## PAGE 183

ပလ္လာသက]
GU
လည်းကောင်း၊ ပဋိပုစ္ဆာဝိနီတာ=မေးမြန်း၍ ဆုံးမဟောပြောအပ်သော၊ နော
သြက္ကာစိတဝိနီတာ=ခက်ခဲသဖြင့် ဆုံးမဟောပြောအပ်သည် မဟုတ်သော၊
ပရိသာ=လည်းကောင်းတည်း၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ သြက္ကာစိတဝိနီတာ=သော၊
နော ပဋိပုစ္ဆာဝိနီတာ=သော၊ ပရိသာ=ပရိသတ်ဟူသည်၊ ကတမာစ=အဘယ်နည်း
။ပ။ ဘိက္ခု=တို့သည်၊ [န သုသန္တိ စသည်၌စပ်] တထာဂတဘာသိတာ=
မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်သော၊ ဂမ္ဘီရာ=(သလ္လသုတ်ကဲ့သို့)
ပါဠိအားဖြင့် ခက်ခဲ နက်နဲကုန်သော၊ ဂမ္ဘီရတ္ထာ=(မဟာဝေဒလ္လသုတ်ကဲ့သို့)
ခက်ခဲနက်နဲသော အနက်အဓိပ္ပာယ် ရှိကုန်သော၊ လောကုတ္တရာ=လောကကို
လွန်မြောက်သော မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်တရား ပါရှိကုန်သော၊ ဝါ=လောကုတ္တရာ
တရားကိုးပါးကို ဖော်ပြကုန်သော၊ သုညတာပဋိသံယုတ္တာ -သတ္တဝါကောင်,
အတ္တကောင်မှ ဆိတ်သုဉ်းသော ခန္ဓာအာယတနစသော တရားသဘောသက်သက်
နှင့်သာ စပ်ဆိုင်ကုန်သော၊ ယေ တေ သုတ္တန္တာ=အကြင် သုတ္တန်တရားတော်
တို့သည်၊ (သန္တိ=ရှိကုန်၏) တေသု=ထိုဘုရားဟော သုတ္တန်တရားတော်တို့ကို၊
ဘညမာနေသု=ဟောကြားအပ်ကုန်လသော်၊ န သုသူသန္တိ=မနာယူလိုကြကုန်၊
သောတံ=နားကို၊ နှ သြဒဟန္တိ=စိုက်၍မထောင်ကြကုန်၊ အညာ(အညာယ)=
သိခြင်းငှာ၊ စိတ္တံ=စိတ်ကို၊ န ဥပဋ္ဌပေန္တိ-(တရား အာရုံ၌) စွဲကပ်မတည်နေ
စေကြကုန်၊ စ=ဤမျှမကသေး၊ တေ ဓမ္မေ=ထိုဘုရားဟောတရားတော်တို့ကို၊
ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗ (ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗေ)=သင်ယူထိုက်ကုန်၏ဟူ၍၊ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗ
(ပရိယာပုဏိတဗ္ဗေ) =ရွတ်အံမှတ်သား နှုတ်တက် ဆောင်ထားထိုက်ကုန်၏ဟူ၍
န မညန္တိ=မမှတ်ထင်ကြကုန်၊ တေ ဓမ္မေနှင့် အရတူသောကြောင့် ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗေ
စသည်ဖြင့် ပုလ္လိင်ဗဟုဝုစ်ဖြင့် ဆိုသင့်လျက် လိင်္ဂဝစနဝိပလ္လာသ နည်းအားဖြင့်
နပုလ္လိင်ဧကဝုစ်သို့ ပြောင်း၍ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗ စသည်ဖြင့် ဆိုသည်
ဒုသဒ္ဒါ, ဒုက္ခသဒ္ဒါတို့နှင့် အနက်တူ အနိပ္ပပါဋိပဒိကပုဒ်သော်လည်း ဖြစ်ရာ၏။
သို့ဖြစ်လျှင် သြက္ကာစိတေန ဒုက္ခေန ဝိနီတာ ဟုဝစနတ္ထပြုပါ။
၁။ လောကုတ္တရာ ။ ။ လောကံ ဥတ္တရတိတိ လောကုတ္တရော=လောကကို
ကျော်လွှားလွန်မြောက်သော မဂ်ဖိုလ်နိုဗ္ဗာန်တရား။ လောကုတ္တရော ဧတေသံ
အတ္တတိ လောကုတ္တရာ=ထိုမဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်တရားဟူသော အနက်အဓိပ္ပာယ်
ပါရှိသော သုတ္တန်တရားများ။

## PAGE 184

"
ပန=ထိုရဟန်းတို့ နာယူသင်ကြားလိုသော သုတ္တန်များကား၊ ကဝိတာ
ဧကဗျာပညာရှိ၏ အမှုလုပ်ငန်း လက်စွမ်းဖြစ်ကုန်သော၊ ဝါ=ကဗျာပညာရှိတို့
ဖွဲ့ကုံးစီရင်အပ်ကုန်သော။ [ကဝိနော ကမ္မံ ကဝိတာ။ ကမ္မအနက်၌ တာ
ပစ္စည်းသက်] ကာဝေယျာ ကဗျာပညာရှိတို့ ဖွဲ့ဆိုအပ်ကုန်သော၊ [ ကဝိ+ဏေယျ။
ကဝီဟိ ဝုတ္တာ ကာဝေယျာ] စိတ္တက္ခရာ=ဆန်းကြယ်သော အက္ခရာရှိကုန်သော၊
စိတ္တဗျာနာ’ဆန်းကြယ်သော ဗျည်းရှိကုန်သော၊ ဗာဟိရကာ=သာသနာတော်မှ
အပြင်အပ၌ ဖြစ်ကုန်သော၊ သာဝကဘာသိတာ’(မြတ်စွာဘုရားမှ တခြားသော)
ထိုထိုဆရာသမားတို့၏ တပည့်များ ဟောကြားအပ်ကုန်သော၊ ယေ ဆော
သုတ္တန္တာ=အကြင်သုတ္တန်တို့သည်၊ (သန္တိ-ရှိကုန်၏)တေသု=ထိုသုတ္တန်တို့ကို၊
ဘညမာနေသု=သော်၊ သုသူသန္တိ= နာယူလိုကြကုန်၏ ။ပ။ ဥပဋ္ဌပေန္တိ=
(တရားအာရုံ၌) စွဲကပ်တည်နေစေကြကုန်၏၊ တေ ဓမ္မံ=(သာဝကဘာသိတ
ဖြစ်သော) ထိုသုတ္တန် တရားတို့ကို ပ။ မညန္တိ-မှတ်ထင်ကုန်၏၊ စ=ထိုသို့
မှတ်ထင်ကြကုန်သော်လည်း၊တေ=ထိုရဟန်းတို့သည်၊ တံ ဓမ္မံ=(သာဝကဘာသိတ
ဖြစ်သော) ထိုသုတ္တန် တရားကို၊ ပရိယာပုဏိတွာ=ရွတ်အံမှတ်သားကြပြီး၍၊
အညမညံအချင်းချင်း၊ (ဟောပြောသူ နာယူသူအချင်းချင်း) နစေဝ ပဋိပုစ္ဆန္တိ =
မေးလည်းမမေးကြကုန်။
၁။ န စေဝ ပဋိပုစ္ဆိ ။ ။ ပဋိပုစ္ဆန္တိ၏ ကံပုဒ်ကို (အဋ္ဌကထာမှယူ၍)
ထည့်ပေးလိုလျှင်’“အညမညံ=ချင်း၊ တဿ ဓမ္မဿ ထိုသုတ္တန်တရား၏
[တံ ဓမ္မံကိုပင် ဝိဘတ်ပြင်၍ တဖန်ထပ် အနက်ဆိုသည်] အတ္ထံ ဝါ=အနက်
အဓိပ္ပာယ်ကိုလည်းကောင်း၊ အနုသ'ဝါ စပ်လျဉ်းလာပုံကိုလည်းကောင်း၊ မည်
သည့်အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဤတရားကို ဟောပါသနည်း၊ တဦးဦးက
မေးမြန်း၍လော၊ သို့မဟုတ် တရားနာသူ တဦးဦး၏ အတွင်းခံစိတ်သဘော
အဇ္ဈာသယကြောင့်လော စသည်ဖြင့် တရားဒေသနာ စပ်လျဉ်းလာပုံတည်း]
ဝါ=ရှေ့နောက် အဓိပ္ပာယ်နှစ်ရပ် အဆက်အစပ်ကိုလည်းကောင်း၊ ပုဗ္ဗာပရိဝါ
=ရှေ့နောက် စကားနှစ်ရပ် နှီးနှောတိုက်ဆိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ နဝ
ပဋိပုစ္ဆန္တိ=ကုန်”ဟု အနက်ဆိုပါ။ ပုရိမဿ အတ္ထဿ ပစ္ဆိမေန အတ္ထန
အနုသန္ဓာနံ အနုသန္တိ ။ပ။ တံတံဒေသနာနံ ပန ပုဗ္ဗာပရသံသန္နံ ပုဗ္ဗာပရိ။
,မူလပဏ္ဏာသဋီကာ၊ဒု-ခံ၈၈။

## PAGE 185

ဣဒံ =ဤသဒ္ဒါကို။ ကထံ=အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအားဖြင့်၊ ဝါ=
အဘယ်သို့သော အနက်ဖြင့်၊ (ရောပေတဗွီ စိတ်နှလုံးသို့ ရောက်စေရပါမည်နည်း၊
ဝါ=စိတ်၌မှတ်သားထားရပါမည်နည်း) ဣမဿ ဤဟောပြောအပ်သော တရား
၏၊' ဝါ-ဤဟောပြောအပ်သော သဒ္ဒါ၏၊ အတ္တော=အနက်အဓိပ္ပာယ်ကား၊
ဝါ=အနက်အဓိပ္ပာယ်, အနုသန္ဓေ, ပုဗ္ဗာပရကား။ ကော=အဘယ်ပါနည်း၊
ဣတိ=ဤသို့ မေးမြန်းခြင်းငှာ၊ န စ ပဋိဝိစရန္တိ =(နားလည်သူရှိရာ) အရပ်
တပါးသို့လည်း မသွားကြကုန်၊ တေ=ထိုရဟန်းတို့သည်၊ အဝိဝဋဝ=အကျယ်
တဝင့် မဖွင့်အပ်သေးသော တရားကိုလည်း၊ ဝါ=ကွယ်ဝှက်သော အနက်
အဓိပ္ပာယ်ကိုလည်း၊ န ဝိဝရန္တိ=အကျယ်တဝင့် မဖွင့်ပြကုန်၊ အနုတ္တာနိကတဉ္စ
=(ပုဒ်အက္ခရာအနေအားဖြင့်) ပေါ်လွင်အောင် မပြုအပ်သေးသော တရားကို
လည်း၊ နု ဥတ္တာနီကရောန္တိ =ပေါ်လွင်အောင်မပြုကုန်။ အနေကဝိဟိတေသု=
များသောအပြားရှိကုန်သော၊ ကင်္ခါဋ္ဌာနိယေသု=ယုံမှားတွေဝေခြင်း၏ တည်ရာ
"
"
၁။ ဣဒံ ကထံ ။ ။ “ဣဒံ ကထန္တိ ဣဒံ ဗုဒ္ဓနံ ကထံ ရောပေတဗ္ဗ”
ဟူသော အဋ္ဌကထာကို “ကေန ပကာရေန နိက္ခိ တဗ္ဗ”ဟု ဋီကာဖွင့်၏။
စာပိုဒ် ၁၂၂သုတ်၌ နိက္ခိပတီတိ နိုဒဟတိဟူသော အဋ္ဌကထာနှင့် တိုက်ဆိုင်၍
“ရောပေတဗ္ဗ”၌ ရောပနဟူသည် နိဒ္ဓိပန, နိဒဟန'(မည်သည့်အနက်ကို
ဟောသောသဒ္ဒါဖြစ်သည်ဟု စိတ်နှလုံး၌ သိမ်းဆည်းမှတ်သားထားခြင်း)ကို
ဆိုလိုသည်ဟု စဉ်းစားမိ၏။ ဧကာဒသကနိပါတ် အင်္ဂတ္တိုရ်ဋီကာ စာပိုဒ်(၁၇)
ဂေါပါလကသုတ်အဖွင့် (နှာ ၃၆၇)၌ကား- –(ဣဒံ ဘန္တေ) ဗျဉ္ဇနံ ကထံ
ရောပေတဗ္ဗန္တိ ဘန္တေ ဣဒံ ဗျဉ္ဇနံ အယံ သဒ္ဓေါ ကထံ ဣမသ္မိံ' အတွေ့
ရောပေတဗ္ဗော၊ ကေန ပကာရေနု ဣမဿ အတ္ထဿ ဝါစကော ဇာတော
ဟူ၍ ပေါ်လွင်စွာ ဖွင့်ထား၏။ ထိုအဖွင့်အလို “ဣဒံ=ဤသဒ္ဓါကို၊ ကထံ=
အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအားဖြင့်၊ ရောပေတဗ္ဗ-ဤအနက်၌ တက်ရောက်စေ
ရပါသနည်း၊ ဝါ=ဤ အနက်ကို ဟောစေရပါသနည်း”ဟု သော်လည်းကောင်း
(သို့မဟုတ် ရောပေတဗ္ဗ’ဟူသော ပါဌသေသမထည့်ဘဲ) –ဣဒံ=ဤသဒ္ဓါသည်၊
ကထံ=အဘယ် သို့ပါနည်း၊ ဝါ=အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအားဖြင့် ဤအနက်ကို
ဟောရပါ သနည်း”ဟု သော်လည်းကောင်း အနက်ပြန်ဆိုရာ၏။
"
၂။ ကင်္ခါဌာနိယေသု ဓမ္မေသု ။ ။ ကင်္ခါဋ္ဌာနိယေသု ဓမ္မေသု
သံသယုပ္ပတ္တိယာ ဟေတူသု ဂဏ္ဌိဋ္ဌာနဘူတေသု' ပါဠိပဒေသု။ ဆက္ကနိပါတ်
စာပိုဒ် (၅၁) အာနန္ဒသုတ်အဖွင့် ဋီကာ (နှာ-၁၁၆)။