## Trang 271

<mark>ပညတ်</mark>နှစ်မျိုးကိုသိပုံနှင့်နာမ<mark>ပညတ်</mark>ဖြစ်ပေါ်လာပုံပစ္စည်းပိုင်း<mark>ဝစီဃောသာနုသာရေန</mark> — စကားသံကို အစဉ်လိုက်သဖြင့်၊ သ<mark>ော</mark>တဝိညာဏဝီထိယာ—သ<mark>ော</mark>တ ဝိညာဏ ဝီထိ၊ <mark>တဒနုဝတ္တိက</mark> မနောဒွါရဝီထိ၏၊ <mark>ပဝတ္တာနန္တရုပ္ပန္န</mark>၌[တေပိဋက (<mark>ဝိ</mark>ဇ္ဇာသုံးပါးရှိသူ), <mark>ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တ</mark> (ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်သို့ရ<mark>ော</mark>က်သူ)စသော သမာသ်ပုဒ်များကိုလ<mark>ည်း</mark> သိလေ။ ]-=၄။ အ<mark>ဝိ</mark>ဇ္ဇမာနေန <mark>ဝိ</mark>ဇ္ဇမာနပညတ် — <mark>ဣတ္ထိသဒ္ဒ</mark> — မိန်းမသံ၊ ဤ၌ဣတ္ထိအရ မိန်းမ ဟူသည် ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိ, အဝိဇ္ဇမာနတ<mark>ည်း</mark>၊အသံကား ( <mark>သဒ္ဒရုပ်</mark>ဖြစ်၍ ) ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိ၏, ဝိဇ္ဇမာနတ<mark>ည်း</mark>၊ထို ၂ ရပ်ကို ရောစပ်၍ <mark>ပညတ်</mark>ထားသောကြောင့် "<mark>ဣတ္ထိသဒ္ဒ</mark>" ဟူသော<mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို "အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark>" ဟု ဆိုရသည်။

၅။ ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark> — စက္ခုဝိညာဏံ=စက္ခုပသာဒကိုမှီသော ဝိညာဏ်၊ ဤ၌ စက္ခုပသာဒ ဟူသည်လ<mark>ည်း</mark> ထင်ရှားရှိ၍ ဝိဇ္ဇမာနတ<mark>ည်း</mark>၊ ဝိညာဏ်စိတ်လ<mark>ည်း</mark> ထင်ရှားရှိ၏၊ ထို ၂ ရပ်ကိုရောစပ်၍ <mark>ပညတ်</mark>ထားသောကြောင့် "စက္ခုဝိညာဏ" ဟူသော <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark> ဟု ဆိုရလေသည်။ [ စက္ခုသမ္ဖဿ — <mark>သောတဝိညာဏ</mark>ံ စသည်ကိုလ<mark>ည်း</mark> သိရာ၏။]

၆။ အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark> — ရာဇပုတ္တ=မင်း၏သားတော်၊ဤ၌ မင်းဟူသည်လ<mark>ည်း</mark> ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိ, အဝိဇ္ဇမာနတ<mark>ည်း</mark>၊သားတော် ဟူသည်လ<mark>ည်း</mark> ထင်ရှားမရှိ၊ ထို ၂ ရပ်ကို ရောစပ်၍ <mark>ပညတ်</mark>ထားသောကြောင့် "ရာဇပုတ္တ" ဟူသော <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark> ဟု ဆိုရလေသည်။ [ ခတ္တိယပုတ္တ, ဗြဟ္မဏပုတ္တ, သေဋ္ဌိပုတ္တ စသည်ကိုလ<mark>ည်း</mark> သိလေ။ ]-နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်-<mark>မနောဒွါရ</mark>ဿ — ဖြစ်သည်၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သော <mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိ၏၊ ဂေါစရာ — အာရုံဖြစ်သော၊ ( သာယံ ပညတ္တိ-၌ စပ်၊ )ယဿ — အကြင် နာမ<mark>ပညတ်</mark>ကို၊ အ<mark>နု</mark>သာရေန — အစဉ်လိုက်သဖြင့်၊ တတော—ထို တတိယ<mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိမှ၊ ပရံ—<mark>နောက်</mark>၌၊အတ္ထာ—အနက်ဒြဗ် အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark>တို့ကို၊ ဝိညာယန္တိ — သိအပ်ကုန်၏၊ သာယံပညတ္တိ—ထိုနာမ<mark>ပညတ်</mark>ကို၊ လောကသင်္ကေတ<mark>နိမ္မိတာ</mark>—လောကသင်္ကေတ, <mark>အဖြစ်သို့ ကျရောက်အောင်</mark> တစတစ စီစဉ်,<mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်းအပ်၏ ဟူ၍၊ ဝိညေယျာ—သိအပ်၏။-<mark>ပညတ်</mark> ၂ မျိုးကို သိပုံနှင့် နာမ<mark>ပညတ်</mark> ဖြစ်လာပုံ။ ။ဝစီဃောသာနုသာရေန၊ပေ၊<mark>နိမ္မိတာ</mark>—ကား နာမ<mark>ပညတ်</mark> အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark>တို့ကို သိသော ဝီထိကို၎င်း,နာမ<mark>ပညတ်</mark>၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို၎င်း, ပြသော ဂါထာတို့တည်း။ [ နာမ<mark>ပညတ်</mark>ဟူသည် ပြခဲ့သော <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ပင်တည်း။ ]— မြန်မာလိုဝစီဃောသာနုသာရေန <mark>သောတဝိညာဏဝီထိယာ</mark>"နွား" ပါဠိလို "ဂေါ" ဟူသော စကားသံကို ကြားသည့်အခါ, ထိုအသံကိုအစဉ်လိုက်သော ( အာရုံပြုသော ) (၁) <mark>သောတဝိညာဏ</mark>ဝီထိ ဖြစ်၏။<mark>သောတဝိညာဏ</mark>ဝီထိ ဖြစ်လျှင်, ထို လွန်ပြီး ချုပ်ပြီးသော "ဂေါ" ဟူသောအသံကို ဆက်လက်၍ အာရုံပြုသော ( ၂ ) <mark>တဒနုဝတ္တိက</mark> မနောဒွါရဝီထိလ<mark>ည်း</mark> ဖြစ်ရိုးတ<mark>ည်း</mark>၊ ထို့ကြောင့် <mark>သောတဝိညာဏဝီထိယာ</mark> ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် <mark>တဒနုဝတ္တိက</mark> မနောဒွါရဝီထိကိုပါ အဝိနာဘာဝန<mark>ည်း</mark>အရ ယူလေ၊[ <mark>တဒနုဝတ္တိက</mark> — တံ+အ<mark>နု</mark>ဝတ္တိက၊ တံ—ထို ရှေးဝီထိ <mark>နောက်သို့</mark>+ အနုဝတ္တိက — အစဉ်လိုက်သော ] ၍ ၂ ဝီထိဖြင့် အသံသာမည ( <mark>သဒ္ဒ</mark>ါရုံမျှ )ကိုသာ သိသေး၏၊ "ဂေါ" ဟူသော <mark>နာမည် ပညတ်</mark>ကို တပ်အပ် မသိနိုင်သေး။

---

## Trang 272

ပစ္စည်းပိုင်း<mark>ပဝတ္တာနန္တရုပ္ပန္န</mark>ံ မနောဒွါရဿ ဂေါစရာ—ထို ၂ဝီထိ ဖြစ်ပြီး<mark>နောက်</mark>အခြားမဲ့၌ <mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိသည် ၃ ကြိမ်မြောက်ဖြစ်၏၊ ထို<mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိကသာ— "နာမ<mark>ပညတ်</mark>" ဟု ခေါ်သော <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို အာရုံပြုသည်၊ <mark>ထို့ကြောင့်</mark>"မနောဒွါရဿ ဂေါစရာ" ကို "သာယံပညတ္တိ" ၌ <mark>စပ်ပါ</mark>၊ [ ဂေါစရာကိုအတ္ထာ၌ချ<mark>ည်း</mark> စပ်လေ့ရှိကြ၏, စဉ်းစားလေ၊ ]

အတ္ထာယဿာ<mark>နု</mark>သာရေန ဝိညာယန္တိ တတောပရံ—ထို နာမ<mark>ပညတ်</mark>ကို အစဉ်လိုက်၍ သိပြီး<mark>နောက်</mark>မှ အနက်ဒြဗ် အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark>ကို ၄ ကြိမ်မြောက်<mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိဖြင့် သိနိုင်သည်၊ ဤအစဉ်ကို ရည်ရွယ်၍...."<mark>သဒ္ဒ</mark>ံ ပဌမစိတ္တေန, တီတံ ဒုတိယစေတသာ၊နာမံ တတိယစိတ္တေန, <mark>အတ္ထံ</mark> စတုတ္ထစေတသာ"...ဟု မိန့်သည်။<mark>သဒ္ဒ</mark>ံ —ပစ္စုပ္ပန် <mark>သဒ္ဒ</mark>ါရုံကို၊ ပဌမစိတ္တေန— ပဌမ<mark>သောတဝိညာဏ</mark>ဝီထိဖြင့်၊ဇာနာတိ—သိ၏၊ အတီတံ—လွန်ပြီးသော အတိတ် <mark>သဒ္ဒ</mark>ါရုံကို၊ ဒုတိယစေတသာ— ၂ ကြိမ်မြောက် <mark>တဒနုဝတ္တိက</mark> မနောဒွါရဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ—ဆက်လက်၍သိ၏၊ နာမံ—နာမပညတ် (<mark>သဒ္ဒ</mark>ပညတ်) ကို၊ <mark>တတိယစိတ္တေန—</mark>၃ ကြိမ်မြောက်<mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ—ဆက်လက်၍ သိ၏၊ <mark>အတ္ထံ</mark>—အနက်ဒြဗ် အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark>ကို၊ စတုတ္ထစေတသာ— ၄ ကြိမ်မြောက် <mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ—ဆက်လက်၍ သိ၏။

သာယံပညတ္တိ၊ပေ၊လောကသင်္ကေတ<mark>နိမ္မိတာ</mark>— [လောက<mark>သတ္တဝါ</mark>အပေါင်း + <mark>သင်္ကေတ</mark> = အမှတ်အသား + နိမ္မိတ = ဖန်ဆင်းအပ်သည့်,<mark>တည်ထွင်</mark>ထားအပ်သည်။ ] ထို နာမပညတ်( <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark> ) ကို <mark>သတ္တဝါ</mark>အပေါင်း၏ အမှတ်သင်္ကေတ <mark>အဖြစ်သို့</mark> ကျရောက်လာအောင် ရှေးလူကြီးတို့တစတစ စီစဉ်လျက် <mark>တည်ထွင်</mark>အပ်သည်—ဟူလို။

ကမ္ဘာတည်ပြီး<mark>နောက်</mark> လူသတ္တဝါတွေ <mark>ပေါ်ပေါက်</mark>လာသည့်အခါထိုထို အကြောင်းအရာ (အနက်ဒြဗ် အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark>) တွေသာ ရှိသေး၏၊ ထိုနိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်

အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟေ-၌၊ ပစ္စယသင်္ဂဟဝိဘာဂေါနာမ—ပစ္စယသင်္ဂဟဝိဘာဂ မည်သော၊ အဋ္ဌမော — အဋ္ဌမတို့၏ပြည့်ကြောင်းဖြစ်သော၊ ပရိစ္ဆေဒေါ—သည်၊ ဣတိ—ပြီး၏။

အကြောင်းအရာကို ပြောဘို့ရာ စကား ( နာမ — <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark> ) မရှိသေး၊ထိုအခါ တော်တော် ဉာဏ်ပညာရှိသော လူကြီးက မြေသားဒြဗ်ကိုကြည့်၍"ဘူမိ ပထဝီ" စသော စကား (နာမပညတ်) ကိုစ၍ <mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်းလိုက်၏၊ ထိုအခါကစ၍ "ဘူမိ" ဟု ပြောလိုက်လျှင် မြေကြီးဒြဗ်ကို ပြောသည်ဟု အများ နားလည်လေသည်၊ "ဘူမိ" <mark>သဒ္ဒ</mark>ါသည် မြေသားဒြဗ်ကို သိဘို့ရာအမှတ်အသား စကားတလုံး ဖြစ်လေတော့သည်—ဟူလို။

မြန်မာလူမျိုး <mark>ပေါ်ပေါက်</mark>၍ မြန်မာစကားများကို <mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်းခဲ့ပုံ,ကုလားလူမျိုး <mark>ပေါ်ပေါက်</mark>၍ ကုလားစကားများကို <mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်းလာခဲ့ပုံ, စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး စကားများ <mark>ပေါ်ပေါက်</mark>လာပုံကို၎င်း, ယခုကာလမှာပင် တော်တော် တွင်ကျယ်သူတို့က စကားသစ် စကားဆန်းများကို (အများသုံး <mark>သင်္ကေတ</mark> ဖြစ်အောင်) <mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်းပုံများကို၎င်း, ဉာဏ်ဖြင့်ချဲ့ထွင်ကြည့်လေ၊ ဤသို့လျှင် နာမ<mark>ပညတ်</mark>( ထိုထို ဘာသာအလိုက် စကားသံ ) ကိုလောက<mark>သင်္ကေတ</mark> အနေသို့ ကျရောက်အောင် အရေးပါ၍ အရာရောက်သူက<mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်း၍ ထားအပ်လေသည်။

လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ

က။ <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို အဘယ်သို့သော အမည်များဖြင့် ထင်ရှားအောင် ပြအပ်သနည်း။

ခ။ <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို အဘယ့်ကြောင့် "နာမ" ဟု ဆိုရသန<mark>ည်း</mark>။

ဂ။ အဘယ်ကြောင့် "နာမကမ္မ, နာမဓေယျ" ဟု ခေါ်ရသန<mark>ည်း</mark>။

ဃ။ အဘယ်ကြောင့် "နိရုတ္တိ, ဗျဉ္စန" ဟု ခေါ်ဆိုရသန<mark>ည်း</mark>။

---

## Trang 273

ပစ္စ<mark>ည်း</mark>ပိုင်း

င။ အဘယ်ကြောင့် "အဘိလာပ" ဟု ခေါ်ဆိုရသနည်း။

စ။ ဘယ်<mark>ပညတ်</mark>မျိုးကို "ဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark>" ဟု ခေါ်သန<mark>ည်း</mark>, ပုံစံပြပါ။

ဆ။ ဘယ်<mark>ပညတ်</mark>မျိုးကို "အဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark>" ဟု ခေါ်သန<mark>ည်း</mark>, ပုံစံပြပါ။

ဇ။ "ဆဋ္ဌဘိည" ကို အဘယ်ကြောင့် အဘယ်<mark>ပညတ်</mark> ဟု ခေါ်သနည်း။

ဈ။ "<mark>ဣတ္ထိသဒ္ဒ</mark>" ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်<mark>ပညတ်</mark> ဟု ခေါ်သန<mark>ည်း</mark>။

ည။ "စက္ခုဝိညာဏ" ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်<mark>ပညတ်</mark> ဟု ခေါ်သန<mark>ည်း</mark>။

ဋ။ "ရာဇပုတ္တ" ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်<mark>ပညတ်</mark> ဟု ခေါ်သနည်း။

ဌ။ <mark>ဝစီဃောသာနုသာရေန</mark> ၂ ဂါထာကို အနက်ပေးပါ။

ဍ။ "ဂေါ" ဟူသော အသံကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် ရှေးဦးစွာ သိသန<mark>ည်း</mark>,သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။

ဎ။ အတိတ်ဖြစ်သော "ဂေါ" သံကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသန<mark>ည်း</mark>, သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။

ဏ။ "ဂေါ" ဟူသော နာမ<mark>ပညတ်</mark>ကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသန<mark>ည်း</mark>, သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။

တ။ နွားကောင်ဒြဗ် ( အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark> ) ကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသန<mark>ည်း</mark>, သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။

ထ။ နာမ<mark>ပညတ်</mark> ဟူသမျှသည် အဘယ်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသန<mark>ည်း</mark>, ထင်ရှားအောင် "ဘူမိ" <mark>သဒ္ဒ</mark>ါ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ပြောပြစမ်းပါ။

ပစ္စ<mark>ည်း</mark>ပိုင်း နိဿယနှင့် အဓိပ္ပါယ်ပြီး၏။

ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း

ပဋိညာဉ်တော်—၍ ပစ္စယသင်္ဂဟ၏အခြားမဲ့မှ၊ ပရံ—<mark>နောက်</mark>၌၊သမထဝိပဿနာနံ — <mark>သမထ</mark>ဝိပဿနာ ဟု ဆိုအပ်ကုန်သော၊ ဘာဝနာနံ—ဘာဝနာတို့၏၊ <mark>ဒွိဓမ္ပိ</mark> — နှစ်ပါးအပြားရှိသည်လ<mark>ည်း</mark>ဖြစ်သော၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ—ကမ္မဋ္ဌာန်းကို၊ ယထာ—အစဉ်အားလျော်စွာ၊ ပဝက္ခာမိ—ဆိုပေအံ့။

ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း။ ။ကမ္မဋ္ဌာန်း အမျိုးမျိုးကို ပြရာ အပိုင်းအခဏ်းကို"ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း" ဟု ခေါ်သည်။

<mark>သမထ</mark>၊ပေ၊ယထာက္ကမံ—ဤဂါထာကား ပဋိညာဉ်ကိုပြသော ဂါထာတ<mark>ည်း</mark>၊ "ပစ္စယသင်္ဂဟ၏ အခြားမဲ့ဖြစ်သော ဤကာလမှ <mark>နောက်</mark>၌ သမထကမ္မဋ္ဌာန်း ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းအားဖြင့် ၂ မျိုးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အစဉ်အတိုင်း ပြမည်" ဟူလို။

<mark>သမထ</mark>ဝိပဿနာနံ ဘာဝနာနံ—လွန်စွာ အကျိုးများသဖြင့် မိမိတို့သန္တာန်၌ <mark>အဖန်ဖန်</mark> ဖြစ်စေအပ်သော တရားကို "ဘာဝနာ"ဟုခေါ်သည်၊ဘာဝေတဗ္ဗာတိ ဘာဝနာ။ ဘာဝေတဗ္ဗာ — ရှေးဦးစွာ ဖြစ်စေအပ်ဖြစ်စေထိုက်, တကြိမ်ဖြစ်ပြီး<mark>နောက်</mark>လည်း ထပ်၍ထပ်၍ တိုးပွားစေအပ်တိုးပွားစေထိုက်၏၊ ဣတိ—ထိုကြောင့်၊ ဘာဝနာ—ဘာဝနာ မည်၏၊[ ထိုဘာဝနာကို မိမိသန္<mark>တာ</mark>န်၌ ဖြစ်လာအောင် တိုးတက်ပွားများလာအောင်အားထုတ်ခြင်းကို "ဘာဝနာပွားခြင်း" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ]

[ဆောင်] အကျိုးတရား, အလွန်များသဖြင့်, ဖြစ်ပွားစေအပ်,တရားမြတ်, မှတ်လေ ဘာဝနာ။

---

## Trang 274

ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း

ထိုဘာဝနာသည် <mark>သမထ</mark>ဘာဝနာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟု ၂ မျိုးရှိ၏၊ထိုတွင် <mark>သမုစ္စည်း</mark>ပိုင်း၌ ပြခဲ့သော နီဝရဏတရားတို့ကို၎င်း, ဝိတက်စသော<mark>အောက်အောက်</mark>ဈာန်အင်္ဂါများကို၎င်း, ငြိမ်သက်စေသော <mark>သမာဓိ</mark>ကို"<mark>သမထ</mark>ဘာဝနာ" ဟု ခေါ်၏၊ "သမေတီတိ <mark>သမထ</mark>ော"။ သမေတိ—နီဝရဏတရား ဝိတက်စသော ဈာန်အင်္ဂါများကို ငြိမ်သက်စေတတ်၏၊ ဣတိ—ကြောင့်၊<mark>သမထ</mark>ော—<mark>သမထ</mark>မည်၏၊ တရားကိုယ်မှာ လောကီကုသိုလ် ကြိယာ၌ရှိသော<mark>သမာဓိ</mark>ခေါ် ဧကဂ္ဂတာစေတသိက်တ<mark>ည်း</mark>၊ ထိုတွင် ပဌမဈာန်<mark>သမာဓိ</mark>ကနီဝရဏတို့ကို ငြိမ်းစေ၍, ဒုတိယဈာန် စသည်တို့က ဝိတက်စသည်တို့ကို ငြိမ်းစေသည်၊ [ ဒုတိယဈာန် စသည်တို့၌ ဝိတက်စသော <mark>အောက်အောက်</mark>ဈာန်အင်္ဂါများ မပါသဖြင့် ငြိမ်းစေကြောင်းကို သိလေ၊ ] ၍ စကားအရ <mark>သမထ</mark>ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်လျှင် <mark>မဟဂ္ဂုတ်</mark>ဈာန်များကို ရနိုင်သည်ဟု မှတ်။

<mark>တေဘူမက</mark>ရုပ်နာမ်တရားကို အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တဟု ရှုတတ်သော ဉာဏ်ပညာကို "ဝိပဿနာဘာဝနာ" ဟု ခေါ်၏၊ "ဝိဝိဓေန အနိစ္စာဒိအာကာရေန + ပဿတီတိ ဝိပဿနာ"။ ဝိဝိဓေန—အထူးထူးသော၊ အနိစ္စာဒိအာကာရေန—အနိစ္စအစရှိသော အခြင်းအရာအားဖြင့်၊ ပဿတိ—ရှုတတ်၏၊ ဣတိ—ထိုကြောင့်၊ ဝိပဿနာ—ဝိပဿနာ မည်၏၊ တရားကိုယ်မှာ မဟာကုသိုလ်မဟာကြိယာ၌ ယှဉ်သော ဉာဏ်တ<mark>ည်း</mark>၊ ဤဝိပဿနာကို ပွားများလျှင်မဂ်ဖိုလ်ကို ရနိုင်၏၊ ဤသို့ <mark>သမထ</mark>ဘာဝနာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟု ၂ မျိုးရှိသည်။

ကမ္မဋ္ဌာနံ— [ကမ္မ + ဌာန၊ ကမ္မ = အမှု + ဌာန = တည်ရာ၊ ]"ကမ္မဿ + ဌာနံ ကမ္မဋ္ဌာနံ"။ ကမ္မဿ = ဘာဝနာကိုပွားများ အားထုတ်မှု၏ + ဌာနံ = တည်ရာ အာရုံသည်၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ = ကမ္မဋ္ဌာန်း မည်၏၊ ဤစကားအရ ကမ္မဋ္ဌာန ( ကမ္မဋ္ဌာန်း ) ဟူသော ဘာဝနာ ၂ ပါးကို ပွားများအားထုတ်မှု၏+တည်ရာ ဖြစ်သော ပထဝီကသိုဏ်း စသော အာရုံနှင့် ရုပ်နာမ် အာရုံများတ<mark>ည်း</mark>ဟု မှတ်၊ [ပထဝီကသိုဏ်းစသော အာရုံသည် <mark>သမထ</mark>ဘာဝနာ၏ ကမ္မဋ္ဌာန်းတ<mark>ည်း</mark>၊ ရုပ်နာမ် အာရုံကား ဝိပဿနာဘာဝနာ၏ကမ္မဋ္ဌာန်းတ<mark>ည်း</mark>၊ ရှေးရှေးသော ဘာဝနာအစဉ်ကို ကမ္မဋ္ဌာန်း ဟု တန<mark>ည်း</mark>ခေါ်သေး၏၊ ထိုန<mark>ည်း</mark>ကို ဘာသာဋီကာမှာ ရှု။ ]

<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာန်းဝယ် သိဘွယ်များ-နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်

၁။ တတ္ထ — ထို <mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာန်း ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းတို့တွင်၊ <mark>သမထ</mark>သင်္ဂဟေ—<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ၌၊ <mark>တာ</mark>ဝ — ရှေးဦးစွာ၊ ဒသ — ၁ဝ ပါးကုန်သော၊ <mark>ကသိဏာနိ</mark>—ကသိုဏ်းတို့၎င်း၊ ဒသ — ၁ဝ ပါးကုန်သော၊ <mark>အသုဘာ</mark>—အသုဘတို့၎င်း၊ ဒသ — ၁ဝ ပါးကုန်သော၊ အနုဿတိယော — အနုဿတိတို့၎င်း၊<mark>စတဿော</mark> — လေးပါးကုန်သော၊ အပ္ပမညာယော — အပ္ပမညာတို့၎င်း၊ ဧကာ — တခုသော၊ သညာ—သညာ၎င်း၊ ဧကံ—တခုသော၊ <mark>ဝဝတ္ထာနံ</mark> — ဝဝတ္ထာန်၎င်း၊ စတ္<mark>တာ</mark>ရော — လေးပါးကုန်သော၊ အာရုပ္ပါစ—အာရုပ္ပတို့၎င်း၊ ဣတိ—ဤသို့၊ သတ္တဝိဓေန—ခုနစ်ပါးအပြားအားဖြင့်၊ သမထကမ္မဋ္ဌာန<mark>သင်္ဂဟော</mark>—သမထကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟကို၊ ဝေဒိတဗ္ဗော—သိအပ်၏၊ တီဏိ နိမိတ္တာနိ—မှ၊ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ—ကို ပြန်၍ လိုက်စေသည်။

ယထာက္ကမံ—"<mark>သမထ</mark>ဝိပဿနာနံ" ဟု အစဉ်ရှိသည့်အတိုင်း <mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ရှေးဦးစွာပြ၍ ထို<mark>နောက်</mark> ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပြမည်။

<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ။ ။<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သင်္ဂြိုဟ်ရေတွက်ရာအခဏ်းကို "<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ" ဟု ခေါ်သည်။

---

## Trang 275

ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း

၂။ ရာဂ<mark>စရိတာ</mark>—ရာဂစရိုက်၎င်း၊ ဒေါသ<mark>စရိတာ</mark>—ဒေါသစရိုက်၎င်း၊ မောဟ<mark>စရိတာ</mark>—မောဟစရိုက်၎င်း၊ သဒ္ဓါ<mark>စရိတာ</mark>—သဒ္ဓါစရိုက်၎င်း၊ ဗုဒ္ဓိ<mark>စရိတာ</mark>—ဗုဒ္ဓိစရိုက်၎င်း၊ ဝါ — ပညာစရိုက်၎င်း၊ ဝိတက္က<mark>စရိတာ</mark>—ဝိတက်စရိုက်၎င်း၊ ဣတိ—ဤသို့၊ <mark>ဆဋ္ဌိဓေန</mark>—ခြောက်ပါးအပြားအားဖြင့်၊ စရိတ<mark>သင်္ဂဟော</mark>—စရိတသင်္ဂဟကို၊ဝေဒိတဗ္ဗော—သိအပ်၏။

<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀—ကသိုဏ်း ၁ဝ, အသုဘ ၁၀, အနုဿတိ ၁၀,အပ္ပမညာ ၄, အာဟာရေပဋိကူလသညာ ၁, စတုဓာတုဝဝတ္ထာန် ၁,အာရုပ္ပ ၄, ဟု ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ ၏ အကျဉ်းသရုပ်ကို သိနှင့်ရာ၏၊ အကျယ်လာလိမ့်လတံ့။

သတ္တဝိဓေန—အရ ၇ ပါးကား ကသိုဏ်း, အသုဘ စသောဆိုခဲ့ပြီး ၇ ခဏ်းတ<mark>ည်း</mark>။

စရိုက်။ ။ [သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်၌ "<mark>စရိတာ</mark>" ဟု ရှိ၏၊ အဋ္ဌကထာကြီးတို့၌"စရိယာ" ဟု ရှိသည်၊ စရိုက် — ဟူသည် ပင်ကိုယ်ရိုးရာ သူတကာ ဖြစ်နေကျထက် လွန်ကဲပိုမို၍ အဖြစ်များခြင်းတ<mark>ည်း</mark>၊ ထိုကဲ့သို့ အဖြစ်များသူကို"ရာဂစရိုက်ရှိသူ—သဒ္ဓါစရိုက်ရှိသူ"စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ရလေသည်။

၁။ ရာဂစရိုက်ရှိသူသည် လောကီအာရုံကာမဂုဏ်ဘက်၌ မရှက်မကြောက်လိုက်စား၏။

၂။ ဒေါသစရိုက်ရှိသူသည် နေရာတိုင်း၌ ရှူးရှူးရှဲရှဲနှင့် အမြဲစိတ်တို၏။

၃။ <mark>မောဟ</mark>စရိုက်ရှိသူသည် <mark>နမူးနထူး</mark>နှင့် ထိုင်းမှိုင်း ဖျင်းအ အောက်ကျ<mark>နောက်</mark>ကျ ရှိ၏။

၄။ သဒ္ဓါစရိုက်ရှိသူသည် ရတနာ ၃ပါးကို လွန်စွာကြည်ညို၏။ [ သို့သော်<mark>အသိဉာဏ်နည်း</mark>လျှင် အလွဲအမှားကို ကြည်ညိုမိတတ်သည်။ ]

၅။ ဗုဒ္ဓိ ( ပညာ ) စရိုက်ရှိသူသည် ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာဖြင့်အရာရာ စဉ်းစားဆင်ခြင်လေ့ရှိ၏၊ သူများပြောတိုင်း မယုံ။

၆။ ဝိတက်စရိုက်ရှိသူတို့သည် အကြံများပြီးလျှင် အလုပ်မတွင်ဘဲရှိတတ်၏။

နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်-၃။ ပရိကမ္မဘာဝနာ—ပရိကမ္မဘာဝနာ၎င်း၊ ဥပစာရဘာဝနာ—ဥပစာရဘာဝနာ၎င်း၊ အပ္ပနာဘာဝနာစ—အပ္ပနာဘာဝနာ၎င်း၊ ဣတိ — ဤသို့၊ <mark>တိဿော</mark> — သုံးပါးကုန်သော၊ဘာဝနာ—ဘာဝနာတို့ကို၊ ဝေဒိတဗ္ဗာ—သိအပ်ကုန်၏။

၄။ ပရိကမ္မနိမိတ္တံ — ပရိကမ္မနိမိတ်၎င်း၊ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ —ဥဂ္ဂဟနိမိတ်၎င်း၊ <mark>ပဋိဘာဂ</mark>နိမိတ္တဉ္စ—<mark>ပဋိဘာဂ</mark>နိမိတ်၎င်း၊ ဣတိ—ဤသို့၊ တီဏိ—သုံးပါးကုန်သော၊ နိမိတ္တာနိစ—နိမိတ်တို့ကိုလ<mark>ည်း</mark>၊ဝေဒိတဗ္ဗာနိ—သိအပ်ကုန်၏။

ကထံ— ကသိုဏ်းဆယ်ပါး, စသည်အားဖြင့်, အဘယ်သို့ပြားသန<mark>ည်း</mark>။

ကသိုဏ်း ၁၀ ပါး-ပထဝီကသိဏံ — မြေကသိုဏ်း၎င်း၊အာပေါကသိဏံ — ရေကသိုဏ်း၎င်း၊တေဇောကသိဏံ — မီးကသိုဏ်း၎င်း၊ဝါယောကသိဏံ — လေကသိုဏ်း၎င်း၊နီလကသိဏံ — ညိုသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊ပီတကသိဏံ — ဝါသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊လောဟိတကသိဏံ — နီသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊ဩဒါတကသိဏံ — ဖြူသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊အာလောကကသိဏံ — အလင်းကသိုဏ်း၎င်း၊အာကာသကသိဏံ — ကောင်းကင်ကသိုဏ်း၎င်း။

၃။ ဘာဝနာ ၃ ပါး, နိမိတ် ၃ ပါး — ဘာဝနာနှင့် နိမိတ်များကိုပါဠိရှိဘိုင်း သရုပ်မျှ မှတ်သားနှင့်ဦး, အကျယ်လာလိမ့်မည်။