## PAGE 46

SG
ယုတ်လျော့ခြင်းသည်၊ (အကြင်ကမ္မဿကတာပညာ၊ ဈာန်ပညာ၊ ဝိပဿနာ
ပညာ၊ မဂ်ပညာ၊ ဖိုလ်ပညာတို့ ယုတ်လျော့ခြင်းသည်၊) (အတ္ထိ-ရှိ၏) ဧတံ=
ထိုပညာယုတ်လျော့ခြင်းသည်။ (ပရိဟာနိနံ = ယုတ်လျော့ခြင်း အားလုံးကို
အောက်၊) ပတိကိဋ္ဌိ=ယုတ်နိမ့်ဆုံးပေတည်း။
-
-
၇၇၊ ၈ဝ။ ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ ယဒိဒံ (ယာ အယံ) ဉာတိဝုဒ္ဓိ = အကြင်
ဆွေမျိုး တိုးပွားခြင်းသည်၊ (အတ္ထိ) ဧသော ဝုဒ္ဓိ=ထိုဆွေမျိုး တိုးပွားခြင်းသည်၊
အပ္ပမတ္တိကာ=၏၊ ဝါ = မပြောလောက်ဖွယ် အနည်းငယ်သော တိုးပွားခြင်း
မျိုးသာတည်း၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ (သာသနေ=ငါဘုရားသာသနာတော်၌) ဗုဒ္ဓိနံ=
တိုးပွားခြင်းဟူသမျှတို့တွင်၊ ယဒိဒံ (ယာအယံ) ပညာဝုဒ္ဓိ=အကြင် ပညာတိုးပွား
ခြင်းသည်၊ (အကြင်ကမ္မဿကတာ စသော ပညာငါးမျိုး တိုးပွားခြင်းသည်)
(အတ္ထိ) ဧတံ (ဧသော ပုဂ္ဂို၊)=ထိုပညာတိုးပွားခြင်းသည်။ [ဧတဒဂ္ဂ=ဧတံ+အဂ္ဂ
(ဝုဒ္ဓိနံ = တိုးပွားခြင်းဟူသမျှတို့ ထက်၊) အဂ္ဂ (အဂ္ဂါ)=အမြတ်ဆုံးပေတည်း၊
ဝါ=သာလွန် ထူးချွန်ဆုံးပေတည်း၊ ဘိက္ခဝေ-တို ့၊ တသ္မာ=ထို ့ကြောင့်၊ ဝါ=
ထိုသို ့ ပညာဗုဒ္ဓိ၏ အသာလွန်ဆုံး ဖြစ်ခြင်းကြောင့်၊ ဝါ=ထိုသို ့ ဆွေမျိုးတိုးပွား
ခြင်း၏ ယခု တဘဝအတွက်မျှ သေးသိမ်လှ၍ နတ်ပြည်နှင့် မဂ်တရားသို့
ပို့ဆောင်နိုင်သော တိုးပွားခြင်းမျိုး မဟုတ်သည် အဖြစ်ကြောင့်၊ ဣဟ=ဤ
သာသနာတော်၌၊ တသ္မာ+ဣဟ-ပုဒ်ဖြတ်၊ တအာဂုံ] (ဝေါ=သင်တို ့သည်၊)
ဧဝံဤသို ့ နှလုံးသွင်း၍၊ သိက္ခိတဗ္ဗ = ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်၊ (ကိန္တိ=
အဘယ်သို့ နှလုံးသွင်း၍၊ သိက္ခိတဗ္ဗ = ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်နည်းဟူမူ၊
မယံ=ငါတို ့သည်၊) ပညာဗုဒ္ဓိယားပညာတိုးပွားခြင်းဖြင့်၊ ဝဒ္ဓိဿာမ-တိုးပွား
ကုန်အံ့၊ ဣတိ=ဤသို ့ နှလုံးသွင်း၍။ (သိက္ခိတဗ္ဗ=ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်၊)
[အထက်သို့ ပြန်အုပ်သည်] ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဝေါ=သင်တို့သည်။ ဧဝံဟိ=ဤသို့
နှလုံးသွင်း၍သာလျှင်၊ သိက္ခိတဗ္ဗမည်။ ပ။ ယဒိဒံ (ယာ အယံ) ဘောဂ
ပရိဟာနိ=အကြင်စည်းစိမ်ဥစ္စာ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသည်။ ပ။ ယဒိဒံ (ယာအယံ)
ဘောဂဝုဒ္ဓိ=အကြင်စည်းစိမ်ဥစ္စာ တိုးပွားခြင်းသည်။ ပ။ ယဒိဒံ (ယာအယံ)
ယသောပရိဟာနိ = အကြင်အခြံအရံ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသည်၊ (အတ္ထိ) ဧသာ
ပရိဟာနိ=ထိုအခြံအရံ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသည်၊ အပ္ပမတ္တိကာ၏၊ ဝါ=တည်း။
ပ။ အဋ္ဌမော=ရှစ်ခုမြောက်သော၊ ကလျာဏမိတ္တာဒိဝဂ္ဂေါ=ဝဂ်တည်း။
-

## PAGE 47

၉-ပမာဒါဒိဝင်
၉=ပမာဒါဒိဝဂ်
၈၁၊ ၉၆။ ယဒိဒံ (ယာ အယံ) ယသောဝုဒ္ဓိ=အကြင် အခြံအရံတိုးပွား
ခြင်းသည်။ ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဒံ (အယံ) ပမာဒေါယထာ=ဤသတိလွတ်ကင်း
မေ့လျော့ခြင်းကဲ့သို့၊ ဧဝံ = ဤအတူ၊ ယော = အကြင်တရားသဘောသည်၊
မဟတောကြီးမားများပြားလှစွာသော၊ အနတ္ထာယ=အကျိုးစီးပွားမဲ့အလို ့ငှာ၊
သံဝတ္တတိ=ဖြစ်၏၊ တနည်း– ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဒံ (အယံ) ပမာဒေါ‘ခြင်းသည်း
မဟတော=သော၊ အနတ္ထာယ=ငှာ၊ သံဝတ္တတိ ယထာ=ဖြစ်သကဲ့သို ့၊ ဧဝံ=တူ၊
ယော=အကြင်တရားသဘောသည်၊ မဟတော=သော၊အနတ္ထာယ=ငှာ၊ သံဝတ္တတိ
=၏၊] ဘိက္ခဝေးတို့၊ အညံ=ပမာဒမှတပါးသော၊ တံ ဧကဓမ္မမ္ပိ=လည်း၊အဟံ
=သည်၊ နသမနုပဿာမိ=မမူ စာပိုဒ် ၅၈၊ ၅၉၊ ၆ဝ နှင့် ဝီရိယာရမ္ဘဝဂ်ကိုလည်း
ပြန်ကြည့်ပါ]။ ပ။ စာပိုဒ် ၉ဝ သုတ်၌-ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ အယောနိသော=ဖြင့်၊
ဣဒံ (အသံ) မနသိကာရော ယထာ=ခြင်းကဲ့သို့၊ စာပိုဒ် ၁၅ ကြည့်] ဧဝံ=
တူ၊ ယော=အကြင်တရားသဘောသည်။ ပ။ အညံ=အယောနိသော မနသိကာရမှ
တပါးသော။ ပ။ နသမနုပဿာမိ=မူ၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ အယောနိသော=ဖြင့်၊
မနသိကာရော=သည်၊ မဟတော။ ပ။
1
=
-
စာပိုဒ် ၉၆ ၌’ဘိက္ခဝေ=တို့၊ အကုသလာနံ=ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=တိုကို၊
ဣဒံ(အယံ) အနုယောဂေါ ယထာ = ကဲ့သို ့၊ ကုသလာနံ = ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ
တို ့ကို၊ ဣဒံ (အသံ) အနနုယောဂေါ ယထာ=သို ့ ဧဝံ =
တူ၊ ယော=
အကြင်တရားသဘောသည်၊ မဟတော။ ပ။ အညံ=အကုသိုလ်တရားတို ့ကို
အားထုတ်ခြင်း၊ ကုသိုလ်တရားတို ့ကို အားမထုတ်ခြင်းမှ တပါးသော။ ပး
နသမနုပဿာမိ=မူ၊ ဘိက္ခဝေ=တို ၊ အကုသလာနံ=ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=တို ့ကို၊
အနုယောဂေါ=အားထုတ်ခြင်းသည်၊ ကုသလာနံ=ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=တို ့ကို၊
အနနုယောဂေါ=အားမထုတ်ခြင်းသည်၊ မဟတော။ ပ။ သံဝတ္တတိ=ဖြစ်၏၊
ဣတိ (အဝေါစ) သောဠသမံ-၁၆ ခုမြောက်သုတ်တည်း။ ပ။ သတ္တရသမံ=
၁၇ ခုမြောက် သုတ်တည်း၊ နဝမော = ကိုးခုမြောက်သော၊ ပမာဒါဒိဝဂ္ဂေါ=
ပမာဒါဒိဝဂ်တည်း။
.

## PAGE 48

၁၀-ဒုတိယပမာဒါဒိဝဂ်
၉၈။ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ (ပမာဒေါ=သတိလွတ်ကင်း မေ့လျော့ခြင်း
သည်။) အဇ္ဈတ္တိကံ =အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ဖြစ်သော၊ ဝါ=မိမိ၏ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာအစဉ်၌
ဖြစ်ပေါ်နေသော၊ အင်္ဂ=အကြောင်းတရားတည်း၊ ဣတိ-ဤသို့ဆင်ခြင်စဉ်းစား
တော်မူခြင်းကို၊ ကရိတွားပြုတော်မူပြီး၍ ဝါ=ပြုတော်မူခြင်းကြောင့်၊ န သမ
နုပဿာမိ-၌စပ်] ဘိက္ခဝေ=တို့၊ဣဒံ (အယံ)ပမာဒေါ ယထာ=ဤသတိလွတ်
ကင်း မေ့လျော့ခြင်းကဲ့သို့၊ ဧဝံ = တူ၊ ယံ = အကြင်အကြောင်းတရားသည်၊
မဟတော=သော၊ အနတ္ထာယ=ငှာ၊ သံဝတ္တတိ-၏၊ အညံ=ပမာဒမှတပါးသော၊
တံ ဧကင်္ဂမ္ပိ=ထိုတခုသောအကြောင်းကိုမျှလည်း (အဟံ=ငါသည်) န သမနု
ပဿာမိ=မမူ၊ [ဆိုလိုရင်းကားရဟန်းတို့ . . . .ငါသည်“ပမာဒသည် သတ္တဝါ
တို့၏ မိမိတို့ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာအစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော အကြောင်းတရားဖြစ်၏”
ဟု စဉ်းစားဆင်ခြင်တော်မူပြီးနောက် ပမာဒကဲ့သို့ ကြီးစွာသောအကျိုးမဲ့ကို
ဖြစ်စေတတ်သော အခြားအကြောင်းတမျိုးကိုမျှ မြင်တော်မမူဟူလို။] ဘိက္ခဝေ
=တို့၊ ပမာဒေါ=သည်၊ မဟတော-သော၊ အနတ္ထာယ=ငှာ၊ သံဝတ္တတိ=၏၊
ဣတိ=ဤသို့၊(အဝေါစမိန့်တော်မူပြီ).
၉၉၊၁ဝဝ။ ဘိက္ခဝေ= တို့၊(အပ္ပမာဒေါမမေ့လျော့ကြောင်း သတိသည်။)
အဇ္ဈတ္တိကံ=သော၊ 'အင်္ဂ=တည်း၊ ဣတိ=ကို၊ ကရိတွာ-၍၊ ဝါ=ကြောင့်၊
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဒံ(အယံ) အပ္ပမာဒေါ ယထာ=ကဲ့သို့၊ ဧဝံတူ၊ ယံ=အကြင်
အကြောင်းတရားသည် ။ ၀။ အညံ=အပ္ပမာဒမှ တပါးသော ။ပ။ စာပိုဒ် ၁ဝဝ
သုတ်၌-ဘိက္ခဝေ=တို့၊ (ကောသဇ္ဇံ = ပျင်းရိသူ၏ အဖြစ်သည်၊) အဇ္ဈတ္တိကံ
U
=
၁။ အဇ္ဈတ္တိကပုဒ် ဝစနတ္ထ။ ။အတ္တာနံ အဓိကိစ္စ ပဝတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ
မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို စွဲမှီရည်စူး၍ဖြစ်သော (ငါ၏ခန္ဓာကိုယ်ကလေးဟု စွဲမက်ခံရဘို့
ရည်ရွယ်တောင့်တနေသကဲ့သို့ဖြစ်သော စိတ်၊ စေတသိတ်၊ ရုပ်ဟူသော)
နိယကဇ္ဈတ္တတရားအပေါင်း။ ၎င်းကိုပင် မိမိသန္တာန် (မိမိရုပ်နာမ်ခန္ဓာအစဉ်)ဟု
ခေါ်၏။ အဇ္ဈတ္တေ ဘဝံ-အဇ္ဈတ္တိကံ = မိမိသန္တာန် (မိမိရုပ်နာမ်ခန္ဓာအစဉ်)ဟူသော
ထိုနိယကဇ္ဈတ္တ၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော အကြောင်းတရား၊ (ဤသုတ်မှ ပမာဒနှင့်
နောက်နောက်သုတ်တို့မှ အပ္ပမာဒ ကောသဇ္ဇမှစ၍ သမ္ပဇညတိုင်အောင်သော
အကြောင်းတရားများတည်း)

## PAGE 49

-သော၊ အင်္ဂ=တည်း ။ပ။ စာပိုဒ် ၁၀၁-၌-ဘိက္ခဝေ=တို့၊ (ဝီရိယာရမ္ဘော=
သမ္မပ္ပဓာန်ဝီရိယကို အားထုတ်ခြင်းသည်၊) အဇ္ဈတ္တိကံ-သော၊ အင်္ဂ=တည်း၊
ဤနည်းအားဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကံပုဒ်၏ ရှေ့ဝယ်ပါဠိတပုဒ် အပိုထည့်စွက်ပေးရာ၌
ပြလတံ့သော ယထယိဒံစသော ဝါကျဆီသို့ လှမ်းမျှော်ကြည့်ပြီးထည့်ပါ။
၁ဝ၂၊၁၀၉။ ဤ၌မြှုပ်ကွက်ပေယျာလကို ဖော်လိုလျှင်- ယထယိဒံ
ဘိက္ခဝေ မဟိစ္ဆတာ။ မဟိစ္ဆတာ ဘိက္ခဝေ မဟတော အနတ္ထာယ သံဝတ္တတိတိ
ပဉ္စမံ။ အဇ္ဈတ္တိကံ ဘိက္ခဝေ အင်္ဂန္တိ ကရိတွာ နာညံ ဧကဂိမ္ပိ သမနုပဿာမိ၊
ယံ ဧဝံ မဟတော အတ္ထာယ သံဝတ္တတိ၊ ယထယိဒံ ဘိက္ခဝေ အပိစ္စတာ။
အဂ္ဂိစ္ဆတာ ဘိက္ခဝေ မဟတော အတ္ထာယ သံဝတ္တတိတိ။ ဆဋ္ဌံ။ ထို့နောက်
“အသန္တုဋ္ဌိတာ” အတွက် တသုတ်ကိုလည်းကောင်း၊ သန္တုဋ္ဌိတာ စသည်အတွက်
တသုတ်စီ တသုတ်စိကိုလည်းကောင်း ဖော်ပါ။
"
၁၁ဝ၊ ၁၁၁။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ (ပါပမိတ္တတာ=ယုတ်မာသော မိတ်ဆွေ
ရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်း အကုသိုလ်သည်။) ဗာဟိရံ=အဇ္ဈတ္တသန္တာန်မှ အပြင်အပ
သူတပါးသန္တာန်၌ဖြစ်သော၊ ဝါ=အဇ္ဈတ္တသန္တာန်မှ အပြင်အပ သူတပါးရုပ်နာမ်
ခန္ဓာအစဉ်၌ဖြစ်သော၊ အင်္ဂ=တည်း၊ ဣတိ-ဤသို့ဆင်ခြင်စဉ်းစားတော်မူခြင်းကို၊
ကရိတွာ=၍၊ ဝါ=ကြောင့်၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဒံ(အယံ)ပါပမိတ္တတာ ယထာ
=ကဲ့သို့ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ (ကလျာဏမိတ္တတာ=ကောင်းသောမိတ်ဆွေရှိသူ၏
ဖြစ်ကြောင်းကုသိုလ်သည်) ဗာဟိရံ=သော၊ အင်္ဂ=တည်း။ပ။ စုဒ္ဒသမံ-၁၄-
ခုမြောက်သုတ်တည်း။
၁၁၂။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ (အကုသလာနံ=ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=တို့ကို၊
အနုယောဂေါ=သည်၊ ကုသလာနံ=ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=တို့ကို၊ အနနုယောဂေါ
=သည်) အဇ္ဈတ္တိကံ=သော၊ အင်္ဂ=တည်း၊ ဣတိ=ကို၊ ကရိတွာ=၍၊ ဝါ=ကြောင့်၊
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ အကုသလာနံ=ကုန်သော၊ဓမ္မာနံ=တို့ကို၊ ဣဒံ(အသံ) အနုယောဂေါ
ယထာ=သို့၊ကုသလာနံ=ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=တို့ကို၊ ဣဒံ(အယံ) အနနုယောဂေါ
ယထာ=သို့၊ ဧဝံ=တူ၊ ယံ=အကြင်အကြောင်းတရားသည်၊ မဟတော-သော၊
အနတ္ထာယ=ငှာ၊ သံဝတ္တတိး၏၊ အညံ-အကုသိုလ်တရားတို့ကိုအားထုတ်ခြင်း၊
ကုသိုလ်တရားတို့ကို အားမထုတ်ခြင်းမှ တပါးသော၊ တံ ဧကင်္ဂမ္ပိ=ထိုတခုသော
အကြောင်းကိုမျှလည်း၊ (အဟံ=သည်) န သမနုပဿာမိ=မူ၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊
အကုသလာနံ=ကုန်သော၊ဓမ္မာနံ=တို့ကို၊ အနုယောဂေါ=သည်၊ ကုသလာနံ
ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=တို့ကို၊ အနနုယောဂေါ=သည်၊ မဟတော=သော၊ အနတ္ထာယ

## PAGE 50

=ငှာ၊ သံဝတ္တတိ=၏၊ ဣတိ=သို့(အဝေါစ) ပန္နရသမံ=၁၅-ခုမြောက်သုတ်တည်း။
၁၁၄၊၁၂၉။ ဘိက္ခဝေ-တိုးဣဒံ(အယံ) ပမာဒေါယထာ=သို့၊ ဧဝံ=တူ၊
ယော=အကြင်တရားသဘောသည်၊ သဒ္ဓမ္မဿ=သူတော်ကောင်းတရားဟူသော
သာသနာတော်၏၊ သမ္မောသာယ=မေ့ပျောက်ပျက်စီးခြင်းငှာ၊ အန္တရဓာနာယ
=ကွယ်ပခြင်းငှာ၊ သံဝတ္တတိ=၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ အညံ=ပမာဒမှ တပါးသော
။ ပ။ သတ္တရသမံ=၁၇-ခုမြောက်သုတ်တည်း။ ပ။ ဌိတိယာ=ကြာမြင့်စွာ
တည်တံ့ခြင်းငှာ၊ အသမ္မောသာယ=မမေ့ပျောက်ခြင်းငှာ၊ အနန္တရဓာနာယ=
မကွယ်ပခြင်းငှာ။ ပ။ အဋ္ဌာရသမံ=၁၈-ခုမြောက်သုတ်တည်း။ ပ။ ဧကူန
ဝီသတိမံ=တခုယုတ်နှစ်ဆယ်မြောက်သုတ်တည်း။ ပ။ ဒီသတိမံ-၂ဝခုမြောက်
သုတ်တည်း။ ပ။ ဧကတ္တိသတိမံ=၃၁-ခုမြောက်သုတ်တည်း။ ပ။ ဗာတ္တိ
သတိမံ=၃၂-ခုမြောက်သုတ်တည်း။ စတုက္ကောဋိကံ =စတုက္ကောဋိကသုတ်
အပေါင်းသည်၊ ဝါ=လေးမျိုးသော အစွန်းအနားအပိုင်းအခြားရှိသော သုတ်
အပေါင်းသည်၊ ဝါ=လေးမျိုးသောအစွန်းအနားတို့ဖြင့် ပိုင်းခြားကန့်သတ် အနား
ကွပ်ထားအပ်သော သုတ်အပေါင်းသည်၊ နိဋ္ဌိတံ=ပြီးပြီ။
၁၃၀။ အဓမ္မ, ဓမ္မ, အဝိနယ စသော ပုဒ်တို့ကို သုတ္တန်ဒေသနာ
တော်နည်း၊ ဝိနည်းဒေသနာတော်နည်းဟူ၍ အဋ္ဌကထာ၌ နှစ်နည်းဖွင့်ထား၏။
ဤနိသျ၌ တာဝန်ကျေပြွန်အောင် (နောက်ထပ်သီးသန့်အဓိပ္ပာယ်ရေးစရာလည်း
မလိုအောင်) ထိုအဖွင့်များအတိုင်း ရှည်လျားစွာ အနက်ပေးထား၏။ သို့သော်
ရှည်လျားသောအနက်ကို မမှတ်လိုလျှင် ပဌမဦးဆုံးပေးထားသော တိုတိုကျဉ်း
ကျဉ်း အနက်ကိုသာ မှတ်ရန်ဖြစ်ပါသည်။]
၁။ စတုတ္ထောဋိကံ။ ။ကောဋိသဒ္ဒါသည် အစွန်းအနား အပိုင်းအခြား
အနက်ဟောတည်း၊ (၁) အနုယောဂေါ အကုသလာနံ။ (၂) အနနုယောဂေါ
ကုသလာနံ။ (၃) အနုယောဂေါ ကုသလာနံ။ (၄) အနနုယောဂေါ အကုသလာ
နံ’ဟူသောလေးချက်ကို စတုတ္ထောင့်(လေးခုသောအစွန်းအနားကွပ်)ဟု ခေါ်၏။
နာဟံ ဘိက္ခဝေ အညံ ဧကဓမ္မမ္မိ သမနုပဿာမိ-စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်
သော သုတ်တို့ကို ထိုလေးချက်ဖြင့် အဆုံးသတ် အနားကွပ်ထား၏။ ထို့
ကြောင့် ယင်းသုတ်တို့ကို စတုက္ကောဋိကဟု ခေါ်၏။ စတာ ကောဋိယော
ဧတဿာတိ စတုက္ကောဋိကံ။
1