## PAGE 444 ဤအဟိတ, ဒုက္ခအကျိုးငှာဖြစ်ခြင်း မဖြစ်ခြင်း ပြဿနာ၌၊ ကထံ ဝါ-အဘယ်သို့မူလည်း၊ ဝေါ=သင်တို့၏။ (မတိ= ထင်မြင်ယူဆမှုသည်) ဟောတိ=ဖြစ်သနည်း၊ ဣတိ (အဝေါစ) ဘန္တေ=ရား၊ (ဣမေ ဓမ္မာ=တို့သည်) သမတ္တာ=ကုန်သည်၊သမာဒိန္နာ=ကုန်သည်၊ (သမာနာ) ပ။သံဝတ္တန္တိ= ဖြစ်ပါကုန်၏၊ ဣတိ-မလိုသေး]ဧတ္ထ=ဤအဟိတ ဒုက္ခအကျိုးငှာ ဖြစ်ခြင်း မဖြစ်ခြင်း၌၊ ဧဝံ=ဤအတိုင်းသာ (ဤအဟိတ ဒုက္ခအကျိုးငှာ ဖြစ်ကုန်၏ ဟူ၍သာ) နော=တပည့်တော်တို့၏၊ (မတိ-သည်) ဟောတိ=ဖြစ်ပါ၏၊ဣတိ (အဝေါစုံ) ကာလာမာ=တို့၊ ဣတိ=ဤသို့၊ ယံ တံ=အကြင်စကားကို၊ (မယံ= ငါတို့သည်) အဝေါစုမှာ=ဆိုခဲ့ကြကုန်ပြီ (ကိန္တိ=အဘယ်သို့၊ အဝေါစုမှာ= ဆိုခဲ့ကြကုန်သနည်းဟူမူ) ကာလာမာ=တို့၊ တုမှေ=သင်တို့သည်၊ ဧထ=လော။ပ။ ပဇဟေယျာထ=လော၊ `ဣတိ=ဤသို့ (အဝေါစုမှာ=ပြီ) ဣတိ=ဤသို့သော၊ ယံ တံ=အကြင်စကားကို၊ (မယာ=ငါဘုရားသည်) ဝုတ္တံ=ဆိုအပ်ခဲ့ပြီ၊ ဧတံ=ဤစကားကို၊ ဣဒံ=ဤအနက်သဘောကို၊ (လောဘစသောအကုသိုလ် တရားတို့၏ သာဝဇ္ဇစသည်ဖြစ်ခြင်း, အဟိတ ဒုက္ခအကျိုးငှာ ဖြစ်ခြင်းဟူသော ဤအနက်သဘောကို) ပဋိစ္စ=ရည်ရွယ်၍၊ ဝုတ္တံ=ဆိုအပ်ပြီ။ပ။ ဣမေ ဓမ္မာ=ဤတရားတို့သည်၊ ကုသလာ= ကုသိုလ်တို့တည်း။ပ။ အနဝဇ္ဇာ= အပြစ်မရှိကုန်၊ ဣမေ ဓမ္မာ=တို့ကို၊ ဝိသုပ္ပသတ္ထာ= ပညာရှိတို့ ချီးမွမ်းအပ် ကုန်၏။ပ။ ဟိတာယ=စီးပွားအလို့ငှာ၊ သုဓါယ=ချမ်းသာခြင်းငှာ၊ သံဝတ္တန္တိ= ဖြစ်ကုန်၏၊ ဣတိ=သို့၊ တုမှေ အတ္တနာဝ ဇာနေယျာထ=ငြားအံ့၊ ကာလာမာ=တို့၊ အထ=ထိုသို့သိရာအခါ၌၊ တုမှေ=သင်တို့သည်၊ (ဣမေ ဓမ္မေ= ဤတရားတို့ကို)ဥပသမ္ပဇ္ဇ=ပြည့်စုံစေကုန်၍၊ ဝိဟရေယျာထ= နေကြကုန်လော ။ပ။ အလောဘော=အလောဘသည်၊ ဝါ= လောဘ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် တရားသည် ။ပ။ အလုဒ္ဓေါ=မတပ်မက် မခင်တွယ် သော။ပ။ အနဘိဘူတော= မလွှမ်းမိုး မနှိပ်စက်အပ်သည်၊ အပရိယာဒိန္နစိတ္တော= ထက်ဝန်းကျင်မှ မသိမ်းယူအပ်သော ကုသိုလ်စိတ်ရှိသည်၊ ဝါ= မကုန်ခန်း စေအပ်သော ကုသိုလ်စိတ်ရှိသည်၊ (ဟုတွာ=၍) ပါဏံ=ကို၊ နေဝ ဟနတိ= မသတ်။ပ။ ယံ=ယင်းသို့ မသတ်ဖြတ် မခိုးယူခြင်းစသော ကုသိုလ်အကြောင်း တရားသည်၊ အဿ-ထိုကုသိုလ်ကို 'ပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ပ။ အဒေါသော= အဒေါသသည်၊ ဝါ=ဒေါသ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်တရားသည်။ပ။ [ပေယျာလအတွင်းမှ ထူးသော ပုဒ်နက်များမှာ-အဒုဋ္ဌော=ဒေါသသည် မဖျက်ဆီးအပ်သော၊ အယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော=သည်။ပ။ အမောဟော= ## PAGE 445 အမောဟသည်း ဝါ=မောဟ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် တရားသည်။ပ။ အမူာ= မောဟဖြင့် မတွေဝေသော၊ ဝါ=တွေဝေကင်းသို့ ပညာရှိသော ဣမေ ဓမ္မာ=ဤအလောဘစသော တရားတို့သည်၊ ကုသလာ ဝါ= ကုသိုလ်တို့လော။။ဧတ္ထ=ဤဟိတ,သုခအကျိုးငှာဖြစ်ခြင်း မဖြစ်ခြင်းပြဿနာ၌၊ ကထံ ဝါ=လည်း၊ ဝေါ=သင်တို့၏၊(မတိ=သည်)ဟောတိ=နည်း၊ ဣတိ (အဝေါစ=မေးပြီ) ဘန္တေ=ရား (ဣမေ ဓမ္မာ=ဤအလောဘ စသော တရား တို့သည်) သမတ္တာ။ပ။ သံဝတ္တန္တိ=ဖြစ်ပါကုန်၏၊ ဧတ္ထ=ဤဟိတသုခ အကျိုးငှာ ဖြစ်ခြင်း မဖြစ်ခြင်း ပြဿနာ၌၊ ဧဝံ=ဤအတိုင်းသာ၊ (ဤသို့ ဟိတသုခအကျိုးငှာဖြစ်ကုန်၏ဟူ၍သာ) နော=တို့၏၊ (မတိ=သည်) ဟောတိ= ဖြစ်ပါ၏၊ဣတိ(အဝေါ်စုံလျှောက်ကုန်ပြီ)။ပ။တံ=ဤစကားကိုးဣဒံ=ဤအနက် သဘောကို၊အလောဘစသော တရားတို့၏ အနဝဇ္ဇစသည်ဖြစ်ခြင်း, ဟိတသုခ အကျိုးငှာဖြစ်ခြင်းဟူသော ဤအနက်သဘောကို) ပဋိစ္စ=၍၊ ဝုတ္တံ=ပြီ။ ကာလာမာ=ကာလာမတို့၊ သ သော အရိယသာဝကော= ထိုအရိယာ ဖြစ်သော တပည့်သည်၊ ဝါ=အရိယာသခင် ဘုရားရှင်၏ တပည့်သည်၊ ဧဝံ=ဤသို့၊ဝါ=ဤပြဆိုခဲ့သော လောဘစသည်ကို မဖြစ်စေခြင်းဖြင့်၊ဝိဂတာ ဘိဇ္ဈာ= ကင်းရှင်းသော အဘိဇ္ဈာ လောဘရှိသည်၊ ဝိဂတ ဗျာပါဒေါ= ကင်းရှင်းသော ဒေါသရှိသည်၊ အသမ္မုဋ္ဌော=ပြင်းထန်စွာ မတွေဝေသည်၊ သမ္ပဇာနော=ကောင်းစွာခွဲခြား သိမြင်သည်၊ ဝါ=သမ္ပဇဉ်ဉာဏ် ပညာရှိသည်၊ ပတိဿတော-ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံကို ထပ်ကာမပြတ်အမှတ်ရနေသည်၊ (ဟုတွာ= ဖြစ်၍) မေတ္တာသဟဂတေန။ပ။ [စာပိုဒ် ၆၄-ကြည့်] ဧဝံ=ဤသို့၊ ဝါ- ဤသို့ပါဏာတိပါတ စသည်မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဖြင့်၊ အဝေရစိတ္တော= ရန်ကင်းသောစိတ်ရှိ၏၊ (ပါဏာတိပါတ အစရှိသော ငါးမျိုးသောအကုသိုလ် ရန်နှင့် ရန်သူပုဂ္ဂိုလ် ကင်းရှင်းသောစိတ်ရှိ၏) ဧဝံ=သို့၊ ဝါ=ဖြင့်၊ အဗျာဗဇ္ဈ စိတ္တော=အမျက်ဒေါသဟူသော စိတ်ဒုက္ခ ကင်းရှင်းသောစိတ်ရှိ၏၊ ဧဝံ=သို့၊ ဝါ=ဖြင့်၊ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော=စိတ်ကို နှိပ်စက်တတ်, ပူလောင်စေတတ်သော ဥဒ္ဓစ္စစသော ကိလေသာ ကင်းကွာသောစိတ်ရှိ၏၊ ဧဝံ=သို့၊ ဝါဖြင့် ဝိသုဒ္ဓစိတ္တော=ကိလေသာ အညစ်အကြေး ကင်းဝေး စင်ကြယ်သောစိတ်ရှိ၏၊ တဿ=ထိုအရိယ သာဝကသည်၊ ဝါ=မှာ၊ ဒိဋ္ဌိဝ ဓမ္မေ=ယခုမျက်မှောက် ဘဝ၌ပင်လျှင်၊ စတ္တာရော=လေးမျိုးကုန်သော၊ အဿာသာ=မှီခို အားထား ရာတို့ကို၊ ဝါ=ရသာရှိုက်သာ သက်သာရာတို့ကို၊ ဝါ=တို့သည်၊ အဓိဂတာ= ရအပ်ကုန်သည်၊ ဟောန္တိ=ဖြစ်ကုန်၏။ ပရော=ယခုပစ္စုပ္ပန်လောကမှတပါး တခြားသော၊ လောကော=နောင် ## PAGE 446 တမလွန်လောကသည်၊ သစေ အတ္ထိ=အကယ်၍ရှိငြားအံ့၊ သုကတဒုက္ကဋ္ဌာနံ= ကောင်းစွာပြုအပ်, မကောင်းသဖြင့် ပြုအပ်ကုန်သော၊ ကမ္မာနံ=ကုသိုလ်ကံ, အကုသိုလ်ကံတို့၏၊ ဖလံ=အကြောင်းကံနှင့် မတူသော အကျိုး အာနိသင်သည် လည်းကောင်း၊ ဝါ…ထပ်ဆင့်တိုးတက်အကျိုးဆက်သည် လည်းကောင်း ဝိပါကော= အကြောင်းကံနှင့်တူသော အကျိုးသည်လည်းကောင်း၊ ဝါ= ကံတူမူရင်း၊ အကျိုးသည်လည်းကောင်း၊ သစေ အတ္ထိ=အကယ်၍ ရှိငြားအံ့၊ အထ= ထိုသို့ရှိလသော်၊ အဟံ=ငါသည်။ပ။ ဧကကနိပါတ်စာပိုဒ် ၄၃၊ ၄၄- ကြည့်] ဥပပဇ္ဇိဿာမိ-လားရောက်ရပေလိမ့်မည်၊ ဣတိ-ဤသို့သော၊ ပဌမော= ရှေးဦးစွာသော၊ အယုံ အဿာသောဤမှီခိုအားထားရာကို၊ အဿ= ထိုအရိယသာဝကသည်၊ အဓိဂတော=ရအပ်သည်၊ဟောတိ=ဖြစ်၏၊ ပရော= သော၊ လောကော=သည်၊ သစေ နတ္ထိ=အကယ်၍ မရှိငြားအံ့၊ သုကတဒုက္ကဋာနီ- ကုန်သော၊ ကမ္မာနံ=တို့၏၊ ဖလံ=လည်းကောင်း၊ ဝိပါကော=လည်းကောင်း၊ သစေ နတ္ထိ=အံ့၊ အထ=ထိုသို့မရှိလသော်၊ အဟံ=သည်း ဒိဗ္ဗေဝ ဓမ္မ=လျှင်၊ အဝေရံရန်မရှိအောင်၊ အဗျာပဇ္ဇ-ဒေါသ ဗျာပါဒမရှိအောင်၊ အနိဃံ=ဆင်းရဲဒုက္ခ မရှိအောင်၊ သုခိ=ချမ်းသာမှုရှိအောင်၊ အတ္တာနံ-မိမိကိုယ်စိတ်ကို၊ ပရိဟရာမိ= သုတ်သင် စောင့်ရှောက်ရပေ၏၊ ဣတိ=သော၊ ဒုတိယော= နှစ်ခုမြောက်သော။ပ။ ကရောတော=မကောင်းမှုကို ပြုလသော်၊ ဝါ=ပြုလျှင်၊ ပါပံ= မကောင်းမှ ကို၊ သစေ ကရိယတိ=အကယ်၍ ပြုအပ်သည် မည်ငြားအံ့၊ ဝါ=ပြုအပ်ရာ ရောက်ငြားအံ့၊ (ဧဝံ သတိ-ဤသို့ဖြစ်လသော်) အဟံ=ငါသည်၊ ကဿစိ= မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်၏ အပေါ်၌မျှ၊ ပါပံ=မကောင်းမှုကို၊ [တနည်း-ကဿစိ (ကိဉ္စိ)=စိုးစဉ်းအနည်းငယ်မျှသော၊ ပါပံ=မကောင်းမှုကို] န စောမိ= ကြိုစားအားထုတ် ပြုလုပ်နေသည် မဟုတ်၊ ပါပကမ္မံ=ယုတ်မာ ညစ်ကျု မကောင်းမှုကို၊ အကရောန္တံ=မပြုလုပ်သော၊ မံ=ငါ့ကို၊ ကုတော= အဘယ်ကြောင့်၊ ဝါ=အဘယ်မှာလျှင်၊ ဒုက္ခံ=ဆင်းရဲသည်၊ ဖုသိဿတိ=တွေ့ကြုံနှိပ်စက် ထိုးနှက် လတ္တံ့နည်း၊ ဣတိ=ဤသို့သော၊ တတိယော=သုံးခုမြောက်သော ပ။ ကရောတော=မကောင်းမှုကို ပြုပါလျက်၊ ပါပံ=ကို၊ သစေ န ကရိယတိ= အကယ်၍ပြုအပ်သည်မမည်အံ့၊ ဝါ=အံ့၊ အထ=ထိုသို့ဖြစ်လသော်၊ အဟံ= ငါသည်၊ ဥဘယေနေဝ=နှစ်မျိုးစုံအားဖြင့်ပင်၊ (မကောင်းမှုကို မပြုခြင်း, ပြုသော်လည်း ပြုရာမရောက်ခြင်းဟူသော နှစ်မျိုးစုံအားဖြင့်ပင်) ဝိသုဒ္ဓံ= အထူးသဖြင့်စင်ကြယ်သော၊ အတ္တာနံ=မိမိကိုယ်ကို၊ သမနုပဿာမိ=တွေ့မြင်နေ ရ၏၊ ဣတိ=ဤသို့သော၊ စတုတ္ထော=လေးခုမြောက်သော၊ အယံ အဿာသော=ကိုး အဿ=ထိုအရိယသာဝကသည်၊ အဓိဂတော=သည်၊