## PAGE 138

ဘက်မကျအောင်) သင့်လျော်ညီမျှစွာ ရှုတတ်သော တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ
ရှိသည်၊ ဝါ=လျစ်လျူရှုတတ်သော တတြ မဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ ရှိသည် (ဟုတွာစ=
ဖြစ်၍လည်း) ဝိဟရတိ=နေ၏၊ သတော=(ဈာန်၏အာရုံကို) အောက်မေ့အမှတ်
ရသည်၊ ဝါ=သတိရှိသည်၊ သမ္မဇာနော-ကောင်းစွာ ခွဲခြားသိမြင်သည်၊ ဝါ=
သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ပညာရှိသည်၊ (ဟုတွာစ=လည်း၊ ဝိဟရတိ=နေ၏) သုခဉ္စ=စေတ
သိကသုခ, ကာယိကသုခကိုလည်း၊ ကာယေန=နာမကာယဖြင့်၊ (တတိယဈာန်
စိတ္တုပ္ပါဒ်, ကာယဝိညာဏ်စိတ္တုပ္ပါဒ်ဟူသော နာမကာယဖြင့်) ပဋိသံဝေဒေတိ=
ခံစား၏၊ ယံ=အကြင်တတိယဈာန်ကြောင့်၊ တံ=ထိုတတိယဈာန်နှင့် ပြည့်စုံသော
ဝိတက်ဝိစာရတို့ကိုလည်း ချုပ်ငြိမ်းစေသည်”ဟု ဆိုလို၏။ ဤဒုတိယနည်း၌
ဝိရာဂသဒ္ဒါသည် သမတိက္ကမန (လွန်မြောက်ခြင်း)အနက်ကို ဟော၏။
၁။ သုခဒူ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ ။ ။ သုခံ ဝေဒယာမီတိ ဧဝမာ
ဘောဂေ အသတိပိ နာမကာယေန စေတသိကသုခံ ကာယိကသုခ ဟေတုရူပ
သမုဋ္ဌာပနုနု ကာယိကသုခဉ္စ ဈာနသမင်္ဂီ ပဋိသံဝေဒေတီတိ ဝုစ္စတိ။ သာရတ္ထ
ဋီကာ (ပ၊ နှာ–၁၇၅) အတိုင်း
အဋ္ဌကထာအဖွင့် နှစ်နည်းလုံးကို တပေါင်းတည်း
အနက်ပေးလိုက်သည်။ ထိုအနက်၌ (၁) တတိယဈာန်စိတ္တုပ္ပါဒ်ဟူသော နာမ
ကာယဖြင့် ( ထိုစိတ္တုပ္ပါဒ်၌´ ယှဉ်တွဲပါဝင်သော) စေတသိကသုခကို ခံစား
သည်။ (၂) ကာယဝိညာဏ် စိတ္တုပ္ပါဒ်ဟူသော နာမကာယဖြင့် (ထို၌ယှဉ်သော)
ကာယိကသုခကို ခံစားသည်ဟု အသီးအသီး ခွဲခြား၍ အဓိပ္ပာယ်မှတ်ပါ။ ဤ
ဋီကာ၌ ကာယိက စေတသိက ဟူသော သုခနှစ်မျိုးလုံးကိုပင် ခံစားမည်ဟူသော
အာဘောဂ (ကြံရွယ်နှလုံးသွင်းမှု) မရှိဘဲ ခံစားသည်ဟု ဆိုလို၏။ ထိုငိုကာ
အတိုင်းပင် ကာယိကသုခကို ကာယဝိညာဏ် စိတ္တုပ္ပါဒ်ဟူသော နာမကာယဖြင့်
ခံစားသည်ဟု ဆိုလိုက်သည်။
ပြခဲ့သော (၁) (၂)ခွဲခြားချက်အတိုင်း အဋ္ဌကထာအဖွင့်နှစ်နည်း
ပေါ်လွင်အောင် ပါဠိတော်ကို အနက်ပြန်လိုလျှင် (၁) သုခဉ္စ=စေတသိက
သုခကိုလည်း၊ ကာယေန=တတိယဈာန် စိတ္တုပ္ပါဒ်ဟူသော နာမကာယဖြင့်၊
ပဋိသံဝေဒေတိ-ခံစား၏၊ ထိုသို့ ခံစားရာ၌ တတိယဈာန် စိတ်စေတသိတ်များ
ဖြစ်ဆဲ, ဈာန်ဝင်စားနေတုန်းဆဲဆဲ ဖြစ်သောကြောင့် ခံစားမည်”ဟူသော
အာဘောဂမရှိဘဲ ခံစား၏ (၂) သုခဉ္စ=ကာယိကသုခကိုလည်း၊ ကာယေန=
ကာယဝိညာဏ် စိတ္တုပ္ပါဒ်ဟူသော နာမကာယဖြင့်၊ ပဋိသံဝေဒေတိ=(ဈာန်မှ
ထသောအခါ) ခံစား၏။

## PAGE 139

ပုဂ္ဂိုလ်ကို၊ အရိယာ=ဘုရား အစရှိသော အရိယာသူတော်ကောင်းတို့သည်၊
အာစိက္ခန္တိ =ချီးမွမ်းစကား ပြောကြားတော် မူကြကုန်၏၊ (ကိန္တိ =အဘယ်သို့၊
အာစိက္ခန္တိ=နည်းဟူမူ၊ အယံ=ဤ တတိယ ဈာန်နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည်)
ဥပေက္ခကော=လျစ်လျူရှုတတ်သော တတြ မဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ ရှိပါပေစွ၊ (ချမ်းမြေ့
ဂုဏ်အင်, စုံလင်ကဲမောက်, ထိပ်ဆုံးရောက်ရှိ, တတိယဈာန, သုခ၌ပင်
မခင်မင်မှု, လျစ်လျူရှုနိုင်ပါပေစွ၊) သတိမာ= သတိ ရှိပါပေစွ၊ (ပီတိထပ်ကာ,
မဖြစ်လာအောင်, သေချာမြို့ကြပ်, စွဲကပ်သော သတိရှိပါပေစွ) သုခဝိဟာရီ=
ချမ်းမြေ့ကြည်သာ နေလေ့ရှိပါပေစွ၊ ဣတိ-ဤသို့၊ (အာစိက္ခန္တိ=ချီးမွမ်းစကား
ပြောကြားကြကုန်၏) တတိယံ=ဂဏန်းစဉ်အားဖြင့် သုံးခုမြောက်သော၊ တံ
ဈာနံ-ထိုဈာန်သို့၊ ဝါ=ကို၊ ယံပုဒ် ရှိခဲ့သောကြောင့် တံပုဒ်ကို ထည့်သည်]
ဥပသမ္ပဇ္ဇ=၍၊ ဝါ-၍၊ ဝိဟရတိ=၏၊ ဗာတိယဈာန်ခန်း ပြီး၏]
ပုဗ္ဗေဝ=(ဈာန်လေးပါးတို့၏) ရှေးဦးမဆွ ဥပစာရခဏ၌ သာလျှင်၊
သုခဿ=ကာယိကသုခကို၊ ပဟာနာ စ = ပယ်ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊
ဒုက္ခဿ=ကာယိကဒုက္ခကို၊ ပဟာနာ စ = ပယ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊
သောမနဿဒေါမနဿာနံ= သောမနဿဝေဒနာ, ဒေါမနဿ ဝေဒနာတို့၏၊
အတ္ထင်္ဂမာ=ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ အဒုက္ခမသုခံ-
ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော၊ န ဒုက္ခံ အဒုက္ခ (ဒုက္ခမဟုတ်သော
စတုတ္ထဈာန်)ဟု ဋီကာတို့၌ ဝိဂြိုဟ်ပြု၏၊ န သုခံ အသုခံ၊ (သုခမဟုတ်သော
ဤ(၂)အနက်၌ ဆိုလိုရင်းကား-တတိယဈာန် စိတ်စေတသိတ်များ
ဖြစ်သောအခါ ၎င်းတို့နှင့် ယှဉ်တွဲကာ စေတသိကသုခ (သုခဈာန်အင်္ဂါ)လည်း
ပါဝင်၏။ ထိုစေတသိကသုခကြောင့် ဖြစ်သော အလွန်ကောင်းသော စိတ္တဇ
ရုပ်တို့သည် တကိုယ်လုံး၌ အနှံ့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုစိတ္တဇရုပ်တို့နှင့် ကျန်သော
တိဇရုပ်တို့ (ကမ္မဇ, ဥတု, အာဟာရဇရုပ်တို့) အချင်းချင်းတွေ့ထိ တိုက်
ခိုက်မှု အရှိန်အဟုန်ကြောင့် ဈာန်မှ ထသောအခါ ကာယဝိညာဏဝီထိ
ဖြစ်သည်အထိပင် အရသာရှိလှ၏။ နေထိုင်ကောင်း၏။ ထိုဝီထိ၌ ပါသော
ကာယိကသုခကို ကာယဝိညာဏ်စိတ္တုပ္ပါဒ်ဟူသော နာမကာယဖြင့် ခံစား၏ ။
(ခံစားမည်ဟူသော အာဘောဂဖြင့်လည်း ခံစား၏)ဟူလို။ ဣဒါနိ သဟာပိ
အာဘောဂေန သုခပဋိသံဝေဒနံ ဒတုံ “ယံ ဝါ တ” န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဋီကာ၊ ပ-၁၈၈။

## PAGE 140

စတုတ္ထဈာန်)။ အဒုက္ခ စ တံ အသုခံ စာတိ အဒုက္ခမသုခံ။ “အဒုက္ခ+အသုခံဟု
တပုဒ်စီခွဲ၍ အနက်ပေးလျှင်လည်း ဖြစ်နိုင်၏] ဝါ=ဒုက္ခလည်း မရှိ သုခလည်း
မရှိသော၊ ဥပေက္ခာ ဝေဒနာရှိ၏ဟူလို] ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိ =ဥပေက္ခာသည်
ဖြစ်စေအပ်သော သတိ၏ ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်ခြင်းရှိသော၊ စတုတ္ထ=
ဂဏန်းစဉ်အားဖြင့် လေးခုမြောက်သော ။ပ။ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်းတို့၊ ဣဒံ=ဤ
('ဈာန်လေးပါးကို ဖြစ်ပွားစေခြင်းဟူသော) စွမ်းအားကို ပ။
၁၄။ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ တထာဂတဿ မြတ်စွာဘုရား၏၊ ဓမ္မ
ဒေသနာ=ဟောကြားအပ်သော တရားတော်တို့သည်၊ ဣမာ ဒွေ-ဤနှစ်ပါး
တို့တည်း ။ပ။ သံခိတ္တေန=အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်၊ (ဓမ္မဒေသနာစ= ဟောကြား
အပ်သော တရားတော် လည်းကောင်း) ဝိတ္ထာရေန=အကျယ်အားဖြင့်၊ (ဓမ္မ
ဒေသနာစ=လည်းကောင်းတည်း)
၁၅။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ယသ္မိံ အဓိကရဏေ=အကြင်အဓိကရုဏ်း၌၊
(ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း, အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း, အာပတ္တာဓိကရုဏ်း, ကိန္နာဓိကရုဏ်း
ဟူသော အဓိကရုဏ်း လေးမျိုးတို့တွင် အကြင်အဓိကရုဏ်း၌) အာပန္နော=
အာပတ်သင့်ရောက်သော၊ ဘိက္ခုစ=ရဟန်းသည်လည်းကောင်း၊ စောဒကော
=အာပတ်ဖြင့် စွပ်စွဲစောဒနာသော၊ ဘိက္ခုစ=လည်းကောင်း၊ သာဓုကံ=ကောင်းစွာ၊
အတ္တနာဝ=ကိုယ်တိုင်သာလျှင်၊ အတ္တာနံ=မိမိကိုယ်ကို၊ ဝါ=မိမိ၏အပြစ်ကို၊
န ပစ္စဝေက္ခတိ=မစဉ်းစားအံ့၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ [တပ္မေတံ=တသ္မိံ+ဧတံ-ဟု
ပုဒ်ဖြတ်] တသ္မိံ အဓိကရဏေ=ထိုအဓိကရုဏ်း၌၊ “ဒီဃတ္တာယ=ကာလကြာရှည်
တည်ရှိနေသည် အဖြစ်ငှာလည်းကောင်း၊ ခရတ္တာယ=ကြမ်းတမ်းသော ဆဲရေး
စကား ဖြစ်ပွားနေသည် အဖြစ်ငှာလည်းကောင်း၊ ဝါဠတ္တာယ=ရိုက်နှက်
ပုတ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ခက်ထန်သည် အဖြစ်ငှာလည်းကောင်း၊ သံဝတ္တိဿတိ=ဖြစ်
လတ္တံ့။ ဘိက္ခုစ=ရဟန်းတို့သည်လည်း၊ ဖာသုံ=ချမ်းသာစွာ၊ န ဝိဟရိဿန္တိ =
မနေကြရကုန်လတ္တံ့၊” ဣတိ ဧတံ’ဤသို့သော အကျိုးတရားသည်၊ တသွေတံ-
မှ ဧတံပုဒ်တည်း] ပါဋိကခံ=အလိုရှိထိုက်သည်၊ ဝါ=မလွဲမသွေ ဖြစ်လတ္တံ့သည်၊
(ဟောတိ=ဖြစ်၏) ဘိက္ခဝေ=တို့၊ စခေါ=ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ၊ ယသ္မိံ အဓိကရဏေ-၌
ပ။ ပစ္စဝေက္ခတိ=စဉ်းစား၏ ပ။ နု သံဝတ္တိဿတိ=မဖြစ်လတ္တံ့ ။ပ။ ဝိဟ
ရိဿန္တိ =နေကြရကုန်လတ္တံ့၊ ဣတိ ဧတံ-ဤသို့သော အကျိုးတရားသည်၊
ပါဋိကင်္ခ (ဟောတိ)။