## PAGE 450 ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ကထာသမ္ပယောဂေန=စကားအားဖြင့် ပေါင်းဆုံ ယှဉ်တွဲခြင်းဖြင့်၊ ဝါ=အတူတကွ စကားနှီးနှောပြောဆိုခြင်းဖြင့်၊ ပုဂ္ဂလော= ပုဂ္ဂိုလ်တဦးတယောက်ကို၊ ယဒိ ဝါ ကမ္ဘောတိ=အတူတကွ စကား နှီးနှော ပြောဆိုသင့်သောသူဟူ၍သော်လည်းကောင်း၊ ယဒိ ဝါ အကစ္ဆာတိ= အတူတကွ စကားနှီးနှော မပြောသင့်သောသူ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝေဒိတဗ္ဗော သိနိုင်၏၊ ကထေတဗ္ဗော ကထေတုံ ယုတ္တောတိ ကမ္ဘော။ ကထ+ ] ဘိက္ခဝေ=တို့၊ အယံ ပုဂ္ဂလော=ဤပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ ပဟံ=အမေးပုစ္ဆာ ပြဿနာကို၊ ပုဋ္ဌော=မေးအပ်သည်၊ သမာနော=ဖြစ်လသော်၊ ဧကံသဗျာကရဏီယံ= တခုတည်းသောအဖို့အားဖြင့်သာလျှင် ဖြေဆိုသင့်သော၊ ဝါ=မခွဲဝေဘဲ တမျိုးတည်းဧကန်ပုံသေ ဖြေဆိုရမည်ဖြစ်သော၊ ပဟံ=အမေးပုစ္ဆာပြဿနာကို၊ ဧကံသေန=တခုတည်းသောအဖို့အားဖြင့်သာလျှင်၊ ဝါ=တမျိုးတည်းဧကန့် ပုံသေအားဖြင့် သာလျှင်၊ သစေ န ဗျာကရောတိ=အကယ်၍ မဖြေဆိုငြားအံ့၊ ဝိဘဇ္ဇ ဗျာကရဏီယံ=အမျိုးမျိုးခွဲဝေ၍ ဖြေဆိုသင့်သော၊ ပက္ခံ=ကို၊ ဝိဘဇ္ဇ= အမျိုးမျိုးခွဲဝေ၍၊ သစေ န ဗျာကရောတိ=အံ့၊ ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယံ= ပြန်၍မေးမြန်းကာ ဖြေဆိုသင့်သော၊ ပလွံ=ကို၊ ပဋိပုစ္ဆာ=ပြန်၍မေးမြန်း၍၊ သစေ န ဗျာကရောတိ=အံ့၊ ဌပနီယံ=မဖြေဆိုဘဲထားသင့်သော၊ ပက္ခံ=ကို၊ သစေ န ဌပေတိ=အကယ်၍မဖြေဆိုဘဲ မထားအံ့၊ ဝါ=အကယ်၍ ဖြေဆို နေငြားအံ့၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧဝံ သန္တေ =ဤသို့ဖြစ်နေလသော်၊ အယံ ပုဂ္ဂလော= ဤပုဂ္ဂိုလ်သည်။ အကစ္ဆာ=အတူတကွစကားနှီးနှော မပြောဆိုသင့်သည်၊ ဟောတိ=ဖြစ်၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ပန=ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ၊ အယံ ပုဂ္ဂလော=သည်။ပး ဧကံသေန=ဖြင့်၊သစေ ဗျာကရောတိ=အကယ်၍ဖြေဆိုငြားအံ့ ။ပ။ဌပနီယံ= သော၊ ပခွံ=ကို၊ သစေ ဌပေတိ=အကယ်၍ မဖြေဆိုဘဲထားငြားအံ့။ပ။ ကစ္ဆာ=အတူတကွ စကားနှီးနှော ပြောဆိုသင့်သည်၊ ဟောတိ-၏။ ။ပ။ဌာနာဌာနေ=သင့်လျော်သော အကြောင်းဟုတ်သည်, အကြောင်း မဟုတ်သည်၌၊ သန္ဓေ န သဏ္ဌာတိ=အကယ်၍မရပ်တည်အံ့၊ ပရိကပွေ= မပြောင်းမလဲ ခိုင်မြဲစွာကြံစည်၍ မေးခြင်းဖြေခြင်းသဘော၌၊ သစေ န သဏ္ဌာတိ=အံ့၊ အညာတဝါဒေ=မိမိသိထားအပ်ပြီးသော အယူဝါဒ၌၊သစေ နသဏ္ဌာတိ=အကယ်၍ သံသယကင်း, ရှင်းလင်းစွာ မရပ်တည်နိုင်အံ့၊ ပဋိ ပဒါယ=မေးမြန်းသင့်ရာအခါဝယ် ခွင့်တောင်း၍မေးမြန်းခြင်း ကျင့်ဝတ်၌၊ သစေ နသဏ္ဌာတိ=အကယ်၍ မရပ်တည်ငြားအံ့။ပ။အညေန=အခြားသော စကားတမျိုးဖြင့်၊ အညံ=အခြားစကားကို၊ သစေ ပဋိစရတိ=အကယ်၍ ဖုံးကွယ်ထားအံ့၊စာပိုဒ်-၆၅ကြည့်)(အာဂန္တုက ကထံ=အခြားစကား အသစ်ကို၊ ## PAGE 451 သြတာရေန္တော=မစပ်ဆိုင်ဘဲ ထည့်သွင်းပြောဆိုလျက်)ကထံ=နဂိုမူရင်း စကားကို၊ ဗဟိဒ္ဓါ=အပြင်အပသို့၊ သစေ ့ အပနာမေတိ=အကယ်၍ ဖယ်ရှားပစ်ငြားအံ့။ပ။ သစေ ပါတုကရောတိ=အကယ်၍ ထင်ရှားပြုငြားအံ့။ပ။ သစေ နှ ပဋိစရတိ=အကယ်၍ ဖုံးကွယ်မထားအံ့။ပ။သစေ အဘိဟရတိ= အကယ်၍ ထိုထိုပိဋကကျမ်းဂန်ပါဠိကိုဆောင်ပြ၍ လွှမ်းဖိငြားအံ့၊ သစေ အဘိမဒ္ဒတိ= အကယ်၍ အကြောင်းယုတ္တိကိုဆောင်ပြလျက် ချေဖျက်ပစ်ငြားအံ့၊ သစေ အနုပဇဂ္ဃတိ=အကယ်၍ ကျယ်လောင်စွာရယ်ငြားအံ့၊ (ပြဿနာမေးသူ ဖြေသူ၌ ဇဝေဇဝါဖြစ်လာအောင် လက်ခုပ်တီးလျက် ကျယ်လောင်စွာရယ်ငြားအံ့) ခလိတံ=အနည်းငယ်မျှနှုတ်ချွတ်ချော်မှုကိုပင်၊ ဝါ=မပြောပလောက်သော အရွတ်အဖတ် ချွတ်ယွင်းနေခြင်းမျှကိုပင်၊ သစေ ဂဏှာတိ=(ကြီးစွာသော ချွတ်ယွင်းချက်အနေထားလျက်) အကယ်၍ ဖမ်းချုပ်ဆုပ်ကိုင်ထားငြားအံ့၊ ဖမ်းချုပ်ကာ ကဲ့ရဲ့နေငြားအံ့ဟူလို။ပ။သစေ နာဘိဟရတိ=အကယ်၍ ထိုထို ပိဋကကျမ်းဂန်ပါဠိဖြင့် မလွှမ်းဖိငြားအံ့။ပခလိတံ=ကို၊ သစေ န ဂဏှာတိ= အံ့။ပ။ ယဒိ ဝါ သဥပနိသောတိ=မှီရာအခြေခံ အကြောင်းဖြစ်သော ဉာဏ်နှင့်တကွဖြစ်သူဟူ၍သော်လည်းကောင်း၊ ဝါ=မှီရာအခြေခံ အကြောင်း ဖြစ်သော ဉာဏ်ရှိသူဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယဒိ ဝါ အနုပနိသောတိ= မှီရာအခြေခံအကြောင်းဖြစ်သောဉာဏ် မရှိသူဟူ၍သော်လည်းကောင်း၊ ဝေဒိတဗ္ဗော=၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ အနောဟိတသောတော=(တရားနာခြင်းငှာ) စွင့်ထောင်ထားအပ်သောနား မရှိသောပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ အနုပနိသော=မှီ--- ဉာဏ်မရှိသည်၊ ဟောတိ=၏။သြဟိတသောတော=(တရားနာခြင်းငှာ) စွင့်ထောင်ထားအပ်သော နားရှိသောပုဂ္ဂိုလ်သည် သဥပနိသော=မှီ---- ဉာဏ်ရှိသည်၊ ဟောတိ=၏၊ သော-ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ သဥပနိသော=ရှိသည်၊ သမာနော ဖြစ်လသော်၊ ဧကံ=တမျိုးသော၊ ဓမ္မံ=အရိယမဂ်ကုသိုလ်တရားကို၊ အဘိဇာနာတိ=ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိ၏။ ဧကံ=သော၊ ဓမ္မံ=ဒုက္ခသစ္စာတရားကို၊ ပရိဇာနာတိ=ပိုင်းခြား၍သိ၏။ (ဝိပဿနာဉာဏ်တည်းဟူသော တိရဏ ပရိညာဖြင့် ပိုင်းခြားသိ၏) ဧကံ=တမျိုးတစားသော၊ ဓမ္မံ= အကုသိုလ်တရား အားလုံးကို၊ ပဇဟတိ=ပယ်စွန့်၏၊ ဧကံ=သော၊ ဓမ္မံ=အရဟတ္တဖိုလ်တရားကို၊ ဝါ=နိဗ္ဗာန်တရားကို၊ သစ္ဆိကရောတိ=မျက်မှောက်ပြု၏၊ သော=ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ ဧကံ=သော၊ ဓမ္မံ=အရိယမဂ်တရားကို၊ `အဘိဇာနန္တော=ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိလျက်၊ ဧကံ=သော၊ ဓမ္မံ=ဒုက္ခသစ္စာတရား ကို၊ ပရိဇာနန္တော=ပိုင်းခြားသိလျက်၊ ဧကံ=သော၊ ဓမ္မံ=အကုသိုလ်တရား အားလုံးကို၊ပဇဟန္တော=ပယ်စွန့်လျက်၊ဧကံ=သော၊ ဓမ္မံ=အရဟတ္တဖိုလ်တရားကို၊ ## PAGE 452 • ဒုတိယ ဝါ=နိဗ္ဗာန်တရားကို၊ သစ္ဆိကရောန္တော=မျက်မှောက်ပြုလျက်၊ သမ္မာ= အကြောင်းမှန် နည်းလမ်းမှန်အားဖြင့်၊ ဝိမုတ္တိ =အရဟတ္တဖိုလ်ဝိမုတ္တိကို၊ ဖုသတိ= ဉာဏ်ဖဿဖြင့်တွေ့ထိ၏၊ (ဉာဏ်နှင့်ယှဉ်သော အတွေ့ဖဿဖြင့်တွေ့ထိ၏) ဘိက္ခဝေ=တို့၊ [နောက်ဆုံးဝါကျသို့သွားအံ့ အနုပါဒါ=လေးပါးသောဥပါဒါန် တို့ဖြင့်မစွဲလမ်း မဖမ်းယူမူ၍လည်း၊ စိတ္တဿ=စိတ်၏၊ ယဒိဒံ(ယောအယံ) ဝိမောက္ခော အကြင်အရဟတ္တဖိုလ်ဝိမောက္ခသည်၊ ဝါ-အကြင်ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ်သည်၊ (အတ္ထိ=ရှိ၏ )ကထာ= တရားစကား ပြောကြားဆွေးနွေးခြင်းသည်၊ ဧတဒတ္ထာ=ဤအရဟတ္တဖိုလ် ဝိမောက္ခဟူသော အကျိုးရှိ၏၊ ဝါးဤအရဟတ္တဖိုလ်ဝိမောက္ခဟူသော တည်ရာမှီရာရှိ၏ ၊ မန္တ နာ= တိုင်ပင်နှီးနှော တရားစကားပြောခြင်းသည်၊ ဧတဒတ္ထာ=၏၊ ဥပနိသာ= မှီရာအခြေခံ အကြောင်းဖြစ်သော ဉာဏ်သည်၊ ဧတဒတ္ထာ=၏၊ သောတာဝဓာနံ= (တရားနာခြင်းငှာ) နားကိုစွင့်ထောင်ထားခြင်းသည်၊ ဧတဒဂ္ဂံ=၏၊ ဣတိ (အဝေါစ=မိန့်) ယေ=အကြင်သူတို့သည်၊ ဝိရုဒ္ဓါ=ဒေါသအမျက်ဖြင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ကြကုန်လျက်၊ ဝိနိဝိဋ္ဌာ(ငါ့စကားသာ အမှန်ဟု) ထူးကဲစွဲမြဲစွာ နှလုံးသွင်း သက်ဝင်နေကြကုန်လျက်၊ဝါ=ငါ့စကားသာအမှန်ဟု အစွဲကြီးစွဲလမ်းနေကြ ကုန်လျက်၊ သမုဿိတာ=မာနတရားဖြင့် မောက်ကြွားနေကြကုန်လျက်၊ အညောညဝိဝရေသိနော=အချင်းချင်း၏ လွဲမှားပြစ်ချက် လစ်ဟာကွက်ကို ရှာဖွေနေကြကုန်လျက်၊ ဝိဝရ=အပေါက်၊ လစ်ဟာကွက်၊ အပြစ် + ဧသီ= ရှာဖွေသူ] အနရိယဂုဏံ=ယုတ်နိမ့်အောက်ကျသောဂုဏ်နှင့် စပ်သော စကားကိုး ဝါ=အရိယာမဟုတ်သော ပုထုဇဉ်တို့၏ဂုဏ်နှင့်စပ်သော စကားကို၊ န အရိယ= မမြတ်သော၊ ယုတ်နိမ့်သော၊ ဝါ=အရိယာမဟုတ်သော ပုထုဇဉ်+ဂုဏ=ဂုဏ်၊ ဝါ=ဂုဏ်နှင့်စပ်သော စကား] အာသဇ္ဇ=သူတပါးဂုဏ်ကို ထိခိုက်ကြကုန်၍၊ သလ္လပန္တိ=ပြောဆိုငြင်းခုံနေကြကုန်၏၊ (တေ-ထိုသူတို့သည်) အညောညဿ= အချင်းချင်း၏၊ ဒုဗ္ဘာသိတံ=မကောင်းသဖြင့်ပြောဆိုအပ်သော စကားကို လည်းကောင်း၊ ဝိက္ခလိတံ=အနည်းငယ်မျှ အရွတ်အဖတ် ချွတ်လွဲနေခြင်းကို လည်းကောင်း၊ သမ္မမောဟံ=လွန်စွာတွေဝေနေခြင်းကို လည်းကောင်း၊ ပရာဇယံ= ရှုံးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ အဘိနန္တိ=နှစ်သက်ကြကုန်၏၊ အရိယော=အရိယာ သူတော်ကောင်းသည်၊ တံ ကထံ=ထိုသို့သောစကားကို၊ (ထိုကဲ့သို့ အကုသိုလ် တရား တိုးပွါးစေသော စကားကို) န အာစရေးမပြောဆို။ ပဏ္ဍိတော=ပညာရှိသူတော်ကောင်းသည်၊ ကထာကာမော=တရားစကား ပြောကြားဆွေးနွေးခြင်းကို အလိုရှိသည်၊ သစေ အဿ=အကယ်၍ဖြစ်ငြားအံ့၊