## PAGE 66 အနုသန္ဓေ ပကိဏ်းပိုင်းနိဿယ ယထာယောဂံ-ယှဉ်ထိုက်သည်အားလျော် ခေါင်းစဉ် ပဋိညာဉ် စွာ၊ သမ္ပယုတ္တာ - အညီအမျှ ကုပ္ပါဒတခ အစရှိသော အပြားတို့ဖြင့် ယှဉ်ကြကုန်သော၊ သဘာဝတေ၁- မိမိ မိမိ၏ လက္ခဏာအားဖြင့်၊ တေပညာသ = ၅ ၃ စိတ္တ စေတသိကာ – စိတ် စေတသိက် ဖြစ်ကုန်သေခ၊ ဓမ္မာ– သဘောတရားတို့ကို၊ (နိးဋ္ဌ၁-အကျယ် ပြအပ်ကုန်ပြီ။) - ပါးသော၊ ဒါနိ-ယခုအခါ၌၊ တေသံ-ထို ငါးဆဲ့သုံးပါးသော သဘော တရားတို့၏၊ ယထာရဟံ-ထိုက်သည်အားလျော်စွာ၊ ဝေဒနာ ဟေထုတော-ဝေဒနာအပြား, ဟိတ် အပြားအားဖြင့်၎င်း၊ ကိစ္စ ဒွါရာလမ္ဗနဝတ္ထုတေ၁ကိစ္စအပြား, ဒွါရအပြား,အာရုံအပြား, ဝတ္ထု အပြားအားဖြင့်၎င်း၊ သင်္ဂဟောနာမ - ရောပြွမ်း သမျှ, ပေါင်းစု၍ပြ, ပကိဏ္ဏက မည်သော သင်္ဂဟကို၊ စိတ္တုပ္ပါဒ ဝသေန – စိတ်၏ အစွမ်းဖြင့်သာလျှင်၊ နီယတေ - ဆောင်ပြ အပ်၏၊ (ဆောင်ပြပေအံ့-ဟူလို။) - ပကိဏ်းပိုင်း အဓိပ္ပါယ် ပကိဏ္ဏက‘သဒ္ဒါသည်"ရောရောပြွမ်းပြွမ်း” ဟူသော အနက်ကို ဟော ရကားဝေဒနာသင်္ဂဟ စသော သင်္ဂဟ ၆ မျိုးကို ရောပြွမ်း၍ ပြသောကြောင့် ပကိဏ္ဏက သင်္ဂဟခေါ်သည်ဟု မှတ်) ဝေဒနာသင်္ဂဟ စသော တခုထည်းကို ပကိဏ္ဏက သင်္ဂဟခေါ်သည်ဟု မမှတ်နှင့်၊ [ အချို ့အယူကို ဘာသာဋီကာ၌ စိစစ်ထားသည်။ ] နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၁၂၃ အနုသန္ဓေ-ခေါင်းစဉ်နှင့်-ပဋိညာဉ်။ ။ဤ“သမ္ပယုတ္တာ ယထာ ယောဂီ” စသော ဂါထာတို့ကား ရှေ့နောက် စကားဆက်သွယ်မှု ဟူသော အနုသန္ဓေနှင့် ခေါင်းစဉ် ပဋိညာဉ်တို့ကို ပြသော ဂါထာတို့တည်း၊ “ ယှဉ် လိုက်သလို ယှဉ်ကြကုန်သော ၅၃ ပါးသော သဘောတရားတို့ကို စိတ်ပိုင်း စေတသိက်ပိုင်းတို့ဖြင့် အကျယ်ပြခဲ့ပြီ၊ ( ရှေ့ပိုင်းစကားဆက်, ပုဗ္ဗာရသန္ဓေ ဟုလည်း ခေါ်၏၊) ယခုအခါ ထို သဘောတရားတို့၏ ပကိဏ္ဏက သင်္ဂဟကို ဝေဒနာ ဟိတ် ကိစ္စ ဒွါရ အာရုံ ဝတ္ထု အပြားအားဖြင့် ဆောင်ပြပေအံ့ ဟူလို၊( နောက်ပိုင်းစကားဆက်တည်း, အပရာနုသန္ဓေဟုလည်း ခေါ်၏၊ ဝေဒနာ ဟေတုတော-ကိစ္စ’ဒွါရာလမ္ဗနဝတ္ထု(တော ”ကို သင်္ဂဟောနှင့် တွဲစပ်၍ ဝေဒနာသင်္ဂဟ ဟေတုသင်္ဂဟ စသော ခေါင်းစဉ်မာတိကာကို၎င်း, “နိယတေ” ပါဠိဖြင့် ပဋိညာဉ်ကို၎င်း, မှတ်လေ။ " ,, တပညာသ သဘာဝတော။ ။စိတ် တခုယုတ် ၉ဝ ရှိ၏ဟု ပြော ဆိုရိုးရှိသော်လည်း စင်စစ်မှာတခုယုတ် ၉ဝမရှိ၊ အာရမဏဝိဇာနန (အာရုံကို သိခြင်းသဘော လက္ခဏာ အားဖြင့် တပါးထည်းသာ ရှိကြောင်းကို ဣတ္ထမေကူန နဝုတိ, ပဘေဒံ ပန မာနသံ ” ဟူသော စိတ်ပိုင်း ဂါထာ၌ ပြခဲ့ပြီ၊ စေတသိက် ၅၂ ပါးကား ဖဿ၏ ( အာရုံကို တွေ့ထိခြင်း ) ဖုသန လက္ခဏာ, ဝေဒနာ၏(အာရုံကိုခံစားခြင်း) အနူဘဝန လက္ခဏာ, သညာ၏ ( အာရုံကို မှတ်သားခြင်း ) သဉ္ဇာနန လက္ခဏာ စသော မိမိဆိုင်ရာ လက္ခဏာအားဖြင့် တမျိုးစီဖြစ်ကြသောကြောင့် ၅၂ ပါးပင်ရှိ၏၊ ထိုကြောင့် မိမိ မိမိ၏ သဘော လက္ခဏာ အားဖြင့် စိတ်က ၁ ပါး, စေတသိက်က ၅၂ ပါး, ပေါင်း ၅၃ ပါး ဖြစ်၏၊ ၎င်း ၅၃ ပါးကို “ နာမ်တေပညာသ”ဟု ခေါ်၏။ ပဋိနိဒ္ဒေသ ။ ။ “တေသံ သင်္ဂဟောနာမ နီယတေ” ပါဖြင့် “ထို စိတ် စေတသိက် တို့၏ သင်္ဂဟကို ဆောင်ပြပေအံ့” ဟု ဆိုသောကြောင့် ဤ ပကိဏ်းပိုင်းသည် စိတ်စေတသိက် ၂ ပါးစုံကို ထပ်မံ၍ ချွဲပြသော နိဒ္ဒေသ”တည်းဟု မှတ်။) ,, --- ## PAGE 67 ၁၂၄ ဝေဒနာသင်္ဂဟ ပကိဏ်းပိုင်း ၁။ တတ္ထ-ထိုခြေခံပါးသောသင်္ဂဟတို့တွင်၊ တ၁ဝ – ဟေတုသင်္ဂဟ စသည် တို့မှ ရှေး ဥုးစွာ၊ (နိဗ္ဗဋ္ဌိ-ညွှန်ပြအပ်သော)၊ ဝေဒနာသင်္ဂဟေ-ဝေဒနာ သင်္ဂဟ၌၊ ( လဗ မာနာ – ရထိုက်သော )၊ ဝေဒနာ – ဝေဒနာ သည်၊ သုခံ-သုခဝေဒနာ၎င်း၊ ဒုက္ခံ-ဒုက္ခဝေဒနာ၎င်း၊ အနုက္ခ မသုခါစ - အနုက္ခမသုခါဝေဒန၎င်း၊ ဣတိ - ဤသို့၊ တိဝိဓ၁ - (အ၁ရမဏာနုဘဝန လက္ခဏ၁အားဖြင့်) သုံးပါး အပြားရှိ၏။ - - ဝေဒနာသင်္ဂဟ။ ဝေဒနာ အပြားအားဖြင့် စိတ် စေတသိက်တို့ကို ပေါင်းယူရာဖြစ်သော စကားရပ်ကို “ဝေဒနာသင်္ဂဟ” ဟု ခေါ်သည်။ တိဝိဓာဝေဒနာ ၊ ပေ ၊ ဘေဒေနပဉ္စဓာ-- ဤစကားကား ဝေဒနာ အပြားအားဖြင့် စိတ်တို့ကို ပေါင်းယူရမည်ဖြစ်၍ ရှေးဥးစွာ အရင်းခံဖြစ်သော ဝေဒနာ အပြားကို ပြသော စကားတည်း၊ ဝေဒနာ အပြားသည် အခြား သုတ္တန် တို့၌ ၁ ပါး ၂ ပါးမှ စ၍ အမျိုးမျိုး ဟောထားသော်လည်း, ဤ အဘိဓမ္မာ၌၂ မျိုးသာ ဟောတော်မူ၏၊ထိုတွင် ပဌမနည်းကား အာရမဏာနု ဘဝန လက္ခဏာအားဖြင့် ပြားသောနည်းတည်း၊ [ အာရမဏ=အာရုံ-+ အနုဘဝန=ခံစားခြင်း+လက္ခဏ=အမှတ်အသား။ ] = အာရမဏာနုဘဝနနည်း။ ။၁-ဣဋ္ဌာရုံ=အလိုရှိအပ် ကောင်းမြတ် သောအာရုံ, ၂-အနိဋ္ဌာရုံ = အလိုမရှိအပ် မကောင်းမြတ်သော အာရုံ, ၃-ဣဋ္ဌမစိတ္တာရုံ=(ဣဋ္ဌာရုံလောက် မကောင်းတတ်) အလယ် အလတ်မျှ အလိုရှိအပ်သောအာရုံဟု ၃ မျိုးရှိ၏၊ ဣဋ္ဌာရုံကိုခံစားသော ဝေဒနာသည် သာယာသောအားဖြင့် ခံစား၏, ဤခံစားမှုကို “သုခဝေဒနာ”ဟု ခေါ်သည်၊ အနိဋ္ဌာရုံကို ခံစားသော ဝေဒနာသည် မသာယာသောအားဖြင့် ခံစား၏, ဤ ခံစားမှုကို “ဒုက္ခဝေဒနာ” ဟု ခေါ်သည်၊ ဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တာရုံကို ခံစားသော နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် - - ၁၂၅ ပန-တနည်းကား၊ သုခံ – သုခဝေဒနာ၎င်း၊ ရက္ခံ – ဒုက္ခဝေဒနာ ၎င်း၊ သောမနဿံ – သောမနုဿဝေဒန၎င်း၊ ဒေါမနဿံ ဒေါမနဿဝေဒန၎င်း၊ ဥပေက္ခာစ - ဥပေက္ခာဝေဒနာင်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ ဘေဒေန - ဣန္ဒြေအပြားအားဖြင့်၊ ပဉ္စာ-ငါးပါး ပြားသည်၊ ဟောတိ-ဖြစ်၏။ - ၂။ တက္က - ထို ငါးပါးသော ဝေဒနာတို့တွင်၊ သုခသဟ ဂတံ-သုခဝေဒနာနှင့်တကွ ဖြစ်သော စိတ်သည်၊ ကုသလဝိပါ 6 ဝေဒနာသည် သာယာသည်လည်း မဟုတ် မသာယာသည်လည်း မဟုတ် လျစ်လျူရှုသောအားဖြင့် ခံစား၏, ဤ ခံစားမှုကို “ ဥပေက္ခာဝေဒနာ” ဟု ခေါ်သည်၊ ဤသို့ အာရှမဏာနုဘဝန လက္ခဏာအားဖြင့် ဝေဒနာ ၃ မျိုး ပြားသည်။ ဣန္ဒြိယဘေဒနည်း ။ သုခိန္ဒြေ ဒုက္ခိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ ဒေါမန ဿိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ ဟူသော ဣန္ဒြေ အပြားအားဖြင့် သုခဝေဒနာ-ဒုက္ခ- သောမနဿ-ဒေါမနဿ-ဥပေက္ခာဝေဒနာ ဟု ၅ မျိုး ပြားပြန်၏၊ ပြားခြင်း၏ အကြောင်းကို ဘာသာဋီကာ၌ ဆိုထားပြီ။ 1! ဤ ဝေဒနာသင်္ဂဟ၌ ထို ၅ မျိုး အပြား အားဖြင့် စိတ်တို့ကို သင်္ဂြိုဟ် ရေတွက်ပြလတံ့၊ ဤ ဝေဒနာဖြင့် စိတ်ကိုရေတွက်နည်းသည် နည်းထူး နည်း ဆန်းကြီး မဟုတ်, စိတ်ပိုင်း၌ သရုပ်ခွဲရိုး ဖြစ်နေသော သုခသဟဂုတ်စိတ် ဒုက္ခသဟဂုတ်စိတ် သောမနဿ သံဟဂုတ်စိတ် ၊ ဒေါမနဿ သဟဂုတ်စိတ် ဥပေက္ခာသဟဂုတ်စိတ်များပင်တည်း၊ ,, စေတသိက်ကို ရေတွက်ခြင်း။ ။အရှင်အနုရုဒ္ဓါသည် “ ဝေဒနာဖြင့် စိတ်တို့ကိုရေတွက်လျှင်ယှဉ်ဘက်စေတသိက်များအတွက်သိသာလောက်ပြီ” ဟု သဘောပိုက်၍ ပာန ဖြစ်သော စိတ်ကိုသာ ရေတွက် ပြခဲ့ပေသည်၊ --- ## PAGE 68 ၁၂၆ ပကိဏ်းပိုင်း - - ကံ – ကုသလ ဝိပါက် ဖြစ်သော၊ ကာယဝိညာဏံ ဧကံဧ၀ - ကာယဝိညာဏ် စိတ်တခုသာ တည်း၊ ဒုက္ခသဟဂတံ – ဒုက္ခ ဝေဒနာနှင့်တကွ ဖြစ်သော စိတ်သည်၊ အကုသလ ဝိပါကံ - အကုသလဝိပါက် ဖြစ်သော၊ တထာ – ထို ကာယဝိညာဏ် စိတ်တခုသာတည်း၊ - သို့သော် တမင်ဂရုမစိုက်လျှင် နားလည်ဘွယ် မရှိသောကြောင့် မာတိကာ စသောညဝါအကောက်များ၌ ကျေးဇူးများဘို့ရာ စေတသိက်တို့ကိုလည်း တွဲဘက်၍ ရေတွက်ပြအံ့၊ နောက်သင်္ဂဟများ၌လည်း ဤနည်းကို သတိပြု။ [ဆောင်] သုခဒုက္ခာ, ဝေဒနာနှင့်, ယှဉ်လာလေရိပ်, စေတသိက်ကား, ခြောတ်ပါးညီမျှ၊ သောမနဿဝယ်, လေးဆယ်နှင့် ခြောက်၊ ထိုနောက်ဒေါမန, ယှဉ်သမျှစစ်, နှစ်ဆဲ့တစ်သား ဥပေက္ခာ၌, ယှဉ်လာ ဖြစ်မြောက်, လေးဆဲ့ ခြောက်သည်, ရွေးကောက် လေတော့ မခဲတည်း။ ၂။ တတ္ထသုခသဟဂတံ၊ ပေ ၊ မေက မေဝ။ ။သုခဝေဒနာနှင့်တကွ ဖြစ်သော စိတ်ကား အဟိတ်စိတ်လာ ကုသလဝိပါက် သုခ သဟဂုတ် ကာယ ဝိညာဏ်စိတ် ၁ ပါးသာတည်း၊ ထို သုခသဟဂုတ် ကာယဝိညာဏ် စိတ်၌ “ဂ္ဂိပဉ္စဝိညာဏေ ပကိဏ္ဏက၀ဇ္ဇီတာ” အရ သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏစေတသိက် ၇ ပါး ယှဉ်၏။ ထို ၇ ပါးတွင် အရင်းခံ သုခဝေဒနာကို ကြည့်၍ သုခ ဝေဒနာနှင့် တကွဖြစ်သော စေတသိက်သည့် ဖဿ စသော အားဖြင့် ၆ ပါး ရှိသည်။ [ စိတ်တခု၌ ဖဿ ဝေဒနာ သညာ စသော စေတသိက် အများ ယှဉ်ရာတွင် ဖဿလည်း ၁’ဝေဒနာလည်း ၁’သညာလည်း ၁’စသည့်ဖြင့် ၃ ပါးစီသာ ရှိသောကြောင့် ဝေဒနာနှင့် ယှဉ်ဘက် ဖြစ်သော အခြား နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၁၂၇ ၃၊ ပန-ကား၊သောမနဿသဟဂဘစိတ္တာနိ-သောမနဿ ဝေဒနာနှင့် တကွ ဖြစ်သော စိတ်တို့သည်။ [ ဒွါသမ္ဘိဝိဓာန ဘဝန္တိ၌စပ်] စတ္တာရိ – လေးပါးကုန်သော၊ လောဘမူလာနိ- လောဘမူစိတ်ဘို့၎င်း၊ ဒွါဒသ-၁ ၂ပါးကုန်သော၊ ကာမာဝစရ သောဘနာနိ-ကာမာဝစရ သောဘန စိတ်တို့၎င်း၊ ငွေ-နှစ်ပါး ကုန်သော၊ သုခသန္တီရဏ ဟသနာနိစ – သောမနဿ သန္တီ ရဏစိတ်, ဟသိတုပ္ပါဒ်စိတ်တို့၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ အဋ္ဌာရသ- ၁၀ပါးကုန်သော၊ ကာမာဝစရ သောမနဿသဟဂတ စိတ္တာ နိစေ၁-ကာမာဝစရ သောမနဿသဟဂုတ်စိတ်တို့၎င်း၊ ပဌမ ဒုတိယ တတိယ စတုတ္ထဇ္ဈာနသင်္ခါတခနိ-ပဌမဈာန် ဒုတိယ ဈာန် တတိယဈာန် စတုတ္ထဈာန် ဟု ဆိုအပ်ကုန်သော၊ စတု စတ္တာလီသ-၄၄ ပါးသော၊ မဟဂ္ဂုတလောကုတ္တရ စိတ္တာနိစ- မဟဂ္ဂုတ် လောကုတ္တရာဈာန်စိတ်ဘို့၎င်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ ဒွါသမ္ဘိ ဝိခ၁နီ-၆ ၂ ပါး အပြားရှိကုန်သည်။ ဘဝန္တိ’ဖြစ်ကုန်၏။ ဝေဒနာ ၁ ပါး မရှိပြီ၊ ထို ့ကြောင့် ဝေဒနာနှင့် ယှဉ်ဘက် စေတသိက်တို့ကို ရေတွက်ရာ၌ အရင်းခံ ဝေဒနာကို ကြဉ်၍ ရေတွက်ရသည်။ ] - တထာဒုက္ခသဟဂတံ အကုသလဝိပါကံ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် တကွ ဖြစ်သော စိတ်လည်း အကုသလဝိပါက် ဒုက္ခသဟဂုတ် ကာယဝိညာဏ်စိတ် ၁ ပါးပင်တည်း၊ စေတသိက်လည်း သုခသဟဂုတ်ကဲ့သို့ ၆ ပါးပင် ဖြစ်၏၊ ထိုကြောင့် “ သုခ ဒုက္ခာ, ဝေဒနာနှင့်, ယှဉ်လာလေရိပ်, စေတသိက်ကား, ခြောက်ပါးညီမျှ” ဟု ဆိုရလေသည်။ ၃။ သောမနဿ သဟဂတ၊ ပေ၊ ဒွါသဌိပိမာနိဘဝ န္တိ။ ။သော မနဿဝေဒနာနှင့် တကွဖြစ်သော စိတ်ကား ၆၂ ပါး ရှိ၏, ပါဠိ ကြည့်၍ --- ## PAGE 69 ၁၂၀ ပကိဏ်းပိုင်း ၄၊ ပန-ကား၊ ဒေါမနဿ သဟဂတစိတ္တာခို-ဒေါမနဿ ဝေဒနာနှင့်တကွဖြစ်သောစိတ်တို့သည်၊ နွေ’နှစ်ပါးကုန်သော၊ ပဋိဃသမ္ပယုတ္တစိတ္တာဘိဝ – ပဋိဃ သမ္ပယုတ် စိတ်တို့ သာ တည်း၊ - [ ပန-ကား ဟု တွေ့သမျှ၌“အဘိတပါးကား” ဟု ချည်း အနက်ဆို။] ၅။ သေသာနိ-ဆိုအပ်ပြီးသည်မှ ကြွင်းကုန်သော၊ သဗ္ဗာ နိ8-အလုံးစုံလည်း ဖြစ်ကုန်သော၊ ပဉ္စပညာသ− ၅ ၅ ပါးသည်၊ ဥပေက္ခာသဟဂဘ စိတ္တာနိးဝ – ဥပေက္ခာ ဝေဒနာနှင့် တကွ ဖြစ်သော စိတ်တို့ချည်းသာတည်း၊ ဣတိ - ဤကား ဝေဒနာ အပြားအားဖြင့် ပေါင်းယူ ရေတွက်ခြင်းတည်း။ ၅ သရုပ်ရေတွက်လေ၊ သောမနဿနှင့်ယှဉ်သော စေတသိက်ကား “ဒေါသမူ ဒွေး၌သာ ယှဉ်သော ဒေါသ ဣဿာ မစ္ဆရိယ ကုက္ကစ္စ ၄ ပါး, ဝိစိကိစ္ဆာ သဟဂုတ်စိတ်၌ ယှဉ်သော ဝိစိကိစ္ဆာ စေတသိက် ၁, ပေါင်း ၅ ပါးနှင့် အရင်းခံ ဖြစ်သော သောမနဿဝေဒနာကိုကြဉ် ” ကြွင်း ၄၆ ပါး တည်း၊ ထို့ကြောင့်“သောမနဿဝယ်,လေးဆယ်နှင့်ခြောက်” ဟု ဆိုရပေသည်။ ၄။ ဒေါမနဿ သဟဂဟ ၊ ပေ၊ ပဋိဃသမ္ပယုတ္တစိတ္တာနေဝ။ ဒေါမနဿဝေဒနာဖြင့်တကွ ဖြစ်သော စိတ်ဟူသည် ဒေါသမူဒွေးပင်တည်း၊ စေတသိက်ကား ဒေါသမူဒွေး၌ယှဉ်သော စေတသိက် ၂၂ တွင် ဒေါမနဿ ဝေဒနာကြဉ်, ကြွင်း ၂၁ ပါး တည်း၊ ထို ့ကြောင့် “ ထို ့နောက် ဒေါမန ှ ယှဉ်သမျှစစ်, နှစ်ဆယ့်တစ်သာ” ဟု ဆိုရပေသည်။ ၅။ သေသာနိ၊ပေ၊ဥပေက္ခာသဟဂတစိတ္တာနေ၀ – သုခသဟဂုတ် ဒုက္ခ သောမနဿ ဒေါမနဿ သဟဂုတ်စိတ်မှ ကြွင်းသော ၅၅ ပါးသည် ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့်တကွ ဖြစ်သော စိတ်ချည်းသာတည်း၊ ဤ ဥပေက္ခာနှင့် ။ သဟဂါထာ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၁၂၉ ၆။ တက္က-ထို ဝေဒနာသင်္ဂဟ၌၊ (လာမ၁န၁- ရထိုက်သော၊ ) ဝေဒန၁ – ဝေဒနာသည်၊ သုခံ- သုခဝေဒနာ၎င်း၊ ဒုက္ခ-၎င်း၊ ဥပေက္ခာ-၎င်း၊ ဣတိ-သို့၊တိပိာ- အာရမဏာနုဘဝန လက္ခဏ၁ အားဖြင့် သုံးပါး အပြားရှိ၏၊ သောမနဿံ − သောမနဿ ဝေဒနာ၎င်း၊ ဒေါမနဿံ – ၎င်း၊ ဣတိ-၏ နှစ်ပါးကို ထည့်၍၊ ဘေဒေန - ဣန္ဒြေအပြားအားဖြင့်၊ ပဥ္စခာ-ငါးပါး ပြား၏။ - - ၇။ သုခံ – သုခ ဝေဒနာသည်၎င်း၊ ဒုက္ခစ - ဒုက္ခဝေဒနာ သည်၎င်း၊ ဧကထ-တခုစီသော ကာယဝိညာဏ်စိတ်၌၊ ဠိထံ- တည်၏၊ ( ယဉ်၏၊ ) ဒေါမနဿံ – ဒေါမနဿ ဝေဒနာသည်၊ နွယေ-စိတ်နှစ်ပါး အပေါင်း၌၊ ဌိတံ-၏၊ သောမနဿံ – သော မနဿ ဝေဒနာသည်၊ ဒွါသမ္ဘိသု - ၆ ၂ ပါးသော စိတ်တို့၌၊ ဌိတံ-၏၊ ဣတရာ-ဆိုအပ်ပြီးမှ တပါးသော ဥပေက္ခာဝေဒနာ သည်၊ ပဉ္စပညာသကေ-၅ ၅ ပါး သောစိတ်၌၊ ဗြိတ၁-တည်၏။ - ယှဉ်သော စေတသိက်ကား – ဒေါသ ဣဿာ မစ္ဆရိယ ကုက္က'စ္စ ၄, သော မနဿ သဟဂုတ်စိတ်၌သာ ယှဉ်သော ပီတိ ၁, ပေါင်း ၅ ပါးနှင့် ရင်းခံ ဥပေက္ခာဝေဒနာကို ကြဉ်” ကြွင်း ၄၆ ပါးတည်း၊ ထို့ကြောင့် “ ဥပေက္ခာ၌ ယှဉ်လာဖြစ်မြောက်, လေးဆယ့်ခြောက်သည်” ဟု ဆိုရပေသည်။ ၆-၇။ သင်္ဂဟါထား ။ဤသင်္ဂဟဂါထာများတွင် ပဌမ ဂါထာသည် ဝေဒနာ အပြားကို အကျဉ်းချုပ် ပြ၏။ ဒုတိယ ဂါထာကား ဝေဒနာနှင့် ယှဉ်သော စိတ်များကို အကျဉ်းချုပ် ပြသည်, အကျယ် ပါဠိနှင့် စပ်၍ကြည့် လေ၊ အာရမဏာနုဘဝနနည်းအားဖြင့်ကား သုခ သဟဂုတ်စိတ် ၆၃, ၁၇ --- ## PAGE 70 ၁၃၀ ပကိဏ်းပိုင်း ၁၂၁ ဒုက္ခသဟဂုတ်စိတ် ၃ , ဥပေက္ခာသဟဂုတ်စိတ် ၅၅, ပေါင်း ပါး ဖြစ်နိုင်ကြောင်းကိုလည်း စိတ်ပိုင်း၌ တွက်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း သိလေဥး။ လေ့ကျင့်ခဏ်း မေးခွန်းများ က။ အဘယ့်ကြောင့် ပကိဏ္ဏက သင်္ဂဟ(ပကိဏ်းပိုင်း) ဟု ခေါ်သနည်း။ ခ ။ သမ္ပယုတ္တာယထာယောဂံ – စသော ဂါထာတို့သည် ဘာကို ပြသော ဂါထာတို့နည်း။ 0 11 သ။ CH ထို ဂါထာများကို အနက်ပေး၍ တေပညာသ’အရ ရေတွက်ပြပါ။ အဘယ်သို့သော စကားရပ်ကို ဝေဒနာသင်္ဂဟ ဟု ခေါ်သနည်း။ အာရမဏာနူဘဝနနည်း ဣန္ဒြိယဘေဒ နည်းတို့အရ အသီးအသီး ပြား သော ဝေဒနာအပြားကို ပြပါ။ စ သုခ မေကတ္ထ ဒုက္ခဉ္စ-အရ အကျယ်ပါဠိကိုထောက်၍သရုပ်ကောက်ပါ။ သုခသဟဂုတ် ဒုက္ခသဟဂုတ် စေတသိက်တို့ မည်မျှစီ ရှိကြသနည်း, လင်္ကာထောက်၍ သရုပ်ကောက်ပါ။ ဆ။ - ဇ ။ ဒေါမနဿံ ဒွယေ ဌိတံ−အရ အကျယ်ပါဠိ ထောက်၍ သရုပ်ကောက် ပြီးလျှင်, စေတသိက်ကိုလည်း လင်္ကာထောက်၍ သရုပ်ရေတွက်ပါ။ ဈ ။ ဒွါသဋ္ဌိသု သောမနဿံ – အရ အကျယ်ပါဠိထောက်၍ သရုပ်ကောက် ပြီးလျှင်,စေတသိက်ကိုလည်း လက်ခံထောက်၍ သရုပ်ကောက်ပါ။ ည။ ပဉ္စပညာသကေတရာ-အရ အကျယ်ပါဠိကိုထောက်၍ သရုပ်ကောက် ပြီးလျှင်, စေတသိက်ကိုလည်း လင်္ကာထောက်၍ သရုပ်ကောက်ပါ။ ဟေတုသင်္ဂဟ နိဿယနှင့်အဓိပ္ပါယ် ၁၃၁ ၁။ ဟေတုသင်္ဂဟေ-ဟေတုသင်္ဂဟ၌၊ ( လဗ္ဘ မ၁နာ-ရထိုက်ကုန်သေ၁)၊ ဟေတူနာမ - ဟိတ် - တို့ မည်သည်၊ လောဘော – လောဘ၎င်း၊ ဒေါသေ၁ – ၎င်း၊ မောဟော-၎င်း၊ အလောဘော-အလောဘ၎င်း၊ အဒေါသော- ၎င်း၊ အမောဟောစ-၎င်း၊ ဣတိ-သို့၊ ဆဗ္ဗိဓာ–ခြေခံပါး အပြား ရှိကုန်သည်၊ ဘဝန္တိ‘ဖြစ်ကုန်၏။ ဟေတုသင်္ဂဟ။ ။ဟိတ်အပြားအားဖြင့် စိတ် စေတသိက်ကို သင်္ဂြိုဟ် ရေတွက်ရာ စကားရပ်ကို “ဟေတုသင်္ဂဟ” ဟု ခေါ်သည်။ ၁။ ဟေတူနာမ ၊ပေ၊ ဆဗ္ဗိဓာဘဝ န္တိ’ဤစကားကား အရင်းခံဟိတ် အပြားကို ရှေးဥးစွာပြသော စကားတည်း၊ လောဘ စသော စေတသိက် ၆ ပါးကို “ဟိတ်” ဟု ခေါ်၏၊ အမောဟဟိတ် ဟူသည် ပညိန္ဒြေစေတသိက် ပင်တည်း၊ ဤဟိတ်အားဖြင့် စေတသိက်တို့ကိုလည်း ရေတွက်ပြရာ၏။ [ဆောင်] အဟိတ်တေရ, ဧက နှစ်ဆယ်, ဒွိဝယ် ဋ္ဌစတ်, တိဟိတ်မှတ်- ရလတ် သုံးဆဲ့ငါး။ [တေရ=တေရသ၊ အဟိတ်စေတသိက် ၁၃။ ဧကဟိတ်စေတသိက် ၂ဝ။ ဋ္ဌစတ် = အဋ္ဌစတ္တာလီသ၊ ဒွိဟိတ် စေတသိက် ၄၀။ တိဟိတ် စေတသိက် ၃၅။] [အကျယ်ဆောင်] အဟိတ်တေရ,ရေတွက် ပြသော်, မောဟတဆူ, မောဟမူယှဉ်, ထို ့ပြင် အဟိတ် – စိတ်၌ ယှဉ်ပြန်, သမာန် အည, 'ဆဲ့နှစ်ဝတည်း၊ ဧက နှစ်ဆယ်,မော့ပယ်၍, တဆဲ့ ငါးယူ, ---