## PAGE 180

ခြင်းငှာ ပြုကျင့်အားထုတ်ကုန်သည်၊ သာထလိကာ=သိက္ခာသုံးဖြာ သာသနာကို
မခိုင်မမြဲ လျော့ရဲစွာ ဆွဲကိုင် ဖြည့်ကျင့်ကုန်သည်၊ သြက္ကမနေ=အောက်
အပါယ်ဘုံသို့ လျောကျကြောင်း နိဝရဏငါးပါး၌၊ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ= ရှေ့သွားပြုငြား
ပဓာနထားကုန်သည်၊ ပဝိဝေကေ=(ကာယ, စိတ္တ, ဥပဓိ ဝိဝေကဟူသော)
ဝိဝေက တရားသုံးပါး၌၊ ဝါ-ဥပဓိလေးမျိုးတို့၏ ကင်းကွာဆိတ်သုဉ်းသောနိဗ္ဗာန်
၌၊ နိက္ခိတ္တဓုရာ=လျှော့ချပစ်ပယ်အပ်သော ဝီရိယ ရှိကုန်သည်၊ နိက္ခိတ္တဓုရာတိ
နိဗ္ဗိရိယာ။ စတုက္ကအင်္ဂုတ္တိုရ်ဋ္ဌ၊ နှာ-၃၄၂] ဟောန္တိ =ဖြစ်ကုန်၏။
အပ္ပတ္တဿ=မရောက်အပ်ဖူးသေးသော (ဈာန် ဝိပဿနာ မဂ် ဖိုလ်)
တရားထူးသို့၊ ပတ္တိယာ=ရောက်ခြင်းငှာ၊ အနဓိဂတဿ=မရအပ်ဖူးသေးသော
(ဈာန် ဝိပဿနာ မဂ်ဖိုလ်)တရားထူးကို၊ အဓိဂမာယ=ရခြင်းငှာ။ အသစ္ဆိကတဿ
=မျက်မှောက် မပြုအပ်ဖူးသေးသော (ဈာန် ဝိပဿနာ မဂ် ဖိုလ်) တရားထူးကို၊
သစ္ဆိကိရိယာယ=မျက်မှောက်ပြုခြင်းငှာ၊ ဝိရိယံ=(ကာယိက စေတသိက)ဝီရိယကို၊
“ဗဟုလာယဗာဟုလ္လာယ (ဗဟုလဘာဝါယ) ပဋိပန္နာ ဗာဟုလိကာ"ဟူ၍
ပဋိပန္နတဒ္ဓိတ် ဝိဂြိုဟ်ပြုလျှင် အဋ္ဌကထာအဖွင့်နှင့် တထပ်တည်း တူညီသည်ဟု
ယူဆပါ၏။
သာထလိကာပုဒ် အဖွင့်ဝါကျများ၌ (၁) သာသနံ သိထိလံ ဂဏှန္တိတိ
သာထလိကာ (အဋ္ဌကထာဖွင့်)။ သိက္ခာယ အာဒရဂါ ရဝါ ဘာဝတော သိထိလံ
အဒင္ငံ ဂဏှန္တိတိ သာထလိကာတိ ဝုတ္တံ၊ သိထိလန္တိစ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော။
(၂) သိထိလသန္ဓေန ဝါ သမာနတ္ထဿ သထလသဒ္ဒဿ ဝသေန သာထလိကာတိ
ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗော (ဋီကာဖွင့်)။ ဤသို့ ရှေးဦးစွာ (၁) (၂) ဝါကျနှစ်မျိုး
ခွဲရာ၏။ ထိုနှစ်မျိုးတွင်’
(၂)၌ သိထိလသန္ဓေန ဝါ”ဟု ဝါသဒ္ဒါဖြင့် ပြထားသောကြောင့်
သာထလိကာပုဒ် ရုပ်ပြီးပုံနှစ်မျိုးဟု သိသာ၏။ ထို့ကြောင့် (၁) အဖွင့်ဝါကျအလို
သိထိလပုဒ် ဏိကပစ္စည်း၊ သိ၌ ဣကို အပြု၊ ထိုအကိုလည်း အာဝုဒ္ဓိပြု၊ ထိ၌
ဣကို အပြုခြင်းဖြင့် သာထလိကာဟု ရုပ်ပြီးစေသင့်၏။ (၂) အဖွင့်ဝါကျ ၊
အလို သိထိလသဒ္ဓါနှင့် အနက်တူဖြစ်သော သထလသဒ္ဒါဟု ဋီကာ ဆိုထား
သောကြောင့် သထလပုဒ် ဏိကပစ္စည်း၊ သ၌ အကို အာဝုဒ္ဓိပြု၍ သာထလိကာဟု
ရုပ်ပြီးစေရမည်မှာ သိသာထင်ရှားပါ၏။ သိထိလ=သထလ-လျော့ရဲစွာ+
ကိက=ဆွဲကိုင်သောသူ။

## PAGE 181

* အာရဘန္တိ=အားမထုတ်ကုန်၊ တေသံ-ထိုထေရ်ဖြစ်သော ဆရာရဟန်းတို့၏၊
ပစ္ဆိမာ=နောက်၌ ဖြစ်သော၊ ဇနတာ=တပည့်အပေါင်းသည်၊ ဒိဋ္ဌာနုဂတိ=မိမိတို့
တွေ့မြင်ထားအပ်သော ဆရာ့အကျင့် အပြုအမူကို အတုလိုက်ခြင်းသို့၊ အာပဇ္ဇတိ
=ရောက်၏၊ သာပိ(ဇနတာ)=ထိုနောင်လာနောက်သား တပည့်အပေါင်းသည်
လည်း၊ ဗာဟုလိကာ=ပစ္စည်း ပရိက္ခရာကို များပြားစွာ ခံယူသည်။ ဧကဝုစ်အနက်
ပြောင်းဆို] ။ နိက္ခိတ္တရာ=ရှိသည်၊ ဟောတိ-၏ ။ပ။ န အာရဘတိ-
အားမထုတ် ။ပ။ န ဗာဟုလိကာ=ပစ္စည်း ပရိက္ခရာကို များပြားစွာ ခံယူသူ
မဟုတ်ကုန်သည်၊ နသာထလိကာ=သိက္ခာသုံးဖြာ သာသနာကို မခိုင်မမြဲ
လျော့ရဲစွာ ဆွဲကိုင်ဖြည့်ကျင့်သူ မဟုတ်ကုန်သည် ။ပ။ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ=ထားကုန်သည်
ပ။ အာရဘန္တိ=အားထုတ်ကုန်၏။ပ။ သာမိ(နတာ)=လည်း၊ န ဗာဟုလိကာ=
မဟုတ်သည် ။ပ။ နိက္ခိတ္တဓုရာ=ရှိသည် ။ပ။ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ=ထားသည်၊ ဟောတိ-၏။ပ။
၄၆။ အနရိယာ=အရိယာမဟုတ် ပုထုဇဉ်ဖြစ်သော၊ ပရိသာစ=
လည်းကောင်း၊ အရိယာ=အရိယသာဝကဖြစ်သော၊ ပရိသာစ=လည်းကောင်း
တည်း။ပ။ ဘိက္ခု=တို့သည်၊ ဣဒံ=ဤတဏှာမှတပါးသော တေဘူမက ခန္ဓာ
ငါးပါးသည်သာ၊ ဒုက္ခ-ဒုက္ခသစ္စာမည်၏၊ ဣတိ-ဤသို့၊ (ဒုက္ခသစ္စံ ဒုက္ခ
သစ္စာအားလုံးကို) ယထာဘူတံ=ဟုတ်မှန်စွာ၊ နပ္ပဇာနန္တိ=ထိုးထွင်း၍မသိကုန်၊
အယံ-ဤတဏှာသည်သာ၊ ဒုက္ခသမုဒယော=ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း သမုဒယသစ္စာ
မည်၏၊ ဣတိ=သို့၊ (တဏှ=ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတတ်သော တဏှာကို) ယထာဘူတံ
စွာ၊ နပ္ပဇာနန္တိ=ကုန်၊ အဟံ=ဤနိဗ္ဗာန်သည်သာ၊ ဒုက္ခနိရောဓော=ဒုက္ခ၏
ချုပ်ကြောင်း နိရောဓသစ္စာမည်၏၊ ဝါ=ဒုက္ခ၏ ချုပ်ရာ နိရောဓသစ္စာမည်၏၊
ဣတိ=သို့၊ (နိဗ္ဗာနံ=ဒုက္ခနှင့် သမုဒယတို့ မဖြစ်ကြောင်း နိဗ္ဗာန်ကို)။ပ။ အယံ
=ဤမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည်သာ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ=ဒုက္ခ၏ချုပ်ကြောင်း နိဗ္ဗာန်သို့
သွားရောက်ကြောင်းဖြစ်သော၊ ' ပဋိပဒါ=အကျင့်ဖြစ်သော မဂ္ဂသစ္စာမည်၏။
ဣတိ=သို့ (အရိယမဂ္ဂ=နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အရိယမဂ်ကို) ယထာဘူတံ=စွာ၊
နပ္ပဇာနန္တိ-ကုန်၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ အယံ=ဤပရိသတ်ကို၊ (ဤသစ္စာလေးပါးကို
ထိုးထွင်းမသိသော ပရိသတ်ကို)။ပ။ ယထာဘူတံ=စွာ၊ ပဇာနန္တိ-ထိုးထွင်း၍
သိကုန်၏။ (သဘောလက္ခဏာကို မတွေမဝေ ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းဖြင့် သိ
ကုန်၏) [ ပဇာနန္တိပုဒ်တို့ကို ဤသို့ချည်းဆို
၄၇။ ပရိသာကသဋ္ဌောစ=(အဆီအနှစ်မပါ) အမှိုက်သရိုက်သာ ဖြစ်သော
ပရိသတ်လည်းကောင်း။ ကသရ-အမှိုက်သရိုက်] ပရိသာမဏ္ဍာစ= (အဆီအနှစ်

## PAGE 182

ပြည့်တင်း) ကြည်လင်သန့်ရှင်းသော ပရိသတ်လည်းကောင်းတည်း ။ပ။ဆန္ဒာ
=ချစ်ခင်ခြင်းကြောင့်၊ အဂတိ=မလိုက်ပါထိုက်သော အရာသို့၊ ဝါ=မပြုလုပ်
ထိုက်သောအရာကို၊ ဂစ္ဆန္တိ=လိုက်ပါကုန်၏။ ဝါ=ပြုလုပ်ကုန်၏၊ [ ဆန္ဒာ+
အဂတိ ။ ဤသုတ်နှင့် စတုက္ကနိပါတ်စာပိုဒ် ၁၇-သုတ် ဋ္ဌ, ငိုတို့အဖွင့်နှင့်အညီ
ဆန္ဒာ၌ ပဉ္စမီဝိဘတ်သည် ဟိတ်အနက်ကိုလည်းကောင်း, အဂတိံ၌ တိပစ္စည်း
သည် ကံအနက်ကိုလည်းကောင်း ဟော၏။ ထို့ကြောင့် ဤနေရာမျိုး၌ ဆန္ဒာ
ဂတိပုဒ်သည် သမာသ်မဟုတ်၊ ဝါကျသာတည်း၊ ဆန္ဒာကို ဂစ္ဆန္တိ၌ စပ်ပါ]
ဒေါသာ=စိတ်ဆိုးမုန်းတီးခြင်းကြောင့်၊ အဂတိ=သို့၊ ဝါ=ကို၊ ဂစ္ဆန္တိ=၏၊ မောဟာ
=မသိနားမလည်ခြင်းကြောင့်။ပ။ ဘယာ=ကြောက်ခြင်းကြောင့် ။ပ။ အယံ =
ဤပရိသတ်ကို၊ (ဤအဂတိလိုက်စားသော ရဟန်းပရိသတ်ကို) ပရိသာကသရော
=ဟူ၍၊ ဝုစ္စတိ ။ပ။ နဂစ္ဆန္တိ=မလိုက်ပါကုန်၊ ဝါ=မပြုလုပ်ကုန် ။ပ။ အယံ=
ဤ (အဂတိမလိုက်စားသော) ပရိသတ်ကို၊ ပရိသာမဏ္ဍော-၍၊ ဝုစ္စတိ=၏၊
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဒွိန္န=ကုန်သေား ဣမာသံ ပရိသာနံ=တို့တွင်၊ ယဒိဒံ (ယော
အယံ) ပရိသာမဏ္ဍော-အကြင် (အဆီအနှစ်ပြည့်တင်း) ကြည်လင်သန့်ရှင်းသော
ပရိသတ်သည်၊ (အတ္ထိ) ဧတံ (ဧသော ပရိသာမတော)-သည်၊ အင်္ဂ (အဂ္ဂေါ)
=တည်း၊ ဣတိ (အဝေါစ)
၄၈။ သြက္ကာစိတဝိနီတာ=ခက်ခဲသဖြင့် ဆုံးမဟောပြောအပ်သော
နော ပရိပုစ္ဆာဝိနီတာ=မမေးမြန်းမူ၍ ဆုံးမဟောပြောအပ်သော၊ ပရိသာ=ပရိသတ်
၁။ သြက္ကာစိတဝိနီတာ။ ။ သမ္မောဟဝိနောဒနီ၊ အဋ္ဌကထာ (၄၆၄)
စသည်၌ “ဥ+ကစဓာတ်”ဖြင့် ဥက္ခိပိတွာ ကာစနာ ဥက္ကာစနာ=မြှောက်ပင့်
ပြောဆိုခြင်းဟု ဖွင့်၏။ ဤ၌ကား သြက္ကာစိတပုဒ်ကို “အ+ကစ= ဒိတ္တိယံ+
စုရာဒိဏေ+တ”ဟု ဓာတ်ပစ္စည်းခွဲ၊ အဝဥပသာရ ဓာတ္ဝတ္ထဗာဓက၊ ၎င်းကို
သြပြု၊ တိကနိပါတ်စာပိုဒ်-၁၃၅--သုတ်၌မူ“ဥက္ကာစိတ”ဟု ရှိ၏။ အဝကို
ဩ၏ဝိပရိတ် ဥပြုပါ။ သြက္ကာစိတာ=ဉာဏ်မပွင့်လင်းစေအပ်ဘဲ၊ ဝိနီတာ=
ဆုံးမအပ်သော ပရိသတ် (ဉာဏ်ပွင့်လင်းအောင် ဟောပြောဆုံးမခြင်းငှာ မလွယ်
ကူသော ပရိသတ်)ဟု သဒ္ဒတ္ထ ကြံရာ၏။ သို့သော် ထိုသဒ္ဒတ္ထမှာ အဓိပ္ပာယ်
ကောက်ကွေ့၍ အကျိုးမများလှသဖြင့် ဋ္ဌ, ဋီကာတို့၌ သြက္ကာစိတဝိနီတာတိ
ဒုဗ္ဗိနီတာ” “ ဟုလည်းကောင်း, ဒုက္ခေန ဝိနီတပရိသာ, ဟုလည်းကောင်း
အဓိပ္ပာယ်သက်သက်သာ ဖွင့်ပြသည် ဖြစ်ရာ၏။ သို့မဟုတ် သြက္ကာစိတပုဒ်သည်