## PAGE 246

ပ။ ဧကကနိပါတ်စာပိုဒ် (၇၇)လည်းကြည့်] (မယံ=ငါတို့သည်) ကာယဝကံ=
ကိုလည်းကောင်း ။ပ။ ကာယကသာဝံ=လည်းကောင်း၊ ပဇဟိဿာမ=ပယ်ရှား
ကုန်အံ့ ။ပ။ မနောကသာဝံ=ကိုလည်းကောင်း၊ ပဟိဿာမ=ကုန်အံ့၊ ဣတိ=၍၊
(သိက္ခိတဗ္ဗ) ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧဝံဟိ=လျှင်၊ ဝေါ=သင်တို့သည်၊ သိက္ခိတဗ္ဗ=မည်၊
ဣတိ=ဤသို့၊ (အဝေါစ=မိန့်တော်မူပြီ) ပဉ္စမံ= ငါးခုမြောက်သုတ်တည်း။
၆-အပဏ္ဏကသုတ်
၁၆။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ တီဟိ=သုံးပါးကုန်သော၊ ဓမ္မေဟိ=တရားတို့နှင့်၊
သမန္နာဂတော=ပြည့်စုံသော၊ ဘိက္ခု=ရဟန်းသည်၊ အပဏ္ဏကပဋိပဒံ=မလွဲဧကန်
မှန်သောအကျင့်ကို၊ ပဋိပန္နော=ကျင့်သူမည်သည်၊ ဟောတိ=၏၊- အဿ=
ထိုရဟန်း၏၊ ဝါ=သည်၊ အာသဝါနံ=အာသဝတရားတို့၏၊ ခယာယ=ကုန်ခန်း
ကြောင်း အရဟတ္တဖိုလ်အကျိုးငှာ၊ ယောနိုစ= အကြောင်းသည်လည်း၊ ဝါ=
ကိုလည်း၊ အာရုဒ္ဓါ=အားထုတ်အပ်ပြီးသည်၊ ဟောတိ=၏၊ ကတမေဟိ=
အဘယ်မည်ကုန်သော၊ တီဟိ=ကုန်သော၊ (ဓမ္မေဟိ=တို့နှင့်၊ သမန္နာဂတော
။ပ။ အာရဒ္ဓါ=သည်၊ ဟောတိ=နည်း)ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဓ=ဤသာသနာတော်၌၊
ဘိက္ခု=သည်၊ ဣန္ဒြိယေသု-(စက္ခုစသော) ဣန္ဒြေခြောက်ပါးတို့၌၊ ဝုတ္တ
ဒွါရော=ပိတ်ဆီးစောင့်ရှောက်အပ်သော ဒွါရရှိသည်၊ ဟောတိ=၏၊ ဘောဇနေ
=စားဖွယ်ဘောဇဉ်၌၊ မတ္တညူ=(ခံယူခြင်း, သုံးဆောင်ခြင်းနှင့် စပ်၍) အတိုင်း
၁။ အာသဝပုဒ်၏ ဝိဂြိုဟ်အနက်များ။ ။ အာသဝါနံ= စက္ခုစသော
ခြောက်ပါးဒွါရ အမာဝတို့မှ သနံရည် ပြည်သွေးပမာ ယိုစီးတတ်သော
တရားတို့၏ အာသဝန္တိ စက္ခာဒိဒွါရတော ယူသံ ၀ိယ သန္တိ ပဝတ္တန္တိတိ
အာသဝါ ဝါ= ဓမ္မအားဖြင့် ဂေါတြဘူတိုင်အောင်, ဘုံဌာနအားဖြင့် ဘဝဂ်
တိုင်အောင် အာရုံပြုသောအားဖြင့် သွားရောက်ဖြစ်ပွားတတ်သော တရားတို့၏။
[ဓမ္မတော ယာဝဂေါတြဘုံ, ဩကာသတော ယာဝဘဝဂ္ဂီ သန္တိ ဂစ္ဆန္တိ
အာရမ္မဏကရဏဝသေန ပဝတ္တန္တိတိ အာသဝါ] ဝါ= ကြာမြင့်စွာ ထုံအပ်
စိမ်အပ်သော အရက်နှင့်တူသော တရားတို့၏၊ [အာသဝါ ဝိယ စိရပါရိဝါသိယ
မဒိရာဒယော ဝိယာတိ အာသဝါ] ဝါ= ရှည်လျားသော သံသရာ ဝဋ်ဒုက္ခ
အသီးကို သီးတတ်သော တရားတို့၏၊ [အာယတံ ဝါ သံသာရဒုက္ခ သဝန္တိ
ပသဝန္တိတိ အာသဝါ

## PAGE 247

အတာ ပမာဏကိုသိသည်၊ ဟောတိ=၏၊ ဇာဂရိယံ=နိုးကြားသူ၏အဖြစ်ကို၊
ဝါ=နိုးကြားမှုကို၊ အနုယုတ္တော=ကြိုးစားအားထုတ်သည်၊ ဟောတိ=၏။
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ကထဉ္စ=အဘယ်သို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်၊ ဘိက္ခု
။ပ။ ဟောတိ=ဖြစ်သနည်း၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဓ=၌၊ ဘိက္ခု=သည်၊ စက္ခုနာ
=မျက်စိဖြင့်၊ ဝါ=စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့်၊ ရူပံ=အဆင်းရောင်ရူပါရုံကို၊ ဒိသွာ=မြင်၍၊
ဝါ=မြင်လျှင်၊ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ=ဣတ္ထိန်မိတ်, ပုရိသနိမိတ်, သုဘနိမိတ် စသော
အာရုံနိမိတ်ကို ဆန္ဒရာဂဖြင့် မှတ်ယူလေ့ရှိသည်။ ဝါ=မိန်းမယောက်ျားပုံ
သဏ္ဌာန်နှင့် လှပသော အခြင်းအရာစသော ကိလေသာပွားကြောင်း တပေါင်း
တစုတည်းသော အာရုံကို ဆန္ဒရာဂဖြင့် မှတ်ယူလေ့ရှိသည်။ န ဟောတိ=မဖြစ်
[ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၊ ပ-၂ဝ] အနုဗျဉ္စနဂ္ဂါဟိ=ကိလေသာတို့ကို ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ ထင်ရှား
ပေါ်ကြွလာစေတတ်သော လက်ခြေသဏ္ဌာန် ပြုံးရယ်ဟန်စသော အသေးစိတ်
အမူအရာကို ဆန္ဒရာဂဖြင့် မှတ်ယူလေ့ရှိသည်။ နု ဟောတိ=မဖြစ်၊ [အနု
အနု=အဖန်ဖန်အထပ်ထပ်၊ ဝါ=ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ၊ ဗျဉ္စန=ကိလေသာတို့ကို
ထင်ရှားပေါ်ကြွလာစေတတ်သော အသေးစိတ် အမူအရာကို+ဂါဟီ= မှတ်ယူ
လေ့ရှိသူ။ အနု အနု ဗျဉ္စယန္တိ ပါကဋဘာဝံ ကရောန္တိတိ အနုဗျဉ္ဇနာ]
ယတွာဓိကရဏံ (ယတော အဓိကရဏံ) အကြင်စက္ခုန္ဒြေကို
မပိတ်ဆီး မစောင့်ရှောက်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ဝါ=အကြင်မပိတ်ဆီး
မစောင့်ရှောက်အပ်သော စက္ခုန္ဒြေဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ စက္ခုန္ဒြိယံ
=စက္ခုနြေကို၊ အသံဝုတံ= (သတိဟူသော တံခါးရွက်ဖြင့်) မပိတ်ဆီး မစောင့်
ရှောက်ဘဲ၊ [တပစ္စည်းသည် ကတ္တားဟောဖြစ်၍ စက္ခုန္ဒြိယံသည် အဝုတ္တကံတည်း
ဝိဟရန္တံ=နေသော၊ ဧန်(ဘိက္ခုံ)=ဤရဟန်းကို၊ ယတာဓိကရဏမေနံမှ ဧနံတည်း]
အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ=အဘိဇ္ဈာ, ဒေါမနဿဟူကုန်သော၊ ဝါ=မတရား လို
ချင်ခြင်း, စိတ်ဆင်းရဲခြင်းဟူကုန်သော၊ ပါပကာ=ယုတ်မာကုန်သော၊ အကုသလာ
=အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော၊ ဓမ္မာ=တရားတို့သည်၊ အနွာဿဝေယံ=အစဉ်လိုက်
ကုန်ရာ၏၊ ဝါ=ဖိစီးလွှမ်းမိုးကုန်ရာ၏၊ တဿ-ထိုစက္ခုန္ဒြေကို၊ သံဝရာယ=(သတိ
တံခါးရွက်ဖြင့်) ပိတ်ဆီးစောင့်ရှောက်ခြင်းငှာ၊ ပဋိပဇ္ဇတိ=ကျင့်၏၊ စက္ခုန္ဒြိယံ
= စက္ခုနြေကို၊ ရက္ခတိ= စောင့်ရှောက်၏၊ စက္ခုန္ဒြိယေ-၌၊ သံဝရံ=ပိတ်ဆီး
စောင့်ရှောက်ခြင်းသို့၊ အာပဇ္ဇတိ=ရောက်၏။
=
သောတေန=နားဖြင့်၊ ဝါ=သောတဝိညာဏ်ဖြင့်၊ သဒ္ဒံ=အသံကို၊ ဝါ=
သဒ္ဒါရုံကို၊ သုတွာ=ကြားရ၍၊ ဝါ=ကြားရလျှင်၊ နိမိတ္တဂ္ဂါဟိ=သည်

## PAGE 248

ယတွာဓိကရုဏံ=အကြင်သောတိန္ဒြေကို မပိတ်ဆီး မစောင့်ရှောက်ခြင်းဟူသော
အကြောင်းကြောင့်၊ သောတိန္ဒိယံ=သောတိန္ဒြေကို၊ အသံဝုတံဘဲ။ပ။ တဿ
=ထိုသောတိန္ဒြေကို၊ သံဝရာယ=ငှာ၊ ပဋိပဇ္ဇတိ-၏၊ သောတိန္ဒိယံ=ကို၊ ရက္ခ
တိ=၏၊ သောတိန္ဒြိယေ-၌၊ သံဝရံ=သို့၊ အာပဇ္ဇတိ=၏၊ ဃာနေန=နှာခေါင်းဖြင့်၊
ဝါ=ဃာနဝိညာဏ်ဖြင့်၊ ဂန္ဓ=အနှံ့ကို၊ ဝါ=ဂန္ဓာရုံကို၊ ဃာယိတွာ=နမ်း၍။ပ။
ဇိဝှာယလျှာဖြင့်၊ ဝါ=ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့်၊ ရသံ=အရသာကို၊ ဝါ=ရသာရုံကို၊
သာယိတွာ=လျက်၍။ပ။ ကာယေန=ကိုယ်ဖြင့်၊ ဝါ=ကာယဝိဉာဏ်ဖြင့်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗ
=တွေ့ ထိဖွယ်အာရုံကို၊ ဝါ=ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို၊ ဖုသိတွာ=တွေ့ထိ၍။ပ။ မနာ
=မနောဝိညာဏ်ဖြင့်၊ ဓမ္မံ=သဘောဓမ္မာရုံကို၊ ဝိညာယ=သိ၍၊ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ။ပ။
ယတွာဓိကရဏံ=အကြင်မနိန္ဒြေကို မပိတ်ဆီး မစောင့်ရှောက်ခြင်းဟူသော
အကြောင်းကြောင့်၊ ဝါ=အကြင်မပိတ်ဆီး မစောင့်ရှောက်အပ်သော မနိဟူသော
အကြောင်းကြောင့်၊ မနိန္ဒိယံ မနိန္ဒြေကိုပ။တဿ=ထိုမနိန္ဒြေကို။ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊
ဧဝံ=ဤသို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်၊ ဝါးဤနည်းဤပုံအားဖြင့် (ဤသို့
ရူပါရုံ သဒ္ဒါရုံအစရှိသော အာရုံ(၆)ပါးတို့နှင့် တွေ့ ကြုံရာ အခါတို့၌ နိမိတ္တဝါဟ,
အနုဗျဉ္စနဂ္ဂါဟ မဖြစ်အောင်, အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿအစရှိသော အကုသိုလ်တို့
မဝင်လာအောင် စက္ခုစသော ဒွါရခြောက်ပေါက်တို့၌ သတိတံခါးရွက်ဖြင့်
ပိတ်ဆီးခြင်းအားဖြင့်) ဘိက္ခူ။ပ။ဟောတိ=၏။
"
ဘိက္ခု သည်။ ယောနိသော=သင့်လျော်သော အကြောင်းအားဖြင့်။
ပဋိသင်္ခါ (ပဋိသင်္ခါယ)=ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်၍။ အာဟာရံ=အစာအာဟာရကို။
အာဟာရေတိ =စားမျိုးမှီဝဲ၏။ ဒဝါယ= (ကလေးသူငယ်တို့ကဲ့သို့) မြူးတူးပျော်ပါး
ကစားခြင်းငှာ။ နေဝ အာဟာရေတိ=စားမျိုးသည်မဟုတ်။ မဒါယ=(လက်ဝှေ့
၁။ အာဟာရေတိပုဒ် စိစစ်ချက်။ ။ အာဟာရေတီတိ ပရိဘုဉ္စတိ
အဖျောဟရတိ။ အဋ္ဌသာလိနီ (၄၂၉)။ ထို့ပြင် “အာာရေယျာတိ ပဝေသေယျ”
ဟူသော ပါစိတ် ဒန္တပေါနသိက္ခာပုဒ် အဋ္ဌကထာဋီကာတို့အတိုင်းလည်း
“အာဟာရေတိ= (ခံတွင်းဝသို့) ဆောင်သွင်း၏”ဟု အနက်ဆိုနိုင်သေး၏။
ထိုသိက္ခာပုဒ် ပါဠိတော်၌ “အဒိန္နံ မုခဒွါရံ အာဟာရုံ အာဟာရေတိ, အာဟ
ရသိ, အာဟရိဿတိ"ဟုလည်းကောင်း, ဝိသုဒ္ဓိမဂ် (ပ-၄၃)၌ –ဧဝံ အာဟာ
ရေ (အာဟရေ) အာဟာရံ “ဟုလည်းကောင်း ဏေပစ္စည်း, အပစ္စည်း (ဟ၌
ဝုဒ္ဓိ ရောက်မရောက်) နှစ်မျိုး တွေ့ ရ၏။ ဒီ, မဟာဝဂ္ဂ, မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ်