## PAGE 255 ပုတ္တဒါရံ=သားမယားကို၊ ပေါသေတုံ စ=ကျွေးမွေးခြင်းငှာလည်းကောင်း၊ အမှာကံ=ငါတို့အား၊ ကာလေန ကာလံ=သင့်လျော်သည့်အခါတိုင်း,အခါတိုင်း၌၊ ဝါ=ရံခါရံခါ၌၊ ဝါ=မကြာမကြာ၊ အနုပ္ပဒါတုံစ=အတိုးဆပ်ပေးခြင်းငှာလည်း ကောင်း၊ ပဋိဗလော=(ကိုယ်စွမ်းဉာဏ်စွမ်းဖြင့်) စွမ်းဆောင်နိုင်၏, ဣတိ (ဇာနန္တိ) တေ-ထိုသူကြွယ်နှင့် သူကြွယ်သားတို့သည်၊ နံ=ထိုကုန်သည်ကို၊ “သမ္မ ပါပဏိက= မိတ်ဆွေကုန်သည်၊ ဣတော=ဤငါတို့ထံမှ၊ ဘောဂေ= ဥစ္စာတို့ကို၊ ဟရိတွာ=ဆောင်ယူ၍၊ ပုတ္တဒါရဉ္စ=သားမယားကိုလည်း၊ ပေါသေ ဟိ=ကျွေးမွေးလော ။ပ။ အနုပ္ပဒေဟိ-အတိုးဆပ်ပေးလော” ဣတိ=ဤသို့၊ ဘောဂေဟိ=ဥစ္စာတို့ဖြင့်၊ နိပတန္တိ=ဖိတ်မန်ကြကုန်၏၊ ဝါ=ရိုသေတုပ်ကွ ခယစေကြကုန်၏၊ ဤနောက်အနက်မှာ နိပစ္စကာရကဲ့သို့ သဒ္ဓတ္ထဖြစ်၏၊ “နိပတန္တိတိ နိပါတေန္တိ”ဟု ဋီကာ၌ ကာရိတ်ပစ္စည်းသွင်း၍ (ဋ္ဌ၊ မူကွဲပါဌ်အတိုင်း) ဖွင့်၏]။ပ။ကုသလေသု=ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော၊ ဓမ္မေသု=တရားတို့၌၊ မဟတ္တံ =သို့ပ။ ဣဒံ ဒုက္ခံစသည်ကို တိကနိပါတ်စာပိုဒ်-၁၂နှင့် ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ်- ၄၆-ကြည့်] ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဓ=ဤသာသနာတော်၌၊ ဘိက္ခု=သည်၊ အကုသ လာနံ=ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=တို့ကို၊ ပဟာနာယ=ပယ်ခြင်းငှာ လည်းကောင်း ကုသလာနံ=ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=တို့ကို၊ ဥပသမ္ပဒါယ=ပြီးစီးစေခြင်းငှာလည်း ကောင်း၊ ဝါ=ရရှိခြင်းငှာလည်းကောင်း၊ အာရဒ္ဓဝီရိယော=အားထုတ်အပ်သော ဝိရိယရှိသည်၊ ထာမ ဝါ=ဉာဏ်စွမ်းရှိသည်၊ ဒပရက္ကမော=ဉာဏ်နှင့်ယှဉ်သော မြဲမြံသော လုံ ့လရှိသည်၊ ကုသလေသု=ကုန်သော၊ ဓမ္မေသု=တရားတို့၌၊ ဝါ= တရားတို့ကြောင့်၊ ဝါ=တရားတို့ကိုရဖို့ အကြောင်းကြောင့်၊ ရဖို့အတွက်ဟု ဆိုလို၏၊ ဒသကနိပါတ် စာပိုဒ်(၁၇)ပဌမနာထသုတ်ကြည့်ပါလေ] အနိက္ခိတ္တ ဓုရော=(အရဟတ္တမဂ်ဖိုလ် မရသေးသမျှ) မလျှော့ချအပ်သော ဝီရိယရှိသည်၊ (ဟုတွာ=ဖြစ်၍) ဝိဟရတိ=နေ၏ ယ။ ဘိက္ခု=သည်၊ ဥပသင်္ကမိတွာ စသည်၌ စပ်] ယေ တေ ဘိက္ခု=အကြင်ရဟန်းတို့သည်၊ ဗဟုဿုတာ=များစွာကြားနာအပ် ပြီးသော ဘုရားစကားတော်ရှိကုန်၏၊ အာဂတာဂမာ=ကျေပွန်စွာ နှုတ်၌ ရောက်လာပြီးသော အာဂုံနိကာယ်ပါဠိရှိကုန်၏၊ ဓမ္မဓရာ=သုတ်, အဘိဓမ္မာ တရားကို ဆောင်ကုန်၏။ ဝိနယဓရာ=ဝိနည်းပိဋကကိုဆောင်ကုန်၏။ မာတိ ကာဓရာ=ဝိနည်း, အဘိဓမ္မာ နှစ်ဖြာသော မာတိကာကိုဆောင်ကုန်၏။ ဝါ =ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခုနီ နှစ်လီသော မာတိကာကို ဆောင်ကုန်၏။ တေ=ထိုရဟန်းတို့ ## PAGE 256 ဥပသင်္ကမိတွာ=သွားရောက်၍။ ထံသို့၊ ကာလေန ကာလံ=၌၊ ဝါ=မကြာမကြာ။ ဥပသင်္ကမိတွာ သွားရောက်၍၊ “ဘန္တေ =အရှင်ဘုရား။ ဣဒံ=ဤသဒ္ဒါကား။ ကထံ= အဘယ်သို့ပါနည်း၊ ဝါ =အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအားဖြင့် ဤအနက်ကို ဟောရပါသနည်း၊ ဣမဿ- ဤတရားတော်၏။ အတ္ထော=အနက် အဓိပ္ပါယ်ကား။ ကော=အဘယ်နည်း” ဣတိ-ဤသို့စသည်ဖြင့်၊ ပရိပုစ္ဆတိ=အကျိုးအကြောင်း ဟုတ်မဟုတ်မေးမြန်း၏၊ ပရိပက္ခတိ=မေးသင့်သည့်အကြောင်းအရာကို ကောင်းစွာစိစစ်၏၊ တဿ=ထို ရဟန်းအား၊ တေ အာယသ္မန္တော=ထိုအရှင်မြတ်တို့သည်။ အဝိဝ ဋဝ=လည်း။ [ဒုက စာပိုဒ် (၄၈) ကြည့် ။ပ။ ဒသမံ=ဆယ်ခုမြောက်သုတ်တည်း။ ဒုတိယော=နှစ်ခုမြောက်သော။ ရထကာရဝဂ္ဂေါ=ရထကာရဝဂ်တည်း။ ပဌမဘာဏဝါရော=ပဋ္ဌမဘာဏဝါရ သည်။ ဝါ=ရွတ်ဆိုဖတ်ကြား တထောက်နားဖို့ ပိုင်းခြားသတ်မှတ် ပဌမအခန်း တရပ်သည်။ နိဋ္ဌိတော=ပြီးပြီ။ [အဋ္ဌက္ခရာ ဧကံ ပဒံ။ ဧကာ ဂါထာ စတုပ္ပဒံ။ ဂါထာဌိသတပညာသံ။ ဘာဏဝါရောတိ ဝုစ္စတိ။ ဂါထာအားဖြင့် ၂၅ဝ, အက္ခရာလုံးရေအားဖြင့် ရှစ်ထောင်သည် ဘာဏဝါရ တခုဖြစ်၏)၊ ၃-ပုဂ္ဂလဝဂ်၊ ၁-သမိဒ္ဓသုတ် ၂၁။ အထခေါ=၌။ အာယသ္မာ စ သမိဒ္ဓေါ=အရှင်သမိဒ္ဓသည် လည်းကောင်း။ အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော= အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကသည် လည်းကောင်း။ ယေန=အကြင်အရပ်၌။ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော= အရှင်သာရိ ပုတြာသည်။(အတ္ထိ=ရှိ၏) တေန=ထိုအရှင်သာရိပုတြာရှိရာ အရပ်၌။ ဝါ =သို့။ ဥပသင်္ကမိသု=ရောက်လာကြကုန်၏။ ဥပသင်္က မိတွာ=ရောက်လာကြ ပြီး၍။ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန=အရှင်သာရိပုတြာနှင့်။ သဒ္ဓိ=အတူတကွ။ သမ္မောဒိသု=ကုန်ပြီ၊ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် ၁၆ကြည့်]။ပ။ နိသိဒ္ဓိသု=ကုန်ပြီ ။ပ။ အာယသ္မန္တ သမိဒ္ဓံ=အရှင်သမိဒ္ဓကို။ပ။ အာဝုသော သမိဒ္ဓ=ငါ့ရှင်သမိဒ္ဓror ကာယသက္ခိ=ကာယသတ္တိပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။ ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် (၄၉)ကြည့်] ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော=ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း၊ သဒ္ဓါဝိမုတ္တော=လည်းကောင်းတည်း။ပ။ အာဝုသော=ငါ့ရှင်၊ တိဏ္ဏ=သုံးယောက်ကုန်တော။ ဣမေသံ ပုဂ္ဂလာနှံ=ဤပုဂ္ဂိုလ် တို့တွင်။ ကတမော=အဘယ်မည်သော။ ပုဂ္ဂလော=ပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ အဘိက္ကန္တ တရောစ=သာလွန်ကောင်းမွန်လျက် လည်းကောင်း။ ဝါသာလွန်ကောင်းမွန်၍ လည်းကောင်း၊ ပဏ္ဍိတတရောစ=သာလွန်မြင့်မြတ်လျက်လည်းကောင်း။ ဝါ ## PAGE 257 =၍လည်းကောင်း။ တေ=သင့်အား။ ခမတိ=နှစ်သက်သဘောကျပါသနည်း။ ဝါ=နှစ်သက်မှုကို ဖြစ်စေပါသနည်း။ ဣတိ (အဝေါစ=မေးမြန်းပြီ) ။ပ။ တိတ္ထိ=ကုန်သော၊ ဣမေသံ ပုဂ္ဂလာနံ=တို့တွင်၊ သဒ္ဓါဝိမုတ္တော-သဒ္ဓါဝိမုတ္တ မည်သော။ ယွာယံ (ယော အယံ)ပုဂ္ဂလော=အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ (အတ္ထိ-ရှိ၏) တိတ္တံ ဣမေသံ ပုဂ္ဂလာနံ=တို့တွင်။ အယံ ပုဂ္ဂလော-ဤသဒ္ဓါဝိမုတ္တ ပုဂ္ဂိုလ် သည်၊ အဘိက္ကန္တ တရောစ=လည်းကောင်း။ ပဏီတတရောစ=လည်းကောင်း။ မေ=တပည့်တော်အား။ ခမတိ=နှစ်သက်သဘောကျပါ၏။ တံ-ထိုသို့ နှစ်သက် သဘောကျခြင်းသည်၊ ကိဿ ဟေတု=အဘယ်အကြောင်းကြောင့်နည်းဟူမူ၊ အာဝုသော=ငါ့ရှင်၊ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿဤသဒ္ဓါဝိမုတ္တပုဂ္ဂိုလ်၏၊ သဒ္ဓိန္ဒိယံ =သဒ္ဓိန္ဒြေသည်၊ အဓိမတ္တံ=လွန်ကဲသော အတိုင်းအရှည်ရှိပါ၏၊ ဣတိ=ထို့ကြောင့် ပါတည်း၊ ဣတိ=ဤသို့ (အဝေါစ=လျှောက်ပြီ)။ပ။ ၁။ “တေ ခမတိ”၌ တေပုဒ်၏ ဝိဘတ်အနှက်။ ။ “ယဿ ဒါတု ကာမော ရောစာ”စသော သုတ်အရ ကစ္စည်း, ရူပသိဒ္ဓိ, သဒ္ဒနီတိတို့အလို “တေ”သည် ရောစနတ္ထဓာတ်၏ယှဉ်ရာ သမ္ပဒါန်တည်း၊ မောဂ္ဂလ္လာန် ဒု ကဏ္ဍမှ “တာဒတ္ထု” (၂၅) သုတ်အလိုမူ “တေ=သင်၏၊ (စိတ္တေ=စိတ်၌) ခမတိ=နှစ်သက်မှုကို ပြုပါသနည်း၊ ဝါ=နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေပါသနည်းဟု “တေ”ကို သမ္ဗန္ဓဆဋ္ဌိ အနက်ဆိုရမည်၊ [ရုစ္စတိတိ ရုစိ' ကရောတိ။ ၎င်း ပဋိကာ] ရှေးမြန်မာ ဆရာတော် အချို့ကမူ ဤဝါကျမျိုးမှ “ခမတိ, ရုစ္စတိ”တို့ကို ကမ္မရုပ်ကြံ၍ တေကဲ့သို့သော ပုဒ်ကို အဝုတ္တကတ္တား ကြံတော်မူကြ၏၊ သတ ပဒိက ပုစ္ဆာစသည်] ထိုဆရာတော်တို့အလို “ကတမော=သော၊ ပုဂ္ဂလော=ကို၊ အဘိက္ကန္တ တရောစ=လည်းကောင်း၊ ပဏ္ဍိတတရောစ=လည်းကောင်း၊ တေ= သင်သည်၊ ခမတိ=နှစ်သက်အပ်ပါသနည်း”ဟု အနက်ဆိုရာ၏၊ သို့ဖြစ်လျှင် ဓမ္မဓာတ်နောင် ကံဟောယပစ္စည်းဖြင့် ခမျတိ, ဓမ္မတိဟု ဆိုလိုလျက် ယနှင့် မတို့ကို ချေ၍ ခမတိရုပ်ပြီးသည်ဟု ကြံရပေလိမ့်မည်၊ သို့သော် သဒ္ဒါကျမ်းတို့၏ ဤနေရာမျိုး၌ တေကဲသို့ပုဒ်ကို သမ္ပဒါန်နှင့်သမ္ဗန်ဟု အဆိုနှစ်မျိုး ကွဲသော် လည်း ခမတိနှင့် ရုစ္စတိတို့ကိုမူ မည်သည့် သဒ္ဒါကျမ်းမျှ ကမ္မရုပ်ဟု မဆိုကြ၊ ထို့ကြောင့် ခမတိမှာ ဘူဝါဒိကတ္တုရုပ်, ရုစ္စတိမှာ ဒိဝါဒိကတ္တုရုပ်သာ ဖြစ်သင့်ပါသည်။