# Bảng Thuật Ngữ Pāli-Việt — Sāmaṇera Conduct

> 182 terms. Việt trước, Pāli trong ngoặc. VD: *Giới Bất cộng trụ (Pārājika)*

| Pāli | Việt |
|------|------|
| **Pubbenivāsānussatiñāṇa** | Túc Mạng Minh |
| **Dibbacakkhuñāṇa** | Thiên Nhãn Minh |
| **Āsavakkhayañāṇa** | Lậu Tận Minh |
| **Vipassanāñāṇa** | Tuệ quán |
| **Cetopariyañāṇa** | Tha Tâm Thông |
| **Iddhividhañāṇa** | Thần Túc Thông |
| **Dibbasotañāṇa** | Thiên Nhĩ Thông |
| **Abhiññā** | Thắng trí |
| **Arahaṃ** | Ứng Cúng |
| **Sammāsambuddho** | Chánh Đẳng Giác |
| **Vijjācaraṇasampanno** | Minh Hạnh Túc |
| **Sugato** | Thiện Thệ |
| **Lokavidū** | Thế Gian Giải |
| **Anuttaro purisadammasārathi** | Vô Thượng Sĩ Điều Ngự Trượng Phu |
| **Satthā devamanussānaṃ** | Thiên Nhơn Sư |
| **Bhagavā** | Thế Tôn |
| **Saṃsāra** | Luân hồi |
| **Nibbāna** | Niết Bàn |
| **Apaaya** | Ác đạo |
| **Sugati** | Thiện thú |
| **Cakkavattī** | Chuyển Luân Thánh Vương |
| **Asaṅkhyeyya** | A-tăng-kỳ kiếp |
| **Kappa** | Kiếp |
| **Ticīvara** | Tam y / Ba y |
| **Adhiṭṭhāna** | Xác định y / Phát nguyện thọ trì |
| **Vikappanā** | Ký thuyết y / Chỉ định y |
| **Kappiya** | Như pháp / Hợp pháp |
| **Akappiya** | Phi như pháp / Không hợp pháp |
| **Saṃvega** | Kinh sợ |
| **Pasāda** | Tịnh tín |
| **Svākkhāto** | Khéo giảng |
| **Sandiṭṭhiko** | Thiết thực hiện tại |
| **Akāliko** | Không thời gian |
| **Ehipassiko** | Đến để mà thấy |
| **Opanayiko** | Hướng thượng |
| **Paccattaṃ veditabbo viññūhi** | Tự mình chứng nghiệm |
| **Saṅghāyana** | Kết tập |
| **Uposatha** | Lễ Bố-tát / Uposatha |
| **Pavāraṇā** | Lễ Tự tứ / Pavāraṇā |
| **Kaṭhina** | Kaṭhina / Lễ dâng y |
| **Vassāvāsa** | An cư mùa mưa / An cư kiết hạ |
| **Upasampadā** | Cụ túc giới / Thọ đại giới |
| **Pabbajjā** | Xuất gia / Thọ Sa-di giới |
| **Parivāsa** | Biệt trú / Parivāsa |
| **Mānatta** | Mānatta / Hành phục hồi |
| **Abbhāna** | Xuất tội / Abbhāna |
| **Kammaphala** | Quả báo |
| **Ducaita** | Thập ác |
| **Sucaita** | Thập thiện |
| **Pāṇātipāta** | Sát sanh |
| **Adinnādāna** | Trộm cắp |
| **Kāmesu micchācāra** | Tà dâm |
| **Musāvāda** | Nói dối |
| **Pisuṇā vācā** | Nói hai lưỡi |
| **Pharusā vācā** | Nói lời hung ác |
| **Samphappalāpa** | Nói lời phù phiếm |
| **Lobha** | Tham |
| **Dosa** | Sân |
| **Moha** | Si |
| **Māna** | Mạn |
| **Diṭṭhi** | Tà kiến |
| **Vicikicchā** | Hoài nghi |
| **Thīna** | Hôn trầm |
| **Uddhacca** | Trạo cử |
| **Ahirika** | Vô tàm |
| **Anottappa** | Vô quý |
| **Kilesa** | Phiền não |
| **Vāsanā** | Tập khí |
| **Yāvakālika** | Vật thực hạn kỳ đến trưa |
| **Yāmakālika** | Vật thực hạn kỳ một đêm |
| **Sattāhakālika** | Vật thực hạn kỳ bảy ngày |
| **Yāvajīvika** | Vật thực hạn kỳ trọn đời |
| **Magga-phala** | Đạo Quả |
| **Sotāpanna** | Dự Lưu |
| **Sakadāgāmi** | Nhất Lai |
| **Anāgāmi** | Bất Lai |
| **Arahant** | A-la-hán |
| **Devaputta-māra** | Ma thiên tử |
| **Kilesa-māra** | Ma phiền não |
| **Khandha-māra** | Ma ngũ uẩn |
| **Maccu-māra** | Ma tử thần |
| **Abhisaṅkhāra-māra** | Ma hành |
| **Kāmacchanda** | Tham dục |
| **Vyāpāda** | Sân hận |
| **Thīnamiddha** | Hôn trầm thụy miên |
| **Uddhaccakukkucca** | Trạo cử hối quá |
| **Cattāro nissayā** | Tứ y / Bốn chỗ nương |
| **Piṇḍapāta** | Đồ khất thực / Vật thực |
| **Senāsana** | Trú xứ / Chỗ nghỉ |
| **Gilānapaccaya** | Dược phẩm trị bịnh |
| **Upādāna** | Thủ |
| **Taṇhā** | Ái |
| **Avijjā** | Vô minh |
| **Bhava** | Hữu |
| **Jāti** | Sanh |
| **Jarā** | Lão |
| **Maraṇa** | Tử |
| **Puthujjana** | Phàm phu |
| **Kalyāṇamitta** | Thiện tri thức |
| **Ariya** | Bậc Thánh |
| **Sāvaka** | Đệ tử |
| **Paccekabuddha** | Độc Giác Phật |
| **Bodhisatta** | Bồ Tát |
| **Dāna** | Bố thí |
| **Sīla** | Trì giới |
| **Bhāvanā** | Tu thiền |
| **Apacāyana** | Cung kính |
| **Veyyāvacca** | Phục vụ |
| **Pattidāna** | Hồi hướng |
| **Pattānumodanā** | Tùy hỷ |
| **Dhammassavana** | Nghe Pháp |
| **Dhammadesanā** | Thuyết Pháp |
| **Diṭṭhujukamma** | Chánh kiến |
| **Dāna pāramī** | Bố thí độ |
| **Sīla pāramī** | Trì giới độ |
| **Nekkhamma pāramī** | Xuất gia độ |
| **Paññā pāramī** | Trí tuệ độ |
| **Viriya pāramī** | Tinh tấn độ |
| **Khanti pāramī** | Nhẫn nhục độ |
| **Sacca pāramī** | Chân thật độ |
| **Adhiṭṭhāna pāramī** | Nguyện độ |
| **Mettā pāramī** | Từ độ |
| **Upekkhā pāramī** | Xả độ |
| **Pāramī** | Ba-la-mật |
| **Okāsa** | Cầu xin tha thứ |
| **Saṅgha** | Tăng-già / Tăng chúng |
| **Pātimokkha** | Giới bổn / Pātimokkha |
| **Kammavācā** | Tuyên ngôn hành Tăng sự |
| **Nissaya** | Y chỉ / Nương tựa |
| **Upajjhāya** | Thầy tế độ / Hòa thượng |
| **Samaṇa** | Bậc tu hành |
| **Tumhe (you-pl)** | Các ông / Các người |
| **Kappiya** | người hộ tăng |
| **Supaṭipanno** | Diệu hạnh |
| **Ujupaṭipanno** | Trực hạnh |
| **Ñāyapaṭipanno** | Như lý hạnh |
| **Sāmīcipaṭipanno** | Chánh hạnh |
| **Āhuneyyo** | Ứng cúng (Tăng) |
| **Pāhuneyyo** | Đãi cúng |
| **Dakkhiṇeyyo** | Kính cúng |
| **Añjalikaraṇīyo** | Đảnh lễ |
| **Anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa** | Ruộng phước vô thượng |
| **Adhisīla-sikkhā** | Tăng thượng giới học |
| **Adhicitta-sikkhā** | Tăng thượng tâm học |
| **Adhipaññā-sikkhā** | Tăng thượng tuệ học |
| **Ādibrahmacariyaka-sīla** | Giới căn bản phạm hạnh |
| **Ābhisamācārika-sīla** | Giới tăng thượng oai nghi |
| **Brahmacariya** | Phạm hạnh |
| **Samādhi** | Định |
| **Pañcasīla** | Ngũ giới |
| **Aṭṭhaṅgasīla** | Bát quan trai giới |
| **Dasasīla** | Thập giới |
| **Sīmā** | Tăng-già yết-ma giới / Sīmā |
| **Baddhasīmā** | Kết giới / Ranh giới đã kết |
| **Khaṇḍasīmā** | Tiểu giới / Sīmā cục bộ |
| **Mahāsīmā** | Đại giới / Đại giới trường |
| **Gāmasīmā** | Giới thôn làng |
| **Udakukkhepasīmā** | Giới thủy phân / Sīmā tung nước |
| **Sattabbhantarasīmā** | Giới thất ẩn / Sīmā bảy tầm |
| **Nimitta** | Nimitta / Dấu mốc ranh giới |
| **Tiratana** | Tam Bảo |
| **Buddha** | Đức Phật |
| **Dhamma** | Chánh Pháp |
| **Buddhasāsana** | Phật giáo |
| **Saraṇagamana** | Quy y Tam Bảo |
| **Buddhaguṇa** | Ân Đức Phật |
| **Dhammaguṇa** | Ân Đức Pháp |
| **Saṅghaguṇa** | Ân Đức Tăng |
| **Anicca** | Vô thường |
| **Dukkha** | Khổ |
| **Anattā** | Vô ngã |
| **Pārājika** | Bất cộng trụ |
| **Saṅghādisesa** | Tăng tàn |
| **Aniyata** | Bất định |
| **Nissaggiya-pācittiya** | Ưng xả đối trị |
| **Suddha-pācittiya** | Ưng đối trị |
| **Pāṭidesanīya** | Ưng phát lộ |
| **Sekhiya** | Ưng học pháp |
| **Adhikaraṇasamatha** | Diệt tránh pháp |
| **Sikkhāpada** | Học giới / Điều học |
| **Samuṭṭhāna** | Xuất xứ của tội / Nguyên nhân phát sinh |
| **Thullaccaya** | Trọng tội / Thô tội |