## PAGE 181

၃ ၅ ၂
ရုပ်ပိုင်း
၅။ ပသာဒ ဘာဝ ဇီဝိတ သင်္ခါတံ-ပသာဒရုပ် ဘာဝရုပ်
ဇီဝိတရုပ် ဟု ဆိုအပ်သော၊ အဝိဓံပိ-ရှစ်ပါး အပြားရှိသည်
လည်းဖြစ်သော ရုပ်သည်၊ ဣန္ဒြိယရူပံန၁မ – ဣန္ဒိယရုပ်မည်၏၊
ဣတရံ-ကျန် ၂၀ သော ရုပ်သည်။ အနိန္ဒိယရူပံနာမ-အနိယ
ရုပ် မည်၏။
၆။ ပသေဒ ဝိသယသင်္ခါတံ – ပသာဒရုပ် ဝိသယရုပ်ဟု
ဆိုအပ်သော၊ ဒွါဒသဝိဓံ8-တဆဲ့နှစ်ပါး အပြားရှိသည်လည်း
ဖြစ်သောရုပ်သည်၊ သြဠာရိကရုပ် -သြဠာရိကရုပ်လည်းမည်
၏၊ သန္တိကေရူပံ-သန္တိ ကေရုပ်လည်းမည်၏၊ သပ္ပဋိဃရူပဉ္စ-
သပ္ပဋိဃရုပ်လည်းမည်၏၊ ဣတရံ-ကျန်၁၆ပါးသောရုပ်သည်၊
ငစီဝိညတ်သည် ဝစီကံ ၄ ပါး၏ ဖြစ်ကြောင်းတည်း၊ များသောအားဖြင့်
နှုတ်မြွက် ပြောဆိုမှသာ ဝစီကံများ ထမြော်နိုင်သည်၊ ၎င်း ၂ ပါးကို ကမ္မဒွါရ
(ကံ၏အကြောင်း) ဟု ဆို၏။ ဤသို့လျှင် ဝီထိစိတ်၏ ဖြစ်ကြောင်း, ကာယကံ
ဝစီကံ၏ ထမြောက်ကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် စက္ခုစသော ရုပ် ၇ ပါးကို
ဒွါရရုပ်ဟု ဆိုရလေသည်၊ ကျန်ရုပ်များကား ထိုကဲ့သို့ အကြောင်း မဟုတ်
သောကြောင့် အဒွါရရုပ် ဟု ခေါ်ရသည်။
၅။ ဣန္ဒြိယ အနိန္ဒိယရုပ်၊ ။ဆိုင်ရာကိစ္စ၌ “အစိုးရသော ရုပ်ကို
ဣန္ဒိယရုပ်,` အစိုးမရသောရုပ်ကို အနိန္ဒိယရုပ် ဟု ဆိုသည့်၊ စက္ခုပသာဒသည့်
ဒဿန (မြင်ခြင်း) ကိစ္စ၌ အစိုးရ၏၊ ထိုကြောင့် စက္ခုပသာဒကို စက္ခုဟု
ခေါ်၏၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် သမုစ္စည်းပိုင်း၌ ထင်ရှားလတံ့။
၆။ သြဠာရိက သုခုမရုပ်။ ။ဥာဏ်စက္ခုဖြင့် ကြည့်ရှုသည့်အခါ ပေါ်
လွင် ထင်ရှားသော ရုပ်ကို သြဠာရိက ( အကြမ်း ) ရုပ်ဟု ဆိုသည်၊ စက္ခု
နိဿ ယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
၃ ၅ ၃
သုခုမရူပံ - သုခုမရုပ်လည်း မည်၏၊ ဒူရေရူပံ - ဒူရေရလည်း
မည်၏၊ အပ္ပဋိဃရူပ-အပ္ပဋိဃရုပ်လည်း မည်၏။
ပသာဒ စသည် ရူပါရုံ စသည့်တို့သည် သိလွယ် ထင်လွယ်ကုန်၏၊ ဉာဏ်
စက္ခုဖြင့် ကြည့်ရှုသည့်အခါ ထင်ရှားမတွေ့ သိမ်မွေ့ လှသောရုပ်ကို သုခုမရုပ်
ဟု ဆိုသည်။
[ဆောင်] (က) ဉာဏ်စက္ခုဖြင့်, ကြည့်ရှုလိုက်လျှင်, ပေါ်ထင်စွာသိ,
သြဠာရိ-ခေါ်ဘိ အကြမ်းရုပ်။
( ခ ) ဥာဏ် စက္ခုဖြင့်, ကြည့်ရှုလိုက်လျှင်, ထင်နိုင်ခဲစွ, သုခုမ–
ခေါ်ကြ အနုရုပ်။
သန္တိ ကေ ဒူရေရုပ်။ ။လောက၌ နီးကပ်နေသော ဝတ္ထုကို ယူဘို့ရာ
လွယ်သကဲ့သို့, ဥာဏ်ဖြင့်ယူရာ၌ ထင်လွယ် မြင်လွယ် သိလွယ်သောကြောင့်
ယခင် သြဋ္ဌာရိက ရုပ်များကိုပင် သန္တိကေ ( အနီး ) ရုပ်, မထင်လွယ်သော
ကြောင့် ယခင် သုခုမရုပ်များကိုပင် ဒူရေ (အဝေး) ရုပ် ဟု ဆိုပြန်သည်။
[ဆောင်] (က) ဥာဏ်ဖြင့် လှမ်းယူ, လွယ်တကူဖို ့, ပုံတူမှတ်စေ,
သန္တိကေ, ခေါ်လေ အနီးရုပ်။
(ခ) ဥာဏ်ဖြင့် လှမ်းယူ, မလွယ်ကူ၍, ပုံတူမှတ်စေ,
ရုပ်ထွေထွေ, ဒူရေ အဝေးရုပ်။
သပ္ပဋိဃ အပ္ပဋိဃရုပ်။ ။ဝီထိချခဏ်းဝယ် ပြခဲ့သည့် အတိုင်း ရူပါရုံ
သည် စက္ခုပသာဒ၌ ထိခိုက်၏၊ ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဓာတ်သဘာဝ အလိုက်
ထိခိုက် တတ်သောကြောင့် သပ္ပဋိသရုပ်မည်၏၊ [သ + ပဋိဃ။ ပဋိသ==
ထိခိုက်ခြင်း+သ = ရှိသည်၊ ] ဓာတ်သဘာဝ အလိုက် မထိခိုက်တတ်သော
ရုပ်များကို အပ္ပဋိဃရုပ် ဟု ဆိုသည်။
[ဆောင်] စက္ခုရူပ, စသည်ချင်းထိ, ဓာတ်ခိုက်မိ၍, သပ္ပဋိသ, မည်ရ
လေမြို့, ယင်းရုပ်တို့မှ, ကြွင်းသမျှရှိ, ဓာတ်မထိ, အပ္ပဋိဃရှု။
၄ ၅

## PAGE 182

၃ ၅ ၄
ရုပ်ပိုင်း
၇။ ကမ္မဇံ - ကမ္မဇရုပ်သည်၊ ဥပါဒိန္နပုံ - ဥပါဒိန္နရုပ်
မည်၏၊ ဣတရံ-ကျန် တိဇရုပ်သည်၊ အနုပါဒိúရူပံ-အနုပါဒိန္န
ရုပ် မည်၏။
ဂ။ ရူပါယတနံ-ရူပါရုံသည်၊ သနိဒဿနရုပ်-သနိဒဿန
ရုပ်မည်၏၊ ဣတရံ- ကျန် ၂၇ ပါးသောရုပ်သည်၊ အနိဒဿန
ရူပံ-အနိဒဿနရုပ် မည်၏။
-
၉။ အသမ္ပတ္တဝသေန - မိမိထံမှောက်သို့ မရောက် မသိ
မငြိမကပ်သောအာရုံကို ယူတတ်သည်၏အစွမ်းဖြင့် (ပဝတံ-
ဖြစ်သော၊) စက္ခာဒိဒွယံ - စက္ခု အစရှိသော ရုပ် နှစ်ခုဘို့၏
အပေါင်း၎င်း၊ သမ္ပတ္တဝသေန - မိမိ ထံမှောက်သို့ ရောက်ထိ
ငြိကပ်သော အာရုံကို ယူတတ်သည်၏ အစွမ်းဖြင့်၊ (ပဝတ္တံ-
သော၊ ) ဃာနာဒိတ္တံယံ - ဃာန အစရှိသော ရုပ် သုံးခုတို့၏
-
၇။ ဥပါဒိန္န အနုပါဒိန္နရုပ်။ ။ကံ၏ အကျိုးဖြစ်သော ရုပ်ကို ဥပါဒိန္န
ရုပ်, စိတ် ဥတု အာဟာရ ဤအကြောင်း ၃ ပါးကြောင့် ဖြစ်သော ( တိဇ )
ရုပ်ကို အနုပါဒိန္နရုပ် ဟု ဆိုသည်၊ [ဥပ=တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ ကပ်ရောံအပ်သော
ကံက+အာဒိန္န’ငါ၏ အကျိုး ဟု စွဲယူအပ်သောရုပ်။]
၈။
သနိဒဿန အနိဒဿန။ ။စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့်မြင်ကောင်းသောရုပ်
ကို သနိဒဿနရုပ်, မမြင်ကောင်းသောရုပ်ကို အနိဒဿနရုပ် ဟု ခေါ်သည်။
၉။ ဂေါစရဂ္ဂါဟက အဂေါစရဂ္ဂါဟက။ ။ ဂေါစရ=အာရုံ+
။
ဂါဟက=ယူတတ်သည်၊] အာရုံကို ယူတတ်သော ရုပ်ကို ဂေါစရဂ္ဂါဟက,
အာရုံကို မယူတတ်သောရုပ်ကို အဂေါစရဂ္ဂါဟကရုပ် ဟု ခေါ်၏၊ အာရုံကို
ယူတတ်သော ရုပ်ကား စက္ခုစသော ပသာဒရုပ် ၅ ပါးတည်း၊ ထိုတွင်...
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
၃ ၅ ၅
အပေါင်း၎င်း၊ ဣတိ-သို့၊ ပဉ္စဝိဓံ8-ငါးပါးအပြားရှိသည်လည်း
ဖြစ်သော ရုပ်သည်၊ ဂေါစရဂ္ဂါဟကရူပံ-ဂေါစရဂ္ဂါဟကရုပ်
မည်၏၊ ဣတရံ – ကျန် ၂ ၃ ပါးသော ရုပ်သည်၊ အဂေါစရဂ္ဂါ
ဟကရုပ် – အဂေါစရဂ္ဂါဟကရုပ် မည်၏၊ ဂါဟိက ရှိသည်
ကား မကောင်း၊
၁ဝ။ ဝဏ္ဏော - အဆင်းအရောင်၎င်း၊ ဂန္ဓေ၁ – အနံ့၎င်း၊
ရသော-အရသာ၎င်း၊ သြဇာ-အဆီ အနှစ် အစေး၎င်း၊ ဘူတ
စတုက္ကဉ္စ’မဟာဘုတ်လေးပါးတို့၏ အပေါင်း၎င်း၊ ဣတိ-သို့၊
အဋ္ဌဝိဓံပိ– ရှစ်ပါး အပြားရှိသည်လည်း ဖြစ်သော ရုပ်သည်
စက္ခာဒိဒွယံ အသမ္ပတ္တဝသေန— စက္ခု သောတ ၂ ပါးကား ရူပါရုံ
သဒ္ဒါရုံတို့ လာသည် ဖြစ်စေ-မလာသည် ဖြစ်စေ မိမိတို့ထံသို့ မရောမထိ မငြိ
ကပ်သော အာရုံကိုသာ ယူ၏၊ ထို ့ကြောင့် စက္ခု သောတ ၂ ပါးကို အသမ္ပတ္တ
ဂါဟကရုပ် ဟု ခေါ်သည်၊ [ အသမ္ပတ္တ==မရေခံသောအာရုံကို+ဂါဟက=
ယူတတ်သောရုပ်။]
--
ဃာနာဒိတ္တယံ သမ္ပတ္တဝသေန − ဃာန အစရှိသော ရုပ် ၃ ပါးကား
မိမိတို့အထံ၌ ထိမိကပ်မိသော ဂန္ဓာရုံ စသည့်တို့ကိုသာ ယူသည်၊ နှာခေါင်း
ပိတ်ထား၍ ဂန္ဓာရုံ နှာခေါင်းအတွင်းမရောက်လျှင် အနံ့မရနိုင်ခြင်းစသည့်ကို
သတိပြု၊ ထိုကြောင့် ဃာနစသော ပသာဒ ၃ ပါးကို သမ္ပတ္တံဂါဟကရုပ် ဟု
ခေါ်သည်၊ [သမ္ပတ္တ=ရောက်သောအာရုံကို+ဂါဟက=ယူသောရုပ်။]
G
၁၀။ ပိန္နဲမ္ဘောဂ အပိနိန္တော၈။ ။တခုစီခွဲ၍မရကောင်း တပေါင်း
ထည်း ဖြစ်သော ရုပ်ကို အငိနိမ္ဘောဂရုပ်, ခွဲခြား၍ ရကောင်းသော ရုပ်ကို
ဝိနိမ္ဘောဂရုပ်ဟု ဆိုသည်၊ ဝဏ္ဏ ဂန္ဓ ရသ သြဇာနှင့် မဟာဘုတ်ကြီး ၄ ပါး,

## PAGE 183

၃၅ ၆
ရုပ်ပိုင်း
အလိန္တေ၁ဂရူပံ-အဝိနိစ္ဆေ၁ဂရုပ်မည်၏၊ ဣတရံ-ကျန် ၂ဝ
သော ရုပ်သည်၊ ဝိနိာ၁ဂရူပံ-ဝိနိဗ္ဘ၁ဂရုပ် မည်၏။
-
၁၁။ စ-နိဂုံးကို ဆိုဥုးအံ့၊ ဣစ္စေဝံ -ဤသို့ စသော အပြား
အားဖြင့်၊ ဝိစက္ခဏ၁ – ပညာရှိ တို့သည်၊ အဋ္ဌဝီသတိဝိဓံ-
နှစ်ဆဲ့နှစ်ပါး အပြားရှိသည်လည်း ဖြစ်သော ရုပ်ကို၊ အဗ္ဘတိ
ကာဒိဘေဒေန-အထဲဘိကအစရှိသော အပြားအားဖြင့်၊ ယထာ
ရဟံ-ဝေဘန်ထိုက်သည်အားလျော်စွာ၊ ဝိဘဇ န္တိ ဝေဘန်ကြ
ကုန်၏။
-
အယံ – ဤသည်ကား၊ ဧဣ-ဤ ရူပပရိစ္ဆေဒ၌၊ ရူပဝိဘာ
ဂေါ-ရူပဝိဘာဂတည်း။
ဤရုပ် ဂ ပါးသည် ဘယ်နေရာ၌မျှ ခွဲခြား၍မဖြစ်၊ နေရောင် လရောင်၌ ဝဏ္ဏ
( အဆင်း ) ရုပ်က ထင်ရှား နေသော်လည်း ဂန္ဓ ရသ သြဇာနှင့် မဟာဘုတ်
များလည်း ပါဝင်၏၊ ထိုထို အနှံ့၌ ဂန္ဓရုပ်ထင်ရှား၏၊ ခဲဘွယ်ဘောဇဉ်၌ ရသ
ရုပ်နှင့် သြဇာရုပ် ထင်ရှား၏၊ မြေ ရေ လေ မီးတို့၌ ဓာတ်ကြီးလေးပါး အသီး
အသီးထင်ရှား၏။ သို့သော် အခြား ရုပ်များလည်း မထင်မရှား ပါဝင်သည့်၊
ထို့ကြောင့် ဝဏ္ဏစသော ရုပ် ဂ ပါးကို အဝိနိမ္ဘောဂရုပ်ဟု ခေါ်၏၊ ကျန်
သောရုပ်များတွင်ကား စက္ခုနှင့် သောတသည် ခွဲ၍ရ၏၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် ခွဲ၍
ရကောင်းသောကြောင့် ဝိနိစ္တာဂရုပ် ဟု ခေါ်ရသည်။
နိဂုံး။ ။ ဣစ္စေဝံ စသည်ကား ဆိုခဲ့သမျှ ရူပဝိဘာဂကို ပြန်၍ ဖုံးသော
နိဂုံးစကားတည်း၊ ဤ ဝေဘန်နည်းအပြင် ဓမ္မသင်္ဂဏီ ရူပကဏ္ဍ ပါဠိတော်၌
ဝေဘန်ပုံများ ရှိသေးသောကြောင့် “ ဣစ္စေဝံ- ဤသို့စသော အပြားအားဖြင့်
ဟု ဆိုသည်။
@ 11
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ
က။ အဘယ် အခဏ်းကို ရူပဝိဘာဂခဏ်း ဟု ခေါ်သနည်း။
ရုပ်အားလုံးကို ဘာ့ကြောင့် အဟေတုက---သပ္ပစ္စယ ခေါ်သနည်း။
အဘယ့်ကြောင့် သာသဝ’သင်္ခတ ဟု ခေါ်သနည်း။
ဂ။
ဃ။ အဘယ့်ကြောင့် လောကိယ-ကာမာဝစရ ဟု ခေါ်သနည်း။
င။ အဘယ့်ကြောင့် အနာရမဏ-အပ္ပဟာတဗ္ဗ ဟု ခေါ်သနည်း။
စ ။ အဘယ့်ကြောင့် အဇ္ဈတ္တိက ဗာဟိယ အမည်ရသနည်း။
ဆ။ အဘယ့်ကြောင့် ဝတ္ထုရုပ် အဝတ္ထုရုပ် မည်သနည်း။
B
၃၅၇
အဘယ့်ကြောင့် ဒွါရရုပ် အဒွါရရုပ် မည်သနည်း, ဥပပတ္တိဒွါရရုပ် ကမ္မ
ဒွါရရုပ် ခွဲပြပါ။
ဈ။ အဘယ့်ကြောင့် ဣန္ဒိယရုပ် အနိန္ဒိယရုပ် မည်သနည်း။
ည။ အဘယ့်ကြောင့် သြဠာရိက စသည် မည်သနည်း, အကြမ်း အနု အနီး
အဝေး သဘောကို လက် ထောက်၍ ထင်ရှားအောင် ပြပါ၊
ဋ ။ အဘယ်ကို ဥပါဒိန္နရုပ် အနုပါဒိန္နရုပ် ဟု ခေါ်သနည်း။
၅ ။ . အဘယ် သဘော ရှိသော ရုပ်ကို သနိဒဿနရုပ် အနိဒဿနရုပ် ဟု
ခေါ်သနည်း, ရေတွက်ပါ။
၃ ။ အဘယ်သဘော ရှိသောရုပ်ကို ဂေါစရဂ္ဂါဟက အဂေါစရဂ္ဂါဟကရုပ်
ဟု ခေါ်သနည်း။
0 H
ဂေါစရဂ္ဂါဟကရုပ်တွင် အသမ္ပတ္တဂ္ဂါဟက ရုပ် မည်မျှ သမ္ပတ္တဂ္ဂါဟကရုပ်
မည်မျှရှိသနည်း။
ဏ။ အဘယ်သဘော ရှိသော ရုပ်ကို အဝိနိစ္တာဂရုပ် ဝိနိမ္ဘောဂရုပ်ဟု
ခေါ်သနည်း, သရုပ်ကိုလည်း ကောက်ပြပါ။
ရူပဝိဘာဂ ပြီးပြီး

## PAGE 184

၃၅၀
ရူပသမုဌာန
ရုပ်ပိုင်း
၁။ ကမ္မံ – ကံ၎င်း၊ စိတ္တံ – စိတ်၎င်း၊ ဥတု-
-
-
ဥတု၎င်း၊ အာဟာရောစ - အာဟာရ ၎င်း၊
ဣတိ-ဤသို့၊ စတ္တာရ-လေးပါးတို့သည်၊ ရူပသမုဋ္ဌာနာနိနာမ-
ရုပ်ကိုဖြစ်စေတတ်သော အကြောင်းတို့မည်၏။
၂။ တက္က’ထို လေးပါးသော သမုဋ္ဌာန်တို့တွင်၊ ကာမာဝ
စရံ= ကာမာဝစရကုသိုလ် အကုသိုလ်စေတနာ နှစ်ဆယ်၎င်း၊
ရူပါဝစရံ – ရူပါဝစရ ကုသိုလ်စေတနာ ငါးပါး၎င်း၊ ဣတိ -
ဤသို့၊ ပဉ္စဝီသတိဝိဓံဝိ - နှစ်ဆဲ့ငါးပါး အပြား ရှိသည်လည်း
-
၁။ ရူပသမုဋ္ဌာန။ ရုပ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော အကြောင်းနှင့်
ထိုအကြောင်းများကြောင့် ရုပ်တို့၏ဖြစ်ပုံကို ပြရာအခဏ်းကို ရူပသမုဋ္ဌာနခဏ်း
ဟု ခေါ်၏၊ ရုပ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော အကြောင်းတရားသည် ကံ စိတ်
ဥတု
အာဟာရအားဖြင့် လေးမျိုးရှိ၏ ဟု ပါဠိရှိတိုင်း မှတ်ခဲ့ပါ။
၂။ တတ္ထကာမာဝစရံ ၊ ပေ ၊ သမုဋ္ဌာပေတိ ---- ဤစကား ရပ်ကား
ထိုအကြောင်း ၄ ပါးတွင် “ကံ”ဟူသော အကြောင်းတရားက ရုပ်ဖြစ်စေပုံကို
ပြသောစကားတည်း၊ ကံဟူသည် ထိုထိုစိတ်နှင့်ယှဉ်သောစေတနာစေတသိက်
တည်း၊ သို့သော် စေတနာတိုင်း ရုပ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သည် မဟုတ်။.
-
ကာမာဝစ၍ ရူပါဝစရံ — အကုသိုလ် ၁၂, မဟာကုသိုလ်စိတ် ဂ,
ဤ ကာမာဝစရစိတ် ၂ဝ နှင့် ယှဉ်သော စေတနာ စေတသိက် ၂ဝ နှင့်, ရူပ
ကုသိုလ်စိတ် ၅ ပါးနှင့် ယှဉ်သော ရူပစေတနာ ၅, ၍ ၂၅ပါးသော စေတနာ
သာရူကိုဖြစ်စေနိုင်၏၊ ထိုစေတနာ(ကံ)ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်ကို“ကမ္မဇ
ရုပ် ခေါ်သည်၊ [ကမ္မ=ကံကြောင့်-ဇဖြစ်သည်။]
,,
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
၃ ၅ ၉
ဖြစ်သော၊ အဘိသင်္ခတံ-ပြုစီမံပြီးအပ်သော၊ကုသလာ ကုသလ
ကမ္မံ - ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံသည်၊ အတ္တိက သန္တာနေ-
အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌၊ အဇ္ဈတ္တသန္တာနေ-ရှိလျှင်သာ၍ကောင်း၏
ကမ္မသမုဋ္ဌာနရု ံ – ကံကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ် အပေါင်းကို၊ ပဋိ
သန္ဓေ – ပဋိသန္ဓေစိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏကို၊ ဥပါဒါယ – အစပြု၍၊
ခဏေခဏေ-စိတ်၏ ခဏခဏတိုင်း၌၊ သမုဋ္ဌာပေတိ-ဖြစ်ပေါ်
စေ၏။
-
အဘိသင်္ခတံ’ထို “ ကံ”ဟု ခေါ်သော စေတနာများလည်း တွေ့ရာ
မြင်ရာ စေတနာ မဟုတ်၊ နောင် အကျိုးပေးဘို့ရန် မိမိသန္တာန်၌ ပြုစီမံအပ်
ပြီး( ဖြစ်စေအပ်ပြီး ) သော အတိတ် စေတနာများတည်း။
အဇ္ဈတ္တိက ၊ ပေ ၊ သမုဋ္ဌာပေတိ’ထိုသို့ အကျိုးပေးဘို့ရန် အဆင်သင့်
ပြုစီမံအပ်သော စေတနာသည် သူတပါးသန္တာန် သွား၍ အကျိုးပေးသည်
မဟုတ်, မိမိသန္တာန်ဝယ် အကျိုးပေးခွင့်သာလျှင် သင့်ရာဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေ
တည်စ စိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏမှစ၍ ရုပ်ကို ဖြစ်စေသည်။
ခဏ ခဏ’ထိုသို့ ဖြစ်စေရာဝယ် တကြိမ်တခါသာ မဟုတ်, စိတ်၏
ဥပါဒ်ခဏ ဌိ ခဏ ဘင် ခဏတိုင်း ကမ္မဇရုပ်များကို အသစ်အသစ် ထပ်၍
ထပ်၍ ဖြစ်စေသည်။
၍ စကားစဉ်အရ — “ ပဋိသန္ဓေစိတ်၏ ဥပါဒ်မှစ၍ ကမ္မဇရုပ်တို့သည့်
ဤ -
စိတ်၏ ခဏတိုင်း ခဏတိုင်း ( တဆဲ့ခုနစ်ချက် ရုပ်သက်စေ့က အဟောင်း
အဟောင်းချုပ်၍ ) အသစ် အသစ် ဖြစ်ကြကုန်၏ ” ဟု နှုတ်တက် မှတ်သား
ခဲ့ပါ။

## PAGE 185

၃၆ဝ
ရုပ်ပိုင်:
၃။ အ၁ပ္ပဝိပါက ဒွိပဉ္စဝိညာဏဝတံ – အာရုပ္ပဝိပါက်
ဒွေးပဉ္စ ဝိညာဏ်သည် ကြဉ်အပ်သော၊ ပဉ္စ သတ္တဘိ ဝိဓံ8-
ခုနစ်ဆဲ့ငါးပါးအပြားရှိသည်လည်းဖြစ်သော၊ စိတ္တံ-စိတ်သည်၊
စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ-စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်အပေါင်းကို၊ ပဌမ
ဘဝဂ်-ပဌမဘဝင်၏ ဥပါဒ်ကို၊ ဥပါဒါယ-အစပြု၍၊ ဇာယန္တ
မေဝ-ဥပါဒ်လျှင် ဥပါဒ်ခြင်းသာလျှင်၊ သမုဋ္ဌာပေတိ-ဖြစ်စေ၏။
၃။ အာရုပ္ပ ၊ ပေ ၊ သမုဋ္ဌာပေတိ’ဤစကားရပ်ကား“စိတ်”ဟူသော
အကြောင်း တရားက ရုပ်ဖြစ်စေပုံကို ပြသော စကားရပ် တည်း၊ အာရုပ္ပ
ဝိပါက် ၃, ဒွေးပဉ္စဝိညာဏ် ၁၀, ၍ ၁၃ပါးမှ တပါး ၇.၅ ပါးသော စိတ်
သည့် ပဋိသန္ဓေစိတ်နောက် ပဌမဘဝင်စိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏမှစ၍ ရုပ်ကို ဖြစ်စေ
နိုင်၏၊ ထိုစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သောရုပ်ကို“စိတ္တဇ”ရုပ်ဟု ခေါ်သည်၊ [ စိတ်ကို
မှတ်၍ဆိုသည်၊ စေတသိက်များလည်း စိတ်နှင့် ပူပေါင်း၍ ရုပ်ကိုဖြစ်စေကြ
သေး၏၊ ] ၇၅ ပါးသောစိတ်တွင် ပဋိသန္ဓေ ကိစ္စတပ်သောအခါ, ရဟန္တာ
တို့၏ စုဘိကိစ္စတပ်သောအခါတို့၌ အချို့ စိတ်များ ရုပ်ကိုမဖြစ်စေနိုင်။
ဇာယ န္တ ခမဝ —— စိတ်တို့သည် အလွန် အသက်တိုရကား ဥပါဒ်တုန်း
၌သာ အားရှိ၏၊ ထို ့ကြောင့် ဥပါဒ်ခဏသာရုပ်ကို ဖြစ်စေနိုင်၏။ ´ထိုသို့
ဖြစ်စေရာ၌ ကံတခုထည့်းက ရုပ်ပေါင်းများစွာကို ဖြစ်စေနိုင်သကဲ့သို့, စိတ်
တခုထည်းကလည်း ရုပ်ပေါင်းများစွာကို ဖြစ်စေနိုင်သည့်၊ ဇာယန္တမေဝ၌
ဧဝသဒ္ဓါဖြင့် ဋ္ဌီခဏ ဘင်ခဏတို့၌ ရုပ်ကို မဖြစ်စေနိုင်ဟု ကန့်သည်။
၍ စကားစဉ်အရ’“အရူပစိတ် ၄, ဒွေးပဉ္စဝိညာဏ် ၁၀ မှ တပါး ၇၅
ပါးသော စိတ်များသည့် ပဋိသန္ဓေနောင် ပဌမ ဘဝင်၏ ဥပါဒ်မှစ၍ မိမိတို့
ဥပါဒ်ခိုက် ဥပါဒ်ခိုက်၌ ရုပ်ကို ဖြစ်စေသည့်”ဟု နှုတ်တက်မှတ်ခဲ့ပါ။
$6
-
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
၃၆၁
၄။ တက္က – ထို ခုနစ်ဆဲ့ငါးပါးသော စိတ်တို့တွင်၊ အပ္ပနာ
ဇဝနံ – အပ္ပနာဇောသည်၊ ဣရိယာပထမ္ပိ – ဣရိယာပုထ်ကို
လည်း၊ သဒ္ဒာမေတိ-ကောင်းစွာညွှတ်စေ ဆောင်ထားလေ၏။
-
၅။ ပန− အဘို့တပါးကား၊ ဝေါဌပန ကာမာဝစရဇဝနာ
ဘိညာ - ဝုဋ္ဌော ကာမဇောတခုယုတ် သုံးဆယ် အဘိညဏ်
ဒွေးတို့သည်၊ ဝိညတ္တိပိ - ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်ကိုလည်း၊
သမုဋ္ဌာပေန္တိ’ဖြစ်စေနိုင်ကုန်၏။
၄။ တတ္ထအပ္ပနာ ၊ ပေ ၊ သန္နာမေတိ’’ရုပ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သော စိတ်
၇၅ ပါးတွင် အပ္ပနာဇော ၂၅ ပါးလည်း ပါဝင်၏။ သွားမှ ရပ်မှ ထိုင်မှ
လျောင်းစက်မှုကို" ဣရိယာပုထ်”ဟု ခေါ်၏။ ထို အပ္ပနာဇော ၂၅ပါးသည့်
၍ ဣရိယာပုထ်များကို ထောက်ပံ့နိုင်၏။
ထောက်ပံ့ — ဆိုသည်ကား – အခြား စိတ် စေတသိက်များကြောင့်
သွားခြင်း ဣရိယာပုထ် ဖြစ်နေလျှင် ထို သွားခြင်း ဣရိယာပုထ် မပျက်အောင်
ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်၊ မိမိတို့ကား ဣရိယာပုထ်ကို စ၍ မဖြစ်စေနိုင်” ဟူလို၊
အချို့ကား “ အပ္ပနာဇောများသည့် ဣရိယာပုထ်ကို ဖြစ်စေနိုင်၏
ယောင်မှားကြ၏၊ သာဓကကို ဘာသာဋီကာ၌ ရှုပါ။
"
,,
ဟု
ဣရိယာပထံပိ၌’ပိသဒ္ဒါကား ဆိုအပ်ပြီးသော စကားကို ဆည်းသော
ဝုတ္တသမုစ္စည်း” တည်း၊ ဣရိယာပုထ်ကိုလည်း ထောက်ပံ့နိုင်၏။ ဆိုခဲ့ပြီး
သော စကားအရ ရုပ်သာမညကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်၏ ဟူလို၊ [ ဣရိယာပုထ်
ဝိညဘ်တို့ မပါသော ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ် ရုပ်ကို “ရုပ်သာမည”ဟု ဆိုသည်။]
၅။ ဝေါဋ္ဌပန ၊ ပေ ၊ သမုဋ္ဌာပေ န္တိ’ဝိညတ္တိပိ၌ ပိသဒ္ဒါလည်း ဆိုခဲ့
သော စကား ၂ ရပ်ကို ဆည်းသော ဝုတ္တသမုစ္စည်းပင်တည်း၊ ထို ့ကြောင့်
၄၆