## PAGE 366

အမိုက်မှောင်ကို၊ ဝါ=သည်၊ ဝိဟညေယျ ယထာ=ကဲ့သို့၊ ဝါ=ကဲ့သို့
[“ယထာ တံ”မှ တံ အနက်မရှိ]
ဧဝမေဝံ-ဤအတူပင်၊ တဿ=ထိုပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ်ဝိဇ္ဖာကို ရပြီးသော
ရဟန်းမှာ၊ ယခုအခါ၌ “အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ။ပ။ဥပ္ပန္နော”ဟူသော ဥပမေယျဝါကျ
တို့ကို အနက်ပေးမည် အကြောင်းအကျိုး ပေါ်လွင်အောင် ဝါကျကို
ရှေ့နောက်ပြန်ပြီး ယသ္မာ တသ္မာ ထည့်စွက်၍ အဋ္ဌကထာ ဖွင့်သည့်အတိုင်း
အနက်ပေးမည်] ယသ္မာ=ကြောင့်၊ ဝိဇ္ဇာ=ပုဗ္ဗေနိဝါသကို သိတတ်သော
ဉာဏ်သည်၊ ဥပ္ပန္နော=ဖြစ်ပေါ်လာပြီ၊ တသ္မာ=ကြောင့်၊ အဝိဇ္ဇာ=အဝိဇ္ဇာကို၊
ဝါ=ပုဗ္ဗေနိဝါသကို ဖုံးကွယ်တတ်သော မောဟကို၊ ဝါ=သည်၊ ဝိဟတာ-
ဖျက်ဆီးအပ်ပြီ။ ဝါ=ကင်းကွာပျက်စီးပြီ၊ [“အဝိဇ္ဇာကို+ ဖျက်ဆီးအပ်ပြီ”
ဟုလည်းကောင်း, “အဝိဇ္ဇာသည်+ကင်းကွာပျက်စီးပြီ” ဟုလည်းကောင်း
ဆက်စပ်၍ အဓိပ္ပါယ်ယူပါ။ ဝိဟတာကို အဋ္ဌကထာ၌ ဝိနဋ္ဌာဟု ကတ္တားအနက်
ဖွင့်၍ ဋီကာ၌ ဝိဒ္ဓန္တာဟု ကံအနက်ဖွင့်၏] ယသ္မာ=ကြောင့်၊ အာလောကော=
ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ် အရောင်အလင်းသည်။ - ဥပ္ပန္နော။ ဖြစ်ပေါ်လာပြီ၊
တသ္မာ=ကြောင့်၊ တမော=အဝိဇ္ဇာအမိုက်မှောင်ကို၊ ဝါ=သည်၊ ဝိဟတော=
ဖျက်ဆီးအပ်ပြီ၊ ဝါ=ကင်းကွာပျက်စီးပြီ။
"
0
သော=စတုတ္ထဈာန်ရပြီးသော ထိုရဟန်းသည်၊ ဧဝံ=တိုင်း၊ ဝါ=၍။ပ။
သတ္တာနံ=သတ္တဝါတို့၏၊ စုတူပပါတဉာဏာယ=စုတိပဋိသန္ဓေကို သိမြင်သော
ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်အကျိုးငှာ၊ ဝါ=စုတေခါနီးနှင့် ပဋိသန္ဓေနေပြီးစ သတ္တဝါတို့ကို
သိမြင်တတ်သော ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်အကျိုးငှာ၊ [စုတိ စ ဥပပါတော စ စုတူပ
ပါတံ=စုတိနှင့် ပဋိသန္ဓေ၊ တသ္မိံ ဉာဏံ စုတူပပါတဉာဏ်၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု
ဉာဏ်ကိုပင် စုတူပပါတဉာဏ်ဟု ခေါ်၏] စိတ္တံ=ပရိကမ်စိတ်ကို၊ ဝါ=ဒိဗ္ဗစက္ခု
ဉာဏ်၏ရှေ့ပြေးဖြစ်သော ကြိုတင်စီစဉ်ပြုလုပ်သော စိတ်ကို၊ အဘိနိန္နာမေ
တိ=စုတူပပါတသို့ ရှေ့ရှု့ ညွှတ်စေ၏။
သော=ထိုရဟန်းသည်၊ (ပရိကမ်စိတ်ကို စုတူပပါတသို့ ရှေ့ရှု့ညွှတ်
စေသော ထိုရဟန်းသည်)၊ ဒိဗ္ဗေန ိ=နတ်ပြည်၌ဖြစ်သော ပသာဒစက္ခုနှင့်
၁။ဒိဗ္ဗသဒ္ဒါ၏အနှက်ဖွင့်များ။ ။ ဒိဝိ ဘဝံ ဒိဗ္ဗ=နတ်ပြည်၌ဖြစ်သော
ပသာဒစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗ ဝိယာတိ ဒိဗ္ဗိ=၎င်းနှင့်တူသောအဘိညာဉ်စက္ခု။
(တနည်း)ဒိဗ္ဗန်=ဒိဗ္ဗဝိဟာရဖြစ်သော ရူပဈာန်လေးပါးတို့၏အစွမ်းဖြင့်
ရအပ်သော၊ အကြောင်းရူပဈာန်လေးပါးကို ဒိဗ္ဗဟုခေါ်၏။ သို့သော် ဤ၌မူ
အကျိုးအဘိညာဉ်စက္ခုတိုင်အောင် ကာရဏူပစာရအားဖြင့် ဆွဲယူ၍
(အဋ္ဌကထာဖွင့်သည့်အတိုင်း) အနက်ပေးသည်] ဝါ= ပါဒကဈာန်ဖြစ်သော

## PAGE 367

တူသော၊ ဝိသုဒ္ဓေန=အယူစင်ကြယ်ကြောင်းဖြစ်သော၊ (စုတိပဋိသန္ဓေနှစ်မျိုးလုံးကို
မြင်ခြင်းကြောင့် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ,နဝသတ္တပါတုဘာဝဒိဋ္ဌိဟူသော အယူမှားတို့မှ
ကင်းဝေးစင်ကြယ်ကြောင်းဖြစ်သော) ဝါ=ဝိစိကိစ္ဆာ အစရှိသော တစ်ဆယ့်
တပါးသော အညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းဝေးစင်ကြယ်သော၊ အတိက္ကန္တ
မာနုသကေန ိ=လူတို့မြင်နိုင်သော ရူပါရုံကို ကျော်လွန်၍ မြင်နိုင်သော၊ရိုးရိုး
လူတို့မြင်နိုင်သော အဆင်းရူပါရုံကို ကျော်လွန်၍ နတ်ရူပါရုံနှင့် နံရံ
တောင်ခြားကွယ်နေသော ရူပါရုံ ဝေးကွာလှစွာ သေးငယ်စွာသော ရူပါရုံကို
မြင်နိုင်သော] စက္ခုနာ=အဘိညာဉ်မျက်စိဖြင့်၊ စဝမာနေ=စုတေခါနီးကုန်သော၊
သတ္တေ=သတ္တဝါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဥပပဇ္ဇမာနေ=ပဋိသန္ဓေ နေပြီးခါစ
ဖြစ်ကုန်သော၊ သဗ္ဗေသတ္တဝါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဟီနေ= ယုတ်နိမ့်
အောက်ကျကုန်သော၊ သတ္တေ=လည်းကောင်း၊ ပဏီတေ=မြင့်မြတ်ကုန်သော၊
သတ္တေ-လည်းကောင်း၊ သုဝဏ္ဏ=ကောင်းသောအဆင်းရှိကုန်သော၊
ဝါ=အဆင်းလှကုန်သော၊ သတ္တေ=လည်းကောင်း၊ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ=မကောင်းသော
အဆင်းရှိကုန်သော၊ ဝါ=အဆင်းမလှကုန်သော သတ္တေ=လည်းကောင်း၊
သုဂတေ=ကောင်းသောဘဝသို့ လားရောက်နေကြသော၊ သုန္ဒရံ ဂတိ' ဂတာ
သုဂတာ] ဝါ= (ဥစ္စာဓန, ပေါကြွယ်ဝ၍) သုခသို့ရောက်နေကြကုန်သော၊
သုခံ ဂတာ သုဂတာ] သတ္တေ=လည်းကောင်း၊ ဒုဂ္ဂတေ=ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော
ဘဝသို့ လားရောက်နေကြကုန်သော၊ ဒုက္ခံ ဂတိ' ဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါဥစ္စာမဲ့မွဲ
ဒိဗ္ဗဝိဟာရကို မှီသော၊မှီရာဌာန ပါဒကဈာန်၏ ဒိဗ္ဗဟူသော နာမည်ကို
ဌာနီအဘိညာဉ်စက္ခု၌ တင်စားသော ဌာနူပစာရတည်းဝါ=ဒိဗ္ဗဝိဟာရ
ဈာန်လေးပါး၌ ပါဝင်သော နိဿယပစ္စည်းဖြစ်သော ယှဉ်ဘက်ရူပါဝစရစတုတ္ထ
ဈာန်ကို မှီသော၊ဌာနူပစာရပင်]ဝါ=ထွန်းလင်း တောက်ပတတ်သော၊ ဒိဗ္ဗတိ
ဇောတယတိတိ ဒိဗ္ဗ။ဒိဝု+ကျ]ဝါ=နံရံနှင့် တောင်စသည်တို့ကို မငြိမကပ်,
ထုတ်ချင်းခတ်လျက် ဖြစ်တတ် မြင်တတ်သော(ဒိဗ္ဗတိ ဂစ္ဆတိ အသဇ္ဇမာနံ
ပဝတ္တတီတိ ဒိဗ္ဗါ
၁။အတိက္ကန္တ မာသကေန။ ။မနုဿာနံ ဣဒန္တိ မာနုသကံ= လူတို့၏
ဥစ္စာဖြစ်သော ရူပါရုံ၊ ဝါ=လူတို့မြင်နိုင်သော ရူပါရုံ။မာနသကံ=လူတို့
ဥစ္စာဖြစ်သောရူပါရုံကို၊ဝါ=လူတို့မြင်နိုင်သော ရူပါရုံကို၊ အတိက္ကန္တ-
ကျော်လွန်သောကျော်လွန်၍မြင်နိုင်သော)အဘိညာဉ်စက္ခု။ (တနည်း)
မာနသကံ=လူတို့၏ဥစ္စာဖြစ်သော မံသစက္ခုကို၊ ဝါ=ယင်းစက္ခု၏မြင်နိုင်ခြင်းကို
အတိက္ကန္တံ=ကျော်လွန်သော အဘိညာဉ်စက္ခု၊ မာနသကာတိက္ကန္တဟု ဆိုလိုလျက်
ရှေ့နောက်ပြန်၍ အတိက္ကန္တ မာသကံ ဟုဆိုသည်။

## PAGE 368

ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်နေကြကုန်သော၊ ဒုက္ခံ ဂတာ ဒုဂ္ဂတာ]သတ္တေ=သတ္တဝါ
တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ပဿတိ=မြင်ရ၏။ ဤနေရာ၌ အကျယ်ဖွင့် အနက်များနှင့်
ရှင်းလင်းချက်တို့ကို အဋ္ဌကနိပါတ် စာပိုဒ်(၁၁) ဝေရဉ္စ သုတ်ကြည့်]
ယထာကမ္မူပဂေ=မိမိတို့ ဆည်းပူးအားထုတ်ခဲ့သမျှသော ကံအသီးသီး
ကြောင့် ထိုထိုဘုံဘဝသို့ လားရောက်နေကြကုန်သော၊ ယထာကမ္မ=မိမိတို့
ဆည်းပူးအားထုတ်အပ်ခဲ့သမျှသော ကံအသီးသီးကြောင့်၊ ဥပဂ=လားရောက်
နေကြသော] သတ္တေ=သတ္တဝါတို့ကိုလည်း၊ ပဇာနာတိ=သိ၏၊ (ကိန္တိ=
အဘယ်သို့၊ ပဇာနာတိ=သိသနည်းဟူမူ) ဘောန္တော=အိုအချင်းတို့၊ ဝတ=
ဖြစ်မှဖြစ်ရလေခြင်း၊ ဝတသဒ္ဒါကို ခေဒအနက်ဟောကြံ] ဣမေ သတ္တာ=
ဤသတ္တဝါတို့သည်၊ ကာယဒုစ္စရိတေန=ကာယဒုစ္စရိတ်အကုသိုလ်နှင့်၊
[ဧကကစာပိုဒ် ၂၈၄ စသည် ကြည့်] သမန္နာဂတာ=ပြည့်စုံကြကုန်၏။ပ။
မနောဒုစ္စရိတေန=နှင့်၊ သမန္နာဂတာ= ကုန်၏၊ အရိယာနံ=ဘုရားအစရှိသော
အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ကို၊ ဥပဝါဒကာ=ကဲ့ရဲ့စွပ်စွဲ ဆဲရေးကြကုန်၏၊
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ လွဲမှားဖောက်ပြန်သော အယူရှိကြကုန်၏၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ-
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၏ အစွမ်းဖြင့် ကောင်းစွာ လက်ခံကျင့်သုံးအပ်သော ကံအမျိုးမျိုး
ရှိကုန်၏၊သမာဒါန= ကောင်းစွာလက်ခံ ကျင့်သုံးအပ်သော+ကမ္မ=ကံအမျိုးမျိုး
ဝါ=မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၏ အစွမ်းဖြင့် ကာယကံစသည်တို့၌ သူတပါးတို့ကို လက်ခံ
ကျင့်သုံးစေကြကုန်၏၊ တေ=ထိုသတ္တဝါတို့သည် ။ပ။ နိရယံ=သို့၊
ဥပပန္နာ =ကပ်ရောက်ကြရကုန်၏၊ ဝါ-လားရောက်ကြရကုန်၏၊(တနည်း)
၁။အပါယံ။ပ။နိရယံ ဥပပန္နာ။ ။(တနည်း)အပါယံ=သုဂတိဘဝမှကင်း
ကွာသော ငရဲ, တိရစ္ဆာန်, ပြိတ္တာ, အသုရကယ် လေးသွယ်သော ဘဝသို့လည်း
ကောင်း၊ ဒုဂ္ဂတိ=ဒုက္ခ၏ဖြစ်ရာ ငရဲ, ပြိတ္တာ, အသုရကာယ် သုံးသွယ်သော
ဘဝသို့လည်းကောင်း၊ ဝိနိပါတံ=စည်းစိမ်ချမ်းသာအပေါင်းမှ ပျက်စီးလျက်
ကျရောက်ရာ ငရဲ, အသုရကာယ် .နှစ်သွယ်သော ဘဝသို့လည်းကောင်း၊
နိရယံ= သာယာဘွယ်သုခ အနည်းငယ်မျှမရှိရာ အဝီစိစသော ငရဲသို့
လည်းကောင်း၊ ဥပပန္နော=လားရောက်ကြကုန်၏။
ဤနည်း၌ အပါယမှ အယသဒ္ဒါသည် သုဂတိအနက်ဟောတည်း၊
ဧတိ ပဝတ္တတိ သုခံ ဧတ္ထာတိ အယော=သုခ၏ဖြစ်ရာဘဝ(သုဂတိဘ၀)။
သဗ္ဗသမုဿယေဟိ ဝိနိပတန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝိနိပါတော=အားလုံးသော ချမ်းသာ
စည်းစိမ် ဂုဏ်သိရ် သမ္ပတ္တိ အစုအဝေးတို့မှ ပျက်စီးလျက် ကျရောက်ရာဘဝ။
ကမ္မပ္ပဝစနီယဖြစ်သင့်မသင့်။ ။ဤနေရာ၌ ဥပပန္နာမှ ဥပသဒ္ဒါကို
ကမ္မပ္ပဝစနီယဟု မိန့်ဆိုတော်မူလိုကြ၏။ သို့သော် အကယ်၍ ကမ္မပ္ပဝစနီယ