## PAGE 399 ဝါ=ထိုမရနိုင်သော အရာဝတ္ထုကို လိုချင်ကြောင်းတဏှာသည်လည်း၊ ဒုက္ခံ= တည်း၊ တနည်း-ဣစ္ဆ=အလိုရှိအပ်သော အရာဝတ္ထုကို၊ ယံ န လဘတိ=အကြင်မရ၊ တမ္ပိ=ထိုအလိုရှိအပ်သော အရာဝတ္ထုကို မရခြင်း သည်လည်း၊ ဒုက္ခံ=တည်း၊ တနည်း-ယမြို့၌ အကြင်လိုချင်ခြင်းကို၊ န လဘတိ= လိုချင်သည့်အတိုင်းမရ၊ တမ္ပိ=ထိုမရနိုင်သောလိုချင်ခြင်းသည်လည်း၊ ဝါ= ထိုမရနိုင်သည်ကို လိုချင်ခြင်းသည်လည်း၊ ဒုက္ခံ=တည်း]၊ သံခိတ္တေန= အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်၊ ပဉ္စ=ငါးပါးကုန်သော၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ=ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော လောကီရုပ်နာမ်ခန္ဓာတို့သည်၊ ဒုက္ခာ=တို့တည်း၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဒံ-ဤဇာတိစသော တရားအပေါင်းကို၊ ဒုက္ခံ=ဒုက္ခမည်သော၊ အရိယသစ္စံ- အရိယသစ္စာဟူ၍၊ ဝုစ္စတိ=ခေါ်ဆိုအပ်၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဒုက္ခသမုဒယော=ဒုက္ခသမုဒယမည်သော၊ အရိယသစ္စံ =အရိယသစ္စာဟူသည်၊ ကတမဉ္စ-နည်း၊ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ=အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ ဝါ=သစ္စာလေးပါးစသည်တို့၌ မသိခြင်း ၊ မောဟ ဟူသောအကြောင်းကြောင့်၊ သင်္ခါရာ=(၂၉-ပါးသော လောကီကုသိုလ်, အကုသိုလ် စေတနာဟူသော) သင်္ခါရတို့သည်၊ သမ္ဘဝန္တိ=ဖြစ်ကုန်၏၊ ထို ၂၉-ပါးကိုပင် ပုညာဘိသင်္ခါရ, အပုညာဘိသင်္ခါရ, အာနဉ္စာဘိသင်္ခါရ ဟုလည်းကောင်း၊ ကာယသင်္ခါရစသည်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးအသီး ခွဲခြားဟောတော်မူ၏၊] သင်္ခါရပစ္စယာ=သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ ဝိညာဏံ=(၃၂-ပါးသော လောကီဝိပါက်စိတ်ဟူသော) ဝိညာဏ်သည်၊ သမ္ဘဝတိ-ဖြစ်၏၊ဝိညာဏပစ္စယာ=ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ ဝါ= ၂၉-ပါးသော အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်နှင့် ၃၂-ပါးသော လောကီဝိပါက် ဝိညာဏ် ဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ လောကီကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ (စေတနာ) ၂၉-ပါးနှင့်ယှဉ်သောစိတ်ကို အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်ဟုလည်းကောင်း, ကမ္မဝိညာဏ်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်၏၊] နာမရူပံ=နာမ်တရား, ရုပ်တရား, နာမ်ရုပ်တရားသည်၊ သမ္ဘဝတိ=၏၊ နာမရူပပစ္စယာ=နာမ်တရား, ရုပ်တရား, နာမ်ရုပ်တရားဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ သဠာယတနံ=သဠာယတနသည်း ဝါ=၆-ခုမြောက် `မနာယတနနှင့် ၆-ပါးသော အဇ္ဈတ္တိကာယတနသည်။ သမ္ဘဝတိ-၏။ သဠာယတနပစ္စယာ-သဠာယတနဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ ဝါ-၆- ခုမြောက် မနာယတန, ၆-ပါးသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန,၆-ပါးသော ဗာဟိရာယတနဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ ဖာ= (၃၂-ပါး သော လောကီဝိပါက်စိတ်နှင့်ယှဉ်သော) ဖဿသည်၊ သမ္ဘဝတိ၏ထိုဖဿကို ## PAGE 400 စက္ခုသမ္ဖဿ, သောတသမ္ဖဿစသည်ဖြင့် ခွဲခြားဟောတော်မူ၏]ဖဿပစ္စယာ= ဖဿဟူသောအကြောင်းကြောင့်၊ ဝေဒနာ=(၃၂-ပါးသော လောကီဝိပါက် စိတ်နှင့်ယှဉ်သော)ဝေဒနာသည်၊ သမ္ဘဝတိ-၏။ထိုဝေဒနာကို စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာစသည်ဖြင့် ဟောတော်မူ၏ဝေဒနာပစ္စယာ= ဝေဒနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ တဏှာ-၁၀၈-ပါးသော တဏှာသည်၊ သမ္ဘဝတိ=၏ ရူပတဏှာ, သဒ္ဒတဏှာစသည်ဖြင့် ခွဲခြားဟောတော်မူ၏ ]တဏှာပစ္စယာ= တဏှာ ဟူသောအကြောင်းကြောင့်၊ ဥပါဒါနံ=(မြဲမြံစွာ စွဲလမ်းတတ်သော တဏှာဒိဋ္ဌိဟူသော)ဥပါဒါန်သည်၊ သမ္ဘဝတိ=၏၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ= ဥပါဒါန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ ဘဝေါ=ကမ္မဘဝ, ဥပပတ္တိဘဝသည်၊ သမ္ဘဝတိ=၏။ [၂၉-ပါးသော လောကီကုသိုလ် အကုသိုလ်စေတနာသည် မုချအားဖြင့် ကမ္မဘဝမည်၏။ ထိုစေတနာနှင့်ယှဉ်သော အဘိဇ္ဈာစသည်တို့သည်လည်း (အာစယဂါမီဖြစ်သောကြောင့်) ပရိယာယ်အားဖြင့် ကမ္မဘဝမည်၏။ လောကီ ဝိပါက်စိတ်, စေတသိက်, ကမ္မဇရုပ်သည် ဥပပတ္တိဘဝမည်၏] ဘဝပစ္စယာ=ကမ္မဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ ဇာတိ=ဘဝအသစ် ထပ်၍ဖြစ်ခြင်းသည်၊ ဝါ=ပဋိသန္ဓေနေခြင်းသည်၊ သမ္ဘဝတိ=၏၊ ဇာတိပစ္စယာ=ဘဝအသစ် ထပ်၍ဖြစ်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်၊ ဇရာမရဏံ= အိုခြင်းသေခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ သောက---- ယာသာ=ပူဆွေးဝမ်းနည်းခြင်း------ပြင်းထန်စွာ ပင်ပန်းခြင်းတို့သည် လည်းကောင်း၊ သမ္ဘဝန္တိ=ဖြစ်ကုန်၏၊ ဧဝံ=ဤသို့၊ ဝါ=ဤအဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းကြောင့်သာလျှင်၊ ကေဝလဿ=အားလုံးစုံသော၊ ဝါ=သုခမဖက် သက်သက်သော၊ ဝါ=သတ္တဝါကောင်, အသက်ကောင်မဖက် သက်သက်သော၊ ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ=ဤဝဋ်ဒုက္ခအစုအဝေး၏၊ သမုဒယော=ဖြစ်ခြင်းသည်၊ ဟောတိ=ဖြစ်၏။ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဝိဘင်းအဋ္ဌကထာ သုတ္တန္တ ဘာဇနီယ အဖွင့်ကို ယူ၍ အနက်ရေးသည်]ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဒံ=ဤတဏှာကို၊ (ဤဆိုအပ် ခဲ့ပြီးသော ဥပါဒါန်စသည်၏ အကြောင်းဖြစ်သော တဏှာကို)ဒုက္ခသမုဒယော= ဒုက္ခသမုဒယမည်သော၊ အရိယသစ္စံ=ဟူ၍၊ ဝုစ္စတိ၏။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဒုက္ခနိရောဓော=ဒုက္ခနိရောဓမည်သော၊ အရိယသစ္စံ= ဟူသည်၊ ကတမဉ္စ-နည်း၊ အဝိဇ္ဇာယ တု ဧဝ=အဝိဇ္ဇာ၏သာလျှင်၊ အသေသ ဝိရာဂနိရောဓာ=အကြွင်းမဲ့ပျက်စီးခြင်း, အကြွင်းမဲ့ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝိရာဂ= ပျက်စီးခြင်း ဝါ=သင်္ခါရတရားတို့ကို မတပ်မက်ကြောင်း ရွံ့မုန်းကြောင်း အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ချုပ်ခြင်းကြောင့်၊ [ဝိရာဂ=မတပ်မက်ကြောင်း ## PAGE 401 အရဟတ္တမဂ် သင်္ခါရနိရောဓော=သင်္ခါရတို့၏ချုပ်ခြင်းသည်၊ ဟောတိ=ဖြစ်၏၊ သင်္ခါရနိုရောဓာ=သင်္ခါရတို့၏ ချုပ်ခြင်းကြောင့်၊ ဝိညာဏနိရောဓော= ဝိညာဏ်၏ ချုပ်ခြင်းသည်၊ ဟောတိ=၏၊ ဝိညာဏနိရောဓာ= ဝိညာဏ်၏ ချုပ်ခြင်းကြောင့်၊ နာမရူပနိရောဓော=နာမ်ရုပ်၏ချုပ်ခြင်းသည်၊ ဟောတိ=၏၊ နာမရူပနိရောဓာ=ကြောင့်၊ သဠာယတနနိရောဓော= သဠာယတန၏ ချုပ်ခြင်းသည်၊ ဟောတိ=၏၊ သဠာယတနနိရောဓာ=ကြောင့်၊ ဖဿနိရောဓော= ဖဿ၏ချုပ်ခြင်းသည်၊ ဟောတိ=၏။ပ။ ဝေဒနာနိရောဓော=ဝေဒနာ၏ ချုပ်ခြင်းသည်။ပ။ တဏှာနိရောဓော=တဏှာ၏ ချုပ်ခြင်းသည်။ပ။ ဥပါဒါနှ နိရောဓော=ဥပါဒါန်၏ ချုပ်ခြင်းသည်။ပ။ဘဝနိရောဓော= ဘဝ၏ ချုပ်ခြင်းသည်။ပ၊ဇာတိနိရောဓော=ဇာတိ၏ချုပ်ခြင်းသည်၊ ဟောတိ=၏၊ ဇာတိ နိုရောဓာ=ကြောင့်၊ ဇရာမရဏံ= သည်လည်းကောင်း။ပ။ နိရုဇ္ဈန္တိ= ချုပ်ကုန်၏၊ ဧဝံ-ဤသို့၊ ဝါ- ဤအဝိဇ္ဇာစသည်တို့၏ ချုပ်ခြင်းကြောင့် သာလျှင်ပ နိရောဓော=ချုပ်ခြင်းသည်၊ ဟောတိ-၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဒံ= ဤအဝိဇ္ဇာ အစရှိသော ဝဋ်ဒုက္ခအစုအဝေး၏ အပြီးသတ်ချုပ်ခြင်းကို၊ဝါ= ဤအဝိဇ္ဇာ-- ပြီးသတ်ချုပ်ရာနိဗ္ဗာန်ကို၊ ဒုက္ခနိရောဓော=ဒုက္ခနိရောဓ မည်သော။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ=ဒုက္ခနှင့်တဏှာ၏ အပြီးသတ်ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရောက်ကြောင်းဖြစ်သော၊ ပဋိပဒါ=အကျင့်ဖြစ်သော၊ အရိယသစ္စံ- ဟူသည်၊ ကတမဉ္စ=နည်း၊ အရိယော=ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာသော၊ ဝါ=ဖြူစင်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသော၊ အဋ္ဌင်္ဂိ ကော=ရှစ်ပါးသော အစိတ်အပိုင်း ရှိသော၊ အယမေ၀ မဂ္ဂေါ=ဤမဂ်ပင်တည်း၊ သေယျထိဒံ= ထိုအဋ္ဌင်္ဂ ိကမဂ် ဟူသည်၊ သေယျထာ=အဘယ်နည်း၊ [တနည်း-ဣဒံ အယံ မဂ္ဂေါ= ဤအဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်ဟူသည်၊ သေယျထာ=အဘယ်နည်း၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ- မှန်ကန်စွာ သိတတ်သော ပညာလည်းကောင်း၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ= မှန်ကန်စွာကြံစည် တတ်သော သဘောတရားလည်းကောင်း။ပ။[ဧကကနိပါတ်စာပိုဒ်(၄၁၉)ကြည့် သမ္မာသမာဓိ-မှန်ကန်စွာ----တရားလည်းကောင်းတည်း၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဒံ= ဤမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို၊ပ။“ဣမာနိ စတ္တာရိ။ပ၊ဝိညူဟိတိ=ဣမာနိ စတ္တာရိ။ပ။ ဝိညူဟိ”ဟူ၍၊ ဣတိ=သော။ပ။ဣဒံ=ဤဒုက္ခသစ္စာစသည်ကို၊ ပဋိစ္စ= ၍၊ ဝုတ္တံ=ပြီ၊ ဣတိ(အဝေါစ) ၂-ဘယသုတ် ၆၃။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣမာနိ တီဏိ=(ယခုဟောတော်မူမည့်) ဤသုံးမျိုးတို့ကို