## Trang 226

စိတ္တိဒ္ဓိပါဒ်၎င်း၊ ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒေါ-ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒ်၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊
<mark>စတ္တာရော</mark>-လေးပါးတို့တည်း။

၄။ ဣန္ဒြိယာနိ-ဣန္ဒြေတို့သည်၊ <mark>သဒ္ဓိန္ဒြိယံ</mark>-သဒ္ဓိန္ဒြေ၎င်း၊
ဝီရိယိန္ဒြိယံ-ဝီရိယိန္ဒြေ၎င်း၊ <mark>သတိန္ဒြိယံ</mark>-သတိန္ဒြေ၎င်း၊ <mark>သမာဓိန္ဒြိယံ</mark>-သမာဓိန္ဒြေ၎င်း၊ <mark>ပညိန္ဒြိယံ</mark>-ပညိန္ဒြေ၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊
<mark>ပဉ္စ-ငါးပါးတို့တည်း</mark>။

၅။ <mark>ဗလာနိ</mark>-ဗိုလ်တို့သည်၊ သဒ္ဓါဗလံ-သဒ္ဓါဗိုလ်၎င်း၊
ဝီရိယဗလံ-<mark>ဝီရိယဗိုလ်</mark>၎င်း၊ သတိဗလံ-သတိဗိုလ်၎င်း၊
<mark>သမာ</mark>ဓိဗလံ-<mark>သမာ</mark>ဓိဗိုလ်၎င်း၊ ပညာဗလံ-ပညာဗိုလ်၎င်း၊
ဣတိ-ဤသို့၊ <mark>ပဉ္စ-ငါးပါးတို့တည်း</mark>။

၆။ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ-ဗောဇ္ဈင်တို့သည်၊ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ-
သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၎င်း၊ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ-ဓမ္မဝိစယ
သမ္ဗောဇ္ဈင်၎င်း၊ <mark>ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ</mark>-ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်၎င်း၊
ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ-ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၎င်း၊ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ-ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၎င်း၊ <mark>သမာ</mark>ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ-<mark>သမာ</mark>ဓိ
သမ္ဗောဇ္ဈင်၎င်း၊ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ-ဥပေက္ခာသမ္ဗော
ဇ္ဈင်၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ သတ္တ-ခုနစ်ပါးတို့တည်း။

၇။ မဂ္ဂင်္ဂါနိ-မဂ္ဂင်တို့သည်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ-သမ္မာဒိဋ္ဌိ၎င်း၊
သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ-သမ္မာသင်္ကပ္ပ၎င်း၊ သမ္မာဝါစာ-သမ္မာဝါစာ
၎င်း၊ သမ္မာကမ္မန္တော-သမ္မာကမ္မန္တ၎င်း၊ <mark>သမ္မာအာဇီဝ</mark>ေါ-

ထို့ကြောင့် အကျိုးပြီးစီးပြီးသော ရဟန္တာတို့၏ ကြိယာစိတ်၊ အကျိုး
တရားဖြစ်သော ဖိုလ်စိတ်များနှင့် မသက်ဆိုင်၊ သမ္မပ္ပဓာန်တရားကဲ့သို့ ကုသိုလ်
စိတ်၌ ယှဉ်ခိုက် ဆန္ဒ-ဝီရိယ-ပညာနှင့် ကုသိုလ်စိတ်များကိုသာ ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒ်
စသည့်၌ တရားကိုယ်ကောက်ပါ၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်တို့သည် ဆန္ဒာဓိပတိ စသည့်ဖြင့်
အဓိပတိတပ်သော တရားချည်းသာ ဖြစ်ကုန်၏။

၄-၅။ <mark>ဣန္ဒြေ</mark>၊ ဗိုလ်။ <mark>ဣန္ဒြေ</mark> ဗိုလ်တို့၏ တရားကိုယ်မှာ သတိပဋ္ဌာန်
ကဲ့သို့ မဟာကုသိုလ် မဟာကြိယာ အပ္ပနာဇော၌ ယှဉ်သော သဒ္ဓါစသည့်ကို
ကောက်ပါ။

၆။ <mark>ဗောဇ္ဈင်။</mark> [ဗောဓိ-အင်္ဂ၊ ဗောဓိ=သစ္စာ ၄ပါးကို သိကြောင်း
တရားအပေါင်း (သတိ ပညာစသော ဗောဇ္ဈင်တရားအပေါင်းတည်း၊)+
အင်္ဂ=အစိတ်အင်္ဂါ၊ ဈာနင် မဂ္ဂင် ဟူသကဲ့သို့ ဗောဓိမည့်သော တရား
အပေါင်း၏ အစိတ်အစိတ်ကို "ဗောဇ္ဈင်္ဂ-ဗောဇ္ဈင်" ဟု ခေါ်သည်၊ တရား
ကိုယ်မှာ သတိပဋ္ဌာန်၌ကဲ့သို့ မဟာကုသိုလ် မဟာကြိယာ အပ္ပနာဇောတို့၌
ယှဉ်သော သတိ စသည်တို့တည်း။

သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်=သတိ စေတသိက်။
ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်=ပညာ စေတသိက်။ [ဓမ္မ=ဆိုင်ရာ တရား
များကို+ဝိစယ=စိစစ်တတ်သည်။] ဝီရိယ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်တို့ကား
ထင်ရှားပြီ။
ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်=ကာယပဿဒ္ဓိ စိတ္တပဿဒ္ဓိ စေတသိက်။
<mark>သမာ</mark>ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်=ဧကဂ္ဂတာ စေတသိက်။
ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်=<mark>တတြမဇ္ဈတ္တတာ</mark> စေတသိက်။ [သမ္ဗောဇ္ဈင်၌
သံသဒ္ဒါသည် "ကောင်းစွာ" ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။]

၇။ မဂ္ဂင်။ ဤမဂ္ဂင်တရားကိုယ်များ၌လည်း သတိပဋ္ဌာန်ကဲ့သို့
မဟာကုသိုလ် မဟာကြိယာ အပ္ပနာဇော၌ ရှိသော ပညာစသည့်ကို ကောက်ပါ။

---

## Trang 227

<mark>သမ္မာအာဇီဝ</mark>၎င်း၊ သမ္မာဝါယာမော-သမ္မာဝါယာမ၎င်း၊ သမ္မာ
သတိ-သမ္မာသတိ၎င်း၊ သမ္မာ<mark>သမာ</mark>ဓိ-သမ္မာ<mark>သမာ</mark>ဓိ၎င်း၊ ဣတိ-
ဤသို့၊ အဋ္ဌ-ရှစ်ပါးတို့တည်း။

တရားကိုယ်<mark>ကောက်ရာ</mark> စိတ်များ။ သတိပဋ္ဌာန် <mark>ဣန္ဒြေ</mark>ဗိုလ် ဗောဇ္ဈင်
မဂ္ဂင်တို့၏ တရားကိုယ်<mark>ကောက်ရာ</mark>ဌာနဖြစ်သော စိတ်သည် တူ၏၊ သမ္မပ္ပဓာန်နှင့်
ဣဒ္ဓိပါဒ်တို့၏ တရားကိုယ်<mark>ကောက်ရာ</mark>ဌာနဖြစ်သော စိတ်သည် တူ၏။

[ဆောင်] ၁။ ပဋ္ဌာန်သတိ၊ <mark>ဣန္ဒြေ</mark>ဗိုလ်၊ ဗောဇ္ဈင်မဂ္ဂင်၊ တရားကိုယ်။
၂။ ကုသိုလ်မဟာ၊ ကြိယာနှင့်၊ အပ္ပနာဇဝန၊ ယှဉ်သမျှ
ကောက်ပြကြစေလို။
၃။ ပဓာန်သမ္မပ်၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်တို့၊ ကောက်အပ်လေရာ၊ ကုသိုလ်သာ၊
မှတ်ပါကျမ်းအဆို။

**<mark>လေ့ကျင့်ခန်း</mark> မေးခွန်းများ**

က။ အဘယ်တရားမျိုးကို ဗောဓိပက္ခိယတရား ဟု ခေါ်သနည်း။
ခ။ အဘယ်တရားမျိုးကို သတိပဋ္ဌာန် ဟု ခေါ်သနည်း၊ <mark>လင်္ကာ</mark>ထောက်ပါ။
ဂ။ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး <mark>သရုပ်</mark>ကို ရေတွက်၍ တရားကိုယ်ကောက်ပါ။
ဃ။ တရားကိုယ်အားဖြင့် သတိ<mark>တစ်ပါးတည်း</mark> ဖြစ်ပါလျက် အဘယ့်ကြောင့်
သတိပဋ္ဌာန်လေးမျိုး ပြားရသနည်း၊ <mark>လင်္ကာ</mark>ထောက်ပါ။
င။ အဘယ်တရားမျိုးကို သမ္မပ္ပဓာန် ဟု ခေါ်သနည်း။
<mark>စ။</mark> သမ္မပ္ပဓာန်လေးပါး <mark>သရုပ်</mark>ကို ရေတွက်၍ တရားကိုယ်ကောက်ပြပါ။
ဆ။ တရားကိုယ်အားဖြင့် <mark>တစ်ပါးတည်း</mark> ဖြစ်ပါလျက် အဘယ့်ကြောင့် သမ္မပ္ပ
ဓာန်လေးမျိုး ပြားရသနည်း၊ <mark>လင်္ကာ</mark>ထောက်ပါ။
ဇ။ ဥပ္ပန္နပါပက ဟူသည် အဘယ်တရားများနည်း၊ <mark>လင်္ကာ</mark>ထောက်ပါ။
ဈ။ အနုပ္ပန္နပါပက ဟူသည် အဘယ်တရားများနည်း၊ <mark>လင်္ကာ</mark>ထောက်ပါ။
ည။ အနုပ္ပန္နကုသလ ဟူသည် အဘယ်တရားများနည်း၊ <mark>လင်္ကာ</mark>ထောက်ပါ။
ဋ။ ဥပ္ပန္နကုသလ ဟူသည် အဘယ်တရားများနည်း၊ <mark>လင်္ကာ</mark>ထောက်ပါ။
ဌ။ အဘယ်တရားမျိုးကို ဣဒ္ဓိပါဒ် ဟု ခေါ်သနည်း၊ <mark>သရုပ်</mark>ရေတွက်ပါ။
ဍ။ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါး၏ တရားကိုယ်ကို ထင်ရှားစွာ ကောက်ပြပါ။
ဎ။ <mark>ဣန္ဒြေ</mark>ဗိုလ်တို့၏ တရားကိုယ်ကို ထင်ရှားစွာ ကောက်ပြပါ။
ဏ။ အဘယ်တရားမျိုးကို ဗောဇ္ဈင်ဟု ခေါ်သနည်း၊ ဗောဓိ-အရနှင့်
ဗောဇ္ဈင်္ဂ-အရ ခွဲခြားပြပါ။
တ။ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး၏ နာမည်နှင့် တရားကိုယ်ကို တွဲစပ်ပါ။
ထ။ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၏ နာမည်နှင့် တရားကိုယ်ကို တွဲစပ်ပြပါ။
ဒ။ သမ္မပ္ပဓာန် ဣဒ္ဓိပါဒ်တို့ တရားကိုယ်<mark>ကောက်ရာ</mark>စိတ်ကား ဘယ်စိတ်များ
နည်း၊ <mark>လင်္ကာ</mark>ထောက်ပါ။
ဓ။ ကြွင်းတရားများ၏ တရားကိုယ်<mark>ကောက်ရာ</mark>စိတ်ကား ဘယ်စိတ်များ
နည်း၊ <mark>လင်္ကာ</mark>ထောက်ပါ။

---

## Trang 228

**ဂ။ အမှာစကားချပ်။** "ဧတ္ထ ပန <mark>စတ္တာရော</mark> သတိပဋ္ဌာနာတိ" မှစ၍
"ဆဗ္ဗိသုဒ္ဓိပဝတ္တိယံ" တိုင်အောင်သော စကားရပ်ကား မှတ်ချက်ကို ပြသော
စကားတည်း။

<mark>စတ္တာရော</mark> သတိပဋ္ဌာနာတိ ၊ ပေ ၊ <mark>ပဝုစ္စတိ</mark> — ဤစကားကား သတိ
ပဋ္ဌာန်၏ တရားကိုယ်ကို ကောက်ပြသော စကားတည်း၊ သတိပဋ္ဌာန် ၄ ပါး၏
တရားကိုယ်မှာ သမ္မာသတိခေါ် စေတသိက် ၁ ပါးသာ ဟူလို။

တထာ <mark>စတ္တာရော</mark> ၊ ပေ ၊ သမ္မာဝါယာမော — ဤစကားကား သမ္မပ္ပ
ဓာန်၏ တရားကိုယ်ကို ကောက်ပြသော စကားတည်း၊ သမ္မပ္ပဓာန် ၄ ပါး၏
တရားကိုယ်လည်း သမ္မာဝါယာမခေါ်သော ဝီရိယစေတသိက် ၁ ပါးသာ
ဟူလို။

**ဂါထာ။** ပန-အမှာစကားချပ် <mark>ညှပ်လိုက်ဦးအံ့</mark>၊
ဧတ္ထ-ဤဗောဓိပက္ခိယသင်္ဂဟ၌၊ သမ္မာသတိ <mark>ဧကာဝ</mark>-သမ္မာသတိ
<mark>တစ်ပါးတည်း</mark>ကိုပင်၊ <mark>စတ္တာရော</mark> သတိပဋ္ဌာနာတိ-စတ္တာရော <mark>သတိပဋ္ဌာနာဟူ၍</mark>၊ ပဝုစ္စတိ-ဆိုအပ်၏၊ တထာ-ထို့အတူ၊ သမ္မာဝါယာမော-သမ္မာဝါယာမ
<mark>တစ်ပါးတည်း</mark>ကိုပင်၊ <mark>စတ္တာရော</mark> သမ္မပ္ပဓာနာတိ-<mark>စတ္တာရော</mark>
သမ္မပ္ပဓာနာ ဟူ၍လည်း၊ <mark>ပဝုစ္စတိ</mark>-ဆိုအပ်၏။

**သင်္ဂဟအပြား**

၉။ ဆန္ဒော-ဆန္ဒစေတသိက်၎င်း၊
စိတ္တံ-စိတ်၎င်း၊ ဥပေက္ခာ-<mark>တတြမဇ္ဈတ္တတာ</mark>၎င်း၊ သဒ္ဓါ-သဒ္ဓါ
၎င်း၊ ပဿဒ္ဓိပီတိယော-ပဿဒ္ဓိ ပီတိ စေတသိက်တို့၎င်း၊
သမ္မာဒိဋ္ဌိစ-သမ္မာဒိဋ္ဌိ၎င်း၊ သင်္ကပ္ပေါ-သမ္မာသင်္ကပ္ပ၎င်း၊ ဝါ
ယာမော-သမ္မာဝါယာမ၎င်း၊ ဝိရတိတ္တယံ-ဝိရတိသုံးပါး၎င်း၊
သမ္မာသတိ-သမ္မာသတိ၎င်း၊ <mark>သမာ</mark>ဓိ-သမ္မာ<mark>သမာ</mark>ဓိ၎င်း၊
ဣတိ-ဤသို့၊ သဘာဝတော-တရားကိုယ်သဘောအားဖြင့်၊
စုဒ္ဒသ-<mark>တစ်ဆယ့်</mark>လေးပါးတို့တည်း၊ ပဘေဒေန-အပြားအားဖြင့်၊
<mark>သတ္တတ္တိံသ</mark>-သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးတည်း၊ တတ္ထ-ထိုဗောဓိပက္ခိယ
တရားတို့၌၊ <mark>သင်္ဂဟော</mark>-သင်္ဂဟသည်၊ <mark>သတ္တဓာ</mark>-ခုနစ်ပါးပြား၏။

၉။ ဆန္ဒောစိတ္တ ၊ ပေ ၊ သတ္တဓာ တတ္ထ <mark>သင်္ဂဟော</mark> — ဤဂါထာကား
ဗောဓိပက္ခိယတရားတို့၏ တရားကိုယ်ကို၎င်း၊ နာမည်အပြားကို၎င်း၊ သင်္ဂဟ
အပြားကို၎င်း၊ ပြသော ဂါထာတည်း။

ဗောဓိပက္ခိယတရားအပေါင်းကို တရားကိုယ်အားဖြင့် ရေတွက်လျှင်
၁-ဆန္ဒ၊ ၂-စိတ်၊ ၃-<mark>တတြမဇ္ဈတ္တတာ</mark> စေတသိက်၊ (၎င်းကို ဥပေက္ခာ ဟု
ခေါ်သည်၊ ဝေဒနာတည်းက ဥပေက္ခာမဟုတ်၊) ၄-သဒ္ဓါ၊ ၅-ပဿဒ္ဓိ စေတ
သိက် (ကာယပဿဒ္ဓိ စိတ္တပဿဒ္ဓိ ၂ ပါးကို တစ်ပေါင်းတည်းပြု၍ တစ်ခုတည်း
ယူသည်။) ၆-ပီတိ၊ ၇-သမ္မာဒိဋ္ဌိခေါ် ပညာ၊ ၈-သမ္မာသင်္ကပ္ပခေါ် ဝိတက်၊
၉-သမ္မာဝါယာမခေါ် ဝီရိယ၊ ၁၀-၁၁-၁၂-သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ
<mark>သမ္မာအာဇီဝ</mark>၊ ၁၃-သမ္မာသတိခေါ် သတိ၊ ၁၄-သမ္မာ<mark>သမာ</mark>ဓိခေါ် ဧကဂ္ဂတာ၊
ဤ ၁၄ ပါးသာတည်း၊ တရားကိုယ်ကောက်ပုံ ပြန်ကြည့်လေ။

<mark>သတ္တတ္တိံသ</mark>ပဘေဒေန-နာမည်အားဖြင့် ရေတွက်လျှင် သတိပဋ္ဌာန်က
ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန် စသည့်ဖြင့် ၄ ပါး၊ သမ္မပ္ပဓာန်က ဥပ္ပန္နပါပက
ပဟာနာယ ဝါယာမ စသည်ဖြင့် ၄ ပါး၊ ဤသို့ စသည်ဖြင့် ၃၇ ပါး ပြား၏၊
မဂ္ဂင်တိုင်အောင် ရေတွက်ကြည့်လေ။

---

## Trang 229

၁၀။ သင်္ကပ္ပပဿဒ္ဓိစ-သင်္ကပ္ပ ပဿဒ္ဓိ စေတသိက်တို့
သည်၎င်း၊ <mark>ဥပေက္ခာပီတိ</mark>-တတြမဇ္ဈတ္တ ဥပေက္ခာတို့
သည်၎င်း၊ ဆန္ဒောစ-ဆန္ဒသည်၎င်း၊ စိတ္တံ-စိတ်သည်၎င်း၊
ဝိရတိတ္တယဉ္စ-ဝိရတိသုံးပါးသည်၎င်း၊ နဝ-ကိုးပါးသော
တရားတို့သည်၊ <mark>ဧကဋ္ဌာနာ</mark>-တစ်ဌာနစီသာ ရှိကြကုန်၏၊
ဝီရိယံ-ဝီရိယသည်၊ နဝဋ္<mark>ဌာနံ</mark>-ကိုးဌာန ရှိ၏၊ သတိ-သတိ
သည်၊ <mark>အဋ္ဌဋ္ဌာနံ</mark>-ရှစ်ဌာန ရှိ၏၊ <mark>သမာ</mark>ဓိ-သမာဓိသည်၊
<mark>စတုဋ္ဌာနံ</mark>-လေးဌာန ရှိ၏၊ ပညာ-ပညာသည်၊ ပဉ္စ
ဋ္ဌာနာ-ငါးဌာန ရှိ၏၊ သဒ္ဓါ-သဒ္ဓါသည်၊ <mark>ဒုဋ္ဌာနာ</mark>-နှစ်ဌာနရှိ၏၊
(ဣတိ-ဤသို့၊) ဥတ္တမ<mark>သတ္တတ္တိံသ</mark>ဓမ္မာနံ-မြတ်သော သုံးဆယ့်
ခုနစ်ပါးသော ဗောဓိပက္ခိယတရားတို့၏၊ ပဝရော-ကောင်း
မြတ်သော၊ ဧသော <mark>ဝိဘာဂေါ</mark>-ဤခွဲစိတ်ဝေဘန်ခြင်းသည်၊
ဟောတိ-ဖြစ်၏။

၁၀။ သင်္ကပ္ပပဿဒ္ဓိစ ၊ ပေ ၊ ဧသော <mark>ဝိဘာဂေါ</mark> — ဤဂါထာကား တရားကိုယ်
၁၄ ပါး၏ ဖြစ်ရာဌာနကို ခွဲခြားပြသော ဂါထာတည်း။

နဝဋ္ဌာနာ နဝ+ဧကာ...သက် စသော ၉ ပါးတို့၏
တည်ရာဌာနသည် ၁ ပါးစီ ရှိ၏၊ သင်္ကပ္ပ(ဝိတက်)၏ ဌာနကား သမ္မာသင်္ကပ္ပ
မဂ္ဂင်တည်း။ ပဿဒ္ဓိဌာန=ပဿဒ္ဓိသမ္<mark>ဗောဇ္ဈင်။</mark> ပီတိဌာန=ပီတိ
သမ္<mark>ဗောဇ္ဈင်။</mark> ဥပေက္ခာဌာန=ဥပေက္ခာသမ္<mark>ဗောဇ္ဈင်။</mark> ဆန္ဒဌာန=ဆန္ဒိဒ္ဓိ
ပါဒ်။ <mark>စိတ္တဌာန=စိတ္တိဒ္ဓိပါဒ်</mark>။ ဝိရတိတ္တယဌာနတွင် သမ္မာဝါစာဌာန=
သမ္မာဝါစာမဂ္ဂင်။ သမ္မာကမ္မန္တဌာန=သမ္မာကမ္မန္တမဂ္ဂင်။ <mark>သမ္မာအာဇီဝ</mark>
ဌာန=<mark>သမ္မာအာဇီဝ</mark>မဂ္ဂင်တည်း။

ဝီရိယံ နဝ — ဝီရိယ၏ တည်ရာဌာနကား ၉ ဌာနရှိ၏၊ သမ္မပ္ပဓာန် ၄၊
ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒ်၊ <mark>ဝီရိယိန္ဒြေ၊ ဝီရိယဗိုလ်</mark>၊ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ သမ္မာဝါယာမမဂ္ဂင်
တို့တည်း။

အဋ္ဌ သတိ — သတိ၏ တည်ရာဌာနကား ၈ ပါး ရှိ၏၊ သတိပဋ္ဌာန ၄၊
<mark>သတိန္ဒြေ</mark>၊ သတိဗိုလ်၊ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ သမ္မာသတိမဂ္ဂင်တို့တည်း။

<mark>သမာ</mark>ဓိစတု — <mark>သမာ</mark>ဓိ၏ တည်ရာဌာနကား ၄ ဌာနရှိ၏၊ <mark>သမာဓိန္ဒြေ</mark>၊
သမာဓိဗိုလ်၊ <mark>သမာ</mark>ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ သမ္မာ<mark>သမာ</mark>ဓိမဂ္ဂင်တို့တည်း။

ပဉ္စပညာ — ပညာ၏ တည်ရာဌာနကား ၅ ဌာနရှိ၏၊ ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒ်၊
ပညိန္ဒြေ၊ ပညာဗိုလ်၊ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိမဂ္ဂင်တို့တည်း။

သဒ္ဓါ <mark>ဒုဋ္ဌာနာ</mark> — သဒ္ဓါ၏ တည်ရာဌာနကား <mark>သဒ္ဓိန္ဒြေ</mark>၊ သဒ္ဓါဗိုလ်
အားဖြင့် ၂ ပါးရှိ၏။ [ဒုဋ္ဌာနုတ္တမ-ကို <mark>ဒုဋ္ဌာနာ</mark>+ဥတ္တမ ဟု ပုဒ်ဖြတ်။]

**ဗောဓိပက္ခိယဖြစ်ရာစိတ်များ**

၁၁။ သဗ္ဗေ-အလုံးစုံသော ဗောဓိပက္ခိယတရားတို့သည်၊ လောကုတ္တရေ-
လောကုတ္တရာစိတ်၌၊ ဟောန္တိ-ဖြစ်ကုန်၏၊ သင်္ကပ္ပပီတိယော-သင်္ကပ္ပပီတိတို့သည်ကား၊ ဝါ-အချို့
လောကုတ္တရာစိတ်၌၊ န ဟောန္တိ-မဖြစ်ကုန်၊ ဆဗ္ဗိသုဒ္ဓိပဝတ္တိယံ-

၁၁။ သဗ္ဗေ လောကုတ္တရေ ၊ ပေ ၊ ဆဗ္ဗိသုဒ္ဓိပဝတ္တိယံ — ဤဂါထာကား
ဗောဓိပက္ခိယတရားတို့ ရထိုက်ရာစိတ်ကို သတ်မှတ်ပြသော ဂါထာတည်း၊
ဗောဓိပက္ခိယတရားများသည် လောကုတ္တရာစိတ်၌ ဖြစ်ကုန်-ရထိုက်ကုန်၏၊

---

## Trang 230

သီလဝိသုဒ္ဓိ စသော <mark>ခြောက်ပါးသော</mark> ဝိသုဒ္ဓိတို့၏ ဖြစ်ရာအခါ၌၊
လောကိယေပိ-လောကီကုသိုလ် ကြိယာ၌လည်း၊ ယထာ
ယောဂံ-ယှဉ်သင့်သည်အားလျော်စွာ၊ ဟောန္တိ-ဖြစ်နိုင်
ကုန်၏။

သို့သော်... "နဝါ သင်္ကပ္ပပီတိယော" ဟုဆိုသောကြောင့် သင်္ကပ္ပ
(ဝိတက်) နှင့် ပီတိကား အချို့လောကုတ္တရာစိတ်များ၌ မရထိုက်၊ လော
ကုတ္တရာ ဒုတိယဈာန်စိတ် စသည်၌ သင်္ကပ္ပ မရထိုက်၊ စတုတ္ထဈာန်၊ ပဉ္စမဈာန်
စိတ်၌ ပီတိမယှဉ်နိုင် ဟူလို၊ မယှဉ်ကြောင်းမှာ စေတသိက်ပိုင်းကို သတိပြု။

လောကိယေပိ ၊ ပေ ၊ ဆဗ္ဗိသုဒ္ဓိပဝတ္တိယံ — ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း၌ လာလတ္တံ့
ဖြစ်သော သီလဝိသုဒ္ဓိ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ မဂ္ဂါမဂ္ဂ
ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိတို့ကို ဖြစ်စေဘို့ရာ လောကီ
ကုသိုလ် ကြိယာစိတ်များဖြင့် အားထုတ်ရလေသည်၊ ထိုအားထုတ်မှုဟူသည်
သတိပဋ္ဌာန် သမ္မပ္ပဓာန်စသော တရားများပင်တည်း၊ ထို့ကြောင့် လောကီ
ကုသိုလ်ကြိယာစိတ်များ၌လည်း ဗောဓိပက္ခိယတို့ ထိုက်သင့်သလို ဖြစ်ကုန်
သေး၏။

ဤစကားအရ လောကီကုသိုလ် ကြိယာများ၌ ယှဉ်ခိုက်ဖြစ်သော သတိ
စသည်ကိုလည်း သတိပဋ္ဌာန် သမ္မပ္ပဓာန်စသည်တို့အရ ကောက်ယူခဲ့ရပေသည်။
ဝိပါက်တရားများကား ပဋိသန္ဓေ ဘဝင်စုတိ တဒါရုံကိစ္စ<mark>လောက်သာ</mark> တပ်နိုင်
သောကြောင့် သီလဝိသုဒ္ဓိ စသည့်တို့ကို မဖြစ်စေနိုင်၊ ထို့ကြောင့် ဝိပါက်၌
ယှဉ်သော တရားများကို တရားကိုယ် မကောက်ရ။

**<mark>လေ့ကျင့်ခန်း</mark> မေးခွန်းများ**

က။ "<mark>စတ္တာရော</mark> သတိပဋ္ဌာနာ ၊ ပေ ၊ <mark>ပဝုစ္စတိ</mark>" ကား ဘာကို ပြသော
စကားနည်း။
ခ။ "တထာ <mark>စတ္တာရော</mark> ၊ ပေ ၊ သမ္မာဝါယာမော" ကား ဘာကို ပြသော
စကားနည်း။
ဂ။ "ဆန္ဒောစိတ္တ ၊ ပေ ၊ သတ္တဓာ တတ္ထ <mark>သင်္ဂဟော</mark>" ဂါထာကား ဘာကို
ပြသော ဂါထာနည်း။
ဃ။ ထိုဂါထာအရ ဗောဓိပက္ခိယတရားအားလုံး၏ တရားကိုယ်ကို ရေ
တွက်ပါ။
င။ ဗောဓိပက္ခိယတရား ၃၇ ပါး၏ နာမည်ကို ရေတွက်ပါ။
<mark>စ။</mark> သတ္တဓာ တတ္ထ <mark>သင်္ဂဟော</mark>-အရ သင်္ဂဟ ၇ ပါးကို ရေတွက်ပြပါ။
ဆ။ ၁ ဌာနစီသာ ပါသော တရားတို့ကို ရေတွက်၍ ဆိုင်ရာဌာနကိုလည်း
ညွှန်းပြပါ။
ဇ။ ၉ ဌာနပါသော တရား၏ ၉ ဌာန<mark>သရုပ်</mark>ကို ရေတွက်ပါ။
ဈ။ ၈ ဌာနပါသော တရား၏ ၈ ဌာန<mark>သရုပ်</mark>ကို ရေတွက်ပါ။
ည။ ၄ ဌာနပါသော တရား၏ ၄ ဌာန<mark>သရုပ်</mark>ကို ရေတွက်ပါ။
ဋ။ ၅ ဌာနပါသော တရား၏ ၅ ဌာန<mark>သရုပ်</mark>ကို ရေတွက်ပါ။
ဌ။ ၂ ဌာနပါသော တရား၏ ၂ ဌာန<mark>သရုပ်</mark>ကို ရေတွက်ပါ။
ဍ။ "နဝါ သင်္ကပ္ပပီတိယော" အရ သင်္ကပ္ပနှင့် ပီတိတို့သည် အဘယ်
လောကုတ္တရာ၌ မရထိုက်ကုန်သနည်း။
ဎ။ ဗောဓိပက္ခိယတရားကိုယ်များကို လောကီစိတ်၌လည်း ကောက်ထိုက်
သလော၊ ကောက်ထိုက်လျှင် သာဓကပါဠိကို ပြပါ။
ဏ။ လောကီဝိပါက်၌ အဘယ့်ကြောင့် ဗောဓိပက္ခိယတရားများ မရထိုက်
သနည်း။