## Trang 296

၅။ သုညတော-သုညတ<mark>မည်သော</mark>၊ ဝိမ<mark>ော</mark>က္ခ<mark>ော</mark>-ဝိမ<mark>ော</mark>က္ခ၎င်း၊ <mark>အနိမိတ္တံ</mark>-အနိမိတ္တ<mark>မည်သော</mark>၊ ဝိမောက္ခော-ဝိမောက္ခ၎င်း၊ <mark>အပ္ပဏိဟိတော</mark>-အပ္ပဏိဟိတမည်သော၊ <mark>ဝိမောက္ခောစ</mark>-ဝိမောက္ခ၎င်း၊ ဣတိ-သို့၊ တယော-၃ပါးကုန်သော <mark>ဝိမောက္ခာ</mark>-ဝိမောက္ခတို့ကို၊ ဝေဒိတဗ္ဗာ-သိအပ်ကုန်၏။၆။ <mark>သုညတာနုပဿနာ</mark>-<mark>သုညတာနုပဿနာ</mark>၎င်း၊ အနိမိတ္တာနုပဿနာ-အနိမိတ္တာနုပဿနာ၎င်း၊ အပ္ပဏိဟိတာနုပဿနာစ-အပ္ပဏိဟိတာနုပဿနာ၎င်း၊ ဣတိ-သို့၊ တီဏိ-သုံးပါးကုန်သော၊ <mark>ဝိမောက္ခမုခ</mark>ါနိစ-<mark>ဝိမောက္ခမုခ</mark>တို့ကိုလည်း၊ဝေဒိတဗ္ဗာနိ-သိအပ်ကုန်၏။-ကထံ - ဝိသုဒ္ဓိခုနစ်ပါး စသည်အားဖြင့် အဘယ်သို့ ပြားသနည်း။၁။ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလံ-ပါတိမောက္ခသံဝရ<mark>သီလ၎င်း</mark>၊ဣန္ဒိယသံဝရသီလံ-ဣန္ဒြိယသံဝရ<mark>သီလ၎င်း</mark>၊အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလံ-အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလ၎င်း၊<mark>ပစ္စယသန္နိဿိတ</mark>သီလံစ-<mark>ပစ္စယသန္နိဿိတ</mark>သီလ၎င်း၊ဣတိ-ဤသို့၊ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ-စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလသည်၊သီလဝိသုဒ္ဓိနာမ-သီလဝိသုဒ္ဓိ မည်၏။

၅။ ဝိမောက္ခ ၃ ပါး — ကိလေသာတို့မှ လွ<mark>တ်</mark>သော မဂ်ဖိုလ်တရားကို"ဝိမောက္ခ" ဟု ခေါ်၏။၆။ <mark>ဝိမောက္ခမုခ</mark> ၃ ပါး — မုခသဒ္ဒါသည် "အဝင်ဝ"ဟူသော အနက်ကိုဟော၏၊ ယခင် ဝိမောက္ခသို့ ဝင်ရောက်ဘို့ရာ တံခါးပေါက်အလား "အဝင်ဝဖြစ်သော ဝိပဿနာတရား" ဟူလို။ဤကား ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်း၌ သိထိုက်သော အချက်များကို ရှေးဦးစွာအကျဉ်းချုပ် ခေါင်းစဉ်ပြသော စကားတို့တည်း၊ ဤ ခေါင်းစဉ်အတိုင်း ဝိသုဒ္ဓိ၇ ပါးကစ၍ အကျယ်ပြလတ္တံ့။<mark>နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်</mark>-၅၀၃သီလဝိသုဒ္ဓိ။ သီလ၏ စင်ကြယ်ခြင်းသည် သီလဝိသုဒ္ဓိ မည်၏၊ရဟန်းများ၌ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလ လုံခြုံမှ သီလဝိသုဒ္ဓိ ဖြစ်သည်၊ [ စတု =၄ ပါး--ပါရိသုဒ္ဓ = ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော သီလ၊ ]-ပါတိမောက္ခသံဝရသီလ — "<mark>ဒွေ</mark>းမာတိကာ" ဟု ခေါ်အပ်သော<mark>ပါတိမောက္ခပါဠိတော်</mark>၌ ပညတ်အပ်သော သီလအားလုံးကိုစောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် "ပါတိမောက္ခသံဝရသီလ" မည်၏။ဣန္ဒြိယ သံဝရ သီလ ---- <mark>စက္ခု၊</mark> သောတ၊ ဃာန၊ <mark>ဇိဝှါ</mark>၊ ကာယ၊မနိန္ဒြေအားဖြင့် ၆ ပါးသော ဣန္ဒြေတို့ကို ( အကုသိုလ် မဖြစ်အောင် )စောင့်စည်းခြင်းသည် "ဣန္ဒြိယသံဝရသီလ" မည်၏။-အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလ — [အာဇီဝ = <mark>အသက်မွေးမှု</mark> + ပါရိသုဒ္ဓိ =သန့်ရှင်း စင်ကြယ်သည်။] ဒကာ ဒကာမတို့ လှူချင် ဒါန်းချင်အောင် သစ်သီးပေးမှု၊ <mark>ပန်းပေးမှု၊</mark> ချော့မော့ <mark>ဖြားယောင်း</mark>မှု စသည်ကို ရှောင်ကြဉ်၍ စင်ကြယ်စွာ ရအပ်သော ပစ္စည်းများကိုသာ ခံယူသုံးစွဲလျှင် ဤ သီလ လုံခြုံ၏။<mark>ပစ္စယသန္နိဿိတ</mark>သီလ — [<mark>ပစ္စယ</mark> = ပစ္စည်း + သန္နိဿိတ = မှီ၍ဖြစ်သော] "ဆွမ်း သင်္ကန်း ကျောင်း ဆေး" ပစ္စည်းလေးပါး၌ မှီ၍ဖြစ်သောသီလကို "<mark>ပစ္စယသန္နိဿိတ</mark>သီလ" ဟု ခေါ်သည်။-[ဆောင်] "အသက်ရှည်ကြာ ဘေးရောဂါတို့၊ ကိုယ်မှာ မကပ်၊ ပရိယ<mark>တ်</mark>နှင့်၊ ပဋိပ<mark>တ်</mark>ရေး၊ မြော်ထောက်တွေး၍၊ ဤဆေး – ဤဆွမ်းသင်္ကန်းနှင့်၊ ရွှင်လမ်းဘွယ်ကောင်း၊ ဤစံကျောင်းကို၊ မှီအောင်းသုံးစွဲပါသတည်း"....ဟု ပစ္စည်းလေးပါးကို သုံးစွဲရသဖြင့် ရသင့်သောအကျိုးများကို ဆင်ခြင်၍ သုံးစွဲလျှင် ဤ သီလ လုံခြုံ၏။

---

## Trang 297

၂။ ဥပစာရ<mark>သမာဓိ</mark>၎င်း၊ အပ္ပနာ<mark>သမာဓိ</mark>၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊<mark>ဒွေပိ</mark>-နှစ်ပါးအပြားရှိသည်လည်း ဖြစ်သော၊ <mark>သမာဓိ</mark>သည်၊ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိနာမ-<mark>စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ</mark> မည်၏။၃။ <mark>လက္ခဏရသပစ္စုပဋ္ဌာနပဒဋ္ဌာန</mark>-လက္ခဏ၊ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန်တို့၏အစွမ်းဖြင့်၊ <mark>နာမရူပပရိဂ္ဂဟော</mark>-နာမ် ရုပ် တို့ကို ပိုင်းခြား၍ ယူနိုင်ခြင်းသည်၊ <mark>ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိနာမ</mark>-ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ မည်၏၊၄။ စ-<mark>အဘို့တစ်ပါး</mark>ကား၊ <mark>တေသံယေဝ</mark> နာမရူပါနံ-ထို<mark>နာမ်</mark> ရုပ် တို့၏ပင်လျှင်၊ <mark>ပစ္စယ</mark>ပရိဂ္ဂဟော-အကြောင်းကိုပိုင်းခြား၍ ယူနိုင်ခြင်းသည်၊ <mark>ကင်္ခါဝိတရဏ</mark>ဝိသုဒ္ဓိနာမ-<mark>ကင်္ခါဝိတရဏ</mark>ဝိသုဒ္ဓိ မည်၏။

၂။ <mark>စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ</mark> — သမထကမ္မဋ္ဌာန်းတုန်းက ပြခဲ့သော ဥပစာရဘာဝနာကို"ဥပစာရ<mark>သမာဓိ</mark>" ဟု ခေါ်၍၊ အပ္ပနာဘာဝနာကို "အပ္ပနာ<mark>သမာဓိ</mark>" ဟုခေါ်သည်၊ ထို ဘာဝနာခဏ်းသို့ ရောက်သော စိတ်အစဉ်သည် နီဝရဏကိလေသာ အနောက်အကျုတို့ အနယ်ကျသဖြင့် လွန်စွာ ကြည်လင်ရကား"<mark>စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ</mark>" မည်၏။၃။ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ --- [ဒိဋ္ဌိ = သိမြင်မှု (<mark>ဉာ</mark>ဏ်ပညာ အယူ)] <mark>နာမ်</mark> ရုပ်တရားတို့ကို လက္ခဏ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန်အားဖြင့် ဆင်ခြင် ကြည့်ရှုလျှင် အတ္တဟု စွဲလမ်းသော မိစ္ဆာအယူမှ စင်ကြယ်ရကား သန့်ရှင်းသောအသိ<mark>ဉာ</mark>ဏ် (အသိမှန်) ဖြစ်ပေါ်လာသည်၊ ထို <mark>ဉာ</mark>ဏ်ကို "ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ"ဟုခေါ်သည်၊ [လက္ခဏ ရသ စသည်ကို ဘာသာဋီကာမှာ ရှု။]-၄။ <mark>ကင်္ခါဝိတရဏ</mark>ဝိသုဒ္ဓိ --- [ကင်္ခါ = ယုံမှားသံသယ + ဝိတရဏ =လွန်မြောက်ကြောင်းတရား] "ငါသည် ရှေးက ဖြစ်မှ ဖြစ်ခဲ့ဘူးလေသလား၊အလုံးစုံကို အကုန် သိနိုင်သော ဘုရားရှင် ဟူသည် ရှိမှရှိနိုင်ပါ့မည်လား"စသော ယုံမှားသံသယမှ လွန်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော ဉာဏ်ကို "ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ"ဟု ခေါ်သည်၊ ထို ဉာဏ်မျိုး ပေါ်ပေါက်လာအောင် ယခင်<mark>နာမ်</mark> ရုပ် တရားတို့၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော – ကံ စိတ် ဥတု <mark>အာဟာရ</mark>စသည်ကို ပိုင်းခြား၍ ယူရ-ဆင်ခြင်ရမည်။-လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများက။ <mark>အဘယ်တရားကို</mark> "ဝိသုဒ္ဓိ" ဟု ခေါ်သနည်း၊ သရုပ် ရေတွက်ပါ။ခ။ <mark>အဘယ်တရားကို</mark> "လက္ခဏ" ဟုခေါ်သနည်း၊ သရုပ် ရေတွက်ပါ။ဂ။ <mark>အဘယ်တရားကို</mark> "အနုပဿနာ" ဟုခေါ်သနည်း၊ သရုပ် ရေတွက်ပါ။ဃ။ ဝိပဿနာဉာဏ် ၁၀ ပါးကို သရုပ် ရေတွက်ပါ။င။ <mark>အဘယ်တရားကို</mark> "ဝိမောက္ခ" ဟု ခေါ်သနည်း၊ သရုပ် ရေတွက်ပြပါ။စ။ <mark>အဘယ်တရားကို</mark> "ဝိမောက္ခမုခ" ဟုခေါ်သနည်း၊ သရုပ် ရေတွက်ပြပါ။ဆ။ အဘယ် သီလများကို "စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလ" ဟု ခေါ်သနည်း။ဇ။ အဘယ်ကို "<mark>စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ</mark>" ဟု ခေါ်သနည်း၊ သင်္ဂြိုဟ်ထောက်ပါ။ဈ။ အဘယ်ကို "ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ" ဟု ခေါ်သနည်း၊ သင်္ဂြိုဟ်ထောက်ပါ။ည။ <mark>အဘယ်တရားကို</mark> "ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ" ဟု ခေါ်သနည်း။<mark>နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်</mark>-၅၀၉

---

## Trang 298

၅။ ပန-<mark>အဘို့တစ်ပါး</mark>ကား၊ တတော-ထို <mark>ကင်္ခါဝိတရဏ</mark>ဝိသုဒ္ဓိမှ၊ ပရံ-နောက်၌၊ တထာ-ထို ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော အခြင်းအရာဖြင့်၊ ပရိဂ္ဂဟိတေသု-ပိုင်းခြား၍ ယူအပ်ကုန်ပြီးသော၊သ<mark>ပစ္စယ</mark>ေသု-အကြောင်းနှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော၊ အတီတာဒိ<mark>ဘေဒဘိန္နေသု</mark>-အတိတ် အစရှိသော အပြားအားဖြင့် ပြားကုန်သော၊ တေဘူမကသင်္ခါရေသု-တေဘူမကသင်္ခါရတို့၌၊ခန္ဓာဒိနယံ-ခန္ဓာ အစရှိသော နည်းကို၊ အာရဗ္ဘ-အစွဲပြု၍၊ကလာပဝသေန-အပေါင်း၏ အစွမ်းဖြင့်၊ သံခိပိတွာ-ချုံး၍၊<mark>ခယဋ္ဌေန</mark>-ကုန်ခမ်းခြင်း အနက်သဘောကြောင့်၊ အနိစ္စ-

၅။ <mark>မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏ</mark>ဒဿနဝိသုဒ္ဓိ — [မဂ္ဂ = လမ်းမှန် + အမဂ္ဂ =လမ်းမှန်မဟုတ်ဟု + ဉာဏ = သိခြင်း + ဒဿန = (မျက်စိဖြင့် မြင်ရသကဲ့သို့)ဉာဏ်ဖြင့် ထင်ရှားစွာ မြင်ခြင်း + ဝိသုဒ္ဓိ = စင်ကြယ်သည်။] ဤ ဝိသုဒ္ဓိစခန်းသို့ရောက်လျှင် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ရှေးရှေးက မဖြစ်ဘူးသော ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါ၊ လွန်စွာ <mark>နှစ်သက်မှု ပီတိ</mark>စသော ၁၀ မျိုးသော တရား ဖြစ်ပေါ်လာတတ်၏၊ ထိုအခါ၌ ကိုယ်ရောင် ကိုယ်ဝါ စသည်ကို စွဲလမ်း နှစ်သက်၍မဂ်ဖိုလ် ရပြီဟု ထင်မှတ်နေလျှင် ဝိပဿနာ လမ်းစဉ် လွှဲလေတော့၏၊ ထိုကိုယ်ရောင် ကိုယ်ဝါ စသည်၌ စွဲလမ်းနှစ်သက်မှုကို ပယ်ရှား၍ ဝိပဿနာကိုဆက်လက် အားထုတ်သွားမှသာ လမ်းမှန်ကျသည်။ဤသို့ ကိုယ်ရောင် ကိုယ်ဝါ စသည်ကို မစွဲလမ်းမနှစ်သက်ဘဲ ဝိပဿနာကိုဆက်လက် <mark>အားထုတ်မှု</mark>သည်သာ မဂ်ဖိုလ် ရကြောင်း လမ်းကောင်း လမ်းမှန်(မဂ္ဂ)တည်း၊ ကိုယ်ရောင် ကိုယ်ဝါ စသည်ကို နှစ်သက်နေမှုကား မဂ်ဖိုလ်ရဘို့ရန် လမ်းမှန်မဟုတ် (အမဂ္ဂ)တည်းဟု သိမြင်တတ်သော ဉာဏ်သည်<mark>မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏ</mark>ဒဿနဝိသုဒ္ဓိ မည်၏။<mark>သမ္မသန</mark>ဉာဏ်။ [သံ = ကောင်းစွာ + မသန = သုံးသပ်သည်။]<mark>နာမ်</mark>ရုပ် တရားများကို အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တဟု သုံးသပ်တတ်သော ဉာဏ်ကို"<mark>သမ္မသန</mark>ဉာဏ်" ဟု ခေါ်သည်၊ ထို ဉာဏ်ဖြစ်ပုံကို ယခု ပြတော့လတ္တံ့၊"သုံးသပ်" ဟူရာ၌ "လက်ဖြင့် ကိုင်တွယ် သုံးသပ်သည်" ဟု မမှတ်လင့်၊စိတ်ဖြင့် အာရုံပြုခြင်းကို "သုံးသပ်" ဟု ခေါ်သည်။-တတောပရံ ပန တထာပရိဂ္ဂဟိတေသု သပ္<mark>ပစ္စယ</mark>ေသု — ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိဖြင့်<mark>နာမ်</mark>ရုပ် တရားကို ပိုင်းခြားခဲ့ပြီ၊ <mark>ကင်္ခါဝိတရဏ</mark>ဝိသုဒ္ဓိဖြင့် <mark>နာမ်</mark> ရုပ် တို့၏အကြောင်းကို ပိုင်းခြားခဲ့ပြီ၊ ထို ဝိသုဒ္ဓိ ၂ ပါးဖြင့် ပိုင်းခြားအပ်ပြီးသည်ကိုရည်ရွယ်၍ "တထာပရိဂ္ဂဟိတေသု သ<mark>ပစ္စယ</mark>ေသု" ဟု မိန့်သည်။-တေဘူမကသင်္ခါရေသု — စိတ် စေတသိက် ရုပ် ဟူသမျှ – သင်္ခါရမည်သည်ချည်းတည်း၊ သို့သော် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တဟု ဝိပဿနာရှုသည်အခါ လောကုတ္တရာ တရားတို့ကို မရှုနိုင်၊ မိမိတို့တွေ့ကြုံဆဲဖြစ်သော တေဘူမက(ဘုံသုံးပါး၌ ဖြစ်သော လောကီ<mark>နာမ်</mark>ရုပ်) သင်္ခါရ တရားတို့ကိုသာရှုနိုင်သည်၊ ထို့ကြောင့် "တေဘူမကသင်္ခါရေသု" ဟု မိန့်ရပြန်သည်။အတီတာဒိ<mark>ဘေဒဘိန္နေသု</mark> — အတီတာဒိ၌ အာဒိဖြင့် ( သမုစ္စည်းပိုင်းဘေဒါဘာဝေန-အရ၌ ဖွင့်ပြခဲ့သော ) အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓဩဠာရိက သုခုမ ဟီန ပဏီတ ဒူရ သန္တိကတို့ကို ယူ၊ အတိတ်ရုပ် အနာဂတ်ရုပ် ပစ္စုပ္ပန်ရုပ် အဇ္ဈတ္တရုပ် စသောအားဖြင့် ၁၁ ပါး ကွဲပြားကောင်းသောသင်္ခါရတရားများ ဟူလို။-ခန္ဓာဒိနယမာရဗ္ဘ — ၍ စကားကား သမ္ဘိဒါမဂ် ပါဠိတော်၌လာသောနည်းကို ညွှန်းပြသော စကားတည်း၊ [ဤ "ခန္ဓာဒိနယမာရဗ္ဘ"ကို"ကလာပဝသေန သံခိပိတွာ"၌ စပ်။] ခန္ဓာ-အရ မှတ်နှင့်ရန်........<mark>နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်</mark>-၅၀၇

---

## Trang 299

အနိစ္စံ-<mark>အနိစ္စတည်း</mark>၊ ဘယဋ္ဌေန-ကြောက်ဘွယ်ခမန်း ဘေးဘျမ်းဟူသော အနက်သဘောကြောင့်၊ ဒုက္ခံ-ဒုက္ခတည်း၊ အသာရကဋ္ဌေန-အနှစ်သာရ မရှိသည်၏အဖြစ် ဟူသော အနက်သဘောကြောင့်၊ အနတ္တာ-<mark>အတ္တမဟုတ်</mark>၊ ဣတိ-ဤသို့၎င်း၊-[ဆောင်] ဒွါရခြောက်ဖုံ၊ အာရုံခြောက်တန်၊ ဝိညာဏ်ခြောက်ဝ၊ ဖဿခြောက်ထွေ၊ ဝေဒနာခြောက်၊ သညာခြောက်နှင့်၊ ခြောက်စေတနာ၊ ခြောက်တဏှာစွက်၊ ဝိတက်ဝိစာ၊ ခြေခံစီသာတည်း၊ဓာတ်လည်း ခြောက်ပိုင်း၊ ကသိုဏ်းဆယ်ဖြာ၊ ဒွတ္တိံသာမျှ၊ကောဋ္ဌာသနှင့်၊ အာယတန-ဓာတု၊ အကုန်ရှလေ၊ ဣန္ဒြေမှ၊လောကီဟူ၏၊ ကာ-ရူ-အရွ၊ ဓာတ်သုံးဆူတိုး၊ ဘဝကိုးတန်၊ရူပဈာန်ပြင်၊ အပ္ပမည၊ အရူပနှင့်၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၊ ဆယ့်နှစ်ရပ်စုအာဒိပြသည်......စေ့ငုကုန်စင် မကြွင်းတည်း။-ကလာပဝသေန သံခိပိတွာ — [၍ သံခိပိတွာကို "<mark>သမ္မသန</mark>္တဿ" ၌စပ်၊] ထို ခန္ဓာစသော နည်းကို စွဲ၍ တေဘူမကသင်္ခါရတို့၌ (အစိတ်အစိတ်မသုံးသပ်ဘဲ) <mark>တစ်</mark>ပေါင်းတည်း ချုံးပြီးလျှင် အကျဉ်းဆုံး နည်းအားဖြင့် သုံးသပ်-ဟူလို၊ ဤ နည်းကို "ကလာပ<mark>သမ္မသန</mark>နည်း" ဟု ခေါ်၏၊ ဝိပဿနာအလုပ်ကို အားထုတ်သူသည် ရှေးဦးစွာ ဤနည်းဖြင့် အားထုတ်ရမည်၊ဤ နည်းကား အလွယ်ဆုံးတည်း။အနိစ္စံ ခယဋ္ဌေန၊ ပေ၊ <mark>အသာရကဋ္ဌေန</mark>ာတိ — ကား သုံးသပ်ပုံအခြင်းအရာကို ပြသော စကားတည်း၊ ဤ စကားစဉ်အရ – ကလာပ<mark>သမ္မသန</mark>နည်းဖြင့် ပွားများပုံကား...... ၁ – သဗ္ဗေ ရူပံ အနိစ္စံ <mark>ခယဋ္ဌေန</mark>၊ ဒုက္ခံ ဘယဋ္ဌေန၊အနတ္တာ <mark>အသာရကဋ္ဌေန</mark>၊ ၂ – သဗ္ဗာ ဝေဒနာ အနိစ္စာ <mark>ခယဋ္ဌေန</mark>၊ ဒုက္ခာဘယဋ္ဌေန၊ အနတ္တာ <mark>အသာရကဋ္ဌေန</mark>၊ ၃ – သဗ္ဗာ သညာ အနိစ္စာ ခယဋ္ဌေန....... <mark>အသာရကဋ္ဌေန</mark>၊ ၄ – သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ ခယဋ္ဌေန...<mark>အသာရကဋ္ဌေန</mark>၊ ၅ – သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ <mark>ခယဋ္ဌေန</mark>၊ ဒုက္ခံ ဘယဋ္ဌေန၊အနတ္တာ <mark>အသာရကဋ္ဌေန</mark>။-[သဗ္ဗေ ရူပံ-အလုံးစုံသော ရူပက္ခန္ဓာသည်၊ <mark>ခယဋ္ဌေန</mark>-စသည်ကို အနက်ကြည့်၍ ဆို၊ ဤ၌ "သဗ္ဗေ ရူပံ" ဟူသည် အတိတ် အနာဂတ် စသော ၁၁ ပါးအပြားအားဖြင့် ပြားသော ရုပ်အားလုံးတည်း၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာစသည်၌လည်းဤနည်းပင်၊ ဒွါရခြောက်ဖုံ၊ အာရုံခြောက်တန် စသည်ကိုလည်း ပွားများရာ၏။]<mark>အဒ္ဓါနဝသေန</mark> သန္တတိဝသေန <mark>ခဏဝသေနဝါ</mark> — စကားလည်း<mark>သမ္မသန</mark>နည်း အမျိုးမျိုးကို ပြသော စကားပင်တည်း၊ အဒ္ဓါန<mark>သမ္မသန</mark>နည်း၊သန္တတိ<mark>သမ္မသန</mark>နည်း၊ ခဏ<mark>သမ္မသန</mark>နည်းတို့ဖြင့်လည်း သုံးသပ် ပွားများရမည်ဟူလို။ ထိုတွင်......အဒ္ဓါန<mark>သမ္မသန</mark>နည်း။ ။<mark>အဒ္ဓါန</mark>သဒ္ဒါသည် ပစ္စည်းပိုင်းလာ "အတီတောအဒ္ဓါ" ကဲ့သို့ <mark>ဘဝကာလ</mark>ကို ဟော၏၊ ထို့ကြောင့် ရုပ် <mark>နာမ်</mark> တရားများကို အတိတ်ဘဝ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ အနာဂတ်ဘဝ ပိုင်းခြား၍ သုံးသပ်ပွားများမှုကို အဒ္ဓါန<mark>သမ္မသန</mark>နည်းဟု မှတ်။မြန်မာလို ပွားများဟန်ကား...."အတိတ်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ရူပက္ခန္ဓာသည်ထို အတိတ်ဘဝ၌ပင် ချုပ်လေပြီ၊ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝသို့ မရောက်နိုင်၊ ဤသို့ကုန်ခမ်းခြင်းသဘောရှိ၍ အနိစ္စ၊ ကြောက်မက်ဘွယ် ဖြစ်သောကြောင့် ဒုက္ခ၊အနှစ်သာရ မရှိသောကြောင့် အနတ္တ တရားချည်းပါတကား" ဤသို့ စသည်ဖြင့် ပွားများရာ၏၊ အဒ္ဓါန<mark>သမ္မသန</mark>နည်းသည် ကလာပ<mark>သမ္မသန</mark>နည်းထက်သိမ်မွေ့၏၊ ထို့ကြောင့် ကလာပ<mark>သမ္မသန</mark>နည်းဖြင့် အတော်အသားကျပြီးမှဤနည်းဖြင့် ပွားများဘို့ရန် ဆက်လက်ပြထားသည်။<mark>နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်</mark>-၅၀၇

---

## Trang 300

၎င်း၊ <mark>သမ္မသနဉာဏေ</mark>န-သမ္မသနဉာဏ်ဖြင့်၊ လက္ခဏတ္တယံ-လက္ခဏာယာဉ် သုံးပါးအပေါင်းကို၊ <mark>သမ္မသန</mark>္တဿ-သုံးသပ်သူလည်း ဖြစ်သော၊ တေသွေ-ထို တေဘူမကသင်္ခါရတို့၌ပင်၊ <mark>ပစ္စယ</mark>ဝသေန-အကြောင်းနှင့် စပ်သဖြင့်၎င်း၊ ခဏဝသေန-ခဏနှင့် စပ်သဖြင့်၎င်း၊ <mark>ဥဒယဗ္ဗယဉာဏေ</mark>န-

သန္တတိ<mark>သမ္မသန</mark>နည်း။ ။ရုပ် <mark>နာမ်</mark> တို့၏ သဘောတူသော အစဉ်အဟန်းကို "သန္တတိ" ဟု ခေါ်၏၊ ဥပမာ − နေပူမှာနေခိုက် ပူသော ရုပ်အစဉ်သည် သန္တတိတစ်ခုတည်း၊ <mark>အရိပ်သို့</mark>ရောက်၍ အအေးရုပ် ပေါ်ပေါက်သည့်အခါ သန္တတိ<mark>တစ်</mark>မျိုး ပြောင်းလေ၊ စသည်ဖြင့် သန္တတိအကျယ်ကိုဘာသာဋီကာမှာရှု၊ ပွားများပုံကား အပူရုပ်အစဉ်သည် အအေးရုပ်အစဉ်သို့ မရောက်၊ ဤသို့ ကုန်ခမ်းခြင်း သဘောရှိ၍ အနိစ္စ၊ စသည်တို့တည်း၊ဤ သန္တတိသမ္မသနနည်းသည် <mark>တစ်ဘဝတည်း</mark>မှာပင် အစဉ်အမျိုးမျိုး ခွဲ၍ပွားများရသောကြောင့် အဒ္ဓါန<mark>သမ္မသန</mark>နည်းထက် သိမ်မွေ့သဖြင့် အဒ္ဓါန<mark>သမ္မသန</mark>၏အခြားမဲ့၌ ဆက်လက်ပွားဘို့ရန် ပြထားသည်။-ခဏ<mark>သမ္မသန</mark>နည်း။ ။ရုပ် <mark>နာမ်</mark> တို့၏ ခဏအားဖြင့် သုံးသပ် ပွားများမှုကို "ခဏ<mark>သမ္မသန</mark>နည်း" ဟု ခေါ်သည်၊ ပွားများဟန်ကား "အတိတ်ခဏ၌ဖြစ်သော ရူပက္ခန္ဓာသည် အတိတ်ခဏ၌ ချုပ်လေပြီ၊ ပစ္စုပ္ပန်ခဏသို့မရောက်၊ ကုန်ခမ်းခြင်း အနက်သဘောကြောင့် အနိစ္စ" စသည်ဖြင့်၎င်း၊"အတီတတွင်္ဂခဏ၌ ဖြစ်သော စိတ် စေတသိက်(<mark>နာမ်</mark>ခန္ဓာ ၄ ပါး) သည်အတီတတွင်္ဂခဏ၌ ချုပ်လေပြီ၊ ဘဝင်္ဂစလနခဏသို့ မရောက်" စသည်ဖြင့်၎င်းရုပ်ဝီထိ <mark>နာမ်</mark>ဝီထိ အစဉ်အတိုင်း သုံးသပ်ပွားများရမည်၊ ဤ ခဏ<mark>သမ္မသန</mark>နည်းကား အစွမ်းကုန် သိမ်မွေ့သော နည်းတည်း၊ ထို့ကြောင့် သန္တတိနည်းဖြင့် အသားကျပြီးမှ ဆက်လက် သုံးသပ်ဘို့ရန် ပြထားသည်။-<mark>နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်</mark>-၅၀၉ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ဖြင့်၊ ဥဒယဗ္ဗယံ-အဖြစ်အပျက်ကို၊ သမနုပဿန္တဿ-<mark>အထပ်ထပ်</mark> ရှုသူလည်းဖြစ်သော (<mark>ယောဂေါ</mark>-ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌).....<mark>သမ္မသနဉာဏေ</mark>န လက္ခဏတ္တယံ <mark>သမ္မသန</mark>္တဿ — ကလာပ<mark>သမ္မသန</mark>စသည်ဖြင့် ပွားများသောစိတ်၌ ဉာဏ်ပညာယှဉ်လျက်ရှိ၏၊ ထိုဉာဏ်ကို<mark>သမ္မသန</mark>ဉာဏ်ဟု ခေါ်သည်၊ ပြခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း ထိုဉာဏ်ဖြင့် တေဘူမကသင်္ခါရတို့၌ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ လက္ခဏာ ထင်မြင်အောင် ဆင်ခြင် သုံးသပ်ရမည်-ဟူလို။ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်။ [ဥဒယ = ဖြစ်ခြင်း(ဥပါဒ်) + ဗ္ဗယ = ပျက်ခြင်း(ဘင်) (ဗ ကို <mark>ဗျည်းတစ်လုံးထည်းဆင့်</mark>)] ရုပ်<mark>နာမ်</mark>တို့၏ ဥပါဒ်နှင့် ဘင်ကိုထင်မြင်အောင် ရှုတတ်သော ဉာဏ်သည် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် မည်၏။<mark>တေသွေ ပစ္စယဝသေန</mark> — ၎င်းကို "သမနုပဿန္တဿ" ၌စပ်၊ ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းများအရ <mark>ပွားများဘန်များ</mark>သဖြင့် <mark>သမ္မသန</mark>ဉာဏ် ရင့်သန်ပြီးသောယောဂီသည် ထို <mark>နာမ်</mark> ရုပ်တို့ကိုပင် အကြောင်းတရားနှင့် စပ်၍ <mark>အထပ်ထပ်</mark>သုံးသပ်ရမည်၊ <mark>ပစ္စယ</mark>-အရ အကြောင်းတို့ကား........[ဆောင်] အဝိဇ်-တဏှာ၊ ကံ-အာဟာ၊ ဖဿာ-<mark>နာမ်</mark>ရုပ်များ၊<mark>ပစ္စယ</mark>၊ အကြောင်းစု၊ ခေါ်မှ မြဲမှတ်သား။ထိုတွင် ရုပ်တရား၏ အကြောင်းကား အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ကံ <mark>အာဟာရ</mark>တို့တည်း၊ စေတသိက် <mark>နာမ်</mark>တရားတို့၏ အကြောင်းကား.. အဝိဇ္ဇာ တဏှာကံ ဖဿတို့တည်း၊ စိတ် <mark>နာမ်</mark>တရားတို့၏ အကြောင်းကား.. အဝိဇ္ဇာ တဏှာကံ နာမရူပတို့တည်း၊ [သုံးသပ် ပွားများပုံကို ဘာသာဋီကာမှာရှု၊] ဤသို့အကြောင်းနှင့် ဆက်သွယ်၍ သုံးသပ် ပွားများမှုကို အခေါ်ရလွယ်အောင်"<mark>ပစ္စယ</mark>သမနုပဿနာနည်း" ဟု ခေါ်ကြစို့။