပြဆိုရခြင်း ဖြစ်သည်၊ စင်စစ်မှာ ကမ္မဋ္ဌာန်းမှန်လျှင် ရာဂစသော စရိုက်ဆိုးကို ပယ်ရှား၍ သဒ္ဓါ ပညာကို တိုးပွားစေနိုင်သည်သာ ဖြစ်သော ကြောင့် မည်သည့်စရိုက်ရှိသူ မဆို အလုံးစုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား အလုံးစုံသော ကမ္မဋ္ဌာန်းများ အထိုက်အလိုက် လျောက်ပတ်သည်သာ။ လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ က။ အဘယ်တရားကို "အနုဿတိ" ဟု ခေါ်သနည်း။ ခ။ ဗုဒ္ဓ-ဓမ္မ-သံဃာနုဿတိတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ပြပါ။ ဂ။ အဘယ်ကို သီလ စာဂ ဒေဝတာနုဿတိဟု ခေါ်သနည်း။ ဃ။ အဘယ်ကို မရဏ ကာယဂတာ အာနာပါနဿတိ ဟု ခေါ်သနည်း။ င။ မေတ္တာသည် အဘယ်သဘောရှိ၍, အဘယ်ကို အာရုံပြုသနည်း။ စ။ ကရုဏာသည် အဘယ်သဘောရှိ၍, အဘယ်ကို အာရုံပြုသနည်း။ ဆ။ မုဒိတာသည် အဘယ်သဘောရှိ၍, အဘယ်ကို အာရုံပြုသနည်း။ ဇ။ ဥပေက္ခာသည် အဘယ်သဘောရှိ၍, အဘယ်ကို အာရုံပြုသနည်း။ ဈ။ မေတ္တာနှင့် ဥပေက္ခာတို့၏ တရားကိုယ်ကို ကောက်ပြပါ။ ည။ ထို ၄ ပါးကို အဘယ်ကြောင့် "ဗြဟ္မဝိဟာရ" ဟု ခေါ်သနည်း။ ဋ။ အဘယ်ကို "ဧကသညာ" ဟု ဆိုသနည်း။ ဌ။ အဘယ်ကို "ဧကံဝဝတ္ထာနံ" ဟု ဆိုသနည်း။ ဍ။ အာရုပ္ပ ၄ ပါး၏ အာရုံကမ္မဋ္ဌာန်းကို (စိတ်ပိုင်းအရ) ထုတ်ပြပါ။ ဎ။ စရိုက် ၆ ပါးနှင့် သက်ဆိုင်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းများကို ခွဲခြားပြပါ။ ဏ။ အားလုံးနှင့် သင့်တင့်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပြပါ။ တ။ မောဟစရိုက်ရှိသူဘို့ မည်မျှကျယ်သော ကသိုဏ်းဝန်းကို စီမံ၍ ဝိတက် စရိုက်ရှိသူတို့ မည်မျှကျဉ်းသော ကသိုဏ်းဝန်းကို စီမံရသနည်း။ --- ## Trang 283 ၁။ ပန - အဘို့ တပါးကား၊ ဘာဝနာသု- ဘာဝနာတို့တွင်၊ သဗ္ဗတ္ထာပိ-အလုံးစုံသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌လည်း၊ ပရိကမ္မဘာဝနာ – ပရိကမ္မဘာဝနာကို၊ လဗ္ဘတေဝ-ရအပ်သည်သာတည်း။ ၂။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ အာဒီသု-ဗုဒ္ဓါနုဿတိ အစရှိကုန်သော၊ အဋ္ဌသု-ရှစ်ပါးသောကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌၎င်း၊ သညာဝဝတ္ထာနေသု စ- အာဟာရေပဋိကူလသညာ,စတုဓာတုဝဝတ္ထာန်တို့၌၎င်း၊ ဣတိ- ဤသို့၊ ဒသသု-ဆယ်ပါးကုန်သော၊ ကမ္မဋ္ဌာနေသု-ကမ္မဋ္ဌာန်း တို့၌၊ ဥပစာရ ဘာဝနာဝ - ဥပစာရဘာဝနာ သည်သာလျှင်၊ သမ္ပဇ္ဇတိ-ပြည့်စုံ၏၊ အပ္ပနာ-အပ္ပနာဘာဝနာသည်၊ နတ္ထိ-မရှိ။ ဘာဝနာဘေဒ။ ။ သုံးပါးသော ဘာဝနာအပြားဖြင့် ရသင့်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ခွဲပြရာ အခဏ်းသည် "ဘာဝနာဘေဒခဏ်း" မည်၏။ ၁။ သဗ္ဗတ္ထာပိ၊ပေ၊လဗ္ဘတေဝ'ဆိုင်ရာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အာရုံပြုပြီးလျှင် ပထဝီ ပထဝီ စသည်ဖြင့် နှုတ်က ရွတ်၍၎င်း, စိတ်ဖြင့် မှန်း၍၎င်း, ရှေးဦးစွာ ပွားများမှုကို " ပရိကမ္မဘာဝနာ " ဟု ခေါ်၏၊ ဤ ပရိကမ္မဘာဝနာနှင့် မည်သည့် ကမ္မဋ္ဌာန်းမှ မကင်းစကောင်း၊ ပရိကမ္မဘာဝနာမှ အဆင့်ဆင့် တက်၍ ဥပစာရဘာဝနာ အပ္ပနာဘာဝနာသို့ ရောက်ရသည့်၊ [ပရိကရောတီတိ ပရိကမ္မံ၊ ပရိကရောတိ-အထက်အထက် ဘာဝနာကိုပေးတတ်၏၊ ဣတိ- ထို့ကြောင့်၊ ပရိကမ္မံ-ပရိကမ္မမည်၏။ ] ၂။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိအာဒီသု ၊ ပေ ၊ နတ္ထိ အပ္ပနာ'-အိမ် အနီးအပါးကို "အိမ်ဥပစာ" ဟု ခေါ်သကဲ့သို့, ထို့အတူ အပ္ပနာဘာဝနာ(ဈာန်မဂ်ဖိုလ် ၃။ ပန - အဘို့တပါးကား၊ သေသေသု - ကြွင်းကျန်ကုန် သော၊ သမတိံသ ကမ္မဋ္ဌာနေသု - အတိကျ သုံးဆယ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌၊ အပ္ပနာဘာဝနာပိ-အပ္ပနာဘာဝနာသည်လည်း၊ သမ္ပဇ္ဇတိ-ပြည့်စုံ၏။ ၄။ တတ္ထာပိ-ထိုသုံးဆယ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့တွင်လည်း၊ ဒသကသိဏာနိ – ဆယ်ပါးသော ကသိုဏ်းတို့သည် ၎င်း၊ အာနာပါနဉ္စ-အာနာပါနသည်၎င်း၊ ပဉ္စကဇ္ဈာနိကာနိ – ပဉ္စက ဈာန်နှင့် ယှဉ်ကုန်၏။ တရား) ၏ အနီးအပါးဖြစ်သော ဘာဝနာအစဉ်ကို "ဥပစာရဘာဝနာ" ဟု ခေါ်ရလေသည်။ [ဥပ(သမီပေ) + စရတိ ပဝတ္တတီတိ ဥပစာရော၊ ဥပ(သမီ ပေ) – အပ္ပနာဘာဝနာ၏ နီး၌၊ စရတိ ပဝတ္တတိ- ဖြစ်တတ်၏၊ ဣတိ-- ထိုကြောင့်၊ဥပစာရော-ဥပစာရမည်၏။ ]ပရိကမ္မဘာဝနာ သည်ပင်တဖြေးဖြေး ရင့်သည့် အခါ ဥပစာရ ဘာဝနာအမည် ရလေသည်၊ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ စသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့ကို ပွားများရာ၌ ဥပစာရဘာဝနာ တိုင်အောင်သာ ရောက်နိုင်၏၊ အပ္ပနာဘာဝနာသို့ မရောက်နိုင်၊ [ မရောက်နိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းကို ဘာသာ ဋီကာမှာ ရှု။] ၃။ သေသေသု ၊ပေ ၊ သမ္ပဇ္ဇတိ -- ဆိုင်ရာ အာရုံ၌ စွဲမြဲစွာ သက်ဝင် တည်နေသော ဈာန်မဂ်ဖိုလ် တရားများကို "အပ္ပနာဘာဝနာ"ဟု ခေါ်သည်၊ "အပ္ပနာ- အနိဿိတတ္တာ အပ္ပနာ" အပ္ပံ အနိဿိတံ-ဥပစာရဘာဝနာ ထက် လွန်ကဲ၍ စွဲမြဲစွာ အာရုံ၌ သက်ဝင် တည်နေတတ်၏။ ဣတိ – ထို့ကြောင့်၊ အပ္ပနာ-အပ္ပနာ မည်၏။ ၄။ ဒသကသိဏာနိ၊ပေ၊ပဉ္စကဇ္ဈာနိကာနိ'ကသိုဏ်း ၁၀ ပါးနှင့် အာနာပါန ကမ္မဋ္ဌာန်း တို့သည် ရူပါဝစရဈာန် ၅ ပါးလုံး၏ အာရုံတည်း၊ --- ## Trang 284 ၅။ ဒသအသုဘာ - ဆယ်ပါးသော အသုဘတို့သည်၎င်း၊ ကာယဂတာသတိ စ - ကာယဂတာသတိသည်၎င်း၊ ပဌမဇ္ဈာ နိကာ-ပဌမဈာန်နှင့် ယှဉ်ကုန်၏၊ ၆။ မေတ္တာဒယော- မေတ္တာ အစရှိကုန်သော၊ တယော- သုံးပါးသော ဗြဟ္မဝိဟာရတို့သည်၊ စတုက္ကဇ္ဈာနိကာ-စတုက္က ဈာန်နှင့် ယှဉ်ကုန်၏။ ၇။ ဥပေက္ခာ - ဥပေက္ခာ ဗြဟ္မဝိဟာရသည်၊ ပဉ္စမဇ္ဈာနိ ကာ-ပဉ္စမဈာန်နှင့်ယှဉ်၏၊ ဣတိ-ဤသို့၊ ရူပါဝစရဇ္ဈာနိကာနိ- ၎င်းတို့တွင် တပါးပါး အားထုတ်လျှင် ရူပဈာန် ၅ ပါးလုံးကို ရနိုင်၏ – ဟူလို၊ [ ဈာန်ငါးပါး အပေါင်းကို "ပဉ္စက" ဟု ခေါ်၏။ ] ၅။ ဒသအသုဘာ၊ ပေ ၊ ပဌမဇ္ဈာနိကာ --- အသုဘ ၁၀ ပါးနှင့် ကာယဂတာသတိ ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့သည်ကား ပဌမဈာန်၌သာ အာရုံ ဖြစ်ကုန်၏။ ၆။ မေတ္တာဒယော ၊ ပေ ၊ စတုက္ကဇ္ဈာနိကာ -- အောက် ရူပဈာန် ၄ ပါးကိုစတုက္ကဈာန် ဟု ဆိုသည်။ မေတ္တာ ကရုဏာ မုဒိတာ ဟူသော ဗြဟ္မ ဝိဟာရ ၃ ပါးသည် အောက်ဈာန် ၄ ပါး၏ အာရုံများတည်း။ ဤ စကားစဉ်အရ ပဌမဈာန်၏ အာရုံ ဖြစ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းပေါင်း ၂၅ ဟု မှတ်၊ အာရမ္မဏသင်္ဂဟတုန်းက "ပဉ္စဝီ- သုံးတန်" ဟူသော စကား လည်း ဤ ပဌမဈာန်ကို ရည်ရွယ်သော စကားတည်း၊ ကုသိုလ်ဝိပါက် ကြိယာ အားဖြင့် ပဌမဈာန် ၃ ပါးသည်၊ ၂၅ ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်း (ပညတ်တရား)ကို အာရုံပြုသည့် ဟူလို၊] ဒုတိယ တတိယ စတုတ္ထ ရူပဈာန်စိတ်တို့၏ အာရုံဖြစ် သော ကမ္မဋ္ဌာန်းကား ( ကသိုဏ်း ၁၀, အာနာပါန ၁, မေတ္တာစသော ၃ ) ၁၄ ပါး ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် "ဗာရသာ'ကိုးလီ" ဟု အာရမ္မဏသင်္ဂဟ၌ ဆိုခဲ့သည်။ ရူပါဝစရဈာန်နှင့် ယှဉ်ကုန်သော၊ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ-ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့ သည်၊ ဆဗ္ဗီသတိ-နှစ်ဆဲ့ခြောက်ပါတည်း။ ၈။ ပန – အဘို့ တပါးကား။ စတ္တာရော – လေးပါးကုန် သော၊ အာရုပ္ပါ-အာရုပ္ပကမ္မဋ္ဌာန်းတို့သည် အာရုပ္ပဇ္ဈာနိက- အာရုပ္ပဈာန်နှင့် ယှဉ်ကုန်၏၊ ဣတိ - ဤတွင် ဘာဝနာဘေဒ အပြီးတည်း။ အယံ-ဤ ဆိုအပ်ပြီးသည်ကား၊ ဧတ္ထ-ဤကမ္မဋ္ဌာန သင်္ဂဟ ၌၊ ဘာဝနာဘေဒေါ-ဘာဝနာဘေဒခဏ်း တည်း။ ၇။ ဥပေက္ခာ ပဉ္စမဇ္ဈာနိကာ = ဥပေက္ခာ ဗြဟ္မဝိဟာရသည် ပဉ္စမ ဈာန်နှင့်သာ ယှဉ်၏၊ ဤစကားစဉ်အရ- ပဉ္စမဈာန်စိတ်၏ အာရုံ ကမ္မဋ္ဌာန်း သည် ( ကသိုဏ်း ၁၀, အာနာပါန ၁, ဥပေက္ခာဗြဟ္မဝိဟာရ ၁ ) ၁၂ ပါး ရှိ၏ ဟု သိလေ၊ ထို့ကြောင့် " ဆဲ့နှစ်-သုံးပင်" ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဆဗ္ဗီသတိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနိကာနိ — ၍ ဆိုပြီးခဲ့သော စကားအရ ရူပ ဈာန်ကို ဆောင်စွမ်းနိုင်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့သည် ကသိုဏ်းပညတ် ၁၀,အသုဘ ပညတ် ၁၀, ဆံ အစရှိသော ကောဋ္ဌာသပညတ် ၁, အာနာပါန ၁, ဗြဟ္မဝိဟာရ တရား ၄ ပါး၏ အာရုံဖြစ်သော သတ္တာပညတ် ၄ မျိုး, ပေါင်း ၂၆ ပါးတည်း၊ အရူပဈာန်အတွက် ၂ ပါး လာဦးလတံ့။ ၈။ စတ္တာရော အာရုပ္ပါ အာရုပ္ပဇ္ဈာနိကာ – ဤ၌ အာရုပ္ပဈာန် လေးပါး၏ အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းကား ကောင်းကင်ပညတ်, ပဌမာရုပ္ပဝိညာဏ်, နတ္ထိဘာဝပညတ်, တတိယာရုပ္ပဝိညာဏ် တို့တည်း ဟု စိတ်ပိုင်းပြခဲ့သည့်အတိုင်းသိလေ၊ ဤ၌ပါသော အာကာသပညတ် နတ္ထိဘာဝ ပညတ် ၂ ပါးနှင့် ယခင် ရူပဈာန်အတွက် ပညတ် ၂၆ ပါးကိုပေါင်း၍ကမ္မဋ္ဌာန်း --- ## Trang 285 ၄၀ တွင် ပညတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပေါင်း ၂၈ ပါး ပါ၏၊ ကျန် ကမ္မဋ္ဌာန်း ၁၂ ပါး ပရမတ္ထတရားများတည်း။ [ဆောင်] ကသိုဏ်းဆယ်ဝ, အသုဘနှင့်, ကောဋ္ဌာသပါ, အာနာပါန, ဗြဟ္မဝိဟာ', ထို လေးဖြာ၏, သတ္တာပညတ်, လေးရပ်ဟု ပြ အာရုပ္ပဝယ်, နှစ်သွယ် ပညတ်, ဗ္ဗီသတို့, မုချပညတ်, အာရုံ မှတ်လော့၊ ကြွင်းလတ် ဆယ့်နှစ်, ပရမတ် စစ်သည့်, ခွဲလှစ် လေးဆယ် ကမ္မဋ္ဌာန်းတည်း။ လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ က။ အဘယ်ကို " ပရိကမ္မဘာဝနာ" ဟု ခေါ်သနည်း။ ခ။ အဘယ်ကို "ဥပစာရဘာဝနာ" ဟုခေါ်သနည်း။ ဂ။ အဘယ်ကို "အပ္ပနာဘာဝနာ" ဟု ခေါ်သနည်း။ ဃ။ ဥပစာရဘာဝနာသည် ရကောင်း၍ အပ္ပနာဘာဝနာ မရကောင်းသော ကမ္မဋ္ဌာန်းများကို သင်္ဂြိုဟ်ထောက်၍ ကောက်ပါ။ င။ ဘာဝနာ ၃ မျိုးလုံး ရကောင်းသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကိုသရုပ်ရေတွက်ပါ။ စ။ ရူပဈာန် ၅ ပါးလုံး၏ အာရုံကမ္မဋ္ဌာန်းကို သင်္ဂြိုဟ်ထောက်ပါ။ ဆ။ ပဌမဈာန်၏သာ အာရုံကမ္မဋ္ဌာန်းကို သင်္ဂြိုဟ်ထောက်၍ ပြပါ၊ ဇ။ အောက်ဈာန် လေးပါး၏သာ အာရုံကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပြပါ။ ဈ။ ပဉ္စမဈာန်၏သာ အာရုံဖြစ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သင်္ဂြိုဟ်ထောက်၍ပြပါ။ ည။ "ဆဗ္ဗီသတိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနိကာနိ" အရ ၂၆ ပါး သရုပ်ကို ပြပါ။ ဋ။ ပဌမဈာန်စိတ်၏ အာရုံ ကမ္မဋ္ဌာန်းပေါင်း မည်မျှ ဒုတိယ တတိယ စတုတ္ထ ပဉ္စမဈာန်စိတ်၏ အာရုံ ကမ္မဋ္ဌာန်းပေါင်း မည်မျှနည်း။ ဌ။ အာရုပ္ပဈာန် ၄ ပါးတို့၏ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အစဉ်အတိုင်း တွဲပြပါ။ ဍ။ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ တွင် ပညတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းများကို ရေတွက်ပါ။ ၁။ ပန-အဘို့ တပါးကား၊ နိမိတ္တေသု – နိမိတ် တို့တွင်၊ ပရိကမ္မနိမိတ္တံ – ပရိကမ္မနိမိတ်ကို၎င်း၊ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဉ္စ - ဥဂ္ဂဟ နိမိတ်ကို၎င်း၊ သဗ္ဗတ္ထာပိ – အလုံးစုံ သော ကမ္မဋ္ဌာန်း တို့၌လည်း၊ ယထာရဟံ - ထိုက်သည်အား လျော်စွာ၊ ပရိယာယေန - ပရိယာယ် အားဖြင့်၊ လဗ္ဘန္တေဝ - ရအပ်ကုန်သည်သာ။ ဂေါစရဘေဒ။ ။သုံးပါးသော အာရုံအပြားဖြင့် ရသင့်သော ကမ္မ ဋ္ဌာန်းကို ခွဲပြရာ အခဏ်းကို "ဂေါစရဘေဒခဏ်း" ဟု ခေါ်သည်။ [ဂေါစရ သဒ္ဒါ နိမိတ္တသဒ္ဒါတို့သည် အာရုံ ဟူသော အနက်ကို ဟောကုန်၏။] ၁။ ပရိကမ္မနိမိတ္တံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တဉ္စ သဗ္ဗတ္ထာပိ လဗ္ဘန္တေဝ- ကမ္မဘာဝနာ၏ အာရုံကို "ပရိကမ္မနိမိတ်"ဟု ခေါ်သည်။ ["ပရိကမ္မဿ+ နိမိတ္တံ, ပရိကမ္မနိမိတ္တံ" ပရိကမ္မဿ =ပရိကမ္မဘာဝနာ၏+နိမိတ္တံ= အာရုံ တည်း'ဟု အနက်ဆို။ ] ဥဂ္ဂဟနိမိတ်-ဟူသည်ကား စိတ်ဖြင့် မှန်း၍ ယူအပ်သော အာရုံတည်း၊ – "ဥဂ္ဂ ဟေတဗ္ဗန္တိ ဥဂ္ဂဟံ" ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗ=စိတ်ဖြင့် မှန်းယူ အပ်၏-ဟု ဆို၊ ဥဂ္ဂဟ နိမိတ်လည်း ပရိကမ္မဘာဝနာ၏ အာရုံပင် ဖြစ်၏၊ သို့သော် ဥဂ္ဂဟနိမိတ်-- ဟူသော နာမည်တူးကို ရသောကြောင့် ပရိကမ္မနိမိတ်-ဟု မခေါ်ရပြီ၊ထိုနိမိတ် ၂ ပါး၏ ဖြစ်ပုံကို ကိုယ်တိုင် ပြလတံ့။ ] ပရိယာယေန --- ဗုဒ္ဓါနုဿတိ စသည်တို့၌ မူလ စီးဖြန်း ကတည်းက ဘုရားဂုဏ်တော်ကို စိတ်ဖြင့် မှန်း၍ စီးဖြန်းရသောကြောင့် "ဘယ်အခိုက်မှာ ပရိကမ္မနိမိတ်, ဘယ်အခိုက်ကျတော့ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်" ဟု အထင်အရှား ခွဲခြား၍ မရ၊ ဂုဏ်တော်များ မထင်ရှားခင် ပရိကမ္မနိမိတ်, အတော် ထင်ရှားသည့်