## PAGE 31 ၅ ၂ .။ စိတ်ပိုင်း အကုသိုလ်စိတ် အဟိတ်စိတ် မည်မျှစီရှိသနည်း, ၎င်းစိတ် ၂ မျိုးလုံးကို အဘယ်သို့ နာမည်ခေါ်ကြသေးသနည်း၊ ဈ ။ သောဘနစိတ်အကျဉ်း မည်မျှ, အကျယ် မည်မျှရှိသနည်း။ ည။ ကာမသောဘနစိတ် မည်မျှရှိသနည်း။ ဋ ။ မဟဂ္ဂုတ်စိတ် မည်မျှရှိသနည်း။ ဌ ။ လောကီစိတ် မည်မျှရှိသနည်း။ ဍ ။ လောကုတ္တရာစိတ် အကျဉ်းမည်မျှ, အကျယ်မည်မျှရှိသနည်း။ ၁ ။ စိတ် ၁၂၁ တွင် သုခသဟဂုတ် မည်မျှရှိသနည်း၊ [ လောကီ သုခ သဟဂုတ် လောကုတ္တရာ သုခသဟဂုတ် ခွဲပြပါ။] ဏ။ ဥပေက္ခာသဟဂုတ် မည်မျှရှိသနည်း၊ [ လောကီ ဥပေက္ခာသဟဂုတ် လောကုတ္တရာ ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ခွဲပြပါ။] တ။ သင်္ဂြိုဟ်ပါဠိအတိုင်း သမ္ပယုတ် အမည်ရသောစိတ်, ဝိပ္ပယုတ် အမည် ရသောစိတ်, သမ္ပယုတ် ဝိပ္ပယုတ် အမည်ရသောစိတ် မည်မျှစီရှိသနည်း။ ထ။ အသင်္ခါရိက သသင်္ခါရိက အမည်ရသောစိတ် မည်မျှ, အမည်မရသော စိတ်က မည်မျှရှိသနည်း။ ဒ ။ ဤစိတ်ပိုင်း တပိုင်းလုံးဖြင့် အဘယ်ကို ပြသနည်း။ စိတ်ပိုင်းနိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ပြီးပြီး စေတောယုတ္တ စေတသိက်ပိုင်းနိဿယ - ဧကုပ္ပါဒနိရောဓာ – တူသော ဖြစ်ခြင်း, လက္ခဏာ ၄ ပါး တူသော ချုပ်ခြင်း ရှိကုန်သည်၊ (ဟုတွာစ- ဖြစ်ကုန်၍၎င်း၊ ) ဧကာလမ္ဗနဝတ္ထုကာ – တူသော အာရုံ, တူ သော မှီရာ ရှိကုန်သည်၊ (ဟုတ္ထာစ-ဖြစ်ကုန်၍၎င်း၊) စေတော ယုတ္တာ- စိတ်၌ယှဉ်ကုန်သေခ၊ ဒွိပညာသ-ငါးဆဲ့နှစ်ပါးသော၊ ဓမ္မာ-သဘောတရားတို့ကို၊စေတသိကဒ-စေဘသိက်တို့ဟူ၍၊ မတာ-သိအပ်ကုန်၏။ စောသိက်ပိုင်းအဓိပ္ပါယ် ,, “ စိတ္တံ စေကသိကံ ရူပံ နိဗ္ဗာနမိတိ သဗ္ဗထာ” ဟု အကျဉ်းဥဒ္ဒေသ ခေါင်းစဉ်၍ပြအပ်သော မာတိကာစကားရပ်တွင် “စေတသိကံ” ဟူသော ဥဒ္ဒေသ၏ အကျယ် နိဒ္ဒေသကို ပြတော်မူလိုသောကြောင့် ဧကုပ္ပါဒါ-အစ ရှိသောပါဌ်ကို မိန့်သည်၊ ဤဂါထာကား စေတောယုတ္တလက္ခဏာ ၄ ပါးကို ပြသော ဂါထာတည်း။ ,, စေတောယုတ္တလက္ခဏာ ၄ ပါး။ ။စိတ်၌ယှဉ်ခြင်း၏အမှတ်အသား အင်္ဂါများကို “ စေတောယုတ္တလက္ခဏာ ” ဟု ခေါ်၏– ဧကုပ္ပါဒ၊ ပေ ၊ ဝတ္ထုကာ” ဖြင့် ထို စေတောယုတ္တလက္ခဏာကိုပြသည်၊ စေတောယုတ္တအင်္ဂါ များကား (၁) ဧကုပ္ပါဒ’စိတ်နှင့်တူသော ဖြစ်ခြင်း, (၂) ဧကနိရောဓ=== တူသောချုပ်ခြင်း, (၃) ဧကာလမ္ဗန=တူသောအာရုံ, (၄) ဧကဝတ္ထု(က= --- ## PAGE 32 ၅၄ စေတသိက်ပိုင်း ကထံ-ငါးဆဲ့နှစ်ပါး အဘယ်သို့ ပြားသနည်း။. - ၁။ သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ ဖာ – ဖဿ ၎င်း၊ ဝေဒနာ - စေတသိက် ၇ ဝေဒနာ၎င်း၊ သညာ- သညာ၎င်း၊ စေတနာ-စေတနာ င်း၊ဧကဂ္ဂတာ-ဧကဂ္ဂတ၎င်း၊ဇိဝိတိန္တိယံ- တူသော မှီရာ ဝတ္ထုရှိခြင်းအားဖြင့် လေးပါးရှိ၏၊ မည်သည့်စေတသိက် မဆို စိတ်၌ ယှဉ်သည့်အခါ ( ကာမရူပဘုံ၌ ) ၏ အင်္ဂါ ၄ ပါးနှင့် ညီညွတ်ကြရ လေသည်။ ဤ လက္ခဏာ ၄ ပါးကို သမ္ပယုတ္တလက္ခဏာ ဟု ၎င်း, စေတသိက် လက္ခဏာ ၄ ပါးဟု၎င်း ခေါ်စမှတ်ပြုကြသေး၏။ (၁) တူသောဖြစ်ခြင်း’စိတ်ဖြစ်သည်နှင့်တပြိုင်နက် အတူတကွ ဖြစ်ခြင်း။ (၂) တူသောချုပ် ခြင်း=စိတ်ချုပ်သည်နှင့်တပြိုင်နက် အတူ ချုပ်ခြင်း။ (၃) တူသောအာရုံ=စိတ်ယူသော အာရုံကိုသာ အတူတကွယူခြင်း။ (၄) တူသောမှီရာ=စိတ်၏မှီရာ ဝတ္ထုကိုသာ အတူတကွမှီခြင်း။ - က ံ။ ။အရှင်အနုရုဒ္ဓါဆရာသည် ၅ ၂ ပါးသော စေတသိက် တို့ကို ၁-အညသမာနရာသိ=အညသမာန်းစေတသိက်တို့၏ အစုံ, ၂-အကုသလ ရာသိ == အကုသိုလ် စေတသိက် အစု, ၃- သောဘနရာသိ = သောဘန စေတသိက်တို့၏အစုံ)ဟု သုံးပုံ သုံးစု ပိုင်းခြား၍ မိန့်တော်မူလိုသောကြောင့် “ကထံ” ဟူသော ပုစ္ဆာကို ကိုယ်တိုင် ထုတ်တော်မူသည်။ အညသမာန်းစေတသိက် - - သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ စေတသိက်။ ၆[သဗ္ဗစိတ္တ = အလုံးစုံသော စိတ် +သာဓာရဏ = ဆက်ဆံသောစေတသိက်၊ ]. အလုံးစုံသော စိတ်နှင့် နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် - ၅ ၅ ဇီဝိတိန္ဒြေ ၎င်း၊ မနသိကာရာစ - မနသိကာရ ၎င်း၊ ဣတိ- ဤသို့၊ သတ္တ - ခုနစ်ပါးကုန်သော၊ ဣမေစေတသိက၁ - ဤ စေတသိက်တို့သည်၊ သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ၁နာမ – သဗ္ဗစိတ္တ သာဓာရဏ စေတသိက်တို့ မည်၏။ ဆက်ဆံသော စေတသိက်၊ “ စိတ်အားလုံးနှင့် ယှဉ်နိုင်သော, စိတ်ဖြစ်တိုင်း ပါကြရသော စေတသိက်များ” ဟူလို။ ၁။ အာရုံကို တွေ့ထိခြင်း သဘော။ 0 ၂။ ဝေဒနာအာရုံအရသာကို ခံစားခြင်း သဘော။ ၃။ သညာ=အာရုံကို မှတ်သားခြင်း သဘော။ ၄။ စေတနာ=ယှဉ်ဘက် တရားတို့ကို ဆိုင်ရာကိစ္စ၌ ဆောင်ရွက်ကြ ဘို့ရာ စေ့ဆော်ခြင်း (တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ခြင်း) သဘော။ ၅။ ဧကဂ္ဂတာ=အာရုံတခု၌ တည်တံ့ခြင်း, တည်ကြည်ခြင်းသဘော။ ၆။ ဇီဝိတိန္ဒြေ’ယှဉ်ဘက် တရားတို့ကို စောင့်ထိန်းခြင်း သဘေား [ဤ ဇီဝိတိန္ဒြေသည် နာမ်တရားတို့၏ အသက်တည်း။] မနသိကာရ = စိတ်ထည်း၌ အာရုံ ပေါ်လာအောင် ပြုပေးသော သဘော၊ [စိတ်ကို အာရုံသို့ ရောက်၍ ရောက်၍ နေအောင် နှလုံး သွင်းခြင်း သဘော။ [ဆောင်] တွေ့ထိ ° ခံစား, မှတ်သားလေ့ခေါ်, စေ့ဆော် = တည့် ကြည် ၁, နာမ်သက်မည်လျှင်း-စောင့်ထိန်းခြင်းမှ ၆, အာရုံပြု မှတ်ရှု သဗ္ဗစိတ်။ --- ## PAGE 33 ၅ ၆ ၂။ ပကိဏ်းစေဘသိက် ၆ စေတသိက်ပိုင်း ဝိတက္ကော-ဝိတက်၎င်း၊၀ိစာရော- ဝိစာရ ၎င်း၊ အဓိမောက္ခေ၁-အဓိ မောက္ခ၎င်း၊ ဝီရိယံ - ဝီရိယ၎င်း၊ ပီတိ - ပီတိ၎င်း၊ ဆန္ဒောစ- ဆန္ဒ၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ ဆ-ခြောက်ပါးကုန်သော၊ ဣမေစေတ သိကာ – ဤ စေတသိက်တို့သည်၊ ပကိဏ္ဏကနာမ-ပကိဏ်း စေတသိက်တို့မည်၏။ - ဧဝံ - ဤသို့၊ တေရသ - တဆဲ့သုံးပါးကုန်သော၊ းတေ စေတသိက၁ - ဤ စေတသိက်တို့ကို၊ အညသမာနာတိ-အည သမာန်းစေတသိက်တို့ ဟူ၍၊ ဝေဒိတဗ္ဗ၁-သိအပ်ကုန်၏။ ၂။ ပကိဏ်းစေတသိက် ကိဏ္ဏက။ ပအပြားဖြင့် + ကိဏ္ဏ= ရောပြွမ်းသော စေတသိက်က=အနက်မရှိ၊]. အပြားဖြင့် ရောပြွမ်းသော စေတသိက် “စိတ် ားလုံး၌ မယှဉ်နိုင်ဘဲ, ဟိုတချို့ သည်တချို့ ပြွမ်းပြွမ်း ယှဉ်သော စေတသိက်များ” ဟူလို။ ၁။ ဝိတက် = ယှဉ်ဘက် တရားတို့ကို အာရုံသို့ တင်ပေးခြင်း ခြင်း ) သဘော။ ရောရော ၂။ ဝိစာရ=အာရုံကိုသုံးသပ်ခြင်း (ထပ်၍ ထပ်၍ ယူခြင်း) သဘော။ ၃။ အဓိမောက္ခ =အာရုံကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း သဘော။ ၄။ ဝီရိယ=အားထုတ်ခြင်း (အားတက်သရောရှိခြင်း) သဘော။ ၅။ ပီတိ=နှစ်သက်ခြင်း သဘော။ ၆။ ဆန္ဒလိုလားတောင့်တခြင်း သဘော။ [ဆောင်] ကြံစီ ° သုံးသပ် ၊, ဆုံးဖြတ် ိအားတက် ၊, နှစ်သက် တောင့်တ ၆, ၍ ခြောက်ဝ, မှတ်ကြ ပကိဏ်းတည်း။ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၅၇ ပိတက်, စေတနာ, မနသိကာရ အထူး။ (ဝိတက်သည် သမ္ပယုတ် တရားစုကို အာရုံသို့ ရှေးရှုတင်၏၊ စေတနာကား ဝိတက် တင်အပ်သော သမ္ပယုတ် တရားစုကို အာရုံ၌ယှဉ်ပေး၏ မနသိကာရသည်ကား သမ္ပယုတ် တရားစုကို အာရုံသို့ ဖြောင့်ဖြောင့်မတ်မတ် ရောက်အောင် ပြုပေး၏၊ဤသို့ သဘောသကံအားဖြင့် ထူးခြားကြသည်။ [ဆောင်] ဝိတက်အမှ, သမ္ပယုတ်စုကို ရှေးရှုတင်ကာ၊ စေတနာဓာတ်, သေချာမှတ်မူ, တင်အပ်တရား, ယှဉ်စပ်ထား၏၊ မနသိဘုံ, အာရုံ ရှေးရှူဖြောင့်အောင်ပြုသည်, ခွဲမှု သဘောသကံတည်း။ အညသမာနာတိ-သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ ၇, ပကိဏ်းစေတသိက် ၆ ပေါင်း ၁၃ ကို အညသမာန်းစေတသိက်ဟု ခေါ်၏) အညသမာန်းအမည် ရကြောင်းကို ဘာသာဋီကာ၌ ဆိုထားပြီ။] လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ က။ ဧကုပ္ပါဒနိရောဓာစ−ဂါထာသည် ဘာကိုပြသော ဂါထာနည်း။ ခ ။ စေတောယုတ္တ လက္ခဏာ ၄ ပါးကို ပြပါ။ ၈ ။ ဖဿ စသည့်ကို အဘယ့်ကြောင့် “သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ” ခေါ်သလဲ။ ဃ။ ဖဿစသော ၇ ပါး၏ သဘောကို ပြပါ။ ။ ဝိတက် စသည့်ကို အဘယ့်ကြောင့် “ ပဂိုဏ်း စေတသိက် ” ဟု ခေါ် သနည်း။ စ ။ ဝိတက် စသော ၆ ပါး၏ သဘောကိုပြပါ။ ဆ။ ဘယ် စေတသိက်အစုကို “အညသမာန်းရာသိ” ဟု ခေါ်သနည်း။ အညသမာန်း စေတသိက်စု ပြီး၏။ 0 --- ## PAGE 34 စေတသိက်ပိုင်း - ၃။ အကုသိုလ် မောဟေ၁ – မောဟ၎င်း၊ အဟိရိကံ – အဟိ စေတသိက် ၁၄ ရက၎င်း၊ အနောတ္တပ္ပံ’အနောတ္တပ္ပ၎င်း၊ ဥဒ္ဓစံ- ဥဒ္ဓစ္စ၎င်း၊ လောဘေ၁ - ဘောဘ၎င်း၊ ဒိဋ္ဌိ – ဒိဋ္ဌိ၎င်း၊ မာနော- မန၎င်း၊ ဒေါသော-ဒေါသ၎င်း၊ ဣဿ၁-ဣဿ၎င်း၊ မစ္ဆရိ ယံ-မစ္ဆရိယ၎င်း၊ ကုက္ကုစံ-ကုက္ကုစ္စ၎င်း၊ ထိခုံ−ထိနှင်း၊ မိဒ္ဓံ- မိဒ္ဓ၎င်း၊ ဝိစိကိစ္ဆာစ’ပိစိကိ ၅၁-၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ ရဒ္ဒသ- ၁၄ ပါးကုန်သော။ ဣမေစေတသိက၁ - ဤ စေတသိက် တို့ သည်၊ အကုသလာ နာမ – အကုသိုလ်စေတသိက်တို့ မည်၏။ - - ၃။ အကုသိုလ် စေတသိက် စု ၁။ မောဟ = အာရုံ၏ အမှန်သဘောကို ဖုံးကွယ်ခြင်းသဘော။ ၂။ အဟိရိက==ဒုစရိုက်မှ မရှက်ခြင်း သဘော။ ၃။ အနောတ္တပ္ပ=ဒုစရိုက်မှ မကြောက်လန့်ခြင်းသဘော၊ [ ကောင်းသော လုပ်ငန်း၌ မရှက်မရွံ့မှုကား ၍ စေတသိက် ၂ ပါးမဟုတ်။] ၄။ ဥဒ္ဓစ္စ=ပျံ့လွင့်ခြင်း သဘော။ ၅။ လောဘ = လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ လိုချင်ခြင်း သဘော၊ [ကုသိုလ်အရာ၌ လိုချင်ခြင်း, စွန့်ကြဲ ပေးကမ်းဘို့ရာ ပစ္စည်းကို လိုချင် ခြင်းကား လောဘမဟုတ်, ကုသိုလ်ဆန္ဒ တည်း။] လောဘနှင့် ဆန္ဒ အထူး။ အစေးဖြင့် ကပ်သကဲ့သို့ အာရုံ၌ ငြိကပ် တွယ်တာခြင်း သဘောပါသော လိုချင်မှုသည် လောဘတည်းY ငြိကပ် တွယ်တာခြင်း.ရှိဘဲ အာရုံ တခုကို ရလိုရုံမျှသည် ဆန္ဒတည်း၊ [ဆောင်] က။ ငြိကပ်တွယ်တာ, အစေးပါ၍, ဆိုင်ရာအာရုံ, စုံစုံ မက် မက်,နှစ်သက်တောင့်တူလိုချင်က,လောဘ သဘောတည်း။ ၁။ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၅ ၉ ငြိကပ်တွယ်တာ, စေးမပါဘဲ, ဆိုင်ရာ အာရုံ, ပြုလိုရုံမျှ လိုချင်က, ဆန္ဒသဘောတည်း။ ၆။ ဒိဋ္ဌိ=မှားမှားယွင်းယွင်း သိမြင်ခြင်း (အယူမှားခြင်း) သဘော။ ၇။ မာနထောင်လွှားတက်ကြွခြင်းသဘော။ ၈။ ဒေါသ ‘ခက်ထန် ကြမ်းတန်းခြင်း သဘော။ ၉။ ဣဿာ=သူတပါး၏ ဂုဏ်သိရ် စည်းစိမ် ချမ်းသာကို ငြူစူခြင်း စောင်းမြောင်းခြင်း သဘော၊ [ နှုတ်ခမ်း ဟူ၍ မျက်စောင်း ထိုး၍ ပြောဆို ကြည့်ရှုကြောင်းတရား။ ] ၁၀။ မစ္ဆရိယ=ကိုယ့်စည်းစိမ်ကို ဝန်တိုခြင်းသဘော၊ [ သူတပါးတို့နှင့် မဆက်ဆံစေလိုခြင်း နှမြောခြင်းသဘော။] ၁၁။ ကုက္ကုစ္စ==ဒုစရိုက်ကို ပြုမိပြီးမှ၎င်း, သုစရိုက်ကို မပြုခဲ့မိ၍၎င်း, နောင်တတဘန် ပူပန်ခြင်းသဘော။ ၁၂။ ထိန=စိတ်မလန်းဘဲ ခပ်ထိုင်းထိုင်းဖြစ်နေခြင်း သဘော။ ၁၃။ မိဒ္ဓယှဉ်ဘက်စေတသိက်များမလန်းဘဲ မှိုင်းတိုင်းတိုင်း ဖြစ်နေခြင်း သဘော၊ [အိပ်ချင်မူးတူးဖြစ်နေသည့်အခါ ၎င်း ၂ ပါးထင်ရှား၏။] ၁၄။ ဝိစိကိစ္ဆာ=ဘုရားတရား စသည်များ၌ ယုံမှားခြင်းသဘော။ [အဓိပ္ပါယ်မသိ၍ တွေးတောယုံမှားမှုကား ဝိစိကိစ္ဆာမဟုတ်။ ] [ဆောင်] အမှန်ကွယ်ဝှက်, ဒုစရက်ကြောင့် – မရှက် မလန့်, ပျံ့လွင့် သဘော, လိုချင်သောအား,အယူမှားလျက်,ထောင်လွှား တက်၍, ခက်ခက်ထန်ထန်, ငြူစူဟန်မှ ိ, နှမြောဟုဆို, ဝန်တို လေရ ိ, နောင်တ ပူပင် ၁၁, ထိုင်း ၊ မှိုင်း ၃ အင်နှင့်, ထို့ပြင် ယုံမှား, ဆဲ့လေးပါးသည်, မှတ်သား အကုသိုလ်ချည်တည်း။ ၁၂ အကုသိုလ်စေတသိက်စု ပြီး၏။ --- ## PAGE 35 ၆ ဝ စေတသိက်ပိုင်း - - ၄။ သောဘနသာဓာရဏ သဒ္ဓါ-သဒ္ဓါ၎င်း၊ သတိ - သတိ၎င်း၊ စေတသိက် ၁၉ ဟိရီ-ဟိရီ၎င်း၊ သြတ္တပ္ပံ - ဩတ္တပ္ပ ၎င်း၊ အလောဘေ၁-အလေ၁ဘ၎င်း၊ အဒေါသော - အဒေါသ ၎င်း၊ တတြမဇ္ဈတ္တတာ-တတြမဇ္ဈတ္တတာ၎င်း၊ ကာယပဿဒ္ဓိ- ကာယပဿဒ္ဓိ၎င်း၊ စိတ္တပဿဒ္ဓိ - ၎င်း၊ ကာယလဟုတာ - ကာယလဟုတ၎င်း၊ စိတ္တလဟုတာ – ၎င်း၊ ကာယမုဒုတ၁- ကာယမုဒုတင်း၊ စိတ္တမုဒုတ၁ - ၎င်း၊ ကာယကမ္မညတာ- ကာယကမ္မညတ၎င်း၊ စိတ္တကမ္မညတာ- ၎င်း၊ ကာယပါဂုည တ၁-ကာယပါဂုညတ၎င်း၊ စိတ္တပါဂုညတာ-၎င်း၊ ကာယုဇု ကတာ – ကာယုဇုကတ၎င်း၊ စိတ္တုဇုကတာ - ၎င်း၊ ဣတိ- ဤသို့၊ ဧကူနပီသတိ-တခုယုတ်နှစ်ဆယ်သော၊ ဣမေစေတသိ က၁ – ဤ စေတသိက်တို့သည်၊ သောဘနသာဓာရဏ၁န၁မ- သောဘနသာဓာရဏ စေတသိက်တို့မည်၏။ - = သောဘနစေတသိက်ခု ၄။ သောဘနသာဓာရဏ— [သောဘန = သောဘနစိတ်+သာ ဓာရဏ = ဆက်ဆံသောစေတသိက်] “သောဘနစိတ် အားလုံးနှင့် ဆက် ဆံသော (ယှဉ်နိုင်သော) စေတသိက်များ”ဟူလို။ ၁။ - သဒ္ဓါ = မှန်သော ဘုရား တရား သံဃာနှင့် ကံ – ကံ၏ အကျိုး စသည်ကို ကြည်ညိုမှု, ယုံကြည်မှ, ကျေကျေနပ်နပ်ရှိမှ၊ မမှန်သော ဘုရား တရား ကောင်းစွာမကျင့်သော သံဃာ စသည်၌ ယုံကြည်မှ ကား သဒ္ဓါစစ်မဟုတ်။] နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၆၁ ၂။ သတိ…ဘုရား တရားစသော ကုသိုလ်နှင့်ဆိုင်ရာကို အောက်မေ့မှ အမှတ်ရမှု၊ [ အကုသိုလ်ဆိုင်ရာ အမှတ်ရမှု, ထိုထိုကိစ္စ လုပ်ငန်းကို သတိရမှကား သတိစစ်မဟုတ်။] ၃။ ဟိရိ’ဒုစရိုက်မှ ရှက်မှ။ ၄။ သြတ္တပ္ပ=ဒုစရိုက်မှ ကြောက်လန့်မှု။ [ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ဆိုင်ရာ၌ ရှက်မှု ကြောက်ရွံ့နေမှုကား ဟိရီ သြတ္တပ္ပ အစစ်မဟုတ်။ ] ၅။ အလောဘ=လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်ကို မလိုချင် - မစုံမက်မျှ။ ၆။ အဒေါသ = မခက်ထန် မကြမ်းတန်းမျှ၊ [ မေတ္တာ ဟူသည်လည်း ဤစေတသိက်ပင်တည်း။] ၇။ တတြမဇ္ဈတ္တတာ-စိတ် စေတသိက်တို့ကို မိမိတို့ ကိစ္စ၌ အပိုအလွန် မရှိစေရအောင် အလယ်အလတ်၌ တည့်မတ်မှ, လစ်လျူရှုမှု။ ဂ။ ကာယပဿဒ္ဓိ=စေတသိက်အပေါင်း၏ ငြိမ်းအေးမှု၊ [ကာယသဒ္ဓါ စေတသိက်အပေါင်း ဟူသော အနက်ကိုဟော၏။ ၉။ စိတ္တပဿဒ္ဓိ’စိတ်၏ ငြိမ်းအေးမှု။ ၁၀။ ကာယလဟုတာ=စေတသိက်အပေါင်း၏ လျှင်မြန် ပေါ့ပါးမှု။ ၁၁။ စိတ္တလဟုတာ=စိတ်၏ လျင်မြန်ပေါ့ပါးမှု။ ၁၂။ ကာယမုဒုတာ=စေတသိက်အပေါင်း၏ နူးညံ့မှု။ ၁၃။ စိတ္တမုဒုတာ စိတ်၏ နူးညံမှု။ ၁၄။ ကာယကမ္မညတာ = စေတသိက်အပေါင်း၏ ကုသိုလ် ကောင်းမှု၌ ခံ့ညားမျှ။ ၁၅။ စိတ္တကမ္မညတာ-စိတ်၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှု၌ ခံ့ညားမှု။ ၁၆။ ကာယပါဂုညတာ =စေတသိက်အပေါင်း၏(ကုသိုလ်ကောင်းမှ၌) ပြွမ်းတီးလေ့လာမှု။ ၁၇။ စိတ္တပါဂုညတာ-စိတ်၏ ပြွမ်းတီးလေ့လာမှု။ ---