## PAGE 189 မြောက်သည် မဟုတ်သေးဘဲ) သဒ္ဓါတရားသက်သက်ဖြင့်သာ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်သော သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တည်း သဒ္ဓါယ သဒ္ဓါမတ္တေန ကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော] ဝါ=သဒ္ဓါတရားဖြင့် နိဗ္ဗာန်၌ ကောင်းစွာ သက်ဝင်သော သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ပါတည်း၊ သဒ္ဓါယ ဝိမုတ္တော အဓိမုတ္တော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော] ။ပ။ ဓမ္မာနုသာရီ=(ရှေ့ဆောင်ရှေ့သွား ပဓာနအနေအားဖြင့်ဖြစ်သော) ပဌမမဂ်ပညာတရားသို့ အစဉ်လိုက်သော သောတာပတ္တိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်ပါတည်း၊ [ပဌမမဂ္ဂပညာသင်္ခါတံ ဓမ္မံ အနုဿရတိ အနုဂစ္ဆတီတိ ဓမ္မာနုသာရီ] ဝါ= ပညာကို ရှေ့ဆောင်ရှေ့သွား ပဓာနထားလျက် အရိယမဂ်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသော သောတာပတ္တိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်ပါတည်း ။ပ။ သဒ္ဓါနုသာရီ= (ရှေ့ဆောင်ရှေ့သွား ပဓာနအနေအားဖြင့် ဖြစ်သော) သဒ္ဓါသို့ အစဉ်လိုက်သော သောတာပတ္တိမဂ် ပုဂ္ဂိုလ်ပါတည်း၊ ဝါ-သဒ္ဓါကို ရှေ့ဆောင်ရှေ့သွား ပဓာနထားလျက် အရိယမဂ်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသော သောတာပတ္တိမဂ် ပုဂ္ဂိုလ်ပါတည်း။ အသုကော= ထို ရဟန်းသည်၊ သီလဝါ=သီလရှိ၏၊ ကလျာဏဓမ္မော=ကောင်းသော သဘောရှိ၏၊ အသုကာသည်၊ ဒုဿီလော=သီလမရှိ၊ ပါပဓမ္မော=ယုတ်မာသော သဘောရှိ၏။ ဣတိ=ဤသို့ (ဘာသန္တိ=ကုန်၏) တေ=ထိုရဟန်းတို့သည်၊ တေန=ထိုသို့ ပြောဆိုခြင်းကြောင့်၊ လာဘံ=ပစ္စည်းလာဘ်ကို၊ လဘန္တိ=ရကြကုန်၏။ တေ=ထိုရဟန်းတို့သည်၊ တံ လာဘံ=ထိုပစ္စည်းလာဘ်ကို၊ လဘိတွာ =ရကြ၍၊ ဂဏိတာ=တဏှာသည် ချုပ်နှောင်အပ်ကုန်လျက်။ ဝါ=တဏှာ၏ ချုပ်နှောင်မှုကို ခံကြရကုန်လျက်၊ မုစ္ဆိတာ=တဏှာဖြင့် တွေဝေမေ့မြောနေကြကုန် လျက်၊ အဖျောပန္နာ = တဏှာသည် အလွန်အကဲ ဖိစီးလွှမ်းမိုးအပ်ကုန်လျက်၊ ၁။ အဇ္ဈောပန္နော။ ။ အာပန္န=အဓိ+သြပ။ အဓိ (အဓိဘဝိတွာ) =လွန်ကဲစွာဖြစ်၍ + သြပန္န (အဝ+ပဒ+တ)=ဖိစီးလွှမ်းမိုးခံရသူ။ တိကနိပါတ် စာပိုဒ် (၁၂၄) နှင့် စတုက္ကနိပါတ်စာပိုဒ် (၂၈) သုတ်တို့၌လည်းဖွင့်၏။ မဇ္ဈိမ ပဏိဋ္ဌ ိနှာ၊ ၃၅ ၌ “အဇ္ဈာပန္န(အဓိအာပန္န)”ဟုလည်း တွေ့ ရ၏။ သာဓာတ် (သောဓာတ်) ဖြင့် အဖျော့သာန (အဖျော့သိတ) ဟူသောပါဌ်သည် အဖျော့သာယ ဂိလိတွာ ပရိနိဋ္ဌာပေတွာ ဌိတာ-ဟူသော အဖွင့်နှင့် လျော်၏။ တဖန် “အဓိ+ အဝ + သဒ + တ”ဖြင့် အဖျော့သနာ ဟုလည်း တွေ့ ရသေး၏။ သီလက္ခန်ဋ္ဌ၊ ၃၃၅ မှ “သြဂါဋ္ဌာ"ဟူသော အဖွင့်သည် ထိုသဒဓာတ်နှင့် ကိုက်ညီ၏။ စာမူ အမျိုးမျိုးရှိနေရကား အသင့်လျော်ဆုံးမူကို ရွေးချယ်ကြပါကုန်။ 2 ## PAGE 190 • ဝါ=တဏှာဖြင့် မျိုချ၍ အညွန့်တုံး အဆုံးသတ်ကြကုန်လျက်၊ ပစ္စည်းလာဘ် လာဘရ၍ ကုသိုလ်တရား, မဖြစ်ပွားနိုင်တော့ဘဲ ဂွတ်ကနဲမျိုချလိုက်သကဲ့သို့ တဏှာဖြင့်သာ အဆုံးသတ်ကုန်လျက်ဟူလို] အနာဒိနဝဒဿာဝိနော- (ပစ္စဝေက္ခဏာ မဆင်ခြင်ဘဲ စားသုံးခြင်း၌) အပြစ်ကို မမြင်ကြကုန်ဘဲ၊ အနိဿရဏပညာ=(ပစ္စည်းလေးပါး၌ တပ်မက်သော)ဆန္ဒရာဂမှ ထွက်မြောက် ကြောင်း ပညာမရှိကုန်ဘဲ၊ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ=စားသုံးကြကုန်၏။ပ။ ဝဏ္ဏ=ကို၊ န ဘာသန္တိ= မပြောဆိုကုန်၊ (ကိန္တိ=သို့၊ န ဘာသန္တိ=ဟူမူ) ။ပ။ ပါပဓမ္မော=၏၊ ဣတိ= ဤသို့၊ (န ဘာသန္တိ=ကုန်) တေ=ထိုရဟန်းတို့သည်။ တေန=ထိုသို့ မပြောဆိုကြခြင်းကြောင့်၊ လာဘံ ။ပ။ အဂထိတာ=တဏှာသည် မချုပ်နှောင် အပ်ကုန်ဘဲ၊ အမုစ္ဆိတာ=တဏှာဖြင့် တွေဝေမေ့မြော မနေကုန်ဘဲ၊ အနဇ္ဈာပန္နာ= တဏှာသည်အလွန်အကဲမဖိစီးမလွှမ်းမိုးအပ်ကုန်ဘဲ၊ ဝါ=ဘဲ၊အာဒီနဝဒဿာဝိနော (ပစ္စဝေက္ခဏာ မဆင်ခြင်ဘဲ စားသုံးခြင်း၌) အပြစ်ကို မြင်ကြကုန်လျက်၊ နိဿရဏပညာ=... ပညာရှိကုန်လျက်၊ ပရိဘုဉ္စန္တိ ။ပ။ === ၅၀။၅၁။ ဝိသမာ=မညီညာ မပြေပြစ်သော၊ ဝါ=ကာယကံ စသည် မပြေညီသဖြင့် သွေဖီမှားယွင်း ချွတ်ချော်ခြင်း ရှိသော၊ ပရိသာစ=လည်းကောင်း၊ သမာ=ညီညာပြေပြစ်သော၊ ပရိသာစ=လည်းကောင်းတည်း ။ပ။ အဓမ္မကမ္မာနိ =တရားကင်းမဲ့သော အမှုတို့သည်၊ ဝါ=တရားဒေသနာဖြင့် မပြုအပ်သော အမှုတို့သည်၊ ပဝတ္တန္တိ=ဖြစ်ကုန်၏။ ဓမ္မကမ္မာနိ=တရားရှိသော အမှုတို့သည်၊ ဝါ=တရားဒေသနာတော်ဖြင့် ပြုအပ်သော အမှုတို့သည်၊ နပ္ပဝတ္တန္တိ= မဖြစ်ကုန်၊ အဝိနယကမ္မာနိ= ဝိနည်းတရားကင်းမဲ့သော အမှုတို့သည်၊ ဝါ=ဝိနည်းတရားဖြင့် မပြုအပ်သော အမှုတို့သည် ။ပ။ ဝိနယကမ္မာနိ=ဝိနည်းတရားရှိသော အမှ တို့သည်၊ ဝါ=ဝိနည်းတရားဖြင့် ပြုအပ်သော အမှုတို့သည် ။ပ။ ဒိဋ္ဌိ- ၁။ အဓမ္မကမ္မာနိ, ဓမ္မကမ္မာနိ။ ။ နတ္ထိ ဓမ္မော ဧတေသံ ကမ္မာနန္တ အဓမ္မာနိ၊ အဓမ္မာနိ ကမ္မာနိ အဓမ္မကမ္မာနိ။ (တနည်း)ဓမ္မေန ကတာနိ ကမ္မာနိ ဓမ္မကမ္မာနိ၊ န ဓမ္မကမ္မာနိ အဓမ္မကမ္မာနိ။ ဓမ္မော ဧတေသံ ကမ္မာနံ အတ္ထိတိ ဓမ္မာနိ၊ ဓမ္မာနိ ကမ္မာနိ စသည်ဆို။ ဓမ္မောတိ ပါဠိယာ အဓိဝစနံ၊ တသ္မာ ယထာဝုတ္တာယ ပါဠိယာ န ကရီယတိ၊ တံ အဓမ္မကန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗ။ ဝိနည်း မဟာဝါဋ္ဌ၊ ၄၂၆။ ဓမ္မဝါဒီ၌ ဓမ္မသဒ္ဒါကိုကား သစ္စ၏ ပရိယာယ်ဟု ကင်္ခါဋိ သစ်၊ ၄၄၇-၌ မိန့်၏။ ဤ၌ ဓမ္မနှင့် ဝိနယအထူးမရှိ၊ ပရိယာယ်သာ။ ## PAGE 191 တောက်ပြောင် ထင်ရှားကုန်၏။ပ။ အဓမ္မိကာ=တရားဒေသနာ၌ မယှဉ်သော၊ ပရိသာစ=လည်းကောင်း၊ ဓမ္မိကာ=တရားဒေသနာ၌ ယှဉ်သော။ပ။ . ၅၂။ အဓမ္မဝါဒိနီ=ဟုတ်မှန်သော တရားသဘောကို ပြောဆိုလေ့ မရှိသော၊ ပရိသာ စ=လည်းကောင်း၊ ဓမ္မဝါဒိနီ=ဟုတ်မှန်သောတရား သဘောကို ပြောဆိုလေ့ရှိသော။ပ။ ဘိက္ခု=တို့သည်၊ ဓမ္မိကံ ဝါ= ဟုတ်မှန်သော တရားသဘော၌ ယှဉ်သည်သော်လည်း ဖြစ်သော၊ အဓမ္မိကံဝါ =ဟုတ်မှန်သော တရားသဘော၌ မယှဉ်သည်သော်လည်း ဖြစ်သော၊ အဓိကရဏံ =(ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း စသော လေးမျိုးသော) အဓိကရုဏ်းကို၊ အာဒိယန္တိ= ဆွဲကိုင်ကြကုန်၏၊ ဝါ=ဖြစ်ပေါ်လာစေကြကုန်၏၊ တေ-ထိုရဟန်းတို့သည်၊ တံ အဓိကရဏံ = ထိုအဓိကရုဏ်းကို၊ အာဒိယိတွာ=ဆွဲကိုင်ကြပြီး၍၊ ဝါ= ဖြစ်ပေါ်လာစေကြပြီး၍၊ အညမညံ=အချင်းချင်း၊ နုစေဝ သညာပေန္တိ= ကောင်းစွာလည်း မသိမြင်စေ ကြကုန်၊ (အခြေအမြစ်မှစ၍ အဓိကရုဏ်း ငြိမ်းပျောက်အောင် သဘောပေါက် နားဝင် မသိမြင်စေကြကုန်) သညတ္တိ= ကောင်းစွာ သဘောပေါက် သိမြင်စေ ခြင်းငှာ၊ န ဥပဂစ္ဆန္တိ =ချဉ်းကပ် စုဝေးကြသည်လည်း မဟုတ်ကုန် (တံ အဓိကရဏံ=ကို၊ အညမညံ=ချင်း) နစ နိဇ္ဈာပေန္တိ=(အခြေအမြစ်မှစ၍) ကြည့်ရှု စစ်ဆေးစေကြသည်လည်း မဟုတ်ကုန်၊ နိဇ္ဈတ္တိ=(အချင်းချင်း) ကြည့်ရှု စစ်ဆေးစေခြင်းငှာ၊ နှစ ဥပဂစ္ဆန္တိ-ကုန်။ တေ-ထိုရဟန်းတို့သည်၊ အသညတ္တိဗလာ=ကောင်းစွာ သဘော မပေါက်စေခြင်းဟူသော စွမ်းအားရှိကြကုန်လျက်၊ ဝါ=ကောင်းစွာ သဘော ပေါက်အောင် မပြောပြ မဆွေးနွေးခြင်း၌ စိတ်အား ထက်သန်နေကြကုန်လျက်၊ အနိန္ဒုတ္တိဗလာ=မကြည့်ရှု မစစ်ဆေးစေခြင်းဟူသော စွမ်းအားရှိကြကုန်လျက်၊ ဝါ= (အခြေအမြစ်မှစ၍ အဓိကရုဏ်းကို) မစစ်ဆေးစေခြင်း၌ စိတ်အားထက်သန် နေကြကုန်လျက်၊ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂမန္တိနော=အဓမ္မိက အဓိကရုဏ်းကို စွန့်လွှတ်ခြင်း ငှာ မတိုင်ပင်ကြကုန်ဘဲ၊ တမေဝ အဓိကရဏံ=ထိုအဓိကရုဏ်းကိုပင်၊ ထာမသာ မိမိ အယူအဆ ခွန်အားဖြင့်၊ ပရာမာသာ=မိမိအယူအဆဖြင့် လွဲမှားစွာ သုံးသပ်ခြင်းဖြင့်၊ အဘိနိဝိဿ အလွန်အကဲစွဲလန်း နှစ်ဝင်ကြကုန်၍၊ “ဣဒမေဝ =ဤငါ့စကားသည်သာ၊ သစ္စံ=အမှန်တည်း၊ အညံ=အခြားသူ၏ စကားသည်၊ မောဃံ=အချည်းနှီးအလကားတည်း”၊ ဣတိ=ဤသို့၊ ဝေါဟရန္တိ=ပြောဆိုကြ ကုန်၏။ပ။ သညာပေÅစေဝ=ကောင်းစွာလည်း သဘောပေါက် သိမြင်စေ .88 "