## PAGE 261 ၅၁ ၂ - - ပစ္စည်းပိုင်း - - - ရုပ်တို့အား၎င်း၊ သဟဇာတ ဝသေန - သဟဇာဘဝိပ္ပယုတ္တ ပစ္စည်း၏ အစွမ်းဖြင့်၊ ပစ္စယော - သည်၊ ဟောတိ - ဖြစ်၏၊ ( ၂ ) ပစ္ဆာဇာတ၁ – နောက်နောက်၌ ဖြစ်ကုန်သေခ၊ စိတ္တ စေတသိကာ - ကုန်သော၊ ဓမ္မာ - တို့သည်၊ ပုရေဇာတဿ- ရှေးရှေး၌ ဖြစ်သော၊ ဣမဿကခယ- ၏ ရူပကာယအား၊ ပစ္ဆ၁ဇာတဝသေန - ပ၅၁ဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စည်း၏ အစွမ်း ဖြင့်၊ ပစ္စယော - သည်၊ ဟောတိ-၏၊ (၃) ဆ - ခြောက်ပါး ကုန်သော၊ ဝတ္ထုနိ - ဝတ္ထုရုပ် တို့သည်၊ ပဝတ္တိယံ - ပဝတ္တိ အခါ၌၊ သတ္တန္နံ – ခုနစ်ပါးကုန်သော၊ ဝိညာဏဓာနံ – ဝိညာ ဏခေတ်တို့အား၊ ပုရေဇာတဝသေန - ပုရေဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ ပစ္စည်း၏ အစွမ်းဖြင်၊ ပစ္စယော-သည်၊ ဟောတိ-၏၊ ဣတိစ- ဤသို့လျှင်၊ ၀ိပ္ပယုတ္တ ပစ္စယော - ဝိပ္ပယုတ္တံ ပစ္စည်းသည်၊ တိဝိ မော’သုံးပါး အပြားရှိသည်၊ ဟောတိ-ဖြစ်၏။ - - - ၈။ အတ္ထိ အဝိဂတ အပြား သဗ္ဗထ၁ - အလုံးစုံသော အပြား အားဖြင့်၊သဟဇာတံ-သဟဇာတ မျိုး၎င်း၊ ပုရေဇာတံ - ပုရေဇာတမျိုး ၎င်း၊ ပစ္ဆာဇာတံစ - ပ၅၁ဇာတမျိုး ၎င်း၊ ကဗဇ္ဇီကာရော အာဟာရော - ကဗဂ္ဂီ က၁ရ အာဟာရ၎င်း၊ ရူပဇီဝိတံ-ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ ၎င်း၊ ဣတိ- သို့၊ အယံပဋ ိဓော - ဤ ငါးပါး အပြား ရှိသော ပစ္စည်းသည်၊ - အထိအဝိဂတအပြား။ ။“ သဟဇာတံ ပုရေဇာတံ ၊ ပေ ၊ ပဉ္စဝိဓော ဟောတိ အတ္တိပစ္စယော အဝိဂတပစ္စယော” ကား အတ္ထိပစ္စည်း အဝိဂတ ပစ္စည်းတို့၏ အပြားကို ပြသောစကားတည်း၊ ရှေ့ကပြခဲ့သော သဟဇာတမျိုး, နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၅၁၃ အတ္တိပစ္စယေ၁၀-အထိပစ္စည်းသည်၎င်း၊ အဝိဂတပစ္စယောစ- အဝိဂတ ပစ္စည်းသည်၎င်း၊ ဟောတိ - ဖြစ်၏။ [ မိစ္ဆယံတိ-ဟု ရှိသည်ကား ပါဠိပျက်၊ မိစ္ဆယံ-ဟုသာ ရှိရမည်။] - ပစ္စည်း အကျဉ်းချုပ် စ = ဆက်ဥ္းအံ့၊ အာရမဏူပနိဿယ ကမ္ပတိပစ္ဆိယေသု - အာရမဏ ပစ္စည်း ဥပနိဿယပစ္စည်း ကမ္မပစ္စည်း အထိပစ္စည်း တို့၌၊ သဗ္ဗေပိ- အလုံးရံလည်း ဖြစ်ကုန်သော၊ ပစ္စယာ-တို့သည်၊ သမောဓနံ− ပေါင်းဆုံခြင်းသို့၊ ဂစ္ဆန္တိ-ရောက်ကုန်၏။ အမှာစကားချပ် ငန - အမှာ စကားချပ် ညှပ်လိုက်ချူးအံ့၊ ထ-ဤ ပဋ္ဌာန်းနည်း၌၊ သဗ္ဗဇ္ဖာ-အလုံး ရံသော သဟဇာတမျိုးတို့၌လည်း၊ သဟဇာတရူပံတိ-သဟ ဇံ၁ဘရူပ ဟူသည်၊ ပဝတ္တေ-ပဝတ္တိအခါ၌၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ- စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်တို့၏၎င်း၊ ပဋိသန္ဓေယံ - ပဋိသန္ဓေ အခါ၌၊ ကဋတ္တာရူပါနံစ - ကဋတ္တာ ရုပ်တို့၏ ၎င်း၊ ဝသေန- အပြားအားဖြင့်၊ ဒုဝိဓံ-နှစ်ပါး အပြားရှိသည်၊ ဟောတိ-ဖြစ်၏၊ ဣတိ-သို့၊ ဝေဒိတဗ္ဗ-သိအပ်၏။ ပုရေဇာတမျိုး, ပစ္ဆာဇာတမျိုး, ကဗဋီကာရ အာဟာရ, ရူပဇီဝိတိန္ဒိယ တို့သည် အတ္ထိပစ္စည်း အ၀ိဂတပစ္စည်းလည်း မည်ကုန်၏’ဟူလို။ ပစ္စည်းအကျဉ်းချုပ် ၄ ပါး» ။ ၂ ၄ ပစ္စည်းကို ထိုက်သလို သွင်းလျှင် အာရမဏပစ္စည်း, ဥပနိဿယပစ္စည်း, ကမ္မပစ္စည်း, အတ္ထိပစ္စည်း, ဤ ၄ ပစ္စည်း တို့၌ဝင်၏၊ ထို ့ကြောင့် အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်ပစ္စည်း ၄ မျိုးသာ ရှိသည်။ ,, အမှာစကားချပ်။ ။ “ သဟဇာတရူပံတိပနေတ္တ ” စသည်ကား အမှာစကားချပ်တည်း၊ ရွှေက ဆိုခဲ့သော စကားတို့၌ သဟဇာတမျိုး ဟူသမျှ ၆၅ ## PAGE 262 ၅ဝ၄ နိဂုံးချုပ် - - ပစ္စည်းပိုင်း ဣတိ - ဤသို့၊ သန္တ ဝါ – ဖြစ်သင့်သောအားဖြင့်၊ တေကာလိကာ-ကာလ သုံးပါး၌လည်း ဖြစ်ကုန် သော၊ ကာလမုတ္တာစ – ကာလ သုံးပါးမှလည်း လွတ်ကုန် သော၊ အဇ္ဈတ္တဉ္စ - အတ္တ သန္တာန်၌လည်း ဖြစ်ကုန်သော၊ ဗဟိဒ္ဓါစ - ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌လည်း ဖြစ်ကုန်သော၊ သင်္ခတ၁- သင်္ခတ တရားလည်း ဖြစ်ကုန်သော၊ အသင်္ခတ၁ - အသစ်တ တရားလည်း ဖြစ်ကုန်သော၊ တထာ - ထိုမှ တပါး၊ ပညတ္တိ နာမရူပါနံ – ပညတ် နာမ် ရုပ်တို့၏၊ ဝသေန – အပြားအားဖြင့်၊ တိဝိဓာ-သုံးပါး အပြားအားဖြင့်၊ ရိုတာ-တည်ကုန်သော၊ ဓမ္မာ- တရားတို့သည်၊ပဋ္ဌာနေ-ပဋ္ဌာန်းအရာ၌၊ သဗ္ဗထာ-အလုံးစုံသော အပြားအားဖြင့်၊ စတုဝီသတိ – ၂၄ ပါးသော၊ ပစ္စယာနာမ- ပစ္စည်းတို့ မည်၏။ - - ဂယ် “ သဟဇာတရူပါနံ ” ဟူသော ပါဠိ ရှိ၏၊ ထို ပါဠိအရ သဟဇာတရုပ် ဟူရာ၌.. (၁) ပဝတ္တိအခါဖြစ်လျှင် စိတ္တဇရုပ်ကို ဆိုသည်ဟုမှတ်၊ (၂)ပဋိသန္ဓေ အခါဖြစ်လျှင် ကဋတ္တာ (ကမ္မဇ) ရုပ်ကို ဆိုလိုသည်ဟုမှတ်၊ဤသို့လျှင် စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေ ကမ္မဇရုပ်ဟု သဟဇာတရုပ် ၂ မျိုးရှိ၏-ဟူလို။ ။ နိဂုံးချုပ်လျက် တကာလိက စသည် ခွဲပြချက်။ ဣတိ တေ ကာလိကာ ဓမ္မာ” စသော ဂါထာကား ၂၄ ပစ္စည်းတွင် ပါဝင်သော တရား တို့၏မတကာလိက, ကာလဝိမုတ္တ စသည့်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိကြောင်းကို ခွဲပြရင်း နိဂုံးချုပ်သော ဂါထာတည်း၊ ဘေကာလိက-ကာလဝိမုတ္တ အားဖြင့် ၂ မျိုး အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓအားဖြင့် ၂ မျိုး, သင်္ခတ အသင်္ခတ အားဖြင့် ၂ မျိုး, ပညတ် နှမ်’ရုပ် အားဖြင့် ၃ မျိုး, ဤသို့ အသီးသီး ပြားကောင်းသော တရားသည့် ပဋ္ဌာန်းနည်း အရာဝယ် ၂ ၄ ပစ္စည်း အမည့်ရလေသည်-ဟူလို။ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၅၁၅ ထိုတွင် တေကာလိက တရားဟူသည့် စိတ် စေတသိက် ရုပ်တို့တည်း၊ ကာလဝိမုတ္တ ဟူသည် နိဗ္ဗာန်ပညတ်တည်း၊ အဇ္ဈတ္တ ဟူသည် မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်သော စိတ် စေတသိက် ရုပ်များတည်း၊ ဗဟိဒ္ဓဟူသည် သူများ သန္တာန်၌ ဖြစ်သော စိတ် စေတသိက် ရုပ်နှင့် နိဗ္ဗာန်တည်း၊ သင်္ခတဟူသည် စိတ် စေတ သိက် ရုပ်များတည်း၊ အသင်္ခတ ဟူသည့် နိဗ္ဗာန်ပညတ်တည်း။ လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ က။ ဆဓာနာမံဘု နာမဿ – စသော ဂါထာ တို့သည် ဘာကို ပြသော ဂါထာတို့နည်း။ ခ ။ 01 ဃ။ ထိုဂါထာ၌ “ဆဗ္ဗိဓာပစ္စယာ” အရ ပစ္စည်း ၆ မျိုးကိုရေတွက်ပါ။ ဆဓာန ံတု နာမဿအရ အကျယ် ပြသော စကားရပ်၏ အစနှင့် အဆုံးကို သတ်မှတ်ပြီးလျှင်, ၆ ပစ္စည်း သရုပ်ကို ထုတ်ပြပါ။ ပဉ္စဓာနာမရူပီနံ အရ အကျယ် ပြသော စကား၏ အစ နှင့် အဆုံးကို သတ်မှတ်ပြီးလျှင်, ၅ ပစ္စည်း သရုပ်ကို ထုတ်ပြပါ။ င ။ ဧကဓာပုနရူပဿ ရ အကျယ်ပြသော စကားကို ပြပါ။ စ ။ ရူပံ နာမဿ စေကဓာ အရ အကျယ်ပြသော စကားရပ်ကို ပြပါ။ ဆ။ ပညတ္တိ နှာမရူပါနိ နာမဿ ဒုဝိဓာအရ အကျယ်ပြသော စကား၏ အစ အဆုံးကို သတ်မှတ်ပြီးလျှင် ထို ၂ ပစ္စည်း၏ နာမည်ကို ပြပါ။ အာရမဏပစ္စည်း အပြားနှင့် ဥပနိဿယ ပစ္စည်းအပြားကို ပြပါ။ ရ။ ထို ဥပနိဿယပစ္စည်းများ၏ သရုပ်ကို ပြသော ပါဠိကို အစအဆုံး ပိုင်း ခြား ပြပါ။ ည။ ဒွယံ ဒွယဿ နဝဓာ အရ ၉ ပစ္စည်းကို သင်္ဂြိုဟ်ထောက်၍ ရေတွက်ပါ။ ။ ၂၄ ပစ္စည်းကို အကျဉ်းချုပ်လျှင် ပစ္စည်းပေါင်း မည်မျှ ဖြစ်သနည်း။ ။ သဟဇာတ ရူပါနံ-ဟု လာရှိသည့် ပါဠိဟူသမျှ၌ သဟဇာတရုပ်ဟူသည့် ဘယ်နှစ်မျိုး ရှိသနည်း, သင်္ဂြိုဟ်ထောက်၍ ရေတွက်ပါ။ ဌ ။ ## PAGE 263 ၅၁၉ ပစ္စည်းပိုင်း - တတ္ထ - ထို ပညတ် နာမ်ရုပ် တို့တွင်၊ ရုပ် နာမ် ပညတ်အခွဲ ရူပဓမ္မာ - ရုပ် တရားတို့ ဟူ သည်။ ရူပက္ခန္ဓ၁ဝ-ရူပက္ခန္ဓာပင်တည်း၊ စိတ္တစေတသိကသင်္ခါတ၁- စိတ် စေတသိက် ဟု ဆိုအပ်ကုန်သော၊ စတ္တာရော- လေးပါး ကုန်သော၊ အရူဝိနော-နာမ်ဖြစ်ကုန်သော၊ ခန္ဓ၁ – ခန္ဓာတို့၎င်း၊ နိဗ္ဗာနံစ-နိဗ္ဗာန်၎င်း၊ ဣတိ-သို့၊ ပဉ္စဝိဓံ-ငါးပါး အပြားရှိသည် လည်း ဖြစ်သော တရားကို၊ အရူပန္တိ - အရူပ ဟူ၍ ၎င်း၊ နာမ န္တိ စ-နာမဟူ၍၎င်း၊ ပဒုဂ္ဂတိ-ဆိုအပ်၏။ - တတေ၁ - ထို ရုပ် နာမ်မှ၊ အဝသေသာ - ကြွင်းသော၊ ပညတ္တိပန-ပညတ်သည်ကား၊ ပညာယတ္တာ-အပြားအားဖြင့် သိစေအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၊ ပညတ္တိ - အတ္ထပညတ်၎င်း၊ ,, 66 ရုပ်နာမ်ပညတ်တို့ကို ခွဲပြခြင်း။ ။၍ ဆိုခဲ့ပြီးသော စကားအစဉ်ဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်နည်း ပဋ္ဌာန်းနည်း ပြီးဆုံးပြီ ဖြစ်၍ ပစ္စည်းပိုင်းကို အဆုံးသတ် သင့်သော်လည်း, ဆိုခဲ့ပြီးသောဂါထာဝယ် – ပညတ္တိနာမ ရူပါနံ, ဝသေန တိ3ဓာ ဌိတာ ” ဟု သဲနွံစ ရသဖြင့် ပညတ် နာမ် ရုပ်များကို ခွဲခြား၍ ပြပြန် လိုသောကြောင့် “ တတ္ထရူပဓမ္မာ ” မှစ၍ “ဝစီသောသာနုသာရေန”ဂါထာ တိုင်အောင် ဆက်လက် မိန့်ဆိုရပြန်လေသည်၊ ထိုတွင် “ရူပဓမ္မားပေ၊ပဝုစ္စတိ” ကား ရုပ်နှင့် နာမ်၏ သရုပ်ကို ပြသော စကားတည်း၊ ရုပ်တရား ဟူသည် သမုစ္စည်း ပိုင်း၌ ပြခဲ့သော ရူပက္ခန္ဓာပင်တည်း၊ နာမ်တရား ဟူသည့် ကား ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ၍ ၄ပါးနှင့် နိဗ္ဗာန် တရားတည်း။ " သက္ကပညတ်, အတ္ထပညတ်။ ။“ တတော အဝသေသာ ၊ပေ ၊ ဒုဝိဓာ ဟောတိ ” ဖြင့် ပညတ် ၂ မျိုး ပြားကြောင်းကို ပြသည်။ “ ပညာပီယတ္တာ ပညတ္တိ ” ဖြင့် အတ္ထပညတ်ကို ပြ၏၊ ထင်ရှားစေအံ့—— – ပညာယတ္တာ " 6 " နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၅၁၇ ပညာပနတော - အပြား အားဖြင့် သိစေတတ်သည်၏ အဖြစ် ကြောင့်၊ ပညတ္တိစ- သဒ္ဒပညတ်၎င်း၊ ဣတိ-သို့၊ ဒုဝိဓ၁-နှစ်ပါး အပြားရှိသည်၊ ဟောတိ-၏။ အတ္ထပညတ် အကျယ် ( ၁ ) တံတံဘူတ ဝိပရိဏ၁မ၁ကာရံ- ထိုထို ပထဝီ စသော မဟာဘုတ်တို့၏, အထူးထူး အဖုံဖုံ, ထက်ဝန်းကျင် ညွှတ်ကိုင်းလျက် တည်နေပုံ 66 အရ“ သိစေအပ် ” ဟူသည့် သူတပါးတို့ နားလည့်အောင် ပြောပြအပ်သော အနက်တည်း၊[စိတ်၌ ထင်လာသမျှ အကောင်အထည့် ဒြဗ်ဝတ္ထု စသည်ကို အနက် ” ဟု ခေါ်သည်၊ ] ထိုအနက်ကို အမျိုးမျိုး အစားစား များပြား သော နာမည်တပ်၍ သိစေအပ်သောကြောင့် “ ပကာရေန + ဥာပီယတိ ဟူသော ဝစနတ်အရ “ပညတ္တိ” ဟု ဆိုရလေသည်။ [ “ ပကာရေန-အပြား အားဖြင့်+ဥာပီယတိ-သိစေအပ်၏” ဟု အနက်ဆို။] 66 ပညာပနတော ပညတ္တိ” ဖြင့် သဗ္ဗပညတ်ကိုပြ၏၊ ထင်ရှားစေအံ့— ပါဠိစကားသံဖြစ်စေ, မြန်မာ ကုလား တရုပ်စသော လူမျိုးများ၏ စကားသံ ဖြစ်စေ, ထိုထို စကားသံ (သg) ဟူသမျှသည့် မိမိတို့ ဘာသာ အလျောက် ဆိုလိုရာ အနက်ဒြဗ် အထည် ဝတ္ထု တခုခုကို အမျိုးမျိုး အစားစား အားဖြင့် သိစေတတ်သည့်ချည်း ဖြစ်သောကြောင့် “ ပကာရေန+ဥာပေတိ”ဟူသော ဝစနတ်အရ “ပညတ္တိ” မည်၏။ [“ပကာရေန’အပြားအားဖြင့်+ ဥာပေတိ- သိစေတတ်၏ ” ဟု အနက်ဆို၊ ပညတ္တိ – ၌ ကား ပ ရှေးရှိသော ဉ ပဓာတ်, တနည်း ဥာဓာတ်, ( ကာရိတ်ပစ္စည်းကြေ) တိ ပစ္စည်းတည်း။ ] ,, အတ္ထပညတ် အကျယ်။ ။ကထံစသည်ကား ပညတ် ၂ မျိုးကို အကျယ် ပြသော စကားတည်း၊ ထိုတွင် “ တံတံဘူတဝိပရိဏာမာကာရ” မှ စ၍ ပညတ္တိနာမ” တိုင်အောင်သော စကားရပ်ကား အတ္ထပညတ်ကို ပြသော စကားရပ်စာည်း။ ## PAGE 264 ၁၀ ပစ္စည်းပိုင်း - အခြင်းအရာကို၊ ဥပါဒါယ – ရှေးဥုးစွာ ကပ်ယူ၍၊ ဝါ-စွဲ၍၊ တထာတထာ-ထိုထို ဘူမိပဗ္ဗတ အစရှိသော အပြားအားဖြင့်၊ ပညတ္တာ – ခေါ်ဝေါ်ပညတ် သမုတ်အပ်သော၊ ဘူမိပဗ္ဗတာ ဒိကာ-ဘူမိပဗ္ဗတ အစရှိသော သန္တာနပညတ်၎င်း။ 66 66 ,, (၁) တံတ်ဘူတ ၊ ပေ၊ ဘူမိပဗ္ဗတကား ။သတ္ထာသန္တာန်မှ တပါး အပြင်တည်ရာ ဝတ္ထုတို့၌ ပထဝီ အာပေါ တေဇော ဝါယော ဟူသော မဟာဘုတ်ကြီး ၄ ပါးနှင့် ဝဏ္ဏ ဂန္ဓ ရသ သြဇာ ဟူသော ရုပ် ဂ ပါး အပေါင်း (အဋ္ဌကလာပ်) သာ ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသည်၊ ထို ရုပ် ဂ ပါးတွင် အထည့်ကိုယ် ထင်ရှားသော မဟာဘုတ်ကိုသာ စကား သုံးလိမ့်မည်၊ မဟာဘုတ် တို့၏ အစဉ်အဆက် တွဲယှက်ပြီးလျှင် ပြန့်ကျယ် ပြားချပ်သော အခြင်းအရာအားဖြင့် ညွှတ်ပေါင်း စုပုံနေဟန် အစဉ်သန္တာန်ကို ရှေးဥးစွာ စိတ်ဖြင့် ယူ၍ ( အာရုံပြု၍, ) ဤအရာကား “ ဘူမိ ” မြန်မာလို စသည်ဖြင့် အမည် ပညတ် သမုတ်အပ်လေ၏၊ ထို မဟာဘုတ်တို့၏ အစဉ် အဆက် တွဲယှက်ပြီးလျှင် မိုးမိုးမောက်မောက် မတ်စောက်စောက် အားဖြင့် ထက်ဝန်းကျင် ညွတ်ပေါင်း စုပုံနေဟန် အခြင်းအရာကို စိတ်ဖြင့်ယူ၍ ဤ အရာ ကား ပဗ္ဗတ (ဟောင်) စသည်ဖြင့် နာမည် ပညတ် သမုတ်အပ်လေ၏။- ထိုသို့ သမုတ်အပ်သော အရာဝတ္ထု အထည် ဒြဗ်သည် မဟာဘုတ်တို့၏ အစီအစဉ်ကို စွဲ၍ ဖြစ်သောကြောင့် – သန္တာနပညတ်” မည်၏။ [သမူဟပညတ် ဟု လည်း ဆိုကြ၏။ ,, [ဘူတဝိပရိဏာမာကာရ “ဝိဝိဓံ+ပရိ (သမန္တတော) +နမနံ+ ဝိပရိဏာမော ” ဝိဝိဓံ=အထူးထူး အပြားပြား (အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ) + ပရိ သန္တတော=ထက်ဝန်းကျင်မှနှမနံ = ညွှတ်ကိုင်း ပေါင်းစုလျက် တည်နေ ပုံသည်+ဝိပရိဏာမော = မည်၏၊ “ဘူတာနံ+ ဝိပရိဏာမော ဘူတဝိပရိ 66 နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၅၁၉ (၂) သန္တာရ သန္နိဝေသာကာရံ - သစ်သား စသော အဆောက်အဥုးတို့၏ ရဝေး တည်နေပုံ အခြင်းအရာကို၊ ဥပါ ဒါယ-၍၊ တထာထံ - ထိုထို ဂေဟ ရထ သကဋ အစ ရှိသော အပြားအားဖြင့်၊ ပညတ္တ၁ - သော၊ ( တထာတထာ ပညတ္တာကို ဝါကျတိုင်း လိုက် ) ဂေဟ ရထ သကဋ၁ ဒိကာ- ဂေဟ ရထ သက.အစရှိသော သမူဟ ပညတ်၎င်း။ ဏာမော” ဘူဘာနံ=မဟာဘုသ်တို့၏ ဝိပရိဏာမော=အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ထက်ဝန်းကျင်၌ ညွတ်ကိုင်း ပေါင်းစုလျက် တည်နေပုံသည်၊ ဘူတဝိပရိဏာ မောမည်၏၊ “ ဘူတ၀ိပရိဏာမောစ+သော အာကာရောစာတိ ဘူတ ဝိပရိဏာမာကာရော” ဟု’ဝိဂြိုဟ်ပြု၊ ဘူမိပဗ္ဗတာဒိကာ၌ အာဒိသဒ္ဓါဖြင့် ရုက္ခ-နဒီ-သမုဒ္ဒ-စသည်ကို ယူ။ ] ဓ (၂) သမ္ဘာရဒ္ဓိဝေသာ၊ ပေ၊ ဂဟ ရလ သကာဒိကာ။ သစ်သားစသော အဆော်အဦးတို့၏ တခုနှင့်တခု ဆက်သွယ်ပေါင်းစုလျက် တည်နေပုံကို စိတ်ဖြင့် ရှေးဥးစွာ ယူ၍ ရှေးလူကြီးတို့သည် ဤ အရာဝတ္ထုကား ဂေဟ (အိမ်) ” ဝတ္ထုကား “ရထ(ရထား)”ဤဝတ္ထုကား “သကဋ (လှည်း)” စသည်ဖြင့် နာမည်ပညတ် သမုတ်အပ်လေသည်၊ ဤကဲ့သို့ ပညတ် အပ်သော အထည်ဒြဗ်သည် အဆောက် အပြုံးတွေ ပေါင်းစု နေပုံကို စွဲ၍ ဖြစ်သောကြောင့် “ သမူဟပညတ် ” မည်၏။ [ ပုံသဏ္ဌာန်ကို စွဲ၍ ဖြစ်သော ကြောင့် သဏ္ဌာန ပညတ်-ဟု လည်း ဆိုကြ၏၊ ] သကဋာဓိကာ၌ အာဒိဖြင့် အိမ်တွေ ပေါင်းနေသည်ကိုစွဲ၍ “ဂါမ(ရွာ)” မြေကြီးတွေ့ပေါင်းနေသည့်ကို စွဲ၍ “ဃ (အိုး)” ချည်ချောင်းတွေ ပေါင်းနေသည်ကို စွဲ၍ “ပဋ(ပုဆိုး)” စသော ပညတ်တို့ကို ယူ။ ,, ## PAGE 265 ၅ ၂ဝ ပစ္စည်းပိုင်း - (၃) ခန္ဓပဉ္စကံ - ခန္ဓာငါးပါး အပေါင်းကို၊ ဥပါဒါယ – ၍၊ တထ၁တထာ-ထိုထို ပုရိသပုဂ္ဂလ အစရှိသောအပြားအားဖြင့်၊ ပညာ- သော၊ ပုရိသ ပုဂ္ဂလ၁ဒိကာ - ပုရိသ, ပုဂ္ဂလအစ ရှိသော သတ္တပညတ်၎င်း။ -- (၄) စန္ဒာဝနာကံ - လ နေ နက္ခတ် တို့၏ မြင့်မိုရ် တောင်ကို လက်ျာရစ် လည်လျက် ထွက်ပုံ ဝင်ပုံ အစရှိသည် ကို၊ ဥပါဒါယ – ၍၊ တထာထာ - ထိုထို ဒိသာကာလ အစ ရှိသောအပြားအားဖြင့်၊ ပညတ္တာ-သော၊ ဒိသာကာလ၁ဒိက၁- ပုဗ္ဗဒိသာအစရှိသေ၁ ဒိသာပညတ်, ပုဗ္ဗဏှအစရှိသော ကာလ ပညတ်၎င်း။ ကား 66 ပုဂ္ဂလ (၃) ခန္ဓပဉ္စက၊ပေ၊ပုရိသပုဂ္ဂလာဒိကာ။ ။ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်း ကို ရှေးဥးစွာ စိတ်ဖြင့် စွဲယူ၍ (အာရုံပြု၍) ဤ အရာကား “ပုရိသ” ဤအရာ ဟု နာမည် ပညတ် သမုတ်အပ်သည်။ ဤကဲ့သို့ ပညတ် အပ်သော အထည်ဒြဗ်သည် သတွာကို စွဲ၍ ဖြစ်သောကြောင့် “ သတ္တ ပညတ် ” မည်၏၊ ( ခန္ဓာပဉ္စကကို စွဲ၍ ဖြစ်သောကြောင့် ဥပါဒါပညတ်-ဟု လည်း ဆိုနိုင်၏၊ ) အာဒိဖြင့် ဣတ္ထိ, အတ္တ, ဇီဝ စသော ပညတ် များကို ယူသင့်၏။ " (၄) စန္ဒာဝဇ္ဇနာ ၊ ပေ ၊ ဒိသာကာလာဒိကာ။ ။ စန္ဒသဒ္ဓါဖြင့် လကို ဥပလက္ခဏ နည်းအားဖြင့် မှတ်၍ဆိုသည်၊ နေနက္ခတ်ပါ ယူ၊ အာဝဇ္ဇန သဒ္ဒါသည် လှည့်လည်ခြင်းအနက်ကို ဟော၏၊ ] လ နေ နက္ခတ် တို့သည့် ဤ ကျွန်းသူ ကျွန်းသားတို့ အမြင်အားဖြင့် အရှေ့ခေါ်သော အရပ်မှ ထွက် ပြီးလျှင် လက်ျာရစ်လည့်၍ အနောက် ခေါ်သော အရပ်မှာ နောက်ဆုံး ဖြစ် သည့် ဝင်သည် ဟု ထင်ကြရ၏၊ ထို နေ လ နက္ခတ်၏ အသွားအလာကို စွဲ၍ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၅၂၁ (၅) အသမ္ဖဋ္ဌ၁ ကာရံ – မဟာဘုတ်ချင်း မထိ မစပ်ပုံ အခြင်းအရာကို၊ ဥပါဒါယ – ၍၊ တထာထာ - ထိုထို ကူပ ငူဟာ အစရှိသော အပြားအားဖြင့်၊ ပညတ္တာ - သော၊ ကူ ဂူဟ၁ဒိက၁-ကူပဂူဟ၁ အစရှိသော အာကာသပညတ်၎င်း။ ,, 66 , အကြင်အရပ်မှ ရှေးဥးစွာ ထွက်ပေါ်လာ၏၊ ထို အရပ်ကို “ရှေးဥး ” အနက် ဟော.“ပုဗ္ဗ-ပုရတ္ထိမ” သဒ္ဒါတို့ဖြင့် “ပုဗ္ဗဒိသာ-ပုရတ္ထိမဒိသာ (အရှေ့အရပ်)” ဟု ပညတ်ထားကြ၏၊ လ နေ နက္ခတ်တို့ နောက်ဆုံး ဖြစ်ရာ အရပ်ကို “ပစ္ဆိမ ဒိသာ (အနောက်ရပ်) ” ဟု ၎င်း, လက်ျာဘက် အရပ်ကို “ ဒက္ခိဏဒိသာ (တောင်အရပ်) ” ဟု ၎င်း, လက်ဝဲဘက် အရပ်ကို မြင့်မြောက်သော အရပ် ဖြစ်၍ “အထက်” ဟော ဥတ္တရသဒ္ဓါဖြင့်“ဥတ္တရဒိသာ (မြေခံအရပ်)”ဟု၎င်း, ပညတ်ထား၏၊[မြောက်အရပ်က မြင့်ပုံကို မြင့်မိုရ်တောင် ရှိသဖြင့်၎င်း,ရေစီး ပုံကို ကြည့်သဖြင့်၎င်း သိရာ၏။ အခ " နေ၏ ရှေးဦးစွာ ထွက်စ အခါကို တနေ့လုံးအတွက် ရှေးဥးစွာ ဖြစ်သော ခါဖြစ်၍ ပုဗ္ဗဏှ (နံနက်ပိုင်း) ” ဟုပညတ်ထား၏၊ “ မဇ္ဈဏ္ဏ (နေ့လည် ပိုင်း) ” “အပရဏ ( ညနေပိုင်း) ” ဟု ပညတ်ပုံကိုလည်း သိလေ၊ ဤ ပညတ် မျိုးကား ဒိသာပညတ်, ကာလ ပညတ်တို့တည်း၊ အာဒိဖြင့် ဥတုပညတ်, တာကူးလ စသော မာသ ပညတ်, နှစ် ဟူသော သံဝစ္ဆရ ပညတ် တို့ကို ယူ။ [ ပုဗ္ဗဏှ = ပုဗ္ဗ + အဟ။ ပုဗ္ဗ = အ + အဟ=နေ့၊ နေ့၏ ရှေ့အဘို့ (နံနက်ပိုင်း) အာကို အလှပြု။] - ၅။ အသမ္မဋ္ဌာ၊ ပေ၊ ကူပူဟာဒိကာ။ ။ “တွင်းဂူ”အစ ရှိသည် တို့သည် ထက်ဝန်းကျင် အရပ်၌သာ မြေသား မဟာဘုတ် ရုပ်ကလာပ်များ ရှိကြ၏၊ အလယ်အရပ်၌ကား မဟာဘုတ် ရုပ်ကလာပ်များ အထင်အရှား မရှိ ချေ၊ ထို မဟာဘုတ် ရုပ်ကလာပ်တို့ ဆက်သွယ်ါထိစပ်ခြင်း မရှိ, ဟာလာ ၆၉