## PAGE 426 ဘောဂေါတမမ၊ ယဿ=အကြင်ဒိဗ္ဗမည်သော ဥစ္စာသယန မဟာသယနကို၊ ဘဝံ ဂေါတမော=အရှင်ဂေါတမသည်၊ ဧတရဟိ=၌။ အကသိရလာဘီ=၏၊ ဒိဗ္ဗိ=သော၊ တံ ဥစ္စာသယန မဟာသယနံ= ထိုမြင့်သော နေရာ,ကြီးမားခမ်းနားဆန်းပြားသော အိပ်ရာခင်းဟူသည်၊ ကတမံ ပန အဘယ်ပါနည်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ (အဝေါစမေးလျှောက်ပြီ) ဗြာဟ္မဏ= ပုဏ္ဏား၊ဣဓ=ဤသတ္တလောက၌၊ အဟံ=ငါသည်၊ ယံ ဂါမံ ဝါ= အကြင်ရွာကို လည်းကောင်း၊ ယံ နိဂမံ ဝါ=အကြင်နိဂုံးကိုလည်းကောင်း၊ ဥပနိဿာယ=မှီ၍၊ ဝိဟရာမိ=နေ၏၊ သော(အဟံ)=ထိုငါသည်၊ ပုဗ္ဗဏှသမယံ- နံနက်အခါ၌၊ နိဝါသေတွာ= သင်းပိုင်ကို ကောင်းမွန်ညီညာစွာ ပြင်ဝတ်၍၊ ပတ္တစီဝရံ= သပိတ်သင်္ကန်းကို၊ အာဒါယ=ယူ၍၊ ဝါ=ကိုင်ဆောင် ခြုံရုံ၍၊ တမေဝ ဂါမံ ဝါ= ထိုရွာကို ပင်လျှင်လည်းကောင်း၊ တမေဝ နိဂမံ ဝါ= ထိုနိဂုံးကိုပင်လျှင် လည်းကောင်း၊ ပိဏ္ဍာယ=ဆွမ်းအကျိုးငှါ၊ ပဝိသာမိ=ဝင်၏၊ သော-ထိုငါသည်၊ ပစ္ဆာဘတ္တံ-ဆွမ်းစားပြီးရာကာလမှ နောက်၌၊ ရှေးက ရွာတွင်း၌ ဆွမ်းစားဇရပ် ရှိတတ်၏၊ ထိုဆွမ်းစားဇရပ်၌ ဆွမ်းစားပြီးသည်မှ ... နောက်၌ဟူလို] ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော=ဆွမ်းခံရွာမှ ဖဲခွါခဲ့သည်၊ (သမာနော=ဖြစ်လသော်) ဝနန္တ မေဝ-တောသို့သာလျှင်၊ [ဝနမေဝ ဝန္တိ] ပဝိသာမိ=ဝင်၏။ သော-ထိုငါသည်၊ တတ္ထ=ထိုတော၌၊ ယံ (ယာနိ) တိဏာနိ ဝါ= အကြင်မြက်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ယဒေဝ-ယံ+ဝ။ ထိုတွင် ယံကား ဝစန္ဒိဝိပလ္လာသ၊ ဧဝကို တာနိနှင့် တွဲလိမ့်မည်] ယံ (ယာနို) ပဏ္ဏာနိ ဝါ= အကြင်သစ်ရွက်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ဟောန္တိ=ရှိကုန်၏။ တာနိဝ= ထိုမြက်သစ်ရွက်တို့ကိုပင်း ဧကဇံ=တပေါင်းတည်း၊ သင်္ဃရိတွာ=ပေါင်းစု၍၊ ပလ္လင်္က = ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေခြင်းကို၊ ဝါ တင်ပျဉ်ခွေခြင်းကို၊ ဝါ=ပတ်ပတ်လည် ၁။ပလ္လင်္က အာဘုဇိတွာ။ ။“ပရိ+အင်္က”၌ ရကို လ။ဣကို အပြု။ လဒွေဘော်လာ၍ ပလ္လင်္ကဟု ဖြစ်၏။ ပရိ သမန္တတော= ထက်ဝန်းကျင် ပတ်ပတ်လည်၌။အင်္ကနံ အာသနံ=ပေါင်နှစ်ဖက်တို့ကို ဖွဲ့ယှက်နေခြင်းတည်း။ ပလ္လင်္ကာ=ခြင်း။–အာဘုဇိတွာ=ဖွဲ့ခွေ၍”ဟုဆိုရာ၌ အဘယ်သို့ ဖွဲ့ခွေသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိ၍“ပလ္လကံ”ဟု မိန့်ဆိုရ၏။“ပလ္လကံ အာဘုဇိတွာ=တင်ပျဉ်ဖွဲ့ခွေခြင်း ဟူသော ဖွဲ့ခွေမှုပြု၍”ဟူလို။ ## PAGE 427 ပေါင်နှစ်ဖက် ဖွဲ့ယှက်နေခြင်းဟူသော ပလ္လင်ကို၊ အာဘုဇိတွာ=ဖွဲ့ခွေ၍၊ ကာယံ=အထက်ပိုင်းကိုယ်ကို၊ ဥဇုံ=ဖြောင့်မတ်စွာ၊ (၁၈-ချောင်းသော ကျောက်ကုန်း ဆူးရိုးတို့ကို အချင်းချင်း ထိစေခြင်းဖြင့် ဖြောင့်ဖြောင့်စန့်စန့်) ပဏိဓာယ=ထား၍၊ သတိ-သတိကို၊ ပရိမုခံ=ကမ္မဋ္ဌာန်းသို့ရှေ့ရှု၊ အဘိမုခံနှင့် အနက်တူ၏] ဝါ=ပါးစပ်ပေါက်၏ အနီးဖြစ်သော နှာသီးဖျားနှင့် အထက် နှုတ်ခမ်းအလယ်၌- ၊ဥပဋ္ဌပေတွာ=ထား၍၊ နိသီဒါမိ=ထိုင်နေ၏၊ (တနည်း) ပရိမုခံ=အသမ္မောသ တရားကို သိမ်းယူလျက် ဆန့်ကျင်ဘက် သမ္မောသမှ ထွက်မြောက်တတ်သော၊ ဝါ=အသမ္မောသတရားကို သိမ်းယူလျက် ဆန့်ကျင် ဘက် သမ္မောသမှထွက်မြောက်အောင်၊ သတိ= သတိကို၊ ဥပဋ္ဌပေတွာ= ဖြစ်စေ၍၊ နိသီဒါမိ-၏၊ သော-ထိုငါသည်၊ ကာမေဟိ=တို့မှ၊ ဝိဝိစ္စဧဝ=လျှင်၊ [ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ်-၁၃ ကြည့်]။ပ။ ဗြာဟ္မဏ=ဏ္ဏား၊ သော အဟံ၊ ထိုငါသည်၊ ဧဝံဘူတော= ဤရူပဈာန် လေးပါးတို့တွင် တပါးပါးကို ဝင်စားသူဖြစ်သည်။ (ဟုတွာ=ဖြစ်ပြီး၍) စေ စင်္ကမာမိ= အကယ်၍ စင်္ကြံသွားအံ့၊ (ဧဝံ သတိ=ဤသို့ စင်္ကြံသွားသည် ရှိသော်) တသ္မိံ သမယေ=(ရူပဈာန်တပါးပါး ဝင်စားပြီး၍ စင်္ကြံသွားရာ) ထိုအခါ၌၊ မေ-ငါ၏၊ ဧသော စက်မော=ဤစင်္ကြံသွားခြင်းသည်၊ ဒိဗ္ဗာ= ဒိဗ္ဗမည်သော၊ ဝါ=ဒိဗ္ဗဝိဟာရ ရူပဈာန်လေးပါးနှင့် နီးကပ်ဆက်စပ်သော ၂။ပရိမုခံပုဒ်၏ နောက်အနက်ဖွင့်နှစ်မျိုး။။ဤဒုတိယနည်း၌ မုခဿ သမီပံ ပရိမုခံ(ပါးစပ်ပေါက်၏အနီး)ဟု ဝစနတ္ထပြု။ အထက်နှုတ်ခမ်း၏ အလယ်အရပ်ကို မုခနိမိတ္တဟုခေါ်၏(ဈာနဝိဘင်းအဋ္ဌကထာ၊ ၃၅၂)ထိုမုခ နိမိတ္တနှင့် နှာသီးဖျားကို ပရိမုခ(ပါးစပ်ပေါက်၏အနီး)ဟု ခေါ်သည်။ တတိယနည်း၌- ပရိ(ပရိဂ္ဂဟိတ)=မမေ့ပျောက်မှုဟူသော အသမ္မောသကို သိမ်းယူတတ်သော သတိတရား+မုခ(မောက္ခ=နိယျာန)=မေ့ပျောက်မှ သမ္မောသမှ ထွက်မြောက်သော သတိတရား။ အသမ္မောသံ ပရိဂ္ဂဏှာတိတိ ပရိဂ္ဂဟိတံ။ ပရိဂ္ဂဟိတံ မုခံ ပရိမုခံဟု ဝိဂြိုဟ်ပြု။ ပရိဂ္ဂဟိတံ=မမေ့ ပျောက်ခြင်းသဘောဟူသော အသမ္မောသကို ယူငင်သိမ်းပိုက်လျက်၊ မုခံ(မောက္ခံ=နိယျာနံ)=မေ့ပျောက်ခြင်းသဘောဟူသော သမ္မောသမှ ထွက်ခွါလွတ်မြောက်သော သတိတည်း-ဟု အနက်ဆို၊ ပရိမုခံပုဒ်၌ မုခသဒ္ဒါကို မောက္ခသဒ္ဒါ, နိယျာနသဒ္ဒါတို့နှင့် အနက်တူ ပရိယာယ်ဟုကြံပါ။ သို့မဟုတ် မောက္ခမှ သြကို ဥပြန်၊ ကကိုချေ၍“မုခ”ဟုရုပ်ပြီးသည်ဟုသော်လည်းကြံပါ။ ## PAGE 428 ဣရိယာပုထ်ဖြစ်သော၊ စက်မော=စင်္ကြံသွားခြင်းသည်၊ ဟောတိ-၏။ပ။ စေ တိဋ္ဌာမိ= အကယ်၍ရပ်နေအံ့၊ (ဧဝံ သတိ=ဤသို့ ရပ်နေသည့်ရှိသော်) တသ္မိံ သမယေ=(ရူပဈာန်တပါးပါးဝင်စားပြီး၍ ရပ်နေရာ) ထိုအခါ၌၊ မေ=၏၊ ဧတံ ဌာနံ=ဤရပ်နေခြင်းသည်၊ ဒိဗ္ဗ=ဒိဗ္ဗမည်သော၊ ဝါ= ဒိဗ္ဗဝိဟာရရူပဈာန် လေးပါးနှင့် နီးကပ်ဆက်စပ်သော ဣရိယာပုထ်ဖြစ်သော၊ ဌာနံ=ရပ်ခြင်းသည်၊ နိသီဒါမိ=အကယ်၍ ထိုင်နေအံ့၊ (ဧဝံ သတိ= ဤသို့ထိုင်နေသည်ရှိသော်) တသ္မိံ သမယေ=ထိုအခါ၌၊ မေ-ငါ၏၊ ဧတံ အာသနံ= ဤထိုင်နေခြင်းသည်၊ ဒိဗ္ဗိ=သော၊ ဝါ=သော၊ အာသနံ=သည်၊ ဟောတိ-၏။ပ။ ဟောတိ-၏။ပ။ သေယျံ=လျောင်းစက်ခြင်းကို၊ စေ ကပွေမိ=အကယ်၍ ပြုငြားအံ့၊ (ဧဝံ သတိ=ဤသို့ လျောင်းစက်နေသည်ရှိသော်) တသ္မိံ သမယေ-၌၊ မေ= ၏၊ ဧတံ သယနံ-ဤလျောင်းစက်နေခြင်းသည်၊ ဒိဗ္ဗိ=သော၊ ဝါ=သော၊ ဥစ္စာသယန မဟာသယနံ=မြင့်သောနေရာ, ကြီးမားခမ်းနား ဆန်းပြားသော အိပ်ရာခင်းပေါ်၌ လျောင်းစက်ခြင်းမည်သည်၊ ဟောတိ=၏၊ ဗြာဟ္မဏ=ဏ္ဏား၊ ယဿ အကြင်ဒိဗ္ဗဥစ္စာသယနမဟာသယနှကို၊ အဟံ= ငါသည်၊ ဧတရဟို=၌ ။ပ။အကသိရလာဘီ=၏၊ ဒိဗ္ဗ-ဒိဗ္ဗမည်သော၊ ဝါ=ဗြဟ္မာ၏ အဖြစ်သို့ ပို့ဆောင်တတ်သော၊ တံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ=ထိုမြင့်---ရာခင်းဟူသည်၊ ဣဒံ=ဤဒိဗ္ဗဝိဟာရရူပဈာန်လေးပါးပင်တည်း၊ ဣတိ (အဝေါစ)။ပ။ ဘောတာ ဂေါတမေန=အရှင်ဂေါတမကို၊ အညတြ= ကြဉ်ဖယ်ထား၍၊ အညော အရှင်ဂေါတမမှ တပါးတခြားသော၊ ကော= အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ ဧဝရူပဿ= ဤသို့သဘောရှိသော၊ ဒိဗ္ဗဿဒိဗ္ဗမည်သော၊ ဝါ=ဗြဟ္မာ၏ အဖြစ်သို့ ပို့ဆောင်တတ်သော၊ ဥစ္စာသယန မဟာသယနုဿ= မြင့်-----ရာခင်းကို၊ နိုကာမလာဘီ=အလိုရှိတိုင်းရနိုင်ခြင်းရှိသည်။ပ။ အကသိရလာဘီ= သည်၊ ဘဝိဿတိ=ဖြစ်နိုင်ပါလတ္တံ့နည်း၊ (န ဘဝတိ ဧဝ=မဖြစ်နိုင်သည် သာတည်း) ဘော ဂေါတမ=မ၊ ယဿ=အကြင် ဗြဟ္မမည်သော ဥစ္စာသယန မဟာသယနကို၊ ဘဝံ ဂေါတမော-သည်။ပ။ အကသိရလာဘီ=၏၊ ဗြဟ္မ= ဗြဟ္မမည်သော၊ (ဗြဟ္မဝိဟာရမည်သော) တံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ= ရာခင်းဟူသည်၊ ကတမံ ပန=နည်း၊ ဣတိ(အဝေါစ)။ပ။သော-ထိုငါသည်၊ မေတ္တာသဟဂတေန=မေတ္တာနှင့်တကွဖြစ်သော၊ စေတသာ=စိတ်ဖြင့်၊ ဧကံ=တခုသော၊ ဒိသံ=အရပ်မျက်နှာကို၊ ဝါ=အရပ်မျက်နှာ၌နေသော သတ္တဝါ အပေါင်းကို၊ ဖရိတွာ=ဖြန့်၍၊ ဝါ=အာရုံပြု၍၊ ဝိဟရာမိ=နေ၏၊ တထာ=ထို့အတူ၊ ဒုတိယံ=နှစ်ခုမြောက်သော၊ (ဒိသံ=အရပ်မျက်နှာကိုလည်း။ ဝါ=အရပ်မျက်နှာ၌