## PAGE 351 ပြောဆိုဖွယ်သည်၊ ကော ပန(အတ္ထိ)=အဘယ်မှာရှိတော့အံ့နည်း၊ ဝစ္ဆ=ဝစ္ဆ၊ အပိစ= အမှန်စင်စစ် ကား၊ သီလဝတော=သီလရှိသောပုဂ္ဂိုလ်အား၊ ဒိန္နံ= ပေးလှူကြောင်း ဒါနစေတနာကို၊ မဟပ္ဖလံ=များသောအကျိုးရှိ၏ဟူ၍၊ အဟံ= ငါသည်၊ ဝဒါမိ၏၊ ဒုဿီလဿ=သီလမရှိသူအား(ဒိန္န=ကို)တထာ= ထိုသီလ ရှိသူနှင့် ထပ်တူညီမျှပင်၊(မဟပ္ဖလံ=၍)နော(ဝဒါမိ)=မပြောဟော၊ သော ထိုသီလရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း၊ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော=ပယ်အပ်ပြီးသော ငါးပါးသော အကြောင်း အင်္ဂါရှိသည်၊ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတော=ငါးပါးသော ဂုဏ်အင်္ဂါတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်၊ ဟောတိ=ဖြစ်ရသေး၏။ Q= ကတမာန်=အဘယ်မည်ကုန်သော၊ ပဉ္စ=ငါးပါးကုန်သော၊ အင်္ဂါနိ= အကြောင်းအင်္ဂါတို့ကို၊ ဝါ=တို့သည်၊ ပဟီနာနိ=ပယ်အပ်ပြီးကုန်သည်၊ ဟောန္တိ= ဖြစ်ကုန်သနည်း၊ ကာမစ္ဆန္ဒော=ကာမစ္ဆ႕ကို၊ ဝါ=ကာမဂုဏ်အာရုံတို့၌ လိုချင်သော လောဘကို၊ ဝါ=သည်၊ ပဟီနော=ပယ်အပ်ပြီးသည်၊ ဟောတိ=ဖြစ်၏၊ ဗျာပါဒေါ=ဗျာပါဒကို၊ ဝါ=စီးပွားချမ်းသာကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ဒေါသကို၊ ဝါ-သည်။ပ။ထိန, မိဒ္ဓံ=ထိနနှင့်မိဒ္ဓကို၊ ဝါ=စိတ်၏လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းနှင့် စေတသိက်၏ လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းကို။ပ။ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္ဆိ=ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စကို ဝါ=စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်းနှင့် နှောင်တတဖန် ပူပန်ခြင်းသဘောကို။ပ။ဝိစိကိစ္ဆာ= ဝိစိကိစ္ဆာကို၊ ဝါ=ရတနာသုံးဖြာ, အကျင့်သိက္ခာ စသည်တို့၌ သို့လောသို့လော တွေးတောယုံမှားခြင်းသဘောကို၊ ဝါ=သည်။ပ၊ပဉ္စ=ငါးပါးကုန်သော၊ ဣမာနိ အင်္ဂါနိ=ဤအကြောင်း အင်္ဂါတို့ကို၊ ဝါ=တို့သည်၊ ဝိပ္ပဟီနာနိ= ပယ်အပ်ပြီး ကုန်သည်၊ ဟောန္တိ=ဖြစ်ကုန်၏။ ကတမေဟိ=အဘယ်မည်ကုန်သော၊ ပဉ္စဟိ=ငါးပါးကုန်သော၊ အင်္ဂေဟိ= ဂုဏ်အင်္ဂါတို့နှင့်၊ သမန္နာဂတော= ပြည့်စုံသည်၊ ဟောတိ=နည်း၊ အသေက္ခေန ရဟန္တာတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော၊ ဝါ= ရဟန္တာတို့၏ သန္တာန်၌ဖြစ်သော၊ ၁။ အသေက္ခေန သီလက္ခန္ဓေန။ ။အဋ္ဌကထာ၌"ဣတရာနိ သိက္ခာ ပရိယောသာနပ္ပတ္တတာယ သယမ္ပိ အသေက္ခာနေဝ” ဟု ဖွင့်သေး၏၊ ထိုအဖွင့် အလို--“အသေက္ခေန= (အပြီးအစီးဖြည့်ကျင့်ပြီးသဖြင့်)ဖြည့်ကျင့်ဆဲ ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသော တရားမဟုတ်သော”ဟု လည်းကောင်း, အအက္ခရာကို ဝုဒ္ဓိအနက်ဟောကြံ၍ “ဝါ=ကြီးပွားတိုးတက်သော ဖြည့်ကျင့်လေ့ရှိသော တရားဖြစ်သော”ဟု လည်းကောင်း အနက်ဆိုပါ။ သို့သော် ထိုအနက်သည် လောကုတ္တရာတရားများဖြစ်သော သီလက္ခန္ဓ စသော တရားလေးမျိုးနှင့်သာဆိုင်၏၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓ (ပစ္စဝေက္ခဏာ ## PAGE 352 သိလက္ခန္ဓေန=သီလအစုအဝေးနှင့်၊ ဝါ=သီလဂုဏ်နှင့်၊ သမန္နာဂတော= သည်၊ဟောတိ=၏။ပ။သမာဓိက္ခနွေန= သမာဓိ အစုအဝေးနှင့်၊ ဝါ=သမာဓိ ဂုဏ်နှင့်။ပ။ ပညာက္ခန္ဓေနု= ပညာအစုအဝေးနှင့်၊ ဝါ=ပညာဂုဏ်နှင့်။ပ။ ဝိမုတ္တိက္ခမ္မေန= အရဟတ္တဖိုလ်ဝိမုတ္တိ အစုအဝေးနှင့်၊ ဝါ= အရဟတ္တဖိုလ် ဝိမုတ္တိဟူသောဂုဏ်နှင့် ။ပ။ဝိမုတ္တိဉာဏ ဒဿနက္ခန္ဓေန အရဟတ္တဖိုလ်ဝိမုတ္တိကို သိမြင်တတ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် အစုအဝေးနှင့်၊ ဝါ= ဏာဉာဏ် ဟူသောဂုဏ်နှင့် ။ပ။ပဉ္စဟိ=ကုန်သော၊ ဣမေဟိ အင်္ဂ= ဤဂုဏ် အင်္ဂါတို့နှင့်ပ။ဣတိ=ဤသို့၊ ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနေ= ပယ်အပ်ပြီးသော ငါးပါးသော အကြောင်းအင်္ဂါရှိသော၊ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတေ= ငါးပါးသော ဂုဏ်အင်္ဂါတို့နှင့် ပြည့်စုံသော (ပုဂ္ဂလေ။ ပုဂ္ဂိုလ်အား)ဒိန္န=ပေးလှူကြောင်း ဒါနှစေတနာကို၊ မဟပ္ဖလန္တိ= များသော အကျိုးရှိ၏ဟူ၍၊ ဝဒါမိ= ပြောဟော၏၊ ဣတိ(အဝေါစ) ဣတိ-ဤသို့ဤပုံ အမျိုးမျိုးကုန်သော၊ ကဏှာသု=မည်းနက်ကုန်သော၊ ဂေါသု ဝါ = နွားမတို့၌ သော်လည်းကောင်း၊ သေတာသု = ဖြူကုန်သော၊ ဂေါသုဝါ=နွားမတို့၌သော်လည်းကောင်း၊ ရောဟိဏီသု=နီကုန်သော၊ဂေါသူ ဝါ=လည်းကောင်း၊ ဟရိသု=ရွှေဝါရောင် အဆင်းရှိကုန်သော၊ ဂေါ သု ဝါ= လည်းကောင်း၊ဟရိသဒ္ဒါသည် အစိမ်းရောင်ဟူသောအနက်နှင့် ရွှေ(သုဝဏ္ဏ) ဟူသောအနက်တို့ကိုဟော၏။ ဤ၌စိမ်းသောအဆင်းရှိသော နွားဟု ဆိုသင့် မဆိုသင့်(၎င်းနွားရှိမရှိ)စဉ်းစားပါ] ကမ္မာသာသု=ပြောက်ကျားသော အဆင်းရှိ ကုန်သော၊ ဂေါသု ဝါ=လည်းကောင်း၊ သရူပါသု=မိမိ၏သားငယ်နှင့်တူသော အဆင်းရှိကုန်သော၊ ဂေါသု ဝါ=လည်းကောင်း၊ ပါရေဝတာသူ= ခိုပြာရောင် အဆင်းရှိကုန်သော၊ ဂေါသု ဝါ=လည်းကောင်း၊ ယာသု ကာသုစိ= အမှတ်မရှိ တမျိုးမျိုးကုန်သော၊ ဧတာသု=ဤနွားမတို့၌၊ ဒန္တော= လိမ္မာယဉ်ကျေးသော၊ ဓောရယော=ဝန်ကိုဆောင်နိုင်သော၊ဓုရံ ဝတီတိ ဓောရယျော၊ ဓုရပုဒ် ယှဏ်ပစ္စည်း]ဗလသမ္ပန္နော=ခွန်အားနှင့်ပြည့်စုံသော၊ ကလျာဏ ဇဝနိက္ကမေား " ဉာဏ်)နှင့်မဆိုင်၊ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်သည် လောကိတရားဖြစ်သောကြောင့် မိမိသဘာဝအတိုင်း အသေက္ခဟူသော နာမည်ကို တိုက်ရိုက်မရနိုင်၊ အသေက္ခဿ ပဝတ္တတ္တာ အသေက္ခံ ဟူသော အဖွင့်အတိုင်း“အသေက္ခဿ ဣဒံ အသေကံ” ဟု တဒ္ဓိတ်ဆင့်၍“အသေက္ခမည်သော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော ကြောင့်သာ(ဝါ=ရဟန္တာ၏ သန္တာန်၌ဖြစ်သောကြောင့်သာ) ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် သည် အသေက္ခဟူသော နာမည်ကိုရသည်။ ဤနေရာမျိုး၌ သံယုတ်ဋ္ဌ(ပ- ၁၅၂)၌ တမျိုးဖွင့်ထား၏။ ## PAGE 353 ကောင်းမွန်ဖြောင့်မတ်သော အရှိန်အဟုန်ဖြင့် သွားတတ်သော၊ [ဇဝ= အရှိန် အဟုန်+နိက္ကမ=သွားတတ် ပုဂံဝေါ=ဥသဘနွားလားသည်၊ ဇာယတိ= ဖြစ်ထွန်း ပေါက်ဖွားအံ့၊ တမေ၀=ထိုဥသဘနွားလားကိုသာလျှင်၊ ဘာရေ= ရွက်ဆောင် သည်ပိုးအပ်သောဝန်၌၊ ယုဉ္ဇန္တိ-ပူးယှဉ်ဖွဲ့စပ် တပ်ထားကြကုန်၏။ အဿ=ထိုဥသဘနွားလား၏၊ ဝဏ္ဏ အသွေးအရောင် ကို၊ န ပရိက္ခရေ=မစူးစမ်း မစစ်ဆေးကြတော့ကုန်။ ဧဝမေဝံ=ဤအတူပင်၊ မန္ဈသု=လူတို့၌၊ ယသ္မိံ ကသ္မီစိ=တဦးဦး သော၊ ဇာတိယေ=အမျိုး၌ ဇာတိ နိဗ္ဗတ္တိ ယာတိ ဥပဂစ္ဆတိတိ ဇာတိယော= ဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်တတ်သော အမျိုးခတ္တိယေ=မင်းမျိုး၌သော်လည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏေ=ပုဏ္ဏားမျိုး၌သော်လည်းကောင်း၊ ဝေ=ကုန်သည် လယ်လုပ် လူတန်းစားမျိုး၌သော်လည်းကောင်း၊ စဏ္ဍာလ+ပုက္ကုသေ-ဒွန်းစဏ္ဍားနှင့်+ ပန်းမှိုက်သွန် မစင်ကျုံးသမားဖြစ်သော၊ သုဒ္ဓေ=လူဆင်းရဲမျိုး၌ သော်လည်း ကောင်း၊ ယာသု ကာသုစိ=တဦးဦးကုန်သော၊ ဧတာသု=ဤအမျိုးတို့၌၊ ဒန္တော=ယဉ်ကျေးသော၊ သုဗ္ဗတော=ကောင်းသောအကျင့်ရှိသော၊ ဓမ္မဋ္ဌော= တရား၌တည်သော၊ သီလသမ္ပန္နော=သီလနှင့်ပြည့်စုံသော၊ သစ္စဝါဒီ=မှန်ကန် သော စကားကိုသာ ပြောလေ့ရှိသော၊ ဟိရီမနော=မကောင်းမှုကို စက်ဆုပ် ခြင်းသဘောနှင့် ယှဉ်တွဲသောစိတ်ရှိသော၊ ပဟီနဇာတိမရဏော- ပယ်အပ်ပြီး သော ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, သေခြင်းရှိသော၊ ဗြဟ္မစရိယဿ= မြတ်သောအရိယမဂ် အကျင့်၏၊ ကေဝလိ=အားလုံးပြည့်စုံသည် အဖြစ်ရှိသော၊ ဝါ=အားလုံး အပြည့်အစုံ ကျင့်သုံးပြီးသော၊မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယလေးပါးလုံးကို ပြည့်စုံကုန်စင်အောင် ကျင့်သုံးပြီးသောဟူလို၊ ကေဝလံ သကလဘာဝေါ ဗြဟ္မစရိယဿ ပရိပုဏ္ဏ ဘာဝေါ အဿ အတ္တီတိ ကေဝလီ။] ပန္နဘာရော=စွန့်ချပစ်ပယ်အပ်ပြီးသော ခန္ဓာစသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးရှိ သော၊ ဝါ=(ခန္ဓာဝန်, ကိလေသာဝန်, ကာမဂုဏ်ဝန်ဟူသော)ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ကို စွန့်ချပစ်ပယ်ပြီးသော၊ ဝိသံယုတ္တော- ယောဂလေးပါးတို့နှင့် ကင်းကွာပြီးသော၊ ကတကိစ္ဆာ=မဂ်လေးပါးတို့ဖြင့် ပြုအပ်ပြီးသောကိစ္စရှိသော၊ အနာသဝေါ= အာသဝကိလေသာမရှိသော၊ သဗ္ဗဓမ္မာနံ=အားလုံးသော ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်တရားတို့၏၊ ပါရဂ= အပြီးအဆုံးသို့ရောက်သေား(အဘိညာ အစထား, ခြောက်ပါးပြီးမြောက်, အဆုံးသို့ ရောက်သော)ဋီကာ၊ ဒု(၂၄၈) အဖွင့်အတိုင်း စတုက္ကနိပါတ် စာပိုဒ်(၂၂) ဒုတိယဥရုဝေလသုတ်၌ ရေးထားသည်ကိုကြည့်လေ] အန္ဒုပါဒါယ= တစုံ တခုသော သင်္ခတတရားကို ငါ, ငါ့ဥစ္စာဟု မစွဲလမ်း မဖမ်းယူမူ၍၊ နိဗ္ဗူတော= ကိလေသာဟူ အပူမသန်းအေးချမ်းပြီးသော၊ (ခိဏာသဝေါ= ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်သည်)ဇာယတိ=