## PAGE 237 သာလျှင်၊ သက္ကရောန္တော=ရိုသေသမှ ကောင်းစွာပြုလျက်၊ ဓမ္မံဝေ=ကိုသာလျှင်၊ ဂရုံကရောန္တော=ကျောက်ထီးတန္တု အလေးဂရုပြုလျက်၊ ဓမ္မံဧာ=လျှင်၊ အပစာ ယမာနော=ရိုသေတုပ်ကွ ဦးနှိမ်ချလျက်၊ ဓမ္မဒ္ဓဇော=ကုသိုလ်ကမ္မပထတရား ဆယ်ပါးဟူသော ... အောင်လံရှိလျက်၊ ဓမ္မကေတု=ကုသိုလ်ကမ္မပထတရား ဆယ်ပါးဟူသော တံခွန်ရှိလျက်၊ ဓမ္မာဓိပတေယျော=ကုသိုလ် .....ပါးဟူသော အကြီးအကဲမှ ရောက်လာလျက်၊ [ဓမ္မောယေဝ အဓိပတိ ဓမ္မာဓိပတိ၊ ဓမ္မာ ဓိပတိတော အာဂတော ဓမ္မာဓိပတေယျော။ ဤအနက်ဖြင့် ရှေးဘဝတုန်းက ကုသိုလ်ကမ္မပထ တရားဆယ်ပါးကို အကြီးအကဲအရာထားကာ ရိုသေစွာ ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးခဲ့သည် အဖြစ်ကိုပြ၏] ဝါ=ကုသိုလ်ကမ္မပထ တရားဆယ်ပါး ဟူသော အကြီးအကဲရှိလျက်၊ [အဓိပတိယေဝ အာဓိပတေယျော၊ ဓမ္မော အာဓိပတေယျော ယဿာတိ ဓမ္မာဓိပတေယျော။ ဤအနက်ဖြင့် ရပ်ခြင်းထိုင်ခြင်း စသည်တို့၌ ထိုကုသိုလ်ကမ္မပထ တရားဆယ်ပါး၌ ညွတ်ယိမ်းကိုင်းရှိုင်းကြောင်း ပြ၏] အန္တောဇနသ္မိံ=အတွင်းလူဖြစ်သော သားမယား စသည်၌၊ ဓမ္မိကံ= တရားရှိသော၊ ရက္ခာ+အာဝရဏ+ဂုတ္တိ=အစောင့်အရှောက်တရား+အကာ အကွယ် ပေးကမ်းဖွယ်နှင့်+ဘေးဥပဒ် လုံခြုံစေရေးကို၊ အကျဉ်းချုပ်အနက်သာ တည်း၊ ပုဒ်ဖြတ်လက္ခဏာကို ကြည့်၍ သူ့ပုဒ်နှင့် သူ့ အနက် တွဲဖက်၍ မှတ် ပါ] ဝါ=မျက်မှောက်တမလွန် အကျိုးမဲ့မှ စောင့်ရှောက်တတ်သော သီလ ခန္တ အစရှိသော တရား+အချမ်းအပူ စသည်ကို ကာကွယ်တားဆီးတတ်သော နေစရာအိမ်, အဝတ်အထည်, ပန်းနံ့သာ စသည်နှင့်+သူခိုး ဓားပြစသော ဘေးဥပဒ်အားလုံးမှ လုံခြုံစေခြင်းကိစ္စကို၊ သံဝိဒဟတိ=ကောင်းစွာ စီစဉ်၏။ [သားမယား စသည်တို့ကို သီလခန္တိစသော ကုသိုလ်(ရက္ခာ) တရားတို့၌ တည်မြဲစေ၏။ နေစရာအိမ်နှင့် အဝတ်အထည် ပန်းနံ့သာ စသည် (အာဝ ရဏ)တို့ကိုလည်း ပေး၏။ ဘေးဥပဒ်လုံခြုံရေး (ဂုတ္တိ)ကိုလည်း စီစဉ်ပေး၏ ဟူလို] ဘိက္ခု=ရဟန်း၊ ပုနစပရံ=နောက်ထပ်အခြားသော ဓမ္မိကရက္ခာဝရဏ ဂုတ္တိကား ။ပ။ ဓမ္မာဓိပတေယျော=လျက်၊ ခတ္တိယေသု အဘိသိက်ခံပြီးသော လက်အောက်ခံ မင်းတို့၌၊ ဓမ္မိကံသော၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ=အစောင့်အရှောက် တရား, အကာအကွယ် ပေးကမ်းဖွယ်နှင့် ဘေးဥပဒ် လုံခြုံစေရေးကို၊ ဝါ= မျက်မှောက်တမလွန် အကျိုးမဲ့မှ စောင့်ရှောက်တတ်သော သီလခန္တိ အစရှိသော တရား+သွားလာရေး စသည်တို့၌ အခက်အခဲကို ကာကွယ်တားဆီးတတ်သော ## PAGE 238 အာဇာနည် မြင်း ရတနာ စသည်နှင့်+ဘေးဥပဒ်အားလုံးမှ လုံခြုံစေခြင်းကိစ္စကို၊ သံဝိဒဟတိ-၏၊ [ခတ္တိယေသု ။ပ။ ဟူ၍ ပေယျာလ ရှိသင့်၏။ ပေယျာလကို ဖော်၍ အနက်ပြန်ဆိုမည်] ဘိက္ခု=ရဟန်း၊ ပုန စ ပရံ=နောက်ထပ်အခြားသော ဓမ္မိကရက္ခာ ဝရဏဂုတ္ထိကား၊ စက္ကဝတ္တိ=သော၊ ဓမ္မိကော=သော၊ ဓမ္မရာဇာ=သော၊ ရာဇာ=သည်၊ ဓမ္မံယေဝ=သာလျှင်၊ နိဿာယ=မှီ၍ ။ပ။ ဓမ္မာဓိပတေယျော= လျက်၊ အနုယန္တေသု=အဘိသိက်မခံရသော နောက်လိုက်မင်းတို့၌၊ ဓမ္မိကံ=သော၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ =..... ခြုံစေရေးကို၊ ဝါ=မျက်မှောက်.....တရား+ သွားလာ ရေးစသည်တို့၌ အခက်အခဲကို ကာကွယ်တားဆီးတတ်သော ယာဉ်ရထား စသည်နှင့် +ဘေးဥပဒ်....ကိစ္စကို၊ သံဝိဒဟတိ၏။ ဘိက္ခု=ရဟန်း၊ ပုန စ ပရံ=ကား၊ စက္ကဝတ္တိ-သော ။ပ။ ဓမ္မာဓိပ တေယျော=လျက်၊ ဗလကာယသ္မိံ=စစ်သည်ဗိုလ်ပါ မှူးမတ်အပေါင်း၌၊ ဓမ္မိကံ =သော၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ =ရေးကို၊ ဝါ=မျက်မှောက်......တရား+စားဝတ်နေရေး အခက်အခဲကို ကာကွယ်တားဆီးတတ်သော ထမင်းရိက္ခာ လစာငွေစသည်နှင့် +ဘေး......ကိစ္စကို၊ သံဝိဒဟတိ=၏၊ ဘိက္ခု=ရဟန်း၊ ပုန စ ပရံ=ကား၊ စက္က ဝတ္တိ-သော။ပ။ ဓမ္မာဓိပတေယျော=လျက်၊ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု=ပုဏ္ဏား, အိမ်ပိုင်ရှင် လူတန်းစားတို့၌၊ ဓမ္မိကံ=သော၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ=ရေးကို၊ ဝါ=မျက်မှောက် ...တရား+စားဝတ်နေရေး အခက်အခဲကို ကာကွယ်တားဆီး တတ်သော စားဖွယ်, သောက်ဖွယ်, အဝတ်, မျိုးစပါး, ထွန်နွားစသည်နှင့် +ဘေး.....ကိစ္စကို၊ သံဝိဒဟတိ=၏၊ စားသောက်ဖွယ်နှင့် အဝတ်တို့ကား ဗြာဟ္မဏနှင့် ဆိုင်၏။ မျိုးစပါး ထွန်နွားကား ဂဟပတိကနှင့် ဆိုင်၏] ဘိက္ခု=ရဟန်း၊ ပုန စ ပရံ=ကား၊ စက္ကဝတ္တိ=သော ။ပ။ ဓမ္မာဓိပ တေယျော=လျက်၊ နေဂမဇာနပဒေသု=နိဂုံးနေ လူထု,ဇနပုဒ်နယ်ပယ်နေ လူထုတို့၌၊ ဓမ္မိကံ=သော၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ=ရေးကို၊ ဝါ=မျက်.....တရား+ စားဝတ်....ဆီးတတ်သော မျိုးစပါး ထွန်နွားစသည်နှင့်+ဘေး....စ္စကို၊ သံဝိဒ ဟတိ=၏၊ ဘိက္ခု=ရဟန်း၊ ပုန စ ပရံ=ကား ။ပ။ သမဏဗြာဟ္မဏေသု= မကောင်းမှုတို့ကို ငြိမ်းစေတတ်သော ရဟန်း, မကောင်းမှုတို့ကို ပယ်ရှား မျောသွားစေတတ်သော သူတော်ကောင်းတို့၌၊ ဓမ္မိကံ=သော၊ ရက္ခာဝရဏ ဂုတ္တိ=ရေးကို၊ ဝါ-မျက်မှောက်.....တရား+ရဟန်းတို့ဆိုင်ရာ အခက်အခဲကို ကာကွယ်တားဆီးတတ်သော ရဟန်းပရိက္ခာရာနှင့်+ဘေး.....စ္စကို၊ သံဝိဒ ဟတိ=၏၊ ဘိက္ခုရဟန်း၊ ပုန စ ပရံ=ကား ။ပ။ မိဂဏ္ဍီသု=သားကောင်နှင့် ## PAGE 239 ငှက်တို့၌၊ ဓမ္မိကံ-သော၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ=ဘေးဥပဒ်အားလုံးမှ စောင့်ရှောက် ခြင်း, ကာကွယ်ခြင်း, လုံခြုံစေခြင်းကိစ္စကို၊ သံဝိဒဟတိ=၏။ ဘိက္ခု=ရဟန်း၊ စက္ကဝတ္တိ=သော၊ ဓမ္မိကော=သော၊ ဓမ္မရာဇာ=သော၊ သ သော ရာဇာ=ထိုမင်းသည်၊ ဓမ္မံယေဝ=သာလျှင်၊ နို့ဿာယ-မှီ၍ ။ပ။ အန္တောဇနသ္မိံ=၌၊ ဓမ္မိကံ=သော၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ=ကို၊ သံဝိဒဟိတွာ=ကောင်း စွာ စီစဉ်၍လည်းကောင်း၊ ခတ္တိယေသု=တို့၌၊ ဓမ္မိကံ=သော၊ ရက္ခာဝရဏဝုတ္တိ= ကို၊ သံဝိဒဟိတွာ=၍လည်းကောင်း၊ အနုယန္တေ သု=တို့၌၊ ဓမ္မိကံ=သော၊ ရက္ခာ ဝရဏဂုတ္တိ=ကို၊ သံဝိဒဟိတွာ=လည်းကောင်း ။ပ။ မိဂပက္ခိသု=တို့၌၊ ဓမ္မိကံ =သော၊ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိ=ကို၊ သံဝိဒဟိတွာ=လည်းကောင်း၊ ဓမ္မေနေဝ=ကုသိုလ် ကမ္မပထတရား ဆယ်ပါးဖြင့်သာလျှင်၊ စက္ကံ=အာဏာစက်ကို၊ ၀တ္တေတိ= လည်စေ၏။ တံ စက္က=ထိုလည်စေအပ်သော အာဏာစက်ကို၊ ဝါ-သည်၊ ကေနစိ=တစုံတယောက်သော၊ ဝါ=တဦးဦးသော၊ မနုဿဘူတေန- လူသား ဖြစ်သော၊ ပစ္စတ္ထိကေန=ရန်သူဖြစ်သော၊ ဝါ=ဆန့်ကျင်ဘက်လိုလားသူဖြစ်သော၊ ပါဏိနာ=သတ္တဝါသည်၊ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ=ပြောင်းပြန်မလည်စေနိုင်သည်၊ ဝါ= မဟန့်တား မကန့်ကွက်နိုင်သည်၊ ဟောတိ=၏။ ဘိက္ခု=ရဟန်း၊ ဧဝမေဝံ-ဤအတူပင်၊ အရဟံ=ကိလေသာရန်သူတို့ကို ပယ်သတ်တော်မူပြီးသော၊ ဝါ= လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအားလုံးတို့၏ ရှိခိုးဦးခိုက် ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ=အမှားမပါ, မှန်စွာပိုင်နိုင်, ကိုယ်တိုင်စထွင်, ကုန်စင်ခပင်း, ကျန်ကြွင်းမရှိ, သိမြင်တော်မူသော၊ ဓမ္မံ ကော=ကိုးပါးသော လောကုတ္တရာ တရားရှိတော်မူသော၊ ဓမ္မရာဇာ=တရား မင်းဖြစ်တော်မူသော၊ ဝါ=ကိုးပါးသော လောကုတ္တရာတရားဖြင့် သတ္တဝါအများကို အားရနှစ်သက်စေတော်မူသော၊ တထာဂတော=မြတ်စွာဘုရားသည်၊ ဓမ္မံယေဝ =ကိုးပါးသော လောကုတ္တရာတရားကိုသာလျှင်၊ နိဿာယ=မှီ၍၊ ဓမ္မံဧဝ=ကိုးပါး သော လောကုတ္တရာ တရားကိုသာလျှင်၊ သက္ကရောန္တော-ရိုသေသမှု ကောင်းစွာ ပြုလျက် ။ပ။ ဓမ္မဧဝံ=လျှင်၊ အပစာယမာနော=အရိုအသေပြုလျက်၊ ဓမ္မဒ္ဓဇော =ကိုးပါးသော လောကုတ္တရာ တရားဟူသော အောင်လံရှိလျက်၊ ဓမ္မကေတု =ကိုးပါး.....ဟူသော တံခွန်ရှိလျက်၊ ဓမ္မာဓိပတေယျော=ကိုးပါး.....ဟူသော အကြီးအကဲရှိလျက်၊ ဝါ=ကိုးပါးသော လောကုတ္တရာတရားကို အကြီးအကဲ အရာ၌ထားလျက်၊ “ဧဝရူပံ-ဤသို့ မှီဝဲသင့်သော သဘောရှိသော၊ ကာယ ကမ္မံ=(ကာယသုစရိတ် သုံးပါးဟူသော) ကုသိုလ်ကာယကံကို၊ သေဝိတဗ္ဗ=