## Trang 271

<mark>ပညတ်</mark>နှစ်မျိုးကိုသိပုံနှင့်
နာမ<mark>ပညတ်</mark>ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ပစ္စည်းပိုင်း
<mark>ဝစီဃောသာနုသာရေန</mark> — စကား
သံကို အစဉ်လိုက်သဖြင့်၊ သ<mark>ော</mark>တ
ဝိညာဏဝီထိယာ—သ<mark>ော</mark>တ ဝိညာ
ဏ ဝီထိ၊ <mark>တဒနုဝတ္တိက</mark> မနောဒွါရဝီထိ၏၊ <mark>ပဝတ္တာနန္တရုပ္ပန္န</mark>၌
[တေပိဋက (<mark>ဝိ</mark>ဇ္ဇာသုံးပါးရှိသူ), <mark>ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တ</mark> (ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်သို့ရ<mark>ော</mark>က်သူ)
စသော သမာသ်ပုဒ်များကိုလ<mark>ည်း</mark> သိလေ။ ]
-
=
၄။ အ<mark>ဝိ</mark>ဇ္ဇမာနေန <mark>ဝိ</mark>ဇ္ဇမာနပညတ် — <mark>ဣတ္ထိသဒ္ဒ</mark> — မိန်းမသံ၊ ဤ၌
ဣတ္ထိအရ မိန်းမ ဟူသည် ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိ, အဝိဇ္ဇမာနတ<mark>ည်း</mark>၊
အသံကား ( <mark>သဒ္ဒရုပ်</mark>ဖြစ်၍ ) ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိ၏, ဝိဇ္ဇမာနတ<mark>ည်း</mark>၊
ထို ၂ ရပ်ကို ရောစပ်၍ <mark>ပညတ်</mark>ထားသောကြောင့် "<mark>ဣတ္ထိသဒ္ဒ</mark>" ဟူသော
<mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို "အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark>" ဟု ဆိုရသည်။

၅။ ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark> — စက္ခုဝိညာဏံ=စက္ခုပသာဒကို
မှီသော ဝိညာဏ်၊ ဤ၌ စက္ခုပသာဒ ဟူသည်လ<mark>ည်း</mark> ထင်ရှားရှိ၍ ဝိဇ္ဇမာန
တ<mark>ည်း</mark>၊ ဝိညာဏ်စိတ်လ<mark>ည်း</mark> ထင်ရှားရှိ၏၊ ထို ၂ ရပ်ကိုရောစပ်၍ <mark>ပညတ်</mark>ထား
သောကြောင့် "စက္ခုဝိညာဏ" ဟူသော <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာန
<mark>ပညတ်</mark> ဟု ဆိုရလေသည်။ [ စက္ခုသမ္ဖဿ — <mark>သောတဝိညာဏ</mark>ံ စသည်
ကိုလ<mark>ည်း</mark> သိရာ၏။]

၆။ အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark> — ရာဇပုတ္တ=မင်း၏သားတော်၊
ဤ၌ မင်းဟူသည်လ<mark>ည်း</mark> ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိ, အဝိဇ္ဇမာနတ<mark>ည်း</mark>၊
သားတော် ဟူသည်လ<mark>ည်း</mark> ထင်ရှားမရှိ၊ ထို ၂ ရပ်ကို ရောစပ်၍ <mark>ပညတ်</mark>ထား
သောကြောင့် "ရာဇပုတ္တ" ဟူသော <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာန
<mark>ပညတ်</mark> ဟု ဆိုရလေသည်။ [ ခတ္တိယပုတ္တ, ဗြဟ္မဏပုတ္တ, သေဋ္ဌိပုတ္တ စသည်
ကိုလ<mark>ည်း</mark> သိလေ။ ]
-
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
-
<mark>မနောဒွါရ</mark>ဿ — ဖြစ်သည်၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သော <mark>မနောဒွါရ</mark>
ဝီထိ၏၊ ဂေါစရာ — အာရုံဖြစ်သော၊ ( သာယံ ပညတ္တိ-၌ စပ်၊ )
ယဿ — အကြင် နာမ<mark>ပညတ်</mark>ကို၊ အ<mark>နု</mark>သာရေန — အစဉ်လိုက်
သဖြင့်၊ တတော—ထို တတိယ<mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိမှ၊ ပရံ—<mark>နောက်</mark>၌၊
အတ္ထာ—အနက်ဒြဗ် အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark>တို့ကို၊ ဝိညာယန္တိ — သိအပ်
ကုန်၏၊ သာယံပညတ္တိ—ထိုနာမ<mark>ပညတ်</mark>ကို၊ လောကသင်္ကေတ
<mark>နိမ္မိတာ</mark>—လောကသင်္ကေတ, <mark>အဖြစ်သို့ ကျရောက်အောင်</mark> တစတစ စီစဉ်,
<mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်းအပ်၏ ဟူ၍၊ ဝိညေယျာ—သိအပ်၏။
-
<mark>ပညတ်</mark> ၂ မျိုးကို သိပုံနှင့် နာမ<mark>ပညတ်</mark> ဖြစ်လာပုံ။ ။ဝစီဃောသာ
နုသာရေန၊ပေ၊<mark>နိမ္မိတာ</mark>—ကား နာမ<mark>ပညတ်</mark> အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark>တို့ကို သိသော ဝီထိကို၎င်း,
နာမ<mark>ပညတ်</mark>၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို၎င်း, ပြသော ဂါထာတို့တည်း။ [ နာမ
<mark>ပညတ်</mark>ဟူသည် ပြခဲ့သော <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ပင်တည်း။ ]
— မြန်မာလို
ဝစီဃောသာနုသာရေန <mark>သောတဝိညာဏဝီထိယာ</mark>
"နွား" ပါဠိလို "ဂေါ" ဟူသော စကားသံကို ကြားသည့်အခါ, ထိုအသံကို
အစဉ်လိုက်သော ( အာရုံပြုသော ) (၁) <mark>သောတဝိညာဏ</mark>ဝီထိ ဖြစ်၏။
<mark>သောတဝိညာဏ</mark>ဝီထိ ဖြစ်လျှင်, ထို လွန်ပြီး ချုပ်ပြီးသော "ဂေါ" ဟူသော
အသံကို ဆက်လက်၍ အာရုံပြုသော ( ၂ ) <mark>တဒနုဝတ္တိက</mark> မနောဒွါရဝီထိ
လ<mark>ည်း</mark> ဖြစ်ရိုးတ<mark>ည်း</mark>၊ ထို့ကြောင့် <mark>သောတဝိညာဏဝီထိယာ</mark> ဟူသော ပါဌ်
ဖြင့် <mark>တဒနုဝတ္တိက</mark> မနောဒွါရဝီထိကိုပါ အဝိနာဘာဝန<mark>ည်း</mark>အရ ယူလေ၊
[ <mark>တဒနုဝတ္တိက</mark> — တံ+အ<mark>နု</mark>ဝတ္တိက၊ တံ—ထို ရှေးဝီထိ <mark>နောက်သို့</mark>+ အနု
ဝတ္တိက — အစဉ်လိုက်သော ] ၍ ၂ ဝီထိဖြင့် အသံသာမည ( <mark>သဒ္ဒ</mark>ါရုံမျှ )
ကိုသာ သိသေး၏၊ "ဂေါ" ဟူသော <mark>နာမည် ပညတ်</mark>ကို တပ်အပ် မသိ
နိုင်သေး။

---

## Trang 272

ပစ္စည်းပိုင်း
<mark>ပဝတ္တာနန္တရုပ္ပန္န</mark>ံ မနောဒွါရဿ ဂေါစရာ—ထို ၂ဝီထိ ဖြစ်ပြီး<mark>နောက်</mark>
အခြားမဲ့၌ <mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိသည် ၃ ကြိမ်မြောက်ဖြစ်၏၊ ထို<mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိက
သာ— "နာမ<mark>ပညတ်</mark>" ဟု ခေါ်သော <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို အာရုံပြုသည်၊ <mark>ထို့ကြောင့်</mark>
"မနောဒွါရဿ ဂေါစရာ" ကို "သာယံပညတ္တိ" ၌ <mark>စပ်ပါ</mark>၊ [ ဂေါစရာကို
အတ္ထာ၌ချ<mark>ည်း</mark> စပ်လေ့ရှိကြ၏, စဉ်းစားလေ၊ ]

အတ္ထာယဿာ<mark>နု</mark>သာရေန ဝိညာယန္တိ တတောပရံ—ထို နာမ<mark>ပညတ်</mark>
ကို အစဉ်လိုက်၍ သိပြီး<mark>နောက်</mark>မှ အနက်ဒြဗ် အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark>ကို ၄ ကြိမ်မြောက်
<mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိဖြင့် သိနိုင်သည်၊ ဤအစဉ်ကို ရည်ရွယ်၍....
"<mark>သဒ္ဒ</mark>ံ ပဌမစိတ္တေန, တီတံ ဒုတိယစေတသာ၊
နာမံ တတိယစိတ္တေန, <mark>အတ္ထံ</mark> စတုတ္ထစေတသာ"...ဟု မိန့်သည်။
<mark>သဒ္ဒ</mark>ံ —ပစ္စုပ္ပန် <mark>သဒ္ဒ</mark>ါရုံကို၊ ပဌမစိတ္တေန— ပဌမ<mark>သောတဝိညာဏ</mark>ဝီထိဖြင့်၊
ဇာနာတိ—သိ၏၊ အတီတံ—လွန်ပြီးသော အတိတ် <mark>သဒ္ဒ</mark>ါရုံကို၊ ဒုတိယစေတ
သာ— ၂ ကြိမ်မြောက် <mark>တဒနုဝတ္တိက</mark> မနောဒွါရဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ—ဆက်လက်၍
သိ၏၊ နာမံ—နာမပညတ် (<mark>သဒ္ဒ</mark>ပညတ်) ကို၊ <mark>တတိယစိတ္တေန—</mark>၃ ကြိမ်မြောက်
<mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ—ဆက်လက်၍ သိ၏၊ <mark>အတ္ထံ</mark>—အနက်ဒြဗ် အတ္ထ
<mark>ပညတ်</mark>ကို၊ စတုတ္ထစေတသာ— ၄ ကြိမ်မြောက် <mark>မနောဒွါရ</mark>ဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ—
ဆက်လက်၍ သိ၏။

သာယံပညတ္တိ၊ပေ၊လောကသင်္ကေတ<mark>နိမ္မိတာ</mark>— [လောက<mark>သတ္တဝါ</mark>
အပေါင်း + <mark>သင်္ကေတ</mark> = အမှတ်အသား + နိမ္မိတ = ဖန်ဆင်းအပ်သည့်,
<mark>တည်ထွင်</mark>ထားအပ်သည်။ ] ထို နာမပညတ်( <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark> ) ကို <mark>သတ္တဝါ</mark>
အပေါင်း၏ အမှတ်သင်္ကေတ <mark>အဖြစ်သို့</mark> ကျရောက်လာအောင် ရှေးလူကြီးတို့
တစတစ စီစဉ်လျက် <mark>တည်ထွင်</mark>အပ်သည်—ဟူလို။

ကမ္ဘာတည်ပြီး<mark>နောက်</mark> လူသတ္တဝါတွေ <mark>ပေါ်ပေါက်</mark>လာသည့်အခါ
ထိုထို အကြောင်းအရာ (အနက်ဒြဗ် အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark>) တွေသာ ရှိသေး၏၊ ထို
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်

အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟေ-၌၊ ပစ္စယသင်္ဂဟဝိဘာဂေါနာမ—
ပစ္စယသင်္ဂဟဝိဘာဂ မည်သော၊ အဋ္ဌမော — အဋ္ဌမတို့၏
ပြည့်ကြောင်းဖြစ်သော၊ ပရိစ္ဆေဒေါ—သည်၊ ဣတိ—ပြီး၏။

အကြောင်းအရာကို ပြောဘို့ရာ စကား ( နာမ — <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark> ) မရှိသေး၊
ထိုအခါ တော်တော် ဉာဏ်ပညာရှိသော လူကြီးက မြေသားဒြဗ်ကိုကြည့်၍
"ဘူမိ ပထဝီ" စသော စကား (နာမပညတ်) ကိုစ၍ <mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်း
လိုက်၏၊ ထိုအခါကစ၍ "ဘူမိ" ဟု ပြောလိုက်လျှင် မြေကြီးဒြဗ်ကို ပြောသည်
ဟု အများ နားလည်လေသည်၊ "ဘူမိ" <mark>သဒ္ဒ</mark>ါသည် မြေသားဒြဗ်ကို သိဘို့ရာ
အမှတ်အသား စကားတလုံး ဖြစ်လေတော့သည်—ဟူလို။

မြန်မာလူမျိုး <mark>ပေါ်ပေါက်</mark>၍ မြန်မာစကားများကို <mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်းခဲ့ပုံ,
ကုလားလူမျိုး <mark>ပေါ်ပေါက်</mark>၍ ကုလားစကားများကို <mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်းလာ
ခဲ့ပုံ, စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး စကားများ <mark>ပေါ်ပေါက်</mark>လာပုံကို၎င်း, ယခုကာလ
မှာပင် တော်တော် တွင်ကျယ်သူတို့က စကားသစ် စကားဆန်းများကို (အများ
သုံး <mark>သင်္ကေတ</mark> ဖြစ်အောင်) <mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်းပုံများကို၎င်း, ဉာဏ်ဖြင့်ချဲ့ထွင်
ကြည့်လေ၊ ဤသို့လျှင် နာမ<mark>ပညတ်</mark>( ထိုထို ဘာသာအလိုက် စကားသံ ) ကို
လောက<mark>သင်္ကေတ</mark> အနေသို့ ကျရောက်အောင် အရေးပါ၍ အရာရောက်သူက
<mark>တည်ထွင်</mark> ဖန်ဆင်း၍ ထားအပ်လေသည်။

လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ

က။ <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို အဘယ်သို့သော အမည်များဖြင့် ထင်ရှားအောင် ပြအပ်
သနည်း။

ခ။ <mark>သဒ္ဒပညတ်</mark>ကို အဘယ့်ကြောင့် "နာမ" ဟု ဆိုရသန<mark>ည်း</mark>။

ဂ။ အဘယ်ကြောင့် "နာမကမ္မ, နာမဓေယျ" ဟု ခေါ်ရသန<mark>ည်း</mark>။

ဃ။ အဘယ်ကြောင့် "နိရုတ္တိ, ဗျဉ္စန" ဟု ခေါ်ဆိုရသန<mark>ည်း</mark>။

---

## Trang 273

ပစ္စ<mark>ည်း</mark>ပိုင်း

င။ အဘယ်ကြောင့် "အဘိလာပ" ဟု ခေါ်ဆိုရသနည်း။

စ။ ဘယ်<mark>ပညတ်</mark>မျိုးကို "ဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark>" ဟု ခေါ်သန<mark>ည်း</mark>, ပုံစံပြပါ။

ဆ။ ဘယ်<mark>ပညတ်</mark>မျိုးကို "အဝိဇ္ဇမာန<mark>ပညတ်</mark>" ဟု ခေါ်သန<mark>ည်း</mark>, ပုံစံပြပါ။

ဇ။ "ဆဋ္ဌဘိည" ကို အဘယ်ကြောင့် အဘယ်<mark>ပညတ်</mark> ဟု ခေါ်သနည်း။

ဈ။ "<mark>ဣတ္ထိသဒ္ဒ</mark>" ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်<mark>ပညတ်</mark> ဟု ခေါ်သန<mark>ည်း</mark>။

ည။ "စက္ခုဝိညာဏ" ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်<mark>ပညတ်</mark> ဟု ခေါ်သန<mark>ည်း</mark>။

ဋ။ "ရာဇပုတ္တ" ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်<mark>ပညတ်</mark> ဟု ခေါ်သနည်း။

ဌ။ <mark>ဝစီဃောသာနုသာရေန</mark> ၂ ဂါထာကို အနက်ပေးပါ။

ဍ။ "ဂေါ" ဟူသော အသံကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် ရှေးဦးစွာ သိသန<mark>ည်း</mark>,
သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။

ဎ။ အတိတ်ဖြစ်သော "ဂေါ" သံကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသန<mark>ည်း</mark>, သင်္ဂြိုဟ်
ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။

ဏ။ "ဂေါ" ဟူသော နာမ<mark>ပညတ်</mark>ကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသန<mark>ည်း</mark>, သင်္ဂြိုဟ်
ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။

တ။ နွားကောင်ဒြဗ် ( အတ္ထ<mark>ပညတ်</mark> ) ကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသန<mark>ည်း</mark>, သင်္ဂြိုဟ်
ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။

ထ။ နာမ<mark>ပညတ်</mark> ဟူသမျှသည် အဘယ်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသန<mark>ည်း</mark>, ထင်ရှား
အောင် "ဘူမိ" <mark>သဒ္ဒ</mark>ါ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ပြောပြစမ်းပါ။

ပစ္စ<mark>ည်း</mark>ပိုင်း နိဿယနှင့် အဓိပ္ပါယ်
ပြီး၏။

ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း

ပဋိညာဉ်တော်—၍ ပစ္စယသင်္ဂဟ၏အခြားမဲ့မှ၊ ပရံ—<mark>နောက်</mark>၌၊
သမထဝိပဿနာနံ — <mark>သမထ</mark>ဝိပဿနာ ဟု ဆိုအပ်
ကုန်သော၊ ဘာဝနာနံ—ဘာဝနာတို့၏၊ <mark>ဒွိဓမ္ပိ</mark> — နှစ်ပါးအပြား
ရှိသည်လ<mark>ည်း</mark>ဖြစ်သော၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ—ကမ္မဋ္ဌာန်းကို၊ ယထာ—
အစဉ်အားလျော်စွာ၊ ပဝက္ခာမိ—ဆိုပေအံ့။

ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း။ ။ကမ္မဋ္ဌာန်း အမျိုးမျိုးကို ပြရာ အပိုင်းအခဏ်းကို
"ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း" ဟု ခေါ်သည်။

<mark>သမထ</mark>၊ပေ၊ယထာက္ကမံ—ဤဂါထာကား ပဋိညာဉ်ကိုပြသော ဂါထာ
တ<mark>ည်း</mark>၊ "ပစ္စယသင်္ဂဟ၏ အခြားမဲ့ဖြစ်သော ဤကာလမှ <mark>နောက်</mark>၌ သမထ
ကမ္မဋ္ဌာန်း ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းအားဖြင့် ၂ မျိုးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အစဉ်
အတိုင်း ပြမည်" ဟူလို။

<mark>သမထ</mark>ဝိပဿနာနံ ဘာဝနာနံ—လွန်စွာ အကျိုးများသဖြင့် မိမိတို့
သန္တာန်၌ <mark>အဖန်ဖန်</mark> ဖြစ်စေအပ်သော တရားကို "ဘာဝနာ"ဟုခေါ်သည်၊
ဘာဝေတဗ္ဗာတိ ဘာဝနာ။ ဘာဝေတဗ္ဗာ — ရှေးဦးစွာ ဖြစ်စေအပ်
ဖြစ်စေထိုက်, တကြိမ်ဖြစ်ပြီး<mark>နောက်</mark>လည်း ထပ်၍ထပ်၍ တိုးပွားစေအပ်
တိုးပွားစေထိုက်၏၊ ဣတိ—ထိုကြောင့်၊ ဘာဝနာ—ဘာဝနာ မည်၏၊[ ထို
ဘာဝနာကို မိမိသန္<mark>တာ</mark>န်၌ ဖြစ်လာအောင် တိုးတက်ပွားများလာအောင်
အားထုတ်ခြင်းကို "ဘာဝနာပွားခြင်း" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ]

[ဆောင်] အကျိုးတရား, အလွန်များသဖြင့်, ဖြစ်ပွားစေအပ်,
တရားမြတ်, မှတ်လေ ဘာဝနာ။

---

## Trang 274

ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း

ထိုဘာဝနာသည် <mark>သမထ</mark>ဘာဝနာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟု ၂ မျိုးရှိ၏၊
ထိုတွင် <mark>သမုစ္စည်း</mark>ပိုင်း၌ ပြခဲ့သော နီဝရဏတရားတို့ကို၎င်း, ဝိတက်စသော
<mark>အောက်အောက်</mark>ဈာန်အင်္ဂါများကို၎င်း, ငြိမ်သက်စေသော <mark>သမာဓိ</mark>ကို
"<mark>သမထ</mark>ဘာဝနာ" ဟု ခေါ်၏၊ "သမေတီတိ <mark>သမထ</mark>ော"။ သမေတိ—နီဝရဏ
တရား ဝိတက်စသော ဈာန်အင်္ဂါများကို ငြိမ်သက်စေတတ်၏၊ ဣတိ—ကြောင့်၊
<mark>သမထ</mark>ော—<mark>သမထ</mark>မည်၏၊ တရားကိုယ်မှာ လောကီကုသိုလ် ကြိယာ၌ရှိသော
<mark>သမာဓိ</mark>ခေါ် ဧကဂ္ဂတာစေတသိက်တ<mark>ည်း</mark>၊ ထိုတွင် ပဌမဈာန်<mark>သမာဓိ</mark>က
နီဝရဏတို့ကို ငြိမ်းစေ၍, ဒုတိယဈာန် စသည်တို့က ဝိတက်စသည်တို့ကို ငြိမ်း
စေသည်၊ [ ဒုတိယဈာန် စသည်တို့၌ ဝိတက်စသော <mark>အောက်အောက်</mark>ဈာန်အင်္ဂါ
များ မပါသဖြင့် ငြိမ်းစေကြောင်းကို သိလေ၊ ] ၍ စကားအရ <mark>သမထ</mark>ဘာဝနာ
ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်လျှင် <mark>မဟဂ္ဂုတ်</mark>ဈာန်များကို ရနိုင်သည်ဟု မှတ်။

<mark>တေဘူမက</mark>ရုပ်နာမ်တရားကို အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တဟု ရှုတတ်သော ဉာဏ်
ပညာကို "ဝိပဿနာဘာဝနာ" ဟု ခေါ်၏၊ "ဝိဝိဓေန အနိစ္စာဒိအာကာရေ
န + ပဿတီတိ ဝိပဿနာ"။ ဝိဝိဓေန—အထူးထူးသော၊ အနိစ္စာဒိအာကာ
ရေန—အနိစ္စအစရှိသော အခြင်းအရာအားဖြင့်၊ ပဿတိ—ရှုတတ်၏၊ ဣတိ—
ထိုကြောင့်၊ ဝိပဿနာ—ဝိပဿနာ မည်၏၊ တရားကိုယ်မှာ မဟာကုသိုလ်
မဟာကြိယာ၌ ယှဉ်သော ဉာဏ်တ<mark>ည်း</mark>၊ ဤဝိပဿနာကို ပွားများလျှင်
မဂ်ဖိုလ်ကို ရနိုင်၏၊ ဤသို့ <mark>သမထ</mark>ဘာဝနာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟု ၂ မျိုး
ရှိသည်။

ကမ္မဋ္ဌာနံ— [ကမ္မ + ဌာန၊ ကမ္မ = အမှု + ဌာန = တည်ရာ၊ ]
"ကမ္မဿ + ဌာနံ ကမ္မဋ္ဌာနံ"။ ကမ္မဿ = ဘာဝနာကိုပွားများ အားထုတ်
မှု၏ + ဌာနံ = တည်ရာ အာရုံသည်၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ = ကမ္မဋ္ဌာန်း မည်၏၊ ဤ
စကားအရ ကမ္မဋ္ဌာန ( ကမ္မဋ္ဌာန်း ) ဟူသော ဘာဝနာ ၂ ပါးကို ပွားများ
အားထုတ်မှု၏+တည်ရာ ဖြစ်သော ပထဝီကသိုဏ်း စသော အာရုံနှင့် ရုပ်
နာမ် အာရုံများတ<mark>ည်း</mark>ဟု မှတ်၊ [ပထဝီကသိုဏ်းစသော အာရုံသည် <mark>သမထ</mark>
ဘာဝနာ၏ ကမ္မဋ္ဌာန်းတ<mark>ည်း</mark>၊ ရုပ်နာမ် အာရုံကား ဝိပဿနာဘာဝနာ၏
ကမ္မဋ္ဌာန်းတ<mark>ည်း</mark>၊ ရှေးရှေးသော ဘာဝနာအစဉ်ကို ကမ္မဋ္ဌာန်း ဟု တန<mark>ည်း</mark>
ခေါ်သေး၏၊ ထိုန<mark>ည်း</mark>ကို ဘာသာဋီကာမှာ ရှု။ ]

<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာန်းဝယ် သိဘွယ်များ
-
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်

၁။ တတ္ထ — ထို <mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာန်း ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းတို့တွင်၊ <mark>သမထ</mark>
သင်္ဂဟေ—<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ၌၊ <mark>တာ</mark>ဝ — ရှေးဦးစွာ၊ ဒသ — ၁ဝ ပါးကုန်သော၊ <mark>ကသိဏာနိ</mark>—
ကသိုဏ်းတို့၎င်း၊ ဒသ — ၁ဝ ပါးကုန်သော၊ <mark>အသုဘာ</mark>—အသုဘတို့
၎င်း၊ ဒသ — ၁ဝ ပါးကုန်သော၊ အနုဿတိယော — အနုဿတိတို့၎င်း၊
<mark>စတဿော</mark> — လေးပါးကုန်သော၊ အပ္ပမညာယော — အပ္ပမညာ
တို့၎င်း၊ ဧကာ — တခုသော၊ သညာ—သညာ၎င်း၊ ဧကံ—တခု
သော၊ <mark>ဝဝတ္ထာနံ</mark> — ဝဝတ္ထာန်၎င်း၊ စတ္<mark>တာ</mark>ရော — လေးပါးကုန်
သော၊ အာရုပ္ပါစ—အာရုပ္ပတို့၎င်း၊ ဣတိ—ဤသို့၊ သတ္တဝိဓေန—
ခုနစ်ပါးအပြားအားဖြင့်၊ သမထကမ္မဋ္ဌာန<mark>သင်္ဂဟော</mark>—သမထကမ္မဋ္ဌာန
သင်္ဂဟကို၊ ဝေဒိတဗ္ဗော—သိအပ်၏၊ တီဏိ နိမိတ္တာနိ—မှ၊ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ—ကို ပြန်၍ လိုက်စေသည်။

ယထာက္ကမံ—"<mark>သမထ</mark>ဝိပဿနာနံ" ဟု အစဉ်ရှိသည့်အတိုင်း <mark>သမထ</mark>
ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ရှေးဦးစွာပြ၍ ထို<mark>နောက်</mark> ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပြမည်။

<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ။ ။<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သင်္ဂြိုဟ်ရေတွက်ရာ
အခဏ်းကို "<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ" ဟု ခေါ်သည်။

---

## Trang 275

ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း

၂။ ရာဂ<mark>စရိတာ</mark>—ရာဂစရိုက်၎င်း၊ ဒေါသ<mark>စရိတာ</mark>—ဒေါသ
စရိုက်၎င်း၊ မောဟ<mark>စရိတာ</mark>—မောဟစရိုက်၎င်း၊ သဒ္ဓါ<mark>စရိတာ</mark>—
သဒ္ဓါစရိုက်၎င်း၊ ဗုဒ္ဓိ<mark>စရိတာ</mark>—ဗုဒ္ဓိစရိုက်၎င်း၊ ဝါ — ပညာစရိုက်
၎င်း၊ ဝိတက္က<mark>စရိတာ</mark>—ဝိတက်စရိုက်၎င်း၊ ဣတိ—ဤသို့၊ <mark>ဆဋ္ဌိဓေန</mark>—
ခြောက်ပါးအပြားအားဖြင့်၊ စရိတ<mark>သင်္ဂဟော</mark>—စရိတသင်္ဂဟကို၊
ဝေဒိတဗ္ဗော—သိအပ်၏။

<mark>သမထ</mark>ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀—ကသိုဏ်း ၁ဝ, အသုဘ ၁၀, အနုဿတိ ၁၀,
အပ္ပမညာ ၄, အာဟာရေပဋိကူလသညာ ၁, စတုဓာတုဝဝတ္ထာန် ၁,
အာရုပ္ပ ၄, ဟု ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ ၏ အကျဉ်းသရုပ်ကို သိနှင့်ရာ၏၊ အကျယ်
လာလိမ့်လတံ့။

သတ္တဝိဓေန—အရ ၇ ပါးကား ကသိုဏ်း, အသုဘ စသော
ဆိုခဲ့ပြီး ၇ ခဏ်းတ<mark>ည်း</mark>။

စရိုက်။ ။ [သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်၌ "<mark>စရိတာ</mark>" ဟု ရှိ၏၊ အဋ္ဌကထာကြီးတို့၌
"စရိယာ" ဟု ရှိသည်၊ စရိုက် — ဟူသည် ပင်ကိုယ်ရိုးရာ သူတကာ ဖြစ်နေ
ကျထက် လွန်ကဲပိုမို၍ အဖြစ်များခြင်းတ<mark>ည်း</mark>၊ ထိုကဲ့သို့ အဖြစ်များသူကို
"ရာဂစရိုက်ရှိသူ—သဒ္ဓါစရိုက်ရှိသူ"စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ရလေသည်။

၁။ ရာဂစရိုက်ရှိသူသည် လောကီအာရုံကာမဂုဏ်ဘက်၌ မရှက်မကြောက်
လိုက်စား၏။

၂။ ဒေါသစရိုက်ရှိသူသည် နေရာတိုင်း၌ ရှူးရှူးရှဲရှဲနှင့် အမြဲစိတ်တို၏။

၃။ <mark>မောဟ</mark>စရိုက်ရှိသူသည် <mark>နမူးနထူး</mark>နှင့် ထိုင်းမှိုင်း ဖျင်းအ အောက်ကျ
<mark>နောက်</mark>ကျ ရှိ၏။

၄။ သဒ္ဓါစရိုက်ရှိသူသည် ရတနာ ၃ပါးကို လွန်စွာကြည်ညို၏။ [ သို့သော်
<mark>အသိဉာဏ်နည်း</mark>လျှင် အလွဲအမှားကို ကြည်ညိုမိတတ်သည်။ ]

၅။ ဗုဒ္ဓိ ( ပညာ ) စရိုက်ရှိသူသည် ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာဖြင့်
အရာရာ စဉ်းစားဆင်ခြင်လေ့ရှိ၏၊ သူများပြောတိုင်း မယုံ။

၆။ ဝိတက်စရိုက်ရှိသူတို့သည် အကြံများပြီးလျှင် အလုပ်မတွင်ဘဲ
ရှိတတ်၏။

နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
-
၃။ ပရိကမ္မဘာဝနာ—ပရိကမ္မဘာဝနာ၎င်း၊ ဥပစာရ
ဘာဝနာ—ဥပစာရဘာဝနာ၎င်း၊ အပ္ပနာဘာဝနာစ—အပ္ပနာ
ဘာဝနာ၎င်း၊ ဣတိ — ဤသို့၊ <mark>တိဿော</mark> — သုံးပါးကုန်သော၊
ဘာဝနာ—ဘာဝနာတို့ကို၊ ဝေဒိတဗ္ဗာ—သိအပ်ကုန်၏။

၄။ ပရိကမ္မနိမိတ္တံ — ပရိကမ္မနိမိတ်၎င်း၊ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ —
ဥဂ္ဂဟနိမိတ်၎င်း၊ <mark>ပဋိဘာဂ</mark>နိမိတ္တဉ္စ—<mark>ပဋိဘာဂ</mark>နိမိတ်၎င်း၊ ဣတိ—
ဤသို့၊ တီဏိ—သုံးပါးကုန်သော၊ နိမိတ္တာနိစ—နိမိတ်တို့ကိုလ<mark>ည်း</mark>၊
ဝေဒိတဗ္ဗာနိ—သိအပ်ကုန်၏။

ကထံ— ကသိုဏ်းဆယ်ပါး, စသည်အားဖြင့်, အဘယ်သို့
ပြားသန<mark>ည်း</mark>။

ကသိုဏ်း ၁၀ ပါး
-
ပထဝီကသိဏံ — မြေကသိုဏ်း၎င်း၊
အာပေါကသိဏံ — ရေကသိုဏ်း၎င်း၊
တေဇောကသိဏံ — မီးကသိုဏ်း၎င်း၊
ဝါယောကသိဏံ — လေကသိုဏ်း၎င်း၊
နီလကသိဏံ — ညိုသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊
ပီတကသိဏံ — ဝါသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊
လောဟိတကသိဏံ — နီသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊
ဩဒါတကသိဏံ — ဖြူသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊
အာလောကကသိဏံ — အလင်းကသိုဏ်း၎င်း၊
အာကာသကသိဏံ — ကောင်းကင်ကသိုဏ်း၎င်း။

၃။ ဘာဝနာ ၃ ပါး, နိမိတ် ၃ ပါး — ဘာဝနာနှင့် နိမိတ်များကို
ပါဠိရှိဘိုင်း သရုပ်မျှ မှတ်သားနှင့်ဦး, အကျယ်လာလိမ့်မည်။