## PAGE 300

ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ ကာမေသု= ဝတ္ထုကာမ,ကိလေသာကာမတို့၌၊ နလိမ္ပတိ= သုတ်လိမ်းဖွယ်ရာ ကဏှာဒိဋ္ဌိ အညစ်အကြေးတို့ဖြင့် သုတ်လိမ်းတော်မမူ၊ သော ... ဗြာဟ္မဏော=ထိုမကောင်းမှုတို့ကို ပယ်ရှား မျောသွားစေပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ ဝါ=ထိုပရိနိဗ္ဗုတ, သီတိဘူတစသည် ဖြစ်တော်မူသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ ဝေဧကန်စင်စစ်အားဖြင့်၊ သဗ္ဗဒါ=အမြဲခပ်သိမ်း၊ သုခံ =ချမ်းသာစွာ၊ သေတိ=ကျိန်းစက်တော်မူရ၏။

(သော ဗြာဟ္မဏော=သည်) သဗ္ဗာ=အားလုံးကုန်သော၊ အာသဝေါ အာရုံ ငါးပါးတို့၌ ငြိကပ်တွယ်တာတတ်သော တဏှာတို့ကို၊ ဆေတွာ= ပယ်ဖြတ်ပြီး၍။ ဟဒယေ=စိတ်နှလုံး၌၊ ဒရံ=ကိလေသာအပူကို၊ ဝိနေယျ= ငြိမ်းသတ်ပြီး၍၊ စေတသော=စိတ်၏၊ သန္တိ=ကိလေသာအပူငြိမ်းခြင်းသို့၊ [တနည်း-စေတသော=စိတ်ဖြင့်၊ သန္တိ=ကိလေသာ အပူငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့] ပပ္ပယျ=ရောက်ပြီး၍၊ ဥပသန္တော=ငြိမ်းအေးလျက်၊ သုခံ=စွာ၊ သေတိ=၏၊ ဣတိ (အဝေါစ=မိန့်တော်မူပြီ)

#### ၆-ဒေဝဒူတသုတ်

၃၆။ **ဘိက္ခဝေ**=တို့၊ **ဒေဝဒူတာနိ**=သေမင်း၏ အမိန့်နာခံ စေတမန်နှင့်တူသောသူတို့သည်၊ ဝါ=နတ်နှင့်မခြား၊ ပြောစကားအတည်, ယုံကြည်ထိုက်သော စေတမန်တို့သည်၊ ဝါ=ဝိသုဒ္ဓိနတ်ဗြဟ္မာ ရဟန္တာတို့၏ စေတမန်

၁။ **ဒေဝဒူတာနိ**။ ။ **ဒေဝဒူတ**ပုဒ်ကို အဋ္ဌကထာ၌ (၃)နည်းဖွင့်ပြ၏။ ထိုတွင် "ဒေဝေါတိ မစ္စု"ဟူသော အဖွင့်နှင့်အညီ ဤနေရာ၌ **ဒေဝ**သဒ္ဒါသည် မစ္စု(မရာဇာ)=သေခြင်း (သေမင်း)ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ သေခြင်း သဘောတရားတည်းဟူသော မစ္စုကိုပင် မဇ္ဈရာဇာ(သေမင်း)ဟု တင်စားသုံးနှုန်းထား၏။ နဂိုမူလကမူ **ဒေဝ**သဒ္ဒါသည် နတ်ဟူသော အနက်ကိုပင် ဟော၏။ နတ်သည် သတ္တဝါတို့ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးသကဲ့သို့ ထိုအတူ သေမင်းသည်လည်း သတ္တဝါတို့ကို ဖိစီးလွှမ်းမိုးကာ မိမိအလိုသို့ လိုက်ပါစေ၏။ ထို့ကြောင့် သေမင်းသည် နတ်နှင့်တူသည်ဖြစ်ရကား ဤနေရာ၌ "ဒေဝေါ ဝိယာတိ ဒေဝေါ"ဟု ဥပမာတဒ္ဓိတ်ဆင့်၍ သေမင်းကို **ဒေဝ**ဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

အမိန့်နာခံသော စေတမန်ကို **ဒူတ**ဟု ခေါ်၏။ သို့သော် ဤသုတ်၌ကား ထိုပကတိရိုးရိုး စေတမန်ကို **ဒူတ**ဟု မဆိုလို၊ သူအို, သူနာ, သူသေဟူသော

## PAGE 301

တို့သည်၊ **ဣမာနိ တီဏိ**=ဤသုံးဦးတို့တည်း။ပ။ **ဘိက္ခဝေ**=တို့။ **ဣဓ**=ဤ လောက၌၊ **ဧကစ္စော**=အချို့သောသူသည်၊ **ကာယေန**=ကိုယ်ဖြင့်၊ ဝါ=ကာယ ဒွါရဖြင့်၊ **ဒုစ္စရိတံ**=ဒုစ္စရိတ်အကုသိုလ်ကို၊ **စရတိ**=ပြုကျင့်၏၊ **ဝါစာယ**နှုတ်ဖြင့်၊ ဝါ=ဝစီဒွါရဖြင့်ပ။ **မနသာ**=စိတ်ဖြင့်၊ ဝါ=မနောဒွါရဖြင့်။ပ။**သော**=ထိုသူသည်။ပ။

ပုဂ္ဂိုလ် သုံးဦးကို **ဒူတ**ဟု ဆိုလို၏။ ထိုသုံးဦးတို့သည် ပင်ကိုသဘာဝအားဖြင့်ပင် မြင်ရသူလူအပေါင်းကို ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်စေနိုင်၏။ ထို့ကြောင့်-

"မောင်မင်း...အသင်သည် ယခုပင် သေမင်းထံမှောက်သို့ ငါတို့နှင့် အတူလိုက်ခဲ့ ရမည်ဟူ၍ တွေ့ သမျှ လူအပေါင်းကို အထိတ်တလန့်ဖြစ်အောင် ထိုသုံးဦးတို့သည် သတိပေး နှိုးဆော်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေကုန်၏။ ဟိုလူကို ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ရအောင် ငါလာခဲ့မည်၊ အသင်က အဲဒီလူကို ဘယ်ကိုမျှ ရုန်းကန် ထွက်မပြေးနိုင်အောင် သူ့ဆံပင်ကို မြဲမြဲဖမ်းဆွဲထားလိုက်ဟူ၍ သေမင်းက ထိုသုံးဦးကို အမိန့်ပေး၏။ ထိုသုံးဦးကလည်း သေမင်း၏ အမိန့် အာဏာကို တသဝေမတိမ်း လိုက်နာပြုလုပ်၏။ ထို့ကြောင့်-

**"မဉ္စူဒေဝဿ အာဏာကရာ ဒူတာ ဝိယာတိ ဟိ ဒူတာတိ ဝုစ္စန္တိ"**

ဟူသော ဋီကာနှင့် အညီ "ဒူတာ ဝိယာတိ ဒူတာ (စေတမန်နှင့် တူသော သူများ)"ဟု ဥပမာတဒ္ဓိတ်ဆင့်ကာ "ဒေဝဿ ဒူတာ ဒေဝဒူတာ"ဟု နတ္ထပြု၍ သေမင်း (**ဒေဝ**)၏ အမိန့်နာခံ စေတမန်နှင့်တူသော သူအို, သူနာ, သူသေဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်သုံးဦးတို့ကို **ဒေဝဒူတ**ဟု ခေါ်သည်။ ဤတိုင်အောင် အဋ္ဌကထာအဖွင့် ပဌမနည်း ဖြစ်၏။

**ဒုတိယနည်း**။ ။ နတ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်ယင်ထားသော နတ်တဦးဦးက ကောင်းကင်မှာရပ်ပြီး "အသင်ဟာ နက်ဖြန်မှာ သေလိမ့်မည်"ဟု ပြောလျှင် ထိုနတ်၏ စကားသည် အမှန်တကယ် ယုံကြည်ဖွယ် ဖြစ်နေ၏။ ထို့အတူ သူအို, သူနာ, သူသေ သုံးဦးတို့သည်လည်း ထိတ်လန့်ဖွယ် အသွင်ကို ပြကာ "အသင်လည်းပဲ ငါလိုသေရမည့်သူ သေခြင်းသဘောရှိသူ ဖြစ်သည်ဟု သတိပေး နှိုးဆော် သကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏၊ ထိုသုံးဦးတို့၏ သတိပေး နှိုးဆော်စကားသည်လည်း နတ်ကပြောသော စကားကဲ့သို့ပင် မလွဲဧကန်မှန်၍ တကယ်ယုံကြည်ရမည့် စကားဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုသုံးဦးတို့သည် နတ်နှင့်တူရကား "ဒေဝါ ဝိယ ဒူတာတိ ဒေဝဒူတာ"ဟူသော အဋ္ဌကထာနှင့်အညီ ဒေဝါ ဝိယာတိ ဒေဝါ (နတ်နှင့်တူသောသူများ)၊ ဒေဝါ စ တေ ဒူတာ စာတိ ဒေဝဒူတာ (နတ်နှင့်

## PAGE 302

**စရိတွာ**=ပြုကျင့်ပြီး၍။ပ။ **ဥပပဇ္ဇတိ**=လားရောက်၏။ [ဧကက စာပိုဒ်- ၄၃-ကြည့်] **ဘိက္ခဝေ**=တို့၊ **တမေနံ**=ထိုငရဲသို့ လားရောက်သောသူကို၊ **နိရယပါလာ** =ငရဲထိန်းတို့သည်၊ **နာနာဗာဟာသု**=အမျိုးမျိုးသော လက်မောင်းတို့၌၊ **ဂဟေ တွာ**=ဆွဲကိုင်၍၊ **ယမဿ**=ယမမည်သော၊ (သတ္တဝါတို့ကို မိမိတို့ ဆည်းပူး အားထုတ်ခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု၌ စီစဉ်သတ်မှတ် သတိရစေတတ်သည် အဖြစ်ကြောင့် ယမမည်သော) **ရညော**=ဗိမာန်ပိုင်ရှင် ပြိတ္တာမင်းကို၊ **ဒဿေန္တိ** =မြင်စေကြကုန်၏၊ ဝါ=ပြကြကုန်၏။ (ကိန္တိ=အဘယ်သို့ သံတော်ဦးတင်၍၊ **ဒဿေန္တိ**=ဟူမူ)

**ဒေဝ**=မင်းမြတ်၊ **အယံ ပုရိသော**=ဤယောက်ျားသည်၊ **အမာတေယျော** မခြား ပြောစကားအတည် ယုံကြည်ထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်သုံးဦး)ဟု ဝစနတ္ထပြု၍ သူအို, သူနာ, သူသေဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်သုံးဦးကို **ဒေဝဒူတ**ဟု ခေါ်သည်။

**တတိယနည်း**။ ။တနည်းအားဖြင့် ဝိသုဒ္ဓိနတ်ဖြစ်သော ရဟန္တာဗြဟ္မာကြီး များကို **ဒေဝ**ဟု ခေါ်၏။ **ပစ္ဆိမဘဝိက** (ဘုရားဖြစ်မည့် နောက်ဆုံးဘဝသို့ ရောက်နေကြသော) ဘုရားအလောင်းတော်တို့ကို ထိုဝိသုဒ္ဓိနတ်ဗြဟ္မာကြီး များသည် သူအို, သူနာ, သူသေ, ရဟန်းအသွင် ဖန်ဆင်း ပြကြ၏။ ယင်းသို့ ဖန်ဆင်းပြအပ်သော ထိုသူအိုစသည်ကို မြင်ကြရသဖြင့် ဘုရားအလောင်းတော် တို့သည် သံဝေဂဉာဏ်ဖြစ်ပွား၍ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို စွန့်ခွာပြီး ရဟန်းပြုတော်မူကြ၏။ ထိုဝိသုဒ္ဓိနတ်ဗြဟ္မာကြီးများသည် ဘုရားအလောင်းတော်တို့မှ လွဲ၍ အခြားဘယ်သူ့ကိုမျှ ယင်းသို့ ဖန်ဆင်း မပြကြပါ။ သို့သော် ဘုရားအလောင်း မတော်ကို ဖန်ဆင်းပြခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ ယခုမျက်မြင် သူအို, သူနာ, သူသေသုံးဦးတို့ကိုလည်း ဝိသုဒ္ဓိနတ်ဗြဟ္မာတို့က ဖန်ဆင်းပြလိုက်သော စေတမန် **ဒေဝဒူတ** အဖြစ်ဖြင့် ပရိယာယ်သဘော တင်စား၍ **ဒေဝဒူတ**ဟု ခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်းထားသည်။ **ဒေဝါနံ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါနံ ဒူတာ ဒေဝဒူတာ**= ဝိသုဒ္ဓိနတ်ဗြဟ္မာ ရဟန္တာတို့၏ စေတမန်များ။

ပါဠိတော်၌မူ "**ဒေဝဒူတာနိ**"ဟု နပုလ္လိင်ဖြင့် ရှိ၏။ **ဒေဝဒူတာ**=ဟု ပုလ္လင်ဖြင့် ဆိုလိုလျက် လိင်္ဂဝိပလ္လာသနည်းအားဖြင့် ပုလ္လိင်မှ နပုလ္လိင်သို့ ကူးပြောင်း၍ **ဒေဝဒူတာနိ**ဟု ဟောတော်မူသည်ဟု အဋ္ဌကထာ မိန့်၏။ တနည်းအားဖြင့် **ဒူတ**သဒ္ဒါသည် ပုလ္လိင်, နပုလ္လိင်နှစ်မျိုး ရှိနိုင်သော ပုဒ်ဖြစ်သည် ဟုလည်း ဋီကာမိန့်ဆို၏။