## Trang pdf 046 စိတ္တေသုခ - ၃၅ ပါးသော မဟဂ္ဂုတ် လောကုတ္တရာစိတ်တို့၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ သတ္တစတ္တာလီသ စိတ္တေသု-၄၇ ပါးသော စိတ်တို့၌၊ *သမ္ပယောဂံ* – ယှဉ်ခြင်းသို့၊ *ဂစ္ဆတိ* - ရောက်၏၊ ဣတိ-သောဘနစေတသိက်တို့ ဤသို့ ယှဉ်ကုန်၏။ ၅။ *သင်္ဂဟ* ဧကူနဝီသတိ - တခုယုတ် နှစ်ဆယ်သော၊ *ဓမ္မာ*-သဘောတရားတို့သည်၊ဧကူနသမ္ဘိသု-တခုယုတ် ခြောက်ဆယ်သောစိတ်တို့၌၊ *ဇာယန္တိ*-ဖြစ်ကုန်၏၊ တယော-သုံးပါးသောစေတသိက်တို့သည်၊ *သောဠသစိတ္တေသု*-၁၆ ပါး သောစိတ်တို့၌၊ *ဇာယန္တိ*-ကုန်၏။ *ဒွိယံ* – စေတသိက် နှစ်ပါး အပေါင်းသည်၊ *အဋ္ဌဝီသတိယံ*- ၂ ၈ ပါးသောစိတ်၌၊*ဇာယတိ*-ဖြစ်၏၊ ပညာ-ပညာကို၊'**သတ္တစတ္တာလီသ ဝိဓေသုပိ**-၄၇ ပါး အပြားရှိသော စိတ်ဘို့၌၊ *(ပိ-အနက်မရှိ၊)* *ပက၁သိတ၁*-ပြအပ် ၏၊ *ဧဝံ*-ဤသို့၊ *သောဘန၁* − သောဘနစေတသိက်တို့သည်၊ *သောဘနေသွေဝ* – သောဘနစိတ်တို့၌ သာလျှင်၊ *စတုဓာ* – လေးပါး အပြားအားဖြင့်၊ *သမ္ပယုတ္တာ*-ယှဉ်ကုန်၏။ ၄၇ ပါးသော စိတ်တို့၌ ယှဉ်၏။ [ ဤ၌ မဟဂ္ဂုတ် လောကုတ္တရာစိတ်တို့ကို သမ္ပယုတ် ဟု နာမည် မတပ်ဘဲ “မဟဂ္ဂုတ်လောကုတ္တရာစိတ္တေသု” ဟု သုံး ထားသောကြောင့် မဟဂ္ဂုတ်လောကုတ္တရာ စိတ်တို့ကို သမ္ပယုတ် ဟု မဆိုလို ကြောင်း စိတ်ပိုင်း၌ ပြခဲ့သည်။] ၅။ သင်္ဂဟဂါထာ ။ “*သမ္ပယုတ္တာ စတုဓေဝံ* ” ဖြင့် သောဘန စေတသိက်တို့၏ ယှဉ်ပုံ ( သမ္ပယောဂနည်း ) ၄ မျိုး ရှိကြောင်းကို ပြသည်၊ သောဘနသာဓာရဏ စေတသိက်တို့၏ *သမ္မယောဂနည်း* ၁, ဝိရတိတို့၏ *နိယ တ အနိယတ ယောဂီ အခွဲ* *ယထာဝုတ္တာန် သာရေန* – အကြင် အကြင် ဆိုအပ်ပြီးသော သမ္ပယောဂနည်းကိုအစဉ် လိုက်သဖြင့်၊ *ဣဿာမစ္ဆေရကုက္ကုစ္စဝိရတိ ကရုဏာဒယေ၁-* ဣဿာ မစ္ဆရိယ ကုက္ကုစ္စ ဝိရတိ ကရုဏာမုဒိတာစေတသိက်တ်သည်၊*နာနာ*-တသီးတခြားတပါးစီ ဖြစ်ကုန်လျက်၊ *ကဒါစိ*– တရံတခါ၌၊ *(ဇာယန္တိ-ဖြစ်ကုန်၏၊)ထိနမိဒ္ဓံ*-ထိနနှင့် မိဒ္ဓသည်၊ *တထာ* - ထို တရံတခါ၌၊ *သဟ*-အတူတကွ၊ *(ဇာယတိ-၏၊)* *သေသာ*-ကြွင်းသောစေတသိက်တို့သည် *နိယတယောဂိနေ၁*−အမြဲယှဉ်လေ့ရှိသော စေတသိက်တို့ မည်၏။ သမ္ပယောဂနည်း ၁, အ း ၁, အပ္ပမညာတို့၏ သမ္ပယောဂနည်း ၁, ပညိန္ဒြေ၏ သမ္ပ ယောဂနည်း ၁, ပေါင်း ၄ ပါး ဟု အကျယ် စုဏ္ဏိယနှင့် အကျဉ်း သင်္ဂဟကို ကြည့်၍ ရေတွက်လေ၊ဧကူနဝီသတိ ဧကူနသဋ္ဌိ စသော သင်္ချာတို့၏ သင်္ချေယျ ကိုလည်း အကျယ်စကားကြည့်၍ ရေတွက်နိုင်လောက်ပြီ။ *နိယတယောဂီ အနိယတယောဂီ အခွဲ*။ ။ [ *နိယတ* = အမြဲ + *ယောဂီ*=ယှဉ်လေ့ရှိသော စေတသိက်၊ ]မိမိတို ယှဉ်ဘက်စိတ်ဖြစ်တိုင်း အမြဲ ယှဉ်လျက်ရှိသော စေတသိက်များကို “ *နိယတယောဂီ*” ဟု ခေါ်၍)၊ မိမိတို့ ယှဉ်ဘက်စိတ်ဖြစ်တိုင်းအမြဲမယှဉ် တရံတခါသာ ယှဉ်နိုင်သော စေတသိက်ကို “*အနိယတယောဂီ*” ဟု ခေါ်သည်။) ဣဿာ မစ္ဆရိယ ကုက္ကစ္စ ၃, ဝိရတိ ၃, ကရုဏာ မုဒိတာ ၂, မာန ၁, ထိန မိဒ္ဓ ၂, ဤ ၁၁ ပါးသည် အနိယတယောဂီ စေတသိက်များတည်း၊ ကြွင်းသော ၄၁ ပါးကားနိယတယောဂီ စေတသိက်များတည်း၊ [ဝိရတိအရ လောကီ ဝိရတိကိုယူ, လောကုတ္တရာဝိရတိကား အမြဲယှဉ်သည်, ကရုဏာ ဒယော၌ အာဒိသဒ္ဓါဖြင့် မုဒိတာကိုယူ။] --- Trang pdf 047 ယထာဝုတ္တာ နုသာရေန — မည်သည့်စိတ်၌ အမြဲယှဉ်ပုံ မယှဉ်ပုံမှာ ဆိုခဲ့ပြီးသော သမ္ပယောဂနည်းကို အစဉ်လိုက်ကြည့်သဖြင့် သိလေ - ဟူလို၊ ထို့ကြောင့် ၎င်းပါဌ်ကို နိယတ အနိယတယောဂီ ၂ မျိုးနှင့် ဆိုင်အောင် ရှေးဥဥုးစွာ အနက်ပေးရမည်။ **လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ** က။ သောဘနသာဓာရဏ စေတသိက် ၁၉ သည် မည်မျှ လောက်သော စိတ်၌ ယှဉ်သနည်း, ပါဠိကိုရွတ်ပါ။ ခ ။ ဝိရတိစေတသိက်သည် မည်မျှလောက်သောစိတ်၌ ယှဉ်သနည်း။ ဂ ။ ဝိရတိတ္တိ လောကုတ္တရာစိတ်၌ ယှဉ်သည့်အခါ ရံခါ ယှဉ်သလား အမြဲ တန်းယှဉ်သလား, ဆိုင်ရာပါဌ်ကို ထောက်ပါ။ ဃ။ တပေါင်းထည်း ယှဉ်သလား, တပါးစီ ယှဉ်သလား, ဆိုင်ရာ ပါဌ်ကို ထောက်ပါ။ ဧ ။ လောကီမဟာကုသိုလ်စိတ်၌ အမြဲတန်း တပေါင်းထည်း ယှဉ်သလော, ဘယ်ပုံယှဉ်သနည်း ဆိုင်ရာပါဌ်ကို ထောက်ပါ။ စ ။ အပ္ပမညာဒွေးသည် မည်မျှလောက်သောစိတ်၌ ယှဉ်သနည်း။ ဆ။ အမြဲတန်း တပေါင်းထည်း ယှဉ်သလော, ဘယ်ပုံ ယှဉ်သနည်း, ဆိုင်ရာ ပါဌ်ကို ထောက်ပါ။ ဇ ။ ကော်ဆရာဘိုအလို အပ္ပမညာဒွေးသည် မည်မျှလောက်သော စိတ်၌ ယှဉ်သနည်း။ ဈ ။ ပညိနြေစေတသိက်သည် မည်မျှလောက်သောစိတ်၌ ယှဉ်သနည်း။ ည။ ဧကူန³သတိဓမ္မာ အစ, သောဘနေသွေ၀ သောဘနာ အဆုံးရှိသော ဂါထာသည် ဘာကိုပြသော ဂါထာနည်း။ ဋ ။ သောဘနစေတသိက်တို့၏ သမ္ပယောဂနည်း မည်မျှရှိသနည်း, ရေတွက်ပါ။ ဌ ။ ဧကူနဝီသတိ ဧကူနသဋ္ဌိ သင်္ချာတို့၏ သင်္ချေယျကို ပြပါ။ ဍ ။ တယော သောဠသ သင်္ချာတို့၏ သင်္ချေယျကို ပြပါ။ ဎ ။ ဒွယံ အဋ္ဌဝီသတိ သင်္ချာတို့၏ သင်္ချေယျကို ပြပါ။ ဏ။ သတ္တစတ္တာလီသ သင်္ချာ၏ သင်္ချေယျကို ပြပါ။ တ ။ စေတသိက် ၅၂ ပါးလုံးတို့၏ သမ္ပယောဂနည်းပေါင်းမည်မျှရှိသနည်း, အကျဉ်းချုပ် ရေတွက်ပြပါ။ [စက်လှည့်၍ ခွဲလိုလျှင် ခွဲလေဥုးတော့, ကျယ်မည်စိုး၍ မရေးပြီ။] ထ။ ဣဿာ မစ္ဆေရ ကုက္ကစ္စ စသော ဂါထာ (၆ ပါဒ) ကို အနက်ပေးပါ။ ဒ ။ အနိယတယောဂီစေတသိက် မည်မျှရှိသနည်း, ရေတွက်ပြပါ။ ဓ ။ နိယတယောဂီစေတသိက် မည်မျှရှိသနည်း။ **ဤတွင် သမ္ပယောဂနည်း ပြီး၏။** --- Trang pdf 048 သင်္ဂဟနည်း ပဋိညာဉ်နှင့် ဒါနိ – ယခုအခါ၌၊ တေသံ - ထို စေ အကျဉ်းချုပ် တသိက်တို့၏၊ သင်္ဂဟဉ္စ - [ ထိုထို စိတ်၌, ရထိုက်သမျှ, ပေါင်းယူပြသည့် ] သင်္ဂဟ နည်းကို လည်း၊ ယထာရဟံ – ထိုက်သည်အားလျော်စွာ၊ ပဝက္ခာမိ - မိန့်ဆိုပေအံ့၊ အနုတ္တရေ – လောကုတ္တရာစိတ်၌၊ ဆတ္တိ ံသ - ၃၆ ပါးသော၊ ဓမ္မာ – သဘောတရားတို့ကို၊ လဗ္ဘန္တိ-ရအပ် ကုန်၏၊ မဟဂ္ဂတေ-မဟဂ္ဂုတ်စိတ်၌၊ ပဉ္စတ္တံသ-၃၅ပါးသော၊ ဓမ္မာ-တို့ကို၊ လဗ္ဘန္တိ-ရအပ်ကုန်၏၊ ကာမာဝစရသောဘနေ ကာမာဝစရသောဘန စိတ်၌၊ အဋ္ဌတ္တိ ံသပိ - ၃၈ ပါးလည်း ဖြစ်သော၊ ဓမ္မာ-တို့ကို၊ လဗ္ဘန္တိ-မ်န်၏၊ အပုညမှိ-အကုသိုလ်၌၊ သတ္တဗီသတိ-၂၇ ပါးသော၊ ဓမ္မာ – တို့ကို၊ လဗ္ဘန္တိ-ကုန်၏၊ အဟေတုကေ – အဟိတ်စိတ်၌၊ ဒွါဒသ − ၁၂ ပါးကုန်သော၊ သင်္ဂဟနည်း သင်္ဂဟဉ္စပဝက္ခာမိ, တေသံ ဒါနိ ယထာရဟံ —— ဤ ၂ ပါဒကား သင်္ဂဟနည်းကို ပြလို၍ စချီသော ပဋိညာဉ် – အချီစကားတည်း၊ ယခုအခါ ထိုစေတသိက်တို့၏ သင်္ဂဟနည်းကို ပြဆိုပေအံ့-ဟူလို။ သင်္ဂဟ - [သံ+ဂဟ] သံ (သံပိဏ္ဍေတွာ) = ပေါင်း၍ + ဂဟ= ယူကြောင်းနည်း။ Kပြခဲ့သော သမ္ပယောဂနည်း အရ (စိတ် တမျိုး တမျိုး၌ ယှဉ်ထိုက်သမျှ စေတသိက်တွေကို ပေါင်း၍ ယူကြောင်းနည်း ( အပေါင်း ရေတွက်နည်း ) ကို“သင်္ဂဟနည်း”ဟု ခေါ်သည်)“ဆတ္တိ ံသာနုတ္တရေဓမ္မာ” ( လောကုတ္တရာစိတ်၌ စေတသိက်ပေါင်း ၃၆ ပါး ယှဉ်သည့် ) .စသော လာလတံ့ စကားကို ထောက်လေ။ ဓမ္မာ - တို့ကို၊ လန္တိ - ၏၊ ဣတိစ - ဤသို့၊ (စ-အနက် မရှိ) ယထာ _ သမ္ဘဝယောဂေန − ဖြစ်သင့်သည်အားလျော်စွာ ယှဉ် ခြင်းဖြင့်၊ တက္က-ထိုစိတ်တို့၌၊ ပဉ္စဓာ – ငါးပါး အပြားအားဖြင့်၊ သင်္ဂဟော - ပေါင်းယူ ရေထွက်နည်းသည်၊ ဟောတိ-ဖြစ်၏၊ (တတ္ထ – ထို သင်္ဂဟနည်း၌ - ဟု ရှေးနက်ရှိ၏, ဆင်ခြင်လေ။) ဆတ္တိ ံသာနုတ္တရေဓမ္မာ၊ ပေ ၊ ပဉ္စဓာတတ္ထသင်္ဂဟော - ၍ ဂါထာ တို့ကား ဆိုအပ်လတံ့သော သင်္ဂဟနည်းကို အကျဉ်းချုပ်ခေါင်းစဉ်၍ ပြသော (ဥဒ္ဒေသ – မာတိကာ) ဂါထာတို့တည်း၊ နောက်၌ ဤ ခေါင်းစဉ် အတိုင်း အကျယ်ပြ လိမ့်မည်၊ ပဉ္စဓာ တတ္ထသင်္ဂဟော – အရ လောကုတ္တရာ စိတ်၌ သင်္ဂဟ ၁ နည်း, မဟဂ္ဂုတ် စိတ်၌ သင်္ဂဟ ၁ နည်း စသည်ဖြင့် ဂါထာ ကြည့်၍ အကျဉ်းချုပ် သင်္ဂဟ ၅ နည်းကို ရေတွက်လေ။ [ဤသင်္ဂဟ နည်းသည် နောက်နောက် သရုပ်ခွဲများနှင့် ညဝါဆိုင်ရာ၌ အလွန်ကျေးဇူးများ၏၊ ကြေ ပွန်အောင် ခွဲပြပါလေ။] လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ က။ သင်္ချဉ္စ ပဝက္ခာမိ, တေသံ ဒါနိ ယထာရဟံ— ကား ဘာကိုပြသော စကားနည်း။ ခ ။` အဘယ်သ္မိသောနည်းကို သင်္ဂဟနည်း ဟု ခေါ်သနည်း။ ဂ ။ ဆတ္တိ ံသာ နုတ္တရေ ဓမ္မာ · စသော ၂ ဂါထာသည် ဘာကို ပြသော ဂါထာနည်း။ ဃ။ “ပဉ္စဓာ တတ္ထ သင်္ဂဟော”အရ အကျဉ်းချုပ် သင်္ဂဟနည်း ၅ မျိုးကို ရေတွက်ပြပါ။ --- Trang pdf 049 ကထံ-အဘယ်သို့ ရအပ်သနည်း။ လောကုတ္တရာစိတ်၌ ၁။ တ၁ဝ-မဟဂ္ဂုတ်စိတ် စသည်တို့မှ သင်္ဂဟနည်း ရှေးဥုးစွာ၊ (နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု - ညွှန်ပြအပ်ကုန် သော၊)လောကုတ္တရေသု-လောကုတ္တရာစိတ်တို့တွင်၊ အဋ္ဌသု- ဂ ပါးကုန်သော၊ ပဋ္ဌမဇ္ဈာနိကစိတ္တေသု – ပဌမဈာန်နှင့် ယှဉ် သော စိတ်တို့၌၊ အညသမာန၁ − အညသမာန်းမည်ကုန်သော၊ တေရသ- ၁၃ ပါးကုန်သော၊ စေတသိက၁ - စေတသိက်တို့ ၎င်း၊ အပ္ပမညာဝဖို့တာ-အပ္ပမညာသည် ကြဉ်အပ်ကုန်သော တေဝီသတိ- ၂ ၃ ပါးသော၊ သောဘနစေတသိက၁၈ - သေ၁ ဘနစေတသက်တို၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ ဆတ္တိသ-၃၆ ပါးသော၊ ဓမ္မာ – သဘောတရားတို့သည်၊ သင်္ဂဟံ – ပေါင်းယူအပ်ကုန် သည်၏ အဖြစ်သို့၊ ဂစ္ဆန္တိ−ရောက်ကုန်၏။ လောကုတ္တရာစိတ် သင်္ဂဟနည်း။ [၁။ အဋ္ဌသု ပဌမဇ္ဈာနိကစိတ္တေသု] လောကုတ္တရာစိတ်အကျယ် ၄ဝ ၌ သောတာပတ္တိမဂ် ပဌမဈာန်စိတ် ၁,ဖိုလ် ပဌမဈာန်စိတ် ၁ စသည့်ဖြင့် ပဌမဈာန်စိတ်ပေါင်း ဂ ပါးရှိသည်။ ဒုတိယဈာန် စိတ်စသည်များလည်း ဂ ပါးစီပင် ရှိ၏၊ ထိုတွင် ပဌမဈာန်စိတ်တို့၌. “ အညသမာနာ ၊ ပေ ၊ ဆတ္တိသဓမ္မာသင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တိ - အညသမာန်း ၁၃, (အပ္ပမညာကြဉ်) သောဘနစေတသိက် ၂၃, ပေါင်း ၃၆ ပါးသော စေတသိက်တိုသည် ပေါင်းယူ ရေတွက်အပ်သည့် အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်၏၊ ၃၆ ပါး ယှဉ်၏” ဟူလို၊ ဤနည်းအတိုင်း “ ဒုတိယဈာန်စိတ် ဂ ပါး၌ ဝိတက်ကြဉ် ၃၅ ပါးသော စေတသိက်များ ယှဉ်၏”စသည်ဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်ပါဠိ ကြည့်၍ ရေတွက်လေ။ ဒုတိယ ဇ္ဈာနိက စိတ္တေသု-ဒုတိယဈာန်နှင့် ယှဉ်သော စိတ် တို့၌၊ ပိတက္ကဝဇ္ဇာ-ဝိတက်သည် ကြဉ်အပ်ကုန်သော၊တထာ- ထို ၃၅ ပါးသော သဘောတရားတို့သည်၊(သင်္ဂဟံ‘ပေါင်းယူ အပ်ကုန်သည်၏အဖြစ်သို့၊ ဂစ္ဆန္တိ-ရောက်ကုန်၏။) တတိယဇ္ဈာနိကစိတ္တေသု-တတိယဈာန်နှင့် ယှဉ်သောစိတ် တို့၌၊ ဝိတက္ကဝိစာရ ဝဇ္ဇ - ဝိတက် ဝိစာရသည် ကြဉ်အပ် ကုန်သော၊ တထာ-ထို ၃၄ပါးသော သဘောတရားတို့သည်၊ သင်္ဂဟံ-သ္မိ၊ ဂစ္ဆန္တိ-န်၏[ တထာသင်္ဂဟံဂစ္ဆန္တိ-လိုက်စေ။] စတုတ္ထဇ္ဈာနိကစိတ္တေသု-စတုတ္ထဈာန်နှင့် ယှဉ်သောစိတ် တို့၌၊ ဝိတက္ကဝိစာရ ပီတိဝဇ္ဇာ - ဝိတက် ဝိစာရ ပီတိသည် ကြဉ်အပ်ကုန်သော၊ တထာ - ၃၃ ပါးသော သဘောတရား တို့သည်၊ သင်္ဂဟံ-သို့၊ ဂစ္ဆန္တိ-န်၏။ အပ္ပမညာဝဇ္ဇိတာ ဧကာလမ္ဗနဝတ္ထု|ကာ ဟူသော သမ္ပယောဂ လက္ခဏာ၌ “ ဧကာလမ္ဗနာ ” အရ အာရုံချင်း တူမှသာ ယှဉ်နိုင်ကြသည်၊ ဤ၌ အပ္ပမညာသည် သတွာ ပညတ်ကို အာရုံပြု၏၊ လောကုတ္တရာစိတ်ကား နိဗ္ဗာန်ကိုအာရုံပြုသည်၊ ဤသို အာရုံချင်း ကွဲပြားသောကြောင့် လောကုတ္တရာ စိတ်၌ အပ္ပမညာစေတသိက်များ မယှဉ်နိုင်။ [ဆောင်] အပ္ပမညာ, အာရုံမှာကား, သတ္တာ ပညတ်, လောကုတ်မြတ်မူ, နိဗ္ဗာန်ဟူ၏၊ မတူကွဲငြား, အာရုံပြားသဖြင့်, မှတ်သားဘွယ်ရိပ် လောကုတ်စိတ်တွင်, အပ္ပမည, ကြဉ်ဖယ်ရသည်, မှတ်ကြလွယ်ဘူ ကဗျာတည်း။ --- Trang pdf 050 ပဉ္စမဇ္ဈာနိကစိတ္တေသုပိ-ပဉ္စမဈာန်နှင့်ယှဉ်သောစိတ်တို့၌ လည်း၊ ဥပေက္ခာသဟဂတ၁ - ဥပေက္ခာနှင့် တကွ ဖြစ်ကုန် သော၊ တေဧဝ - ထို ၃၃ ပါးသော သဘောတရားတို့ကိုပင်၊ သင်္ဂယှန္တိ – ပေါင်းယူအပ်ကုန်၏၊ ဣတိ-ဤသို့၊ သဗ္ဗထာပိ- အလုံးစုံသော အပြားအားဖြင့်လည်း၊ အဋ္ဌသု-ဂ ပါးကုန်သော၊ လောကုတ္တရစိတ္တေသု - လောကုတ္တရာ စိတ်တို့၌၊ ပဉ္စကဈာန ဝသေန‘ပဉ္စကဈာန်၏အပြားအားဖြင့်၊ ပဉ္စာဝ-ငါးပါးအပြား အ၁းဖြင့်သာလျှင်၊ သင်္ဂဟော – ပေါင်းယူခြင်းသည်၊ ဟောတိ- ဖြစ်၏၊ ဣတိ-ဤသို့ရအပ်ကုန်၏၊ [ ကထံ-အမေးကိုဖြေသည်။] ပဉ္စမဇ္ဈာနိက စိတ္တေသုပိ ၊ ပ ၊ သ င်္ဂ ယှ န္တိ - စတုတ္ထဈာန်စိတ်၌၃ ၃ပါး သော စေတသိက်များ ယှဉ်ကြသကဲ့သို, ထို့အတူ ပဉ္စမဈာန်စိတ်၌လည်း ၃၃ ပါးပင် ယှဉ်ကြ၏၊ သို့သော် “ ဥပေက္ခေကဂ္ဂတာသဟိတံ ပဉ္စမဇ္ဈာန သောတာပတ္တိမဂ္ဂစိတ္တံ ” စသည်ဖြင့် ပဉ္စမဈာန်စိတ်မှာ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် သာ ယှဉ်သောကြောင့် သုခဝေဒနာ၏ အရာဝယ် ဥပေက္ခာ ဝေဒနာကို လဲလှယ်ထည့်သွင်းစေလိုသည့်အတွက် “ဥပေက္ခာသဟဂတာ တေဧဝ” ဟု မိန့်မြွက်လေသည်။ ပဉ္စကဇ္ဈာနသေနပဉ္စဓာဝ သင်္ဂဟော - ဈာန်သည် ယခု သင်္ဂြိုဟ် လာတိုင်းအားဖြင့် ပဉ္စကဈာန် ( ဈာန် ငါးပါး ငါးပါး အပေါင်း) ) တမျိုး, အခြား သော ပါဠိတော်၌ လာသောနည်းအားဖြင့် စတုက္ကဈာန် ( ဈာန်လေးပါး အပေါင်း) တမျိုးဟု နှစ်မျိုး နှစ်မျိုးရှိ၏၊ ထို နှစ်မျိုးတွင် ဤ၌ ပဉ္စကဈာန်၏ ၏ အပြား အားဖြင့် သင်္ဂဟနည်း ငါးမျိုး ထွက်သည် ဟူလို၊ [ စတုက္ကဈာန်နည်းအား ဖြင့်ကားသင်္ဂနည်း၄ မျိုးသာရှိမည် ဟု စတုတ္တဈာန်ကို စောင်းသည်၊ လေးမျိုး ထွက်ပုံကို ဘာသာဋီကာ၌ ဆိုထားသည်။] သင်္ဂဟ ၂။ အနုတ္တ - လောကုတ္တရာစိတ်၌၊ သင်္ဂဟ၁- သင်္ဂဟနည်းတို့သည်၊ ယထာက္ကမံ-အကြင် အကြင် အစဉ်ရှိတိုင်း၊ ဆတ္တိ”သ-ဆတ္တိသ သင်္ဂဟ၎င်း၊ ပဉ္စတ္တိသစ- ပဉ္စတ္တိသ သင်္ဂဟ၎င်း၊ စတုတ္တိ ံသ - စတုတ္တိ သ သင်္ဂဟ၎င်း၊ တေတ္တိသဒ္ဓယံ-တေတ္တိ သသင်္ဂဟ ၂ ပါး အပေါင်း၎င်း၊ဣစ္ဆေ ဝံ-ဤသို့၊ ပဉ္စာ – ငါးပါးအပြားအားဖြင့်၊ ဌိတာ-တည်ကုန်၏။ ၂။ သင်္ဂဟဂါထာ ဆတ္တိသ (၃၆) ကား.. ပဋ္ဌမဈာန်စိတ်များ အတွက် သင်္ဂဟတည်း။ ပဉ္ဇတ္တိသ (၃၅) ကား.. ဒုတိယဈာန်စိတ်များအတွက် …… တည်း။ စတုတ္တိ'သ (၃၄) ကား.. တတိယဈာန်စိတ်များအတွက် …… တည်း။ က။ တေတ္တိ°သ (၃၃) ကား.. စတုတ္ထဈာန်စိတ်များအတွက် …… တည်း။ ခ ။ တေတ္တိသ (၃၃) ကား.. ပဉ္စမဈာန်စိတ်များအတွက် တည်း။ လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ က။ လောကုတ္တရာစိတ်၌ ယှဉ်သော စေတသိက်တို့ကို သရုပ် ရေတွက်ပြပါ။ ခ ။ ပဉ္စကဇ္ဈာနဝသေနဟူသော ဝိသေသနဖြင့် ဘာကို စောင်းသနည်း။ ၈ ။ သင်္ဂဟဂါထာကို အနက်ပေး၍ သင်္ဂဟ ၅ နည်းကို ရေတွက်ပါ။ [ဆတ္တိသ ၁ နည်း, ပဉ္ဇတ္တိသ ၁ နည်းစသည်ဖြင့် ရေတွက်ပြပါလေ။] ဃ။ ဆတ္တိသကား အဘယ်စိတ်၌ သင်္ဂဟနည်းလဲ,၎င်းဆတ္တိသနှင့် ဆိုင်ရာ အကျယ်ပါဠိရွတ်၍ ဆတ္တိသအရ သရုပ်ရေတွက်ပါ။ င ။ ပဉ္ဇတ္တိ သအရ ဆိုင်ရာအကျယ်ရွတ်၍ သရုပ်ရေတွက်ပါ။ စ ။ ` စတုတ္တိ°သအရ ဆိုင်ရာအကျယ်ရွတ်၍ သချင်ရေတွက်ပါ။ ဆ။ (က) တေတ္တိ ံသ အရ ဆိုင်ရာအကျယ်ရွတ်၍ သရုပ်ရေတွက်ပါ။ ဇ ။ ( ခ) တေတ္တိ သအရ ဆိုင်ရာ အကျယ်ရွတ်၍ သရူပ်ရေတွက်ပါ။ ---