## PAGE 321

=လောကုတ္တရာတရားကိုးပါးဟူသော အကြီးအကဲမှဖြစ်ပေါ်လာသောဂုဏ်လည်း
ကောင်းတည်း၊ ဝါ=လောကုတ္တရာတရားကိုးပါးကို....လည်းကောင်းတည်း။ဓမ္မပုဒ်
အရ လောကုတ္တရာတရားကိုးပါးကိုသာ အဋ္ဌကထာ၌ ယူထားသည်မှာ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသ
ဟု ဋီကာမိန့်၏] ဘိက္ခဝေ=တို့၊ အတ္တာဓိပတေယျံ-အတ္တာဓိပတေယျဟူသည်၊
ကတမဂ္ဂ=အဘယ်နည်း၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဓ=ဤသာသနာတော်၌၊ ဘိက္ခု=ရဟန်း
သည်၊ အရညဂတော ဝါ တောအရပ်သို့ရောက်လျှင်လည်းကောင်း၊ ရုက္ခမူလဂတော
ဝါ=သစ်ပင်အနီးသို့ရောက်လျှင်လည်းကောင်း၊ သုညာဂါရဂတော ဝါ=ဆိတ်ငြိမ်သော
နေရာကျောင်းသို့ရောက်လျှင်လည်းကောင်း၊ ဣတိ=ဤသို့၊ ပဋိသန္နိက္ခတိ=ဆင်ခြင်၏၊
(ကိန္တိ=အဘယ်သို့၊ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ=ဟူမူ)
အဟံ=ငါသည်၊ စီဝရဟေတု=သင်္ကန်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊
အဂါရသ္မာ=အိမ်မှ၊ ဝါ=အိမ်ရာတည်ထောင်လူ့ဘောင်မှ(နိက္ခမိတွာ=ထွက်ခွာခဲ့၍)
အနဂါရိယံ=ရဟန်းအဖြစ်သို့၊ (အိမ်၌နေထိုင်မှု လူ့အဆင့်အတန်းမြင့်မားကြီးပွားရေးကို
ဆောင်နိုင်သော လယ်လုပ် နွားမွေး ကုန်သွယ်ရေးမရှိရာရဟန်းအဖြစ်သို့) န ပဗ္ဗဇိတော
=ဝင်ရောက်လာသည် မဟုတ်၊ ပိဏ္ဍပါတဟေတု=ဆွမ်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်
(အဂါရသ္မာ နိက္ခမိတွာ အနဂါရိယံ န ပဗ္ဗဇိတော=မဟုတ်) သေနာသနဟေတု=
အိပ်ရာနေရာကျောင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ (အဂါရသ္မာ။ပန ပဗ္ဗဇိတော)ဣတိ
ဘဝါဘဝဟေတု-ဤသို့သော သမ္ပတ္တိဘဝငယ်, ဤသို့သော သမ္ပတ္တိဘဝကြီး
ဟူသောအကြောင်းကြောင့်၊ ဝါ=ထိုထိုနောင်ဘဝ ကြီးပွားချမ်းသာရေးဟူသော
အကြောင်းကြောင့်၊ (အဂါရသ္မာ။ပ။ န ပဗ္ဗဇိတော)ဣတိ+ဘဝ+အဘဝ။
ဣတိ=ဤသို့သော+ဘဝ= အငယ်စားသမ္ပတ္တိဘဝ+အဘဝ အကြီးစား သမ္ပတ္တိဘဝ။
ဋီကာ၊ ဒု၊ ၂၂၈ (စတုက္ကနိပါတ် စာပိုဒ်-၉)နှင့် ဥပရိပဏ်ဋီကာ(၂၃၈)စသည်တို့၌
အဘဝပုဒ်မှ အကို ဗုဒ္ဓအနက်ဟော ဖွင့်၏၊ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌လည်း "ဣတိ
ဘဝေါ ဣတိ အဘဝေါ"ဟု ပါဌ်ရှိလျှင် ကောင်းမည်]
အပိစ ခေါ=အဟုတ်အမှန်ကား၊ ဇာတိယာ=ပဋိသန္ဓေနေခြင်းသည် လည်း
ကောင်း၊ ဇရာယ=သည်လည်းကောင်း။ ပ။ စာပိုဒ်-၃၈-သုတ်ကြည့် ဥပါယာ
သေဟိ =တို့သည်လည်းကောင်း၊ သြတိဏ္ဏော=ဝင်ရောက်အပ်သည်၊
ဒုက္ခောတိဏ္ဏော
=ဒုက္ခသည် ဝင်ရောက်အပ်သည်၊ ဒုက္ခပရေတော=ဒုက္ခသည် အစဉ်လိုက်အပ်သည်၊
အဟံ=ဖြစ်၏၊ အပိစ ခေါ်မှိတုန်းက"အမှိ"တည်းကေဝလဿ=အားလုံးသော၊
ဣမဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ-ဤဝဋ်ဒုက္ခအစုအဝေး၏၊ အန္တကိရိယာ=အဆုံးစွန်ကို ပြုခြင်း
သည်၊ အပ္ပေဝ နာမ ပညာယေထ=ထင်ရှားတန်ကောင်းရာ၏။ ဣတိ=ဤသို့
နှလုံးသွင်း၍ (ပဗ္ဗဇိတော=ရဟန်းအဖြစ်သို့ရောက်လာခဲ့၏) ပန=ထို့ပြင် အဟံ=ငါသည်၊
ယာဒိသကေအကြင်ကဲ့သို့ တွေ့ကြုံခံစားခဲ့ရကုန်သော၊ ကာမေ=ကာမဂုဏ်
အာရုံတို့ကို၊ သြဟာယ=
ပယ်စွန့်၍ ။ပ။ ပဗ္ဗဇိတော=ရောက်လာခဲ့၏။ တာဒိသကေ=ထိုကဲ့သို့ပင်
တွေ့ကြုံခံစားရဦးမည် ဖြစ်ကုန်သော၊ ကာမေဝါ=တို့ကိုလည်းကောင်း၊ တာဒိသကေ=ထိုကဲ့သို့ပင်၊ ပါပိဋ္ဌတရေ=သာ၍ ယုတ်ညံ့
ကုန်သော၊ (ကာမေဝါ=တို့ကိုလည်းကောင်း)၊ စေ ပရိယေသေယျ=အကယ်၍
ရှာဖွေနေလေရာ ငြားအံ့၊ တံ=ထိုသို့ ရှာဖွေနေခြင်းသည်။ မေ=ငါ့အား၊ န
ပဋိရူပံ=မသင့်လျော်၊ ဣတိ=သို့ (ပဋိသဉ္စိက္ခတိ=၏)
သော=ထိုရဟန်းသည်၊ ဣတိ ပဋိသန္နိက္ခတိ-၏၊ (ကိန္တိ=အဘယ်သို့၊ ပဋိ
သန္နိက္ခတိ=မူ) မေ=ငါ၏၊ ဝါ=ငါသည်၊ ဝီရိယံ=ဝီရိယသည်၊ အာရဒ္ဓံ=အားထုတ်
အပ်ပြီးသည်၊ ဝါ=-ပြီးစီးစေအပ်သည်၊ ["အာရဒ္ဓတ္တာ= အားထုတ်အပ်ပြီးသည်
အဖြစ်ကြောင့်"ဟု ဟိတ်ပါဌ်ပြင်၍ လိုက်ဆိုလိုက ဆိုပါ၊ နောက်၌လည်း ဤ
နည်းအတိုင်းပင်] အသလ္လိနံ=မတွန့်ဆုတ်သည်၊ ဘဝိဿတိ=ဖြစ်လတ္တံ့၊ သတိ
=သတိသည်၊ ဥပဋ္ဌိတာ=အာရုံ၌ စွဲကပ်တည်နေသည် (ဥပဋ္ဌိတတ္တာ=အာရုံ၌
စွဲကပ်တည်နေသည် အဖြစ်ကြောင့်ပင်) အသမ္မုဋ္ဌာ=မကင်းလွတ်သည်၊ (ဘဝိဿတိ=တ္တံ) ကာယော=ရူပကာယ, နာမကာယသည်၊ ပဿဒ္ဓေါ=အပူခပ်သိမ်း
ကင်းငြိမ်းသည်၊ (ပဿဒ္ဓတ္တာ= အပူခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်းသည် အဖြစ်ကြောင့်ပင်)
အသာရဒ္ဓေါ=ပူလောင်ခြင်း မရှိသည်၊ (ဘဝိဿတိ) စိတ္တံ=စိတ်သည်၊ သံမာ
သမာဟိတံ=အာရုံ၌ ကောင်းမွန်တည်တံ့စွာ ထားအပ်သည်၊ (သမာဟိတတ္တာ
ကြောင့်ပင်) ဧကဂ္ဂံ=တခုတည်းသော အာရုံရှိသည်၊ ဝါ=တည်ကြည် ငြိမ်သက်
သည်၊ (ဘဝိဿတိ) ဣတိ (ပဋိသဉ္စိက္ခတိ)
သော=ထိုရဟန်းသည်၊ အတ္တာနံယေဝ=မိမိကိုယ်ကိုသာလျှင်၊ အဓိပတိ
အကြီးအကဲကို၊ ကရိတွာ=ပြု၍၊ အကုသလံ-အကုသိုလ်ကိုး ပဇဟတိ=ပယ်
စွန့်၏၊ ကုသလံ=ကုသိုလ်ကို၊ ဘာဝေတိ=ဖြစ်ပွားစေ၏၊ သာဝဇ္ဇံ= အပြစ်ရှိသော
အကုသိုလ်ကို၊ ပဇဟတိ=၏၊ အနဝဇ္ဇံ=အပြစ်မရှိသော ကုသိုလ်ကို၊ ဘာဝေတိ
=၏၊ သုဒ္ဓံ- (ရာဂအစရှိသော အညစ်အကြေး ကင်းဝေး) စင်ကြယ်အောင်၊
အတ္တာနံ=မိမိကိုယ်စိတ်ကို၊ ပရိဟရတိ=ပြုစုစောင့်ရှောက်၏။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊
ဣဒံ=ဤမိမိကိုယ်ကို အကြီးအကဲအရာ၌ ထား၍ အကုသိုလ်ပယ်ရှား ကုသိုလ်
ဖြစ်ပွားစေခြင်းကို၊ အတ္တာဓိပတေယျ=အတ္တာဓိပတေယျ ဟူ၍၊ ဝုစ္စတိ=ဆိုအပ်၏
ပ။အဟံ=ငါသည်၊ ဧဝံ=ဤသို့ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး ကုန်ဆုံးအောင် အားထုတ်လို
သော ဆန္ဒဖြင့်၊ ပဗ္ဗဇိတော=ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်လာခဲ့သည်၊ သမာနော=
ဖြစ်ပါလျက်၊ ကာမဝိတတ္တံ ဝါ=ကာမဝိတက်ကိုလည်း၊ ဝါ=ကာမရာဂနှင့်

## PAGE 323

ယှဉ်သော အကြံအစည်ကိုလည်း၊ ဝါ-ဝတ္ထုကာမတို့ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်သော
အကြံအစည်ကိုလည်း၊ စေ ဝိတက္ကေယျ=အကယ်၍ကြံစည်နေငြားအံ့၊ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ ဝါ=ဗျာပါဒ၀ိတက်ကိုလည်း၊ ဝါ=ဒေါသနှင့် ယှဉ်သော အကြံအစည်
ကိုလည်း၊ စေ ဝိတက္ကေယျ=အံ့၊ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဝါ=ကိုလည်း၊ ဝါ=သတ္တဝါတို့ကို
ညှင်းဆဲမှု ဒေါသစသော အကုသိုလ်နှင့်ယှဉ်သော အကြံအစည်ကိုလည်း၊ စေ
ဝိတက္ကေယျ=အံ့၊ အယံ လောကသန္နိဝါသော=ဤသတ္တဝါတို့ ပေါင်းစုနေထိုင်ရာ
လောကကြီးသည်၊ သင်္ဂမ္မ နိဝသန္တိ သတ္တာ ဧတ္ထာတိ သန္နိဝါသော၊
လောကော ဧဝ သန္နိဝါသော] မဟာ=ကြီးမား ကျယ်ဝန်းလှ၏။
မဟန္တသ္မိံ=ကြီးမားကျယ်ဝန်းလှသော လောကသန္နိဝါသေ=ကြီး၌၊
ဣဒ္ဓိမန္တော=ကြီးသော တန်ခိုးရှိကုန်သော၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု=ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရှိ
ကုန်သော၊ ဝါ=နတ်မျက်စိကဲ့သို့ တောင်နံရံခြားကွယ်သော ရူပါရုံနှင့် ဝေးကွာ
လှစွာ, သေးငယ်စွာသော ရူပါရုံကို မြင်စွမ်းနိုင်သော အဘိညာဉ်မျက်စိ ရှိ
ကုန်သော၊ ပရစိတ္တဝိဒူနော=သူတပါးစိတ်ကို သိနိုင်ကုန်သော၊ သမဏဗြာဟ္မဏာ
=ရဟန်း, သူတော်ကောင်းတို့သည်၊ သန္တိ= ရှိကုန်၏၊ တေ=ထိုရဟန်း,သူတော်
ကောင်းတို့သည်၊ ဒူရတောပိ= အဝေးမှလည်း၊ ပဿန္တိ=ငါ့ကို မြင်နိုင်ကုန်၏။
အာသန္နာ=ငါ၏ အနီးအပါးမှာပင်နေကုန်သည်၊ (သမာနာပိ=ဖြစ်ပါကုန်သော်
လည်း၊ တေ=ထိုရဟန်း, သူတော်ကောင်းတို့ကို) န ဒိဿန္တိ=ငါကမမြင်အပ်
မမြင်နိုင်ကုန်၊ (တေ-ထိုရဟန်း သူတော်ကောင်းတို့သည်) စေတသာပိ=သူတို့၏
စိတ်ဖြင့်လည်း၊ စိတ္တံ=အခြားသူ၏ စိတ်ကို၊ ပဇာနန္တိ=ကွဲကွဲပြားပြား သိကြ
ကုန်၏။
တေပိ=ထိုရဟန်းသူတော်ကောင်း တို့သည်လည်း၊ မံ=ငါ့ကို၊ "ဘော=
အိုအချင်းတို့၊ ဣမံ ကုလပုတ္တံ=ဤအမျိုးကောင်း သားကို၊ ပဿထ=ကြည့်ကြ
ကုန်လော၊ (အယံ ကုလပုတ္တော=ဤအမျိုးကောင်းသားသည်) သဒ္ဓါ (သဒ္ဓါယ)
=သဒ္ဓါတရားဖြင့် (ရတနာသုံးတန်, ကံနှင့် ကံအကျိုးကို ယုံကြည်သော သဒ္ဓါ
တရားဖြင့်) [သဒ္ဓါယ-၌ နှာဝိဘတ်၏ကာရိယဖြစ်သော ယအက္ခရာကိုချေထား
သည်။ တနည်း-သဒ္ဓါ(သဒ္ဓါယ)=ရတနာသုံးတန်, ကံနှင့် ကံ၏အကျိုးကို
ယုံကြည်၍၊ ဝါ=ယုံကြည်ခြင်းကြောင့်။ ဤနည်း၌ သဒ္ဓါပုဒ်သည် တွာပစ္စယန္တ
ပုဒ်တည်း၊ တွာပစ္စည်း၏ ကာရိယ"ယ"ကို ချေထားသည်]။ ပ။ ပဗ္ဗဇိတော
=ရောက်လာသည်၊ သမာနော=ဖြစ်ပါလျက်၊ ပါပကေဟိ= ယုတ်မာကုန်သော၊
အကုသလေဟိ=အကုသိုလ် ဖြစ်ကုန်သော၊ ဓမ္မေဟိ=တရားတို့ဖြင့်၊ ဝေါကိဏ္ဍော