## PAGE 271

၅ ၃ ၂
ပညတ်နှစ်မျိုးကိုသိပုံနှင့်
နာမပညတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ပစ္စည်းပိုင်း
ဝစီ၁သ၁နံ့သာရေန - စကား
သံကို အစဉ်လိုက်သဖြင့်၊ သောတ
ဝိညာဏထိယာ’သောတ ဝိညာ
ဏ ီထိ, တဒနိုဝတ္တိက မနောဒွါရဝီထိ၏၊ ပဝတ္တန န္တ ရုပ်၌
[တေပိဇ္ဇ (ဝိဇ္ဇာသုံးပါးရှိသူ), ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တ (ပဋိသမ္ဘိဒါဥာဏ်သို့ရေသူ)
စသော သမာသ်ပုဒ်များကိုလည်း သိလေ။ ]
-
=
၄။ အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ် — ဣတ္ထိသဒ္ဒ - မိန်းမသံ၊ ဤ၌
ဣတ္ထိအရ မိန်းမ ဟူသည် ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိ, အဝိဇ္ဇမာနတည်း၊
အသံကား ( သက္ကရုပ်ဖြစ်၍ ) ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိ၏, ဝိဇ္ဇမာနတည်း၊
ထို ၂ ရပ်ကို ရောစပ်၍ ပညဘ်ထားသောကြောင့် “ ဣတ္ထိသဗ္ဗ ” ဟူသော
သဗ္ဗပညဘ်ကို “အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ်” ဟု ဆိုရသည်။
,,
၅။ ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ်’စက္ခုဝိညာဏံ=စက္ခုပသာဒကို
မှီသော ဝိညာဏ်၊ ဤ၌ စက္ခုပသာဒ ဟူသည့်လည်း ထင်ရှားရှိ၍ ဝိဇ္ဇမာန
ဟည်း၊ ဝိညာဏ်စိတ်လည်း ထင်ရှားရှိ၏၊ ထို ၂ ရပ်ကိုရောစပ်၍ ပညတ်ထား
သောကြောင့် “စက္ခုဝိညာဏ” ဟူသော သဗ္ဗပညတ်ကို ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာန
ပညတ်
ဟု ဆိုရလေသည်။ [ စက္ခုသမ္ဖဿ — သောတဝိညာဏံ စသည်
ကိုလည်း သိရာ၏။]
၆။ အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ်’ရာဇပုတ္တ=မင်း၏သားတော်၊
ဤ၌ မင်းဟူသည်လည်း ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိ, အဝိဇ္ဇမာန တည်း၊
သားတော် ဟူသည်လည်း ထင်ရှား မရှိ၊ ထို ၂ ရပ်ကို ရောစပ်၍ ပညတ်ထား
သောကြောင့် “ရာဇပုတ္တ” ဟူသော သဗ္ဗပညတ်ကို အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာန
ပညတ် ဟု ဆိုရလေသည်။ [ ခတ္တိယပုတ္တ,
ဗြဟ္မဏပုတ္တ, သေဋ္ဌိပုတ္တ စသည့်
ကိုလည်း သိလေ။ ]
-
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
-
၅ ၃ ၃
မနောဒွါရဿ – ဖြစ်သည်၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သော မနောဒွါရ
ဝီထိ၏၊ ဂေါစရာ – အာရုံဖြစ်သော၊ ( သာယံ ပညတ္တိ-၌ စပ်၊ )
ယဿ – အကြင် နာမပညတ်ကို၊ အနုသာရေန – အစဉ်လိုက်
သဖြင့်၊ တတော’ထို တတိယမနောဒွါရ ပီထိမှ၊ ပရံ-နောက်၌၊
အထာ-အနက်ဒြဗ် အတ္ထပညတ်တို့ကို၊ ဝိညာယန္တိ - သိအပ်
ကုန်၏၊သာအယပညတ္တိ-ထိုနာမပညတ်ကို၊လောကသင်္ကေဘ
နိမ္မိတ၁-လောကသင်္ကေတ, အနေကျအောင် တစတစ စီစဉ်,
တည်ထွင် ဖန်ဆင်းအပ်၏ ဟူ၍၊ ဝိညေယျာ-သိအပ်၏။
-
ပညတ် ၂ မျိုးကို သိပုံနှင့် နာမပညတ် ဖြစ်လာပုံ။ ။ဝစီသောသာ
၊ ပေ ၊ နိမ္မိတာ’ကား နာမပညတ် အတ္ထပညတ်တို့ကို သိသော ဝီထိကို၎င်း,
နာမပညတ်၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို၎င်း, ပြသော ဂါထာတို့ တည်း။ [ နာမ
ပညတ်ဟူသည် ပြခဲ့သော သဒ္ဓပညတ်ပင်တည်း။ ]
- မြန်မာလို
ဝစီဃောသာနုသာရေန သောတဝိညာဏဝီထိယာ
“နွား” ပါဠိလို “ဂေါ” ဟူသော စကားသံကို ကြားသည့်အခါ, ထိုအသံကို
အစဉ်လိုက်သော ( အာရုံပြုသော (၁) သောတဝိညာဏဝီထိ ဖြစ်၏။
သောတဝိညာဏဝီထိ ဖြစ်လျှင်, ထို လွန်ပြီး ချုပ်ပြီးသော “ ဂေါ” ဟူသော
အသံကို ဆက်လက်၍ အာရုံပြုသော ( ၂ ) တဒနုဝတ္တိက မနှောဒွါရဝီထိ
လည်း ဖြစ်ရိုးတည်း၊ ထို ့ကြောင့် သောတ ပိညာဏဝီထိယာ ဟူသော ပါဌ်
ဖြင့် တဒနုဝတ္တိက မနောဒွါရဝီထိကိုပါ အဝိနာဘာဝနည်း အရ ယူလေ၊
[ တဒနုဝတ္တိက — တံ+အနုဝတ္တိက၊ တံ’ထို ရှေးဝီထိ နှောက်သို့+ အနု
ဝတ္တိက --- အစဉ်လိုက်သော ] ၍ ၂ ဝီထိဖြင့် အသံသာမည ( သဒ္ဒါရုံမျှ )
ကိုသာ သိသေး၏၊ “ ဂေါ ” ဟူသော နာမည် ပညဘ်ကို တပ်အပ် မသိ
နိုင်သေး။
9,

## PAGE 272

၅၃၄
00
ပစ္စည်းပိုင်း
ပဝတ္တာနန္တရူပ္ပန္နံ မနောဒွါရဿ ဂေါစရာ--ထို ၂ဝီထိ ဖြစ်ပြီးနော်
အခြားမဲ့၌ မနောဒွါရဝီထိသည် ၃ ကြိမ်မြောက်ဖြစ်၏၊ ထိုမနောဒွါရဝီထိက
သာ– နာမပညတ်” ဟု ခေါ်သော သဗ္ဗပညတ်ကို အာရုံပြုသည်၊ ထို ့ကြောင့်
မနောဒွါရဿ ဂေါစရာ ” ကို “ သာယံပညတ္တိ” ၌ စင်ပါ၊ [ ဂေါစရာကို
အတ္ထာ၌ချည်း စပ်လေ့ရှိကြ၏, စဉ်းစားလေး၊
..
အတ္ထာယဿာနုသာရေန ဝိညာယ န္တိ တတောပရံ’ထို နာမပညတ်
ကို အစဉ်လိုက်၍ သိပြီးနောက်မှ အနက်ဒြဗ် အကျွံပညတ်ကို ၄ ကြိမ်မြောက်
မနောဒွါရ ဝီထိဖြင့် သိနိုင်သည်၊ ဤ အစဉ်ကို ရည်ရွယ်၍....
“သဒ္ဒံ ပဌမစိတ္တေန, တီတံ ဒုတိယစေတသာ၊
နာမံ တတိယစိတ္တေန, အတ္ထ စတုတ္ထစေတသာ”...ဟု မိန့်သည်။
သဒ္ဒံ –ပစ္စုပ္ပန် သဒ္ဒါရုံကို၊ ပဌမစိတ္တေန’ ပဌမသောတဝိညာဏ ဝီထိဖြင့်၊
ဇာနာတိ’သိ၏၊ အတီတံ-လွန်ပြီးသော အတိတ် သဒ္ဒါရုံကို၊ ဒုတိယ စေတ
သာ-
၂ ကြိမ်မြော် တဒနုဝတ္တိက မနောဒွါရဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ-ဆက်လက်၍
သိ၏၊ နာမံ-နာမပညတ် (သက္ကပညတ်) ကို၊ တတိယစိတ္တေန-၃ ကြိမ်မြောက်
မနောဒွါရဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ’ဆက်လက်၍ သိ၏၊ အတ္ထိ-အနက်ဒြဗ် အတ္ထ
ပညတ်ကို၊ စတုတ္ထစေတသာ- ၄ ကြိမ်မြောက် မနောဒွါရ ဝီထိဖြင့်၊ ဇာနာတိ-
ဆက်လက်၍ သိ၏။
သာယံပညတ္တိ၊ပေ၊လောကသင်္ကေတနိမ္မိတာ’[လောကသတ္တာ
အပေါင်း + သင်္ကေတ = အမှတ်အသား + နိမ္မိတ = ဖန်ဆင်း အပ်သည့်,
တည့်ထွင် ထားအပ်သည်။ ] ထို နာမပညတ်( သဗ္ဗပညတ် ) ကို သတွာ
အပေါင်း၏ အမှတ်သင်္ကေတ အဖြစ်သို့ ကျရောက်လာအောင် ရှေးလူကြီးတို့
တစတစ စီစဉ်လျက် တည်ထွင်အပ်သည်’ဟူလို။
ကမ္ဘာတည်ပြီးနောက် လူသတွာတွေ ပေါ်ပေါက် လာသည့် အခါ
ထိုထို အကြောင်းအရာ (အနက်ဒြဗ် အတ္ထပညတ်) တွေသာ ရှိသေး၏၊ ထို
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
၁ ၃ ၁
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟေ-၌၊ ပစ္စယသင်္ဂဟ ဝိဘာဂေါန၁မ’
ပစ္စယသင်္ဂဟ ဝိဘာဂ မည်သော၊ အဋ္ဌမော – ရှစ်ပိုင်း တို့၏
ပြည့်ကြောင်း ဖြစ်သော၊ ပရိစ္ဆေဒေါ-သည်၊ ဣတိ-ပြီး
,,
အကြောင်းအရာကို ပြောဘို့ရာ စကား ( နာမ – သဗ္ဗပညတ် ) မရှိသေး၊
ထိုအခါ တော်တော် ဥာဏ်ပညာရှိသော လူကြီးက မြေသားဒြဗ်ကိုကြည့်၍
ဘူမိ ပထဝီ ” စသော စကား
(နာမ ပညတ် ) ကိုစ၍ တည်ထွင် ဖန်ဆင်း
လိုက်၏၊ ထိုအခါကစ၍ “ဘူမိ” ဟု ပြောလိုက်လျှင်မြေကြီးဒြဗ်ကို ပြောသည်
ဟု အများ နားလည်လေသည်၊ “ဘူမိ” သဒ္ဒါသည် မြေသားဒြဗ်ကို သိဘို့ရာ
အမှတ်အသား စကားတလုံး ဖြစ်လေတော့သည်-ဟူလို။
မြန်မာလူမျိုး ပေါ်ပေါက်၍ မြန်မာစကားများကို တည်ထွင် ဖန်ဆင်းခဲ့ပုံ,
ကုလားလူမျိုး ပေါ်ပေါက်၍ ကုလားစကားများကို တည်ထွင် ဖန်ဆင်း လာ
ခဲ့ပုံ, စသည့်ဖြင့် အမျိုးမျိုး စကားများ ပါ်ပေါက်လာပုံကို၎င်း, ယခုကာလ
မှာပင် တော်တော် တွင်ကျယ်သူတို့က စကားသစ် စကားဆန်းများကို(အများ
သုံး သင်္ကေတ ဖြစ်အောင်) တည့်ထွင် ဖန်ဆင်းပုံများကို၎င်း, ဥာဏ်ဖြင့်ချဲ့ထွင်
`ကြည့်လေ၊ ဤသို့လျှင် နာမပညတ်( ထိုထို ဘာသာအလိုက် စကားသံ ) ကို
လောက သင်္ကေတ အနေသို့ ကျရောက်အောင် အရေးပါ၍ အရာရောက်သူက
တည့်ထွင် ဖန်ဆင်း၍ ထားအပ်လေသည်။
လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ
က။ သဗ္ဗ ပညတ်ကို အဘယ်သို့သော အမည်များဖြင့် ထင်ရှားအောင် ပြအပ်
သနည်း။
၁။
0 #
သ။
သဗ္ဗပညတ်ကို အဘယ့်ကြောင့် “နာမ” ဟု ဆိုရသနည်း။
အဘယ်ကြောင့် “နာမကမ္မ,နာမဓေယျ” ဟု ခေါ်ရသနည်း။
အဘယ်ကြောင့် “နိရုတ္တိ, ဗျဉ္စန” ဟု ခေါ်ဆိုရသနည်း။

## PAGE 273

၅ ၃၆
ပစ္စည်းပိုင်း
င ။ အဘယ်ကြောင့် “အဘိလာပ” ဟု ခေါ်ဆိုရသနည်း။
C
Ⓡ
ao li
ဘယ်ပညဘ်မျိုးကို“ဝိဇ္ဇမာနပညတ်” ဟု ခေါ်သနည်း, ပုံစံပြပါ။
ဘယ်ပညတ်မျိုးကို “အဝိဇ္ဇမာနပညတ်” ဟု ခေါ်သနည်း, ပုံစံပြပါ။
“ဆဋ္ဌဘိည” ကို အဘယ်ကြောင့် အဘယ်ပညတ် ဟု ခေါ်သနည်း။
ဈ။ “ဣတ္ထိသဒ္ဒ” ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်ပညတ် ဟု ခေါ်သနည်း။
66
66
66
ည။ “စက္ခုဝိညာဏ”ကို အဘယ့်ကြောင့် အဘယ်ပညတ် ဟု ခေါ်သနည်း။
ဋ ။ “ရာဇပုတ္တ” ကို အဘယ့် ကြောင့် အဘယ်ပညတ် ဟု ခေါ်သနည်း။
ဌ ။ ဝစီသာသာနူသာရေန ၂ ဂါထာကို အနက်ပေးပါ။
၇ ။
ဎ ။
“ ဂေါ” ဟူသော အသံကို ဘယ် ဝီထိဖြင့် ရှေးဥးစွာ သိသနည်း,
သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။
အတိတ် ဖြစ်သော “ဂေါ” သံကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသနည်း, သင်္ဂြိုဟ်
ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။
ဏ။ “ဂေါ” ဟူသော နာမပညတ်ကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသနည်း, သင်္ဂြိုဟ်
ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ။
တ။ နွားကောင်ဒြဗ် ( အတ္ထပညတ် ) ကို ဘယ်ဝီထိဖြင့် သိသနည်း, သင်္ဂြိုဟ်
ပါဌ်နှင့် ဂါထာပိုဒ်ကို ထောက်ပါ့။
က။
နာမပညတ် ဟူသမျှသည့် အဘယ်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း, ထင်ရှား
အောင် “ဘူမိ” သဒ္ဒါ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ပြောပြစမ်းပါ။
ပစ္စည်းပိုင်း နိဿယနှင့် အဓိပ္ပါယ်
ပြီး ပြီး
66
ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း
ပဋိညာဉ် တော-၍ ပစ္စယသင်္ဂဟ၏အခြားမဲ့မှ၊ ပရံ-နောံ၌၊
သမထ ဝိပဿနာနံ – သမထဝိပဿနာ ဟု ဆိုအပ်
ကုန်သော၊ ဘာဝနာနံ-ဘာဝနာတို့၏၊ ရပိယံပိ – နှစ်ပါး အပြား
ရှိသည်လည်းဖြစ်သော၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ-ကမ္မဋ္ဌာန်းကို၊ ယထာ-
အစဉ်အားလျော်စွာ၊ ပဝက္ခာမိ-ဆိုပေအံ့။
ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း။
။ကမ္မဋ္ဌာန်း အမျိုးမျိုးကို ပြရာ အပိုင်း အခဏ်းကို
“ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း” ဟု ခေါ်သည်။
သမထ၊ပေ၊ယထာက္ကမံ’ဤဂါထာကား ပဋိညာဉ်ကိုပြသော ဂါထာ
တည်း၊ “ ပစ္စယသင်္ဂဟ၏ အခြားမဲ့ဖြစ်သော ဤကာလမှ နောက်၌ သမထ
ကမ္မဋ္ဌာန်း ဝိပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားဖြင့် ၂ မျိုးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အစဉ်
အတိုင်း ပြမည်” ဟူလို။
93
သမထဝိပဿနာနံ ဘာဝနာနံ -’လွန်စွာ အကျိုးများသဖြင့် မိမိတို့
သန္တာန်၌ အဘန်ဘန် ဖြစ်စေအပ်သော တရားကို “ဘာဝနာ”ဟုခေါ်သည်၊
ဘာဝေတဗ္ဗာတိ ဘာဝနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ – ရှေးဦးစွာ ဖြစ်စေအပ်
ဖြစ်စေထိုက်, တကြိမ် ဖြစ်ပြီးနောက်လည်း ထပ်၍ ထပ်၍ တိုးပွားစေအပ်
တိုးပွားစေထိုက်၏၊ ဣတိ-’ထိုကြောင့်၊ ဘာဝနာ-ဘာဝနာ မည်၏၊[ထို
ဘာဝနာကို မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်လာအောင် တိုးတက် ပွားများလာအောင်
အားထုတ်ခြင်းကို “ဘာဝနာပွားခြင်း” ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ]
[ဆောင်] အကျိုးတရား, အလွန် များသဖြင့်, ဖြစ်ပွားစေအပ်,
တရားမြတ်, မှတ်လေ ဘာဝနာ။
၆၇

## PAGE 274

၅ ၃ဂ
66
ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း
ထို ဘာဝနာသည် သမထဘာဝနာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟု ၂ မျိုးရှိ၏၊
ထိုတွင် သမုစ္စည်းပိုင်း၌ ပြခဲ့သော နီဝရဏတရားတို့ကို၎င်း, ဝိတက်စသော
အောက်အောက် ဈာန် အင်္ဂါများကို ၎င်း,ငြိမ်သက်စေသော သမာဓိကို
“သမထဘာဝနာ” ဟု ခေါ်၏၊ “ သမေတီတိ သမထော”သမေတိ-နီဝရဏ
တရား ဝိတက် စသော ဈာန်အင်္ဂါများကို ငြိမ်သက်စေတတ်၏၊ ဣတိ-ကြောင့်၊
သမထော-သမထမည့်၏၊ တရားကိုယ်မှာ လောကီကုသိုလ် ကြိယာ၌ရှိသော
သမာဓိခေါ် ဧကဂ္ဂတာ စေတသိက်တည်း၊ ထိုတွင် ပဌမဈာန် သမဓိက
နီဝရဏတို့ကို ငြိမ်းစေ၍, ဒုတိယဈာန် စသည်တို့က ဝိတက်စသည်တို့ကို ငြိမ်း
စေသည်၊ [ ဒုတိယဈာန် စသည်တို့၌ ဝိတက်စသော အေခံအောဈာန်အင်္ဂါ
များ မပါသဖြင့် ငြိမ်းစေကြောင်းကို သိလေ၊] ၍ စကားအရ သမထ ဘာဝနာ
ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်လျှင် မဟဂ္ဂုတ်ဈာန်များကို ရနိုင်သည်ဟု မှတ်။
,,
တေဘူမက ရုပ်နာမ်တရားကို အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တဟု ရှုတတ်သော ဥာဏ်
ပညာကို “ဝိပဿနာဘာဝနာ” ဟု ခေါ်၏၊ “ဝိဝိဓေနု အနိစ္စာဒိအာကာရေ
န + ပဿတီတိ ဝိပဿနာ ” ဝိဝိဓေန-အထူးထူးသော၊ အနိစ္စာဒိ အာကာ
ရေန—-အနိစ္စအစရှိသော အခြင်းအရာအားဖြင့်၊ ပဿတိ’ရှုတတ်၏၊ ဣတိ-
ထိုကြောင့်၊ ဝိပဿနာ’ဝိပဿနာ မည်၏၊ တရားကိုယ်မှာ မဟာကုသိုလ်
မဟာကြိယာ၌ ယှဉ်သော ဥာဏ်တည်း၊ ဤဝိပဿနာကို ပွားများလျှင်
မဂ်ဖိုလ်ကို ရနိုင်၏၊ ဤသို့ သမထဘာဝနာ ဝိပဿနာ ဘာဝနာ ဟု ၂ မျိုး
ရှိသည်။
66
-
ကမ္မဋ္ဌာနံ-- [ကမ္မ + ဌာန၊ ကမ္မ = အမှ + ဌာန = တည့်ရာ၊ ]
“ကမ္မဿ + ဌာနံ ကမ္မဋ္ဌာနံ” ကမ္မဿ = ဘာဝနာကိုပွားများ အားထုတ်
မှု၏ + ဌာနံ = တည်ရာ အာရုံသည့်၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ = ကမ္မဋ္ဌာန်း မည်၏၊ ဤ
စကားအရ ကမ္မဋ္ဌာန ( ကမ္မဋ္ဌာန်း ) ဟူသော ဘာဝနာ ၂ ပါးကို ပွားများ
အားထုတ်မှု၏+တည့်ရာ ဖြစ်သော ပထဝီကသိုဏ်း စသော အာရုံနှင့် ရုပ်
သမထက
ကမ္မဋ္ဌာန်းဝယ်
သိ ဘွယ်များ
-
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
၅ ၃ ၉
၁။ တတ္ထ - ထို သမထ ကမ္မဋ္ဌာန်း
ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းတို့တွင်၊ သမထ
သင်္ဂဟေ’သမထကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ၌၊
-
-
တ၁ဝ - ရှေးခြူးစွာ၊ ဒသ - ၁ဝ ပါးကုန်သော၊ ကသိဏာနိ-
ကသိုဏ်းတို့၎င်း၊ ဒသ - ကုန်သော၊ အသုဘသ - အသုဘဘို့
၎င်း၊ ဒသ - ကုန်သော၊ အနုဿတိယော - အနုဿတိတို့၎င်း၊
စတာ- လေးပါးကုန်သော၊ အပ္ပမညာယော – အပ္ပမညာ
တို့၎င်း၊ ဧကာ - တခုသော၊ သညာ-သည၎င်း၊ ဧကံ-တခု
သော၊ ဝဝက္သာနံ - ဝဝတ္ထာန်၎င်း၊ စတ္တာရော - လေးပါးကုန်
သော၊ အာရုပ္ပါစ-အာရုပ္ပတို့၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ သတ္တဝိဓေန-
ခုနစ်ပါး အပြားအားဖြင့်၊ သမထ ကမ္မဋ္ဌာန သင်္ဂဟေ၁-သမထ
ကမ္မဋ္ဌာန သင်္ဂဟကို၊ ဝေဒိတဗ္ဗော-သိအပ်၏၊ တီဏိ နိမိတ္တာနိ
ဝေဒိတဗ္ဗာနိ-မှ၊ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ-ကို ပြန်၍ လိုက်စေသည်။
နာမ် အာရုံများတည်းဟု မှတ်၊ [ပထဝီကသိုဏ်းစသော အာရုံသည် သမထ
ဘာဝနာ၏ ကမ္မဋ္ဌာန်း တည်း၊ ရုပ်နာမ် အာရုံကား ဝိပဿနာ ဘာဝနာ၏
ကမ္မဋ္ဌာန်းတည်း၊ ရှေးရှေးသော ဘာဝနာ အစဉ်ကို ကမ္မဋ္ဌာန်း ဟု တနည်း
ခေါ်သေး၏၊ ထို နည်းကို ဘာသာဋီကာမှာ ရှု။ ]
ယထာက္ကမံ—“သမထဝိပဿနာနံ ” ဟု အစဉ်ရှိသည့်အတိုင်း သမထ
ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ရှေးဥးစွာပြ၍ ထိုနောက် ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပြမည်။
သမထကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ။ ။သမထကမ္မဋ္ဌာန်းကို သင်္ဂြိုဟ် ရေတွက်ရာ
အခဏ်းကို “ သမထကမ္မဋ္ဌာနသင်္ဂဟ ” ဟု ခေါ်သည်။
66
,,

## PAGE 275

၅၄ဝ
ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း
၂။ ရာဂစရိတ၁-ရာဂစရိုက်၎င်း၊ ဒေါသစရိတ၁- ဒေါသ
စရိုက်၎င်း၊ မောဟစရိတ၁-မေ၁ဟစရိုက်၎င်း၊ သဒ္ဓါစရိတ၁-
သဒ္ဓါစရိုက်၎င်း၊ ဗုဒ္ဓိစရိဘ၁-ဗုဒ္ဓိစရိုက်၎င်း၊ ဝါ - ပညာစရိုက်
၎င်း၊ ဝိတက္ကစရိတာ-ဝိတက်စရိုက်၎င်း၊ ဣတိ-သို့၊ ဆဋ္ဌိဓေန-
ခြောက်ပါးအပြားအားဖြင့်၊ စရိတသင်္ဂဟေ၁-စရိတသင်္ဂဟကို၊
ဝေဒိတဗ္ဗော-သိအပ်၏။
သမထကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀’ကသိုဏ်း ၁ဝ, အသုဘ ၁၀, အနုဿတိ ၁၀,
အပ္ပမညာ ၄,အာဟာရေပဋိကူလသညာ ၁, စတုဓာတုဝဝတ္ထာန် ၁,
အာရုပ္ပ ၄, ဟု ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ ၏ အကျဉ်းသရုပ်ကို သိနှင့်ရာ၏၊ အကျယ်
လာလိမ့်လတံ့၊
သတ္တဝိဓေန− အရ ၇ ပါးကား ကသိုဏ်း, အသုဘ စသော
ဆိုခဲ့ပြီး ၇ ခဏ်းတည်း။
"
-
,,
စရိုက်။ ။ [သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်၌ “ စရိတာ ” ဟု ရှိ၏၊ အဋ္ဌကထာကြီးတို့၌
“စရိယာ” ဟု ရှိသည်၊ စရိုက် – ဟူသည် ပင်ကိုယ်ရိုးရာ သူတကာ ဖြစ်နေ
ကျထက် လွန်ကဲ ပိုမို၍ အဖြစ်များ ခြင်းတည်း၊ ထိုကဲ့သို့ အဖြစ်များသူကို
“ရာဂစရိုက်ရှိသူ-သဒ္ဓါစရိုက်ရှိသူ”စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ရလေသည်။
၁။ ရာဂစရိုက်ရှိသူသည် လောကီအာရုံကာမဂုဏ်ဘက်၌ မရှက်မကြော
လိုက်စား၏။
၂။ ဒေါသစရိုက် ရှိသူသည် နေရာတိုင်း၌ ရှူးရှူးရှဲရှဲနှင့် အမြဲစိတ်တို၏။
၃။ မောဟစရိုက်ရှိသူသည် နမူးနုထူးနှင့် ထိုင်းမှိုင်း ဖျင်းအ အောက်ကျ
နောက်ကျ ရှိ၏။
၄။ သဒ္ဓါစရိုက်ရှိသူသည် ရတနာ ၃ပါးကို လွန်စွာကြည့်ညို၏။ [ သို့သော်
အသိဥာဏ်နှဲလျှင် အလွဲအမှားကို ကြည့်ညိုမိတတ်သည်။ ]
-
နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ်
-
၅၄၁
၃။ ပရိကမ္မဘာဝနာ = ပရိကမ္မဘာဝနာ၎င်း၊ ဥပစာရ
ဘာဝနာ – ဥပစာရဘာဝန၎င်း၊ အပ္ပနာဘာဝနာစ – အပ္ပနာ
ဘာဝန၎င်း၊ ဣတိ - ဤသို့၊ တိသေ၁ - သုံးပါး ကုန်သော၊
ဘာဝနာ-ဘာဝနာတို့ကို၊ ဝေဒိတဗ္ဗ၁-သိအပ်ကုန်၏။
-
-
၄။ ပရိကမ္မနိမိတ္တံ – ပရိကမ္မနိမိတ်၎င်း၊ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ -
ဥဂ္ဂဟနိမိတ်၎င်း၊ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံစ-ပဋိဘ၁ဂနိမိတ်၎င်း၊ ဣတိ-
သို့၊ တီဏိ-သုံးပါးကုန်သော၊ နိမိတ္တာနိစ-နိမိတ်တို့ကိုလည်း၊
ဝေဒိတဗ္ဗာနိ-သိအပ်ကုန်၏။
ကထံ- ကသိုဏ်းဆယ်ပါး, စသည်အားဖြင့်, အဘယ်သို့
ပြားသနည်း။
ကသိုဏ်း ၁၀ ပါး
-
-
ပထဝီကသိဏံ - မြေကသိုဏ်း၎င်း၊
အာပေါကသိဏံ - ရေကသိုဏ်း၎င်း၊
တေဇောကသိဏီ - မီးကသိုဏ်း ၎င်း၊ ဝါယောကသိဏံ’
လေကသိုဏ်း၎င်း၊ နီလကသိဏံ-ညှို့သောအဆင်းကသိုဏ်း
၎င်း၊ ပီတကသိဏံ - ရွှေသောအဆင်း ကသိုဏ်း၎င်း၊ လေ၁
ဟိတကသိဏံ-နီသောအဆင်းကသိုဏ်း၎င်း၊ သြဒါတကသိ
၅။ ဗုဒ္ဓိ ( ပညာ ) စရိုက် ရှိသူသည် ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာဖြင့်
အရာရာ စဉ်းစား ဆင်ခြင်လေ့ရှိ၏၊ သူများပြောတိုင်း မယုံ။
၆။ ဝိတက်စရိုက် ရှိသူတို့သည် အကြံ များပြီးလျှင် အလုပ် မတွင်ဘဲ
ရှိတတ်၏။
-
၃။ ဘာဝနာ ၃ ပါး, နိမိတ် ၃ ပါး — ဘာဝနာနှင့် နိမိတ်များကို
ပါဠိရှိဘိုင်း သချပ်မျှ မှတ်သားနှင့်ဥး, အကျယ်လာလိမ့်မည်။
