## PAGE 213

၂-အကုသလပေယျာလ
ဆိုပါ၊ တရားကိုယ်မှာ ဒေါသမူစိတ္တုပ္ပါဒ်တည်း] ။ပ။ ဣဿာစ=ငြူစူတတ်သော
တရားလည်းကောင်း၊ မစ္ဆရိယဉ္စ= ဝန်တိုလျှို့ဝှက်သူ၏ အဖြစ်လည်းကောင်း၊
မာယာစ=မိမိ၏ မကောင်းမှုအပြစ်ကို ဖုံးဖိလှည့်စားခြင်း လည်းကောင်း၊
သာဌေယျဉ်=စဉ်းလဲ ကောက်ကျစ်သူ၏ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝါ=မိမိ၌
မရှိသော ဂုဏ်ကို အရှိလုပ်ကာ လွဲမှားစွာ ပြောဆိုတတ်သူ၏ အဖြစ်လည်းကောင်း၊
လောဘမူစိတ္တုပ္ပါဒ်ချည်းတည်း၊ သဌယတိ န သမ္မာ ဘာသတိတိ သဌော=
မှန်ကန်စွာ မပြောတတ်သူ၊ သဌဿ ဘာဝေါ သာဌေယျံ ( အင်္ဂတ္တိုရ်ဋီကာ၊
တ၊ ၁၀၇) အဟိရိကပုဒ်ကို စာပိုဒ် (၇၊ ၈) သုတ်ကြည့်]
အက္ကောဓောစ=အမျက်မထွက်ခြင်း လည်းကောင်း၊ အနုပနာဟောစ
ရန်ငြိုးမဖွဲ့ခြင်းလည်းကောင်း ။ပ။ ဒွိဟိ=နှစ်မျိုးကုန်သော၊ ဓမ္မေဟိ=တရားတို့နှင့်၊
သမန္နာဂတော=ပြည့်စုံသောသူသည်၊ ဒုက္ခ-ဆင်းရဲစွာ၊ ဝိဟရတိ=နေရ၏။
ကတမေဟိ ဒွိဟိ=အဘယ်နှစ်မျိုးသော တရားတို့နှင့်နည်း၊ ကောဓေနစ=စိတ်
ဆိုးခြင်းနှင့်လည်းကောင်း ဥပနာဟေနစ=နှင့်လည်းကောင်း ။ပ။ အဟိရိကေနစ
=နှင့်လည်းကောင်း၊ အနောတ္တပွေနစ=နှင့်လည်းကောင်း။ပ။ သုခံ= ချမ်းသာစွာ
။ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဒွေ=နှစ်မျိုးကုန်သော၊ ဣမေ ဓမ္မာ=ဤတရား တို့သည်၊
သေခဿ=ခုနစ်ဦးသော သေက္ခဖြစ်သော၊ ဘိက္ခုနော=ရဟန်း၏၊ ပရိဟာနာယ
=အထက်အထက်ဂုဏ်တို့မှ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းငှာ၊ သံဝတ္တန္တိ-ဖြစ်ကုန်၏ ။ပ။
အပရိဟာနာယံ=အထက်အထက် ဂုဏ်တို့မှ မဆုတ်ယုတ်ခြင်းငှာ
၁၈၇-၉။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဒွိဟိ=ကုန်သော၊ ဓမ္မေဟိ=တို့နှင့်၊ သမန္နာဂတော
=ပြည့်စုံသူကို၊ အာဘတံ=တနေရာရာသို့ ဆောင်ယူ၍၊ နိက္ခိတ္တော ယထာ=
ချထားအပ်သကဲ့သို့၊ ဧဝံ=ဤအတူ(အတ္တနော=မိမိ၏၊ ကမ္မုနာ= အကုသိုလ်
ကံသည်) နိရယေ=ငရဲ၌၊ နိက္ခိတ္တော=ချထားအပ်သည်သာ ။ပ။ ဧဝံ =တူ၊
(အတ္တနော=၏၊ ကမ္မုနာ=ကုသိုလ်ကံသည်)သဂ္ဂ=နတ်ပြည်၌၊ နိက္ခိတ္တော။ပ။
သမန္နာဂတေားပြည့်စုံသော၊ ဣဓ=ဤလောက၌၊ ဧကာ အချို့သောသူသည်၊
ကာယဿ=၏ဧကကနိပါတ် စာပိုဒ် ၄၃၊၄၄-ကြည့်] ။ပ။ ဥပပဇ္ဇတိ= လား
ရောက်၏။ပ။ ကောဓပေယျာလံ=ကောဓပုဒ်၏ မြှုပ်ကွက်သည်၊ နိဋ္ဌိတံ=ပြီးပြီ။
၂-အကုသလပေယျာလ
၁၉၁၊ ၂ဝဝ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ အကုသလာ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော၊
ဓမ္မာတရားတို့သည်၊ ဣမေ ဒွေတည်း၊ [ကတမေ ဒွေ? ကောဓော စ

## PAGE 214

ဥပနာဟောစ။ ဣမေ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒွေ ဓမ္မာ အကုသလာတိ။ ဒွေမေ
ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ အကုသလာ၊ ကတမေ ဒွေ? မက္ခော စ ပဠာသော စ။ ဣမေ
ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒွေ ဓမ္မာ အကုသလာတီ။ စသည်ဖြင့် ဖော်ဆိုပါ] ။ပ။ သာဝဇ္ဇာ
=အပြစ်ရှိကုန်သော၊ ဓမ္မော ။ပ။ အနဝဇ္ဇား အပြစ်မရှိကုန်သော ။ပ။ ဒုက္ခဒြယာ
=ဒုက္ခ၏ တိုးပွားခြင်းရှိကုန်သော၊ ဥပုဗ္ဗ,ဣဓာတ် အပစ္စည်းဖြင့် ဥဒယ၊ ဒကို
ဒြပြု၍ ဥဒြယ။ ဒုက္ခဿ ဥဒြယောဝကို ဧတေသံ ဓမ္မာနန္တိ ဒုက္ခဒြယာ] ။ပf
ဒုက္ခဝိပါကာ=ဒုက္ခ ဖြစ်သော အကျိုးရှိကုန်သော၊ ဝါ=အခံရခက်သော အကျိုး
ရှိကုန်သော ။ပ။ သုခဝိပါကာ-ချမ်းသာ ကောင်းမြတ်သော အကျိုးရှိကုန်သော
။ပ။ သဗျာဗဇ္ဈာအမျိုးမျိုးနှိပ်စက်တတ်သော ဒုက္ခနှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော၊
တိကနိပါတ် စာပိုဒ် ၂၃ သုတ် ဋီကာ၌ ပုဒ်ပြီးပုံပြလတ္တံ့ ။ပ။ အဗျာဗဇ္ဈာ
=အမျိုးမျိုးနှိပ်စက်တတ်သော ဒုက္ခမရှိကုန်သော ။ပ။ အကုသလပေယျာလံအ
အကုသလပုဒ်၏ မြှုပ်ကွက်သည်၊ နိဋ္ဌိတံ=ပြီ။
၃-ဝိနယပေယျာလ
၂၀၁။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဒွေ=နှစ်မျိုးကုန်သော၊ ဣမေ အတ္ထဝသေ=
ဤအကြောင်းတို့ကို၊ အတ္ထာယေဝ အတ္ထဝသော။ အတ္ထသဒ္ဒါ အကြောင်းဟော၊
ဝသသဒ္ဒါ အနက်ထူးမရှိ] ဝါ=(သိက္ခာပုဒ် ပညတ်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော)
ကြီးပွားမှ အကျိုးအာနိသင် အထူးတို့ကို၊ [အတ္ထ(ဝုဒ္ဓိ)=ကြီးပွားမှ+ဝသ=
အထူး။ စာပိုဒ်-၃၁-လည်းကြည့်] ပဋိစ္စ= ရည်ရွယ်တော်မူ၍၊ တထာဂတေန=
မြတ်စွာဘုရားသည်၊ သာဝကာနံ=တပည့်ရဟန်းတို့အား၊ သိက္ခာပဒံ°= သိက္ခာ
ပုဒ်သီလကို၊ ဝါ=သိက္ခာပုဒ်သိလကို ဖော်ပြသော “ယော ပန ဘိက္ခု” အစ
၁။ သိက္ခာပဒပုဒ်၏ဝစနတ္ထ။ ။ သိက္ခာပဒံကို နိဿယခန်း၌ လွယ်
ကူအောင် အကျဉ်းချုပ် သာမညမျှ အနက်ပြန်ဆိုထားသည်၊ သိက္ခိတဗ္ဗာတိ
သိက္ခာ=ဖြည့်ကျင့်ထိုက်သော တရား၊ (သီလ, ဝိပဿနာ, ဈာန်, မဂ် ဟူသော
ကုသိုလ်တရားများတည်း) ပဇ္ဇတေ ဣမိနာတိ ပဒံ = ရကြောင်း (ရခြင်း၏
အကြောင်း) ဖြစ်သော တရား၊ ဝါ = တည်ရာမှီရာ တရား၊ [မေထုန ဝိရတိ
အစရှိသော ဝိရတိစေတသိက်တည်း၊ သို့မဟုတ် (၁) ဝိရတိစေတသိတ် (၂)
စေတနာ (၃) စေတနာနှင့် ယှဉ်ဘက်ကုသိုလ်တရားများတည်း] ပဒသဒ္ဒါ၏
တည်ရာမှီရာဟူသော အနက်ကိုလည်း ဖွင့်၏။

## PAGE 215

၃-ဝိနယပေယျာလ
ရှိသော သိက္ခာပုဒ်ပါဠိတော်ကို၊ ပညတ္တံ=ဟောဖော်သတ်မှတ် ပညတ်တော်မူ
အပ်ပြီ၊ ကတမေ=အဘယ်မည်ကုန်သော၊ ဒွေ=ကုန်သော၊ (အတ္ထဝသေ-တို့ကို၊
ပဋိစ္စ=၍ ။ပ။ ပညတ္တံ=ဟောဖော်သတ်မှတ် ပညတ်တော်မူအပ်သနည်းဟူမူ)
သံဃသုဋ္ဌတာယ=သံဃာတော်၏ ကောင်းပါပြီဟု လက်ခံကျင့်သုံးသည်အဖြစ်
ငှာလည်းကောင်း၊ သံဃဖာသုတာယ=သံဃာတော်၏ ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ရသည်
အဖြစ်ငှာလည်းကောင်း၊ (တထာဂတေနသည်။ သာဝကာနံ=တို့အား၊ သိက္ခာ
D
=
သိက္ခာယ ပဒံ သိက္ခာပဒံ=သိက္ခာ၏ ရကြောင်းတရား၊ ဝါ =သိက္ခာ၏
တည်ရာမှီရာတရား၊ ဤဝစနတ္ထနှင့်အညီ အနက်ပြန်ဆိုလျှင် “သိက္ခာပဒံ
သီလဝိပဿနာ ဈာန်မဂ်ဟူသော သိက္ခာရရှိကြောင်း ဖြစ်သော (ဝါ = သိက္ခာ
၏ တည်ရာ မှီရာဖြစ်သော) ဝိရတိသီလကို၊ ဝါ=သီလဝိပဿနာ ဈာန်မဂ်ဟူသော
သိက္ခာ၏ တည်ရာမှီရာ ဖြစ်သော ဝိရတိသီလကို ဖော်ပြသော “ယော ပန
ဘိက္ခု”အစရှိသော သိက္ခာပုဒ်ပါဠိတော်ကို၊ ပညတ္တံ = အပ်ပြီ”ဟု အနက်ဆို။
=
(တနည်း) ပဒသဒ္ဒါကို ကောဋ္ဌာသ အနက်ဟောကြံ၍ “သိက္ခာပဒံ
သီလ ဝိပဿနာဈာန်မဂ်ဟူသော သိက္ခာ၏ တဖို့တစိတ်ဖြစ်သော ဝိရတိ,
စေတနာ, စေတနာ သမ္ပယုတ်ကုသိုလ်တရားအပေါင်းကို၊ ဝါ = သီလဝိပဿနာ
ဈာန်မဂ်ဟူသော သိက္ခာ၏ တဖို့တစိတ်ဖြစ်သော ဝိရတိ, စေတနာ, စေတနာ
သမ္ပယုတ် ကုသိုလ်တရားအပေါင်းကို ဖော်ပြသော “ယော ပန ဘိက္ခု” အစ
ရှိသော သိက္ခာပုဒ်ပါဠိတော်ကို”ဟု အနက်ဆို [ပါရာဇိကဏ် ဋ္ဌ၊ ပ-၁၈၇]
သိက္ခာပဒါနီတိ သိက္ခိတဗ္ဗပဒါနိ သိက္ခာကောဋ္ဌာသာတိ အတ္ထော၊
အပိစ ဥပရိ အာဂတာ သဗ္ဗေပိ ကုသလာ ဓမ္မာ သိက္ခိတဗ္ဗတော သိက္ခာ၊
ပဉ္စသု ပနု သီလင်္ဂေသု ယံကိဉ္စိ အင်္ဂ တာသံ သိက္ခာနံ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌေန ပဒန္တိ
သိက္ခာနံ ပဒတ္တာ သိက္ခာပဒါနိ (ဝိဘင်္ဂဋ္ဌ၊ ၃၆၅)ကို နည်းမှီး၍--
“သိက္ခာပဒံ
=
ဖြည့်ကျင့်ထိုက်သော ဝိရတိ, စေတနာ, စေတနာ
သမ္ပယုတ်ဟူသော ကုသိုလ်တရားအစုကို၊ ဝါ = စေတနာ, စေတနာသမ္ပယုတ်
ကုသိုလ်တရားဟူသော သိက္ခာတို့၏ တည်ရာမှီရာ ဖြစ်သော ဝိရတိသီလကို"
ဟုလည်း အနက်ဆိုနိုင်၏။ ထိုတွင် မဟာကုသိုလ်ဝိရတိ စေတသိက်ကိုသာ
(ပရိယာယ်မဟုတ် မုချအစစ်အားဖြင့်) သိက္ခာပဒဟုခေါ်၍ မဟာကုသိုလ်စေတနာ
နှင့် စေတနာသမ္ပယုတ် ကုသိုလ်တရားတို့ကိုကား ပရိယာယ် (အတု)အားဖြင့်
သိက္ခာပဒခေါ်သည်ဟု ဖွင့်ပြထားသည်။