Trang pdf 031

*   ။ အကုသိုလ်စိတ် အဟိတ်စိတ် မည်မျှစီရှိသနည်း, ၎င်းစိတ် ၂ မျိုးလုံးကို
    အဘယ်သို့ နာမည်ခေါ်ကြသေးသနည်း၊

ဈ ။ သောဘနစိတ်အကျဉ်း မည်မျှ, အကျယ် မည်မျှရှိသနည်း။

ည။ ကာမသောဘနစိတ် မည်မျှရှိသနည်း။

ဋ ။ မဟဂ္ဂုတ်စိတ် မည်မျှရှိသနည်း။

ဌ ။ လောကီစိတ် မည်မျှရှိသနည်း။

ဍ ။ လောကုတ္တရာစိတ် အကျဉ်းမည်မျှ, အကျယ်မည်မျှရှိသနည်း။

ဎ ။ စိတ် ၁၂၁ တွင် သုခသဟဂုတ် မည်မျှရှိသနည်း၊ . [ လောကီ သုခ
သဟဂုတ် လောကုတ္တara သုခသဟဂုတ် ခွဲပြပါ။]

ဏ။ ဥပေက္ခာသဟဂုတ် မည်မျှရှိသနည်း၊ [ လောကီ ဥပေက္ခာသဟဂုတ်
လောကုတ္တရာ ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ခွဲပြပါ။]

တ ။ သင်္ဂြိုဟ်ပါဠိအတိုင်း သမ္ပယုတ် အမည်ရသောစိတ်,ဝိပ္ပယုတ် အမည်
ရသောစိတ်, သမ္ပယုတ် ဝိပ္ပယုတ် အမည်ရသောစိတ် မည်မျှစီရှိသနည်။။

ထ။ အသင်္ခါရိက သသင်္ခါရိက အမည်ရသောစိတ် မည်မျှ, အမည်မရသော
စိတ်က မည်မျှရှိသနည်။

ဒ ။ ဤစိတ်ပိုင်း တပိုင်းလုံးဖြင့် အဘယ်ကို ပြသနည်း။

စိတ်ပိုင်းနိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်

စေတသိက်ပိုင်းနိဿယ

ဧကုပ္ပါဒနိရောဓာ − တူသော ဖြစ်ခြင်း,
လက္ခဏာ ၄ ပါး တူသော ချုပ်ခြင်း ရှိကုန်သည်၊ (ဟုတ္ထ၁၈-
ဖြစ်ကုန်၍၎င်း၊ ) ဧက၁လမ္ဗနဝတ္ထုကာ – တူသော အာရုံ, တူ
သော မှီရာ ရှိကုန်သည်၊ (ဟုတ္ထ၁၈-ဖြစ်ကုန်၎င်း၊) စေတေ၁
ယုတ္တာ– စိတ်၌ယှဉ်ကုန်သော၊ ဒွိပညာသ-ငါးဆဲ့နှုစ်ပါးသော၊
ဓမ္မာ-သဘောတရားတို့ကို၊စေတသိက၁-စေတသိက်တို့ဟူ၍၊
မတ၁–သိအပ်ကုန်၏။

စေတသိက်ပိုင်းအဓိပ္ပါယ်

“ စိတ္တံ စေကသိကံ ရူပံ, နိဗ္ဗာနမိတိ သဗ္ဗထာ ” ဟု အကျဉ်းဥဒ္ဒေသ
ခေါင်းစဉ်၍ပြအပ်သော မာတိကာစကားရပ်တွင် “စေတသိကံ” ဟူသော
ဥဒ္ဒေသ၏ အကျယ် နိဒ္ဒေသကို ပြတော်မူလိုသောကြောင့် ဧကုပ္ပါဒါ’အစ
ရှိသောပါဌ်ကို မိန့်သည်၊ ဤဂါထာကား စေတောယုတ္တလက္ခဏာ ၄ ပါးကို
ပြသော ဂါထာတည်း။

စေတောယုတ္တလက္ခဏာ ၄ ပါး။ ။စိတ်၌ယှဉ်ခြင်း၏အမှတ်အသား
အင်္ဂါများကို “ စေတောယုတ္တလက္ခဏာ ” ဟု ခေါ်၏၊ “ ဧကုပ္ပါဒ ၊ ပေ ၊
ဝတ္ထုကာ” ဖြင့် ထို စေတောယုတ္တလက္ခဏာကိုပြသည်၊ စေတောယုတ္တအင်္ဂါ
များကား (၁) ဧကုပ္ပါဒ=စိတ်နှင့်တူသော ဖြစ်ခြင်း, (၂) ဧကနိရောဓ=
တူသောချုပ်ခြင်း, (၃) ဧကာလမ္ဗန=တူသောအာရုံ, (၄) ဧကဝတ္ထုက=


---

Trang pdf 032

**ကထံ-ငါးဆဲ့နှစ်ပါး အဘယ်သို့ ပြားသနည်း။...**

၁။ _သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ_ _ဖဿ၁_ – _ဖဿ ၎င်း_ ၊ _ဝေဒန၁_ –
စေတသိက် ၇ _ဝေဒနာ၎င်း၊ သည၁_ –_သညာ၎င်း၊
စေတန၁-စေတနာ၎င်း၊ဧကဂ္ဂတ၁-ဧကဂ္ဂတ၎င်း၊ဇီဝိတိန္ဒြိယံ-

တူသော မှီရာ ဝတ္ထုရှိခြင်းအားဖြင့် လေးပါးရှိ၏၊ မည်သည့်စေတသိက် မဆို
စိတ်၌ယှဉ်သည့်အခါ ( ကာမရူပဘုံ၌)ဤ အင်္ဂါ ၄ ပါးနှင့် ညီညွတ်ကြရ
လေသည်၊ ဤ လက္ခဏာ ၄ ပါးကို _သမ္ပယုတ္တလက္ဏ_ာ ဟု ၎င်း, စေတသိက်
လက္ခဏာ ၄ ပါးဟု၎င်း ခေါ်စမှတ်ပြုကြသေး၏။

(၁)တူသော ဖြစ်ခြင်း=စိတ်ဖြစ်သည်နှင့်တပြိုင်နက် အတူတကွ ဖြစ်ခြင်း။
(၂) တူသော ချုပ်ခြင်း=စိတ်ချုပ်သည်နှင့်တပြိုင်နက် အတူ ချုပ်ခြင်း။
(၃) တူသောအာရုံ=စိတ်ယူသော အာရုံကိုသာ အတူတကွယူခြင်း။
(၄)တူသော မှီရာ=စိတ်၏မှီရာ ဝတ္ထုကိုသာ အတူတကွမှီခြင်း။

  ။အရှင်အနုရုဒ္ဓါဆရာသည် ၅ ၂ ပါးသော စေတသိက် တို့ကို
၁-အညသမာနရာသိ=အညသမာန်းစေတသိက်တို၏ အစု, ၂-အကုသလ
ရာသိ = အကုသိုလ် စေတသိက် အစုံ, ၃- သောဘနရာသိ = သောဘ
စေတသိက်တို၏အစုံ)ဟု သုံးပုံ သုံးစု ပိုင်းခြား၍ မိန့်တော်မူလိုသောကြောင့်
“ကထံ” ဟူသော ပုစ္ဆာကို ကိုယ်တိုင် ထုတ်တော်မူသည်။

**အညသမာန်းစေတသိက်**

_သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ_ စေတသိက် ။ ( [ _သဗ္ဗစိတ္တ_ = အလုံးစုံသော
စိတ် + _သာဓာရဏ_ = ဆက်ဆံသောစေတသိက်၊ ]. အလုံးစုံသော စိတ်နှင့်

ဇီဝိတိန္ဒြေ ၎င်း၊ _မနသိကာရောစ_ – မနသိကာရ ၎င်း၊ ဣတိ-
ဤသို့၊ _သတ္တ_ - ခုနစ်ပါးကုန်သော၊ _ဣမေစေတသိကာ_၁ - ဤ
စေတသိက်တို့သည်၊ _သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏာနာမ_ – _သဗ္ဗစိတ္တ_
_သာဓာရဏ_ စေတသိက်တို့ မည်၏။

ဆက်ဆံသော စေတသိက်၊ “ စိတ်အားလုံးနှင့် ယှဉ်နိုင်သော, စိတ်ဖြစ်တိုင်း
ပါကြရသော စေတသိက်များ” ဟူလို။

၁။ _ဖဿ= အာရုံကို လွှေထိခြင်း သဘော။_
၂။ _ဝေဒနာ=အာရုံအရသာကို ခံစားခြင်း သဘော။_
၃။ _သညာ=အာရုံကို မှတ်သားခြင်း သဘော။_

၄။ _စေတနာ=ယှဉ်ဘက် တရားတို့ကို ဆိုင်ရာကိစ္စ၌ ဆောင်ရွက်ကြ
ဘိုရာ စေ့ဆော်ခြင်း (တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ခြင်း)သဘော။_

၅။ _ဧကဂ္ဂတာ=အာရုံတခု၌ တည်တံ့ခြင်း, တည်ကြည်ခြင်းသဘော။_
၆။ _ဇီဝိတိနြေ=ယှဉ်ဘက် တရားတို့ကို စောင့်ထိန်းခြင်း သဘော။_
[ဤ ဇီဝိတိန္ဒြေသည် နာမ်တရားတို့၏ အသက်တည်း။]

_မနသိကာရ_ = စိတ်ထည်း၌ အာရုံ ပေါ်လာအောင် ပြုပေးသော
သဘော၊ [စိတ်ကို အာရုံသို့ ရောက်၍ ရောက်၍ နေအောင် နှလုံး
သွင်းခြင်း သဘော။]

[ဆောင်] ထိ ° ခံစား, မှတ်သားလေ့ခေါ်,စေ့ဆော် တည်
ကြည် ”, နာမ်သက်မည်လျှင်း-စောင့်ထိန်းခြင်းမှု “, အာရုံပြု”
မှတ်ရှု သဗ္ဗစိတ်။

---

Trang pdf 033

၂။ ပကိဏ်းစေတသိက် ၆  ဝိတက္ကော-ဝိတက်၎င်း၊ဝိစာရော−
ဝိစာရ ၎င်း၊ အဓိမောက္ခေ၁-အဓိ
မောက္ခ၎င်း၊ ဝီရိယံ – ဝီရိယ၎င်း၊ ပီတိ - ပီတိ၎င်း၊ ဆန္ဒေ၁၀-
ဆန္ဒ၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ ဆ-ခြောက်ပါးကုန်သော၊ ဣမေစေတ
သိကာ – ဤ စေတသိက်တို့သည်၊ ပကိဏ္ဏက၁န၁မ-ပကိဏ်း
စေတသိက်တို့မည်၏။

ဧဝံ - ဤသို့၊ တေရသ - တဆဲ့သုံးပါးကုန်သော၊ ဧတေ
စေတသိက၁ - ဤ စေတသိက်တို့ကို၊ အညသမာနာတိ-အည
သမာန်းစေတသိက်တို့ ဟူ၍၊ ဝေဒိတဗ္ဗ၁−သိအပ်ကုန်၏။

၂။ ပကိဏ်းစေတသိက် (ပကိဏ္ဏက။ ပ=အပြားဖြင့် + ကိဏ္ဏ=
ရောပြွမ်းသော စေတသိက်[က=အနက်မရှိ၊ ]. အပြားဖြင့် ရောပြွမ်းသော
စေတသိက် “စိတ်အားလုံး၌ မယှဉ်နိုင်ဘဲ, ဟိုတချို့ သည်တချို့ ရောရော
ပြွမ်းပြွမ်း ယှဉ်သော စေတသိက်များ” ဟူလို။

၁။ ဝိတက် = ယှဉ်ဘက် တရားတို့ကို အာရုံသိ တင်ပေးခြင်း (ကြံစီ
ခြင်း ) သဘော။

၂။ ဝိစာရ=အာရုံကို သုံးသပ်ခြင်း (ထပ်၍ ထပ်၍ ယူခြင်း) သဘော။

၃။ အဓိမောက္ခ=အာရုံကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း သဘော။

၄။ ဝီရိယ=အားထုတ်ခြင်း (အားတက်သရောရှိခြင်း) သဘော။

၅။ ပီတိ=နှစ်သက်ခြင်း သဘော။

၆။ ဆန္ဒ=လို့လား တောင့်တခြင်း သဘော။

[ဆောင်] ကြံစီ ° သုံးသပ်, ဆုံးဖြတ် အားတက် , နှစ်သက် ၁
တောင့်တ “, ဤ ခြောက်ဝ, မှတ်ကြ ပကိဏ်းတည်း။

ဝိတက်, စေတနာ, မနသိကာရ အထူး။ (ဝိတက်သည် သမ္ပယုတ်
တရားစုကို အာရုံသို့ ရှေးရှုတင်၏။ စေတနာကား ဝိတက် တင်အပ်သော
သမ္ပယုတ် တရားစုကို အာရုံ၌ယှဉ်ပေး၏၊ မနသိကာရသည့်ကား သမ္ပယုတ်
တရားစုကို အာရုံသို ဖြောင့်ဖြောင့်မတ်မတ် ရောက်အောင် ပြုပေး၏)ဤသို
သဘောသကံအားဖြင့် ထူးခြားကြသည်။

[ဆောင်] ဝိတက်အမှု့, သမ္ပယုတ်စုကို ရှေးရှုတင်ကာ၊ စေတနာဓာတ်,
သေချာမှတ်မူ, တင်အပ်တရား, ယှဉ်စပ်ထား၏၊ မနသိဘုံ, အာရုံ
ရှေးရှု,ဖြောင့်အောင်ပြုသည်, ခွဲမှု သဘောသကံတည်း။

အညသမာနာ တိ… ( သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ ၇, ပကိဏ်းစေတသိက် ၆,
ပေါင်း ၁၃ ကို အညသမာန်းစေတသိက်ဟု ခေါ်၏၊)[ အညသမာန်းအမည်
ရကြောင်းကို ဘာသာဋီကာ၌ ဆိုထားပြီ။]

လေ့ကျင့်ခဏ်၊ မေးခွန်းများ

က။ ဧကုပ္ပါဒနိရောဓောစ-ဂါထာသည် ဘာကိုပြသော ဂါထာနည်း။

ခ ။ စေတောယုတ္တ လက္ခဏာ ၄ ပါးကို ပြပါ။

ဂ ▪ ဖဿ စသည်ကို အဘယ့်ကြောင့် “သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ” ခေါ်သလဲ။

သ။ ဖဿစသော ၇ ပါး၏ သဘောကို ပြပါ။

င ။ ဝိတက် စသည်ကို အဘယ့်ကြောင့် “ ပကိုဏ်း စေတသိက်” ဟု ခေါ်
သနည်း။

စ ။ ဝိတက် စသော ၆ ပါး၏ သဘောကိုပြပါ။

ဆ။ ဘယ် စေတသိက်အစုကို “အညသမာန်းရာသိ” ဟု ခေါ်သနည်း။

အညသမာန်း စေတသိက်ခု ပြီး၏။

---

### Trang pdf 034

၃။ အကုသိုလ် မောဟေ၁ – မောဟ၎င်း၊ အဟိရိကံ – အဟိ
စေတသိက် ၁၄ ရိက၎င်း၊ အနောတ္တပ္ပံ-အနောတ္တပ္ပ၎င်း၊ ဥဒ္ဓစ္စံ-
ဥဒ္ဓစ္စ၎င်း၊ လောဘော – ဘောဘ၎င်း ၊ ဒိဋ္ဌိ - ဒိဋ္ဌိ၎င်း၊ မာနေ၁--
မန၎င်း၊ ဒေါသော-ဒေါသ၎င်း၊ ဣဿာ-ဣဿာ၎င်း၊ မစ္ဆရိ
ယံ-မစ္ဆရိယ၎င်း၊ ကုက္ကုစံ-ကုက္ကုစ္စ၎င်း၊ ထိနံ-ထိန၎င်း၊ မိဒ္ဓံ-
မိဒ္ဓ၎င်း၊ ဝိစိကိ စ္ဆ ၁၈-ဝိစိကိစ္ဆာ-၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ စုဒ္ဒသ-
၁၄ ပါးကုန်သော။ ဣမေစေတသိက၁ - ဤ စေတသိက် တို့
သည်၊ အကုသလ၁ န၁မ – အကုသိုလ်စေတသိက်တို့ မည်၏။

၃။ အကုသိုလ် စေတသိက် စု

၁။ မောဟ = အာရုံ၏ အမှန်သဘောကို ဖုံးကွယ်ခြင်းသဘော။

၂။ အဟိရိက=ဒုစရိုက်မှ မရှက်ခြင်း သဘော။

၃။ အနောတ္တပ္ပ=ဒုစရိုက်မှ မကြောက်လန့်ခြင်းသဘော၊ [ ကောင်းသော
လုပ်ငန်း၌ မရှက်မရွံ့မှုကား ဤ စေတသိက် ၂ ပါးမဟုတ်၊]

၄။ ဥဒ္ဓစ္စ=ပျံလွင့်ခြင်း သဘော။

၅။ လောဘ = လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ လိုချင်ခြင်း သဘော၊
[ ကုသိုလ်အရာ၌ လိုချင်ခြင်း, စွန့်ကြဲ ပေးကမ်းဘိုရာ ပစ္စည်းကို လိုချင်
ခြင်းကား လောဘမဟုတ်, ကုသိုလ်ဆန္ဒ တည်း။

လောဘနှင့် ဆန္ဒ အထူး။ (အစေးဖြင့် ကပ်သကဲ့သို အာရုံ၌ ငြိကပ်
တွယ်တာခြင်း သဘော ပါသော လိုချင်မှုသည် လောဘတည်း ငြိကပ်
တွယ်တာခြင်း မရှိဘဲ အာရုံ တခုကို ရလိုရုံမျှသည် ဆန္ဒတည်း။ )
[ဆောင်] က။ ငြိကပ်တွယ်တာ, အစေးပါ၍, ဆိုင်ရာအာရုံ, စုံစုံ မက်
မက်, နှစ်သက်တောင့်တ,လိုချင်က,လောဘ သဘောတည်း။

ခ။ ငြိကပ်တွယ်တာ, စေးမပါဘဲ, ဆိုင်ရာ အာရုံ, ပြုလိုရုံမျှ,
လိုချင်က, ဆန္ဒသဘောတည်း။

၆။ ဒိဋ္ဌိ=မှားမှားယွင်းယွင်း သိမြင်ခြင်း (အယူမှားခြင်း) သဘော။

၇။ မာန=ထောင်လွှားတက်ကြွခြင်းသဘော။

ဂ။ ဒေါသ=ခက်ထန် ကြမ်းတန်းခြင်း သဘော။

၉။ ဣဿာ=သူတပါး၏ ဂုဏ်သိရ် စည်းစိမ် ချမ်းသာကို ငြူစူခြင်း
စောင်းမြောင်းခြင်း သဘော၊ [ နှုတ်ခမ်း စူ၍ မျက်စောင်း ထိုး၍
ပြောဆို ကြည့်ရှုကြောင်းတရား။]

၁၀။ မစ္ဆရိယ=ကိုယ့်စည်းစိမ်ကို ဝန်တိုခြင်းသဘော၊ [ သူတပါးတို့နှင့်
မဆက်ဆံစေလိုခြင်း နှမြောခြင်းသဘော။]

၁၁။ ကုက္ကုစ္စ 18- =ဒုစရိုက်ကို ရိုက်ကို ပြုမိပြီးမှ၎င်း, သုစရိုက်ကို မပြုခဲ့မိ၍၎င်း,
နောင်တ တဘန် ပူပန်ခြင်းသဘော။

၁၂။ ထိန=စိတ်မလန်းဘဲ ခပ်ထိုင်းထိုင်းဖြစ်နေခြင်း သဘော။

၁၃။ မိဒ္ဓ=ယှဉ်ဘက်စေတသိက်များမလန်းဘဲ မှိုင်းတိုင်းတိုင်း ဖြစ်နေခြင်း
သဘော၊ [အိပ်ချင်မူးတူးဖြစ်နေသည့်အခါ ၎င်း ၂ ပါးထင်ရှား၏။]

၁၄။ ဝိစိကိစ္ဆာ=ဘုရား တရား စသည်များ၌ ယုံမှားခြင်းသဘော။
[အဓိပ္ပါယ်မသိ၍ တွေးတောယုံမှားမှုကား ဝိစိကိစ္ဆာမဟုတ်။]

[ဆောင်] အမှန်ကွယ်ဝှက်”, ဒုစရက်ကြောင့် – မရှက် မလန့်, ပျံလွင့်
သဘော လိုချင်သောအား; အယူမှားလျက်, ထောင်လွှား
တက်၍ ', ခက်ခက်ထန်ထန်,ငြူစူဟန်မှု, နှမြောဟုဆို, ဝန်တို
လေရုံ, နောင်တ ပူပင် = ထိုင်း မှိုင်း အင်နှင့်, ထို့ပြင်
ယုံမှား, ဆဲ့လေးပါးသည်, မှတ်သား အကုသိုလ်ချည်တည်း။


အကုသိုလ်စေတသိက်စု ပြီး၏။

---

Trang pdf 035

၄။ သောဘနသာဓာရဏ သဒ္ဓါ-သဒ္ဓါ၎င်း၊ သတိ - သတိ၎င်း၊
စေတသိက် ၁၉
ဟိရီ-ဟိရီ၎င်း၊ ဩတ္တပ္ပံ - ဩတ္တပ္ပ
၎င်း၊ အလောဘေ၁-အလောဘ၎င်း၊ အဒေါသော – အဒေါသ
၎င်း၊ တတြမဇ္ဈတ္တတာ-တတြမဇ္ဈတ္တတာ၎င်း၊ ကာယပဿဒ္ဓိ-
ကာယပဿဒ္ဓိ၎င်း၊ စိတ္တပဿဒ္ဓိ - ၎င်း၊ ကာယလဟုတာ –
ကာယလဟုတာ၎င်း၊ စိတ္တလဟုတ၁ − ၎င်း၊ ကာယမုဒုတာ-
ကာယမုဒုတာ၎င်း၊ စိတ္တမုဒုတာ - ၎င်း၊ ကာယကမ္မညတ၁–
ကာယကမ္မညတ၁၎င်း၊ စိတ္တကမ္မညတာ- ၎င်း၊ ကာယပါဂုည
တ၁-ကာယပါဂုညတာ၎င်း၊ စိတ္တပါဂုညတ၁-၎င်း၊ ကာယုဇု
ကတာ – ကာယုဇုကတာ၎င်း၊ စိတ္တုဇုကတာ - ၎င်း၊ ဣတိ-
ဤသို့၊ ဧကူနဝီသတိ-တခုယုတ်နှစ်ဆယ်သော၊ ဣမေစေတသိ
က၁ – ဤ စေတသိက်တို့သည်၊ သောဘနသာဓာရဏ၁နာမ-
သောဘနသာဓာရဏ စေတသိက်တို့မည်၏။

သောဘနစေတသိက်ရ

၄။ သောဘနသာဓာရဏ— [သောဘန = သောဘနစိတ်+သာ
ဓာရဏ = ဆက်ဆံသောစေတသိက်] “သောဘနစိတ် အားလုံးနှင့် ဆက်
ဆံသော (ယှဉ်နိုင်သော) စေတသိက်များ”ဟူလို။

၁။ သဒ္ဓါ = မှန်သော ဘုရား တရား သံဃာနှင့် ကံ – ကံ၏ အကျိုး
စသည်ကို ကြည်ညိုမှု, ယုံကြည်မှု, ကျေကျေနပ်နပ်ရှိမှု။ [ မမှန်သော
ဘုရား တရား ကောင်းစွာမကျင့်သော သံဃာ စသည်၌ ယုံကြည်မှု
ကား သဒ္ဓါစစ်မဟုတ်။]

၂ ။ သတိ=ဘုရား တရားစသော ကုသိုလ်နှင့်ဆိုင်ရာကို အောက်မေ့မှု,
အမှတ်ရမှု၊ [ အကုသိုလ်ဆိုင်ရာ အမှတ်ရမှု, ထိုထိုကိစ္စ လုပ်ငန်းကို
သတိရမှုကား သတိစစ်မဟုတ်။]

၃။ ဟိရိ =ဒုစရိုက်မှ ရှက်မှု။ ၄။ ဩတ္တပ္ပ=ဒုစရိုက်မှ ကြောက်လန့်မှု။
[ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ဆိုင်ရာ၌ ရှက်မှု ကြောက်ရွှံနေမှုကား ဟိရီ
ဩတ္တပ္ပ အစစ်မဟုတ်။ ]

၅။ အလောဘ=လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်ကို မလိုချင် - မစုံမက်မှု။

၆။ အဒေါသ = မခက်ထန် မကြမ်းတန်းမှု၊ [ မေတ္တာ ဟူသည်လည်း
ဤစေတသိက်ပင်တည်း။]

၇။ တတြမဇ္ဈတ္တတာ စိတ် စေတသိက်တို့ကို မိမိတို့ ကိစ္စ၌ အပိုအလွန်
မရှိစေရအောင် အလယ်အလတ်၌ တည့်မတ်မှု, လစ်လျူရှုမှု။

၈။ ကာယပဿဒ္ဓိ=စေတသိက်အပေါင်း၏ ငြိမ်းအေးမှု၊ [ကာယသဒ္ဒါ
စေတသိက်အပေါင်း ဟူသော အနက်ကိုဟော၏။

၉။ စိတ္တ ဖဿဒ္ဓိ= စိတ်၏ ငြိမ်းအေးမှု။

၁၀။ ကာယလဟုတာ=စေတသိက်အပေါင်း၏ လျှင်မြန် ပေါ့ပါးမှု။

၁၁။ စိတ္တလဟုတာ=စိတ်၏ လျင်မြန်ပေါ့ပါးမှု။

၁၂။ ကာယမုဒုတာ=စေတသိက်အပေါင်း၏ နူးညံ့မှု။

၁၃။ စိတ္တမုဒုတာ = စိတ်၏ နူးညံမှု။

၁၄။ ကာယကမ္မညတာ = စေတသိက်အပေါင်း၏ ကုသိုလ် ကောင်းမှု၌
ခံ့ညားမှု။

၁၅။ စိတ္တကမ္မညတာ = စိတ်၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှု၌ ခံ့ညားမှု။

၁၆။ ကာယပါဂုညတာ=စေတသိက်အပေါင်း၏ (ကုသိုလ်ကောင်းမှု၌)
ပြွမ်းတီးလေ့လာမှု။

၁၇။ စိတ္တပါဂုညတာ=စိတ်၏ ပြွမ်းတီးလေ့လာမှု။


---