## PAGE 462 ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏၊ (သန္တာနေ=ခန္ဓာအစဉ်၌) အလောဘဇာ=အလောဘကြောင့်ဖြစ် ကုန်သော။ပ။အဒုဋ္ဌော=ဒေါသသည် မဖျက်ဆီးအပ်သည်၊ ဝါ=ဒေါသမထွက် သည်။ပ။အမူဋ္ဌော=မတွေဝေသည်၊ ဝါ=ပညာဖြင့်သိသည်။ပ။ကာလဝါဒီတိ ပိ=ပြောဆိုသင့်ရာအခါ၌သာ ပြောဆိုတတ်သောသူဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘူတ ဝါဒီတိပိ=တကယ်အစစ် အဖြစ်မှန်ကိုသာ ပြောဆိုတတ်သောသူ ဟူ၍လည်း ကောင်း၊ အတ္ထဝါဒီတိပိ=အကြောင်းကိုသာ ပြောဆိုတတ်သောသူ ဟူ၍လည်း ကောင်း၊ ဝါ=အကြောင်းမှီစပ် အကျိုးအမြတ်ရှိသော စကားကိုသာ ပြောဆိုတတ် သောသူ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဓမ္မဝါဒီတိပိ=အမှန်သဘောကိုသာ ပြောဆိုတတ် သောသူ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိနယဝါဒီတိပ်=(သီလ,သတိ စသော) သံဝရ ဝိနည်းကိုသာ ပြောဆိုတတ်သောသူ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝုစ္စတိ=၏။ ။ပရဿ=ကို။ အသတာ။ပ။ပဗ္ဗာဇနာယဝါ=လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခံ=ကို၊ နဥပ္ပါဒယတိ=မဖြစ်စေပ။ဣတိပိ=လည်း၊ (န ဝဒတိ=မပြောဆို)ပန=ထိုမှတ ပါး၊ ဘူတေန=ဖြင့်၊ ဝုစ္စမာနှော=သော်၊ ပဋိဇာနာတိ’ဝန်ခံ၏။နော အဝဇာနာတိ= မငြင်းပယ်။ပ။အာတပ္ပံ=ကို၊ ကရောတိ=ကြိုးစားအားထုတ်ပြုလုပ်၏၊ တသ္မာ= ထို ့ကြောင့်၊ (ထိုသို ့လုံ့လဝီရိယစိုက်ထုတ်သည်အဖြစ်ကြောင့်) ဝရူပေါ့= သော၊ ပုဂ္ဂလော=ကို။ပ။ ဝိနယဝါဒီတိပိ=လည်းကောင်း၊ ဝုစ္စတိ=၏၊ဘိက္ခဝေ= တို ့၊ ဧဝရူပဿ=သော၊ ပုဂ္ဂလဿ=ပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ ဝါ=ပုဂ္ဂိုလ်မှာ၊ လောဘဇာ= လောဘကြောင့်ဖြစ်ကုန်သော။ပ။ဓမ္မာ=တရားတို ့ကို၊ ဝါ=တို ့သည်၊ ပဟီနာ= ပယ်အပ်ကုန်ပြီ၊ ဥတ္တိနူမူလာ=ရှိကုန့်၏၊ [စာပိုဒ်-၃၅-သုတ်ကြည့်] ပ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ=ရှိကုန်၏။(ဧဝရူပေါ=သော၊ ပုဂ္ဂလော=သည်) ဒိဋ္ဌိဝ ဓမ္မေ=၌ ပင်၊ သုခံ=ချမ်းသာစွာ။ အဝိဃာတံ=ညှင်းပန်းနှိပ်စက်တတ်သော ဘေးရန် မရှိဘဲ။အနုပါယာသံ=ပြင်းစွာပင်ပန်းခြင်းမရှိဘဲ၊ အပရိဠာဟံ=ကိုယ်စိတ် ပူလောင် ခြင်းမရှိဘဲ၊ ဝိဟရတိ=နေရ၏။ ဒိဋ္ဌိဝ ဓမ္မေ=ပင်။ ပရိနိဗ္ဗာယတိ=ကိလေသာဟူ အပူကင်းဝေး ငြိမ်းအေး၏၊ ဒေါသဇာ=ဒေါသကြောင့်ဖြစ်ကုန် သော၊ ပါပကာ= ကုန်သော၊ အကုသလာ=ကုန်သော။ ဓမ္မာ ပဟီနာ။ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို၊ သေယျထာပိ-ဥပမာပြရလျှင်ကား၊ သာလော ဝါ= လည်းကောင်း။ပ။ပရိယောနဒ္ဓေါ=သည်၊ (အဿ=ဖြစ်ရာ၏)အထ=ထိုအခါ ၌၊ ပုရိသော= ယောက်ျားတယောက်သည်၊ ကုဒါလ+ပိဋကံ=ပေါက်တူး+ခြင်း တောင်းကို၊ အာဒါယ=ယူ၍၊ အာဂစ္ဆေယျ=လာရာ၏၊(လာတယ်ဆိုပါစို့)သော= ထိုယောက်ျားသည်။ တံ မာလုဝလတံ-ထိုခွေးတောက်နွယ်ကို၊ မှုလေ=အရင်း ၌၊ ဆိန္တေယျ=ဖြတ်ရာ၏၊ မူလေ=၌၊ ဆေတွာ=ဖြတ်ပြီး၍၊ ပလိခဏေယျ= ထက်ဝန်းကျင်မှ တူးရာ၏၊ ပလိခဏိတွာ=ထက်ဝန်းကျင်မှတူးပြီး၍၊ မူလာ ## PAGE 463 နိ=အမြစ်တို ့ကို၊ ဥဒ္ဓရေယျ=ဆွဲနုတ်ရာ၏။ 'အန္တမသော=အောက်ထစ်ဆုံး အားဖြင့်၊ ဥသီရနာဠိမတ္တာနိပိ =ပန်းရင်းရိုးတံ အရွယ်အစားရှိသော သေးငယ် သော အမြစ်တို့ကိုသော်မှလည်း၊ ဥဒ္ဓရေယျ=၏။ သော=ထိုယောက်ျားသည်၊ တံ မာလုဝလတံ=ကို၊ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ=အပိုင်းအပိုင်း။ပ။ ဖာလေယျ=ခွဲရာ၏၊ ဖာလေတွာ=ခွဲပြီး၍၊ သကလိကံ သကလိကံ=အစိတ်စိတ် အမွှာမွှာဖြစ်အောင်၊ ကရေယျပြုရာ၏။ပ။ ကရိတွာ=ပြုပြီး၍၊ ဝါတာတပေ=လေနေပူ၌၊ ဝိသောသေယျ= ခြောက်သွေ့ စေရာ၏၊ ဝါတာတပေ=၌၊ ဝိသောသေတွာ= ခြောက်သွေ့ စေပြီး၍၊ အင်္ဂနာ= မီးဖြင့်၊ ဍဟေယျ=တိုက်ရာ၏ ။ပ။ [စာပိုဒ်- ၃၄-သုတ်ကြည့်၊ “ဧဝမဿ သာ”ဟု ကတ္တားနှင့် ကြိယာကို ရှေ့နောက် ဧကဝုစ်ညီစေသင့်၏] ဘိက္ခဝေ= တို ့၊ ဧဝံ=ဤသို ့ ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်ခြင်းဖြင့်၊ သာ မာလုဝလတာ=ထိုခွေးတောက်နွယ်သည်၊ ဥစ္စမူလာ=ပယ်ဖြတ်အပ်ပြီး သော အမြစ်အရင်းရှိသည်။ပ။ အနုပ္ပါဒဓမ္မာရှိသည်၊ အဿ=ဖြစ်၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧငမေဝံ=ဤအတူပင်။ပ။ ဓမ္မာ=တို ့ကို။ ဝါးတို့သည်၊ ပဟီနာ=အပ်ကုန်ပြီ ။ပ။ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ=ရှိကုန်၏။ပ။ ၁၀-ဥပေါသထသုတ် ၇၁။ အထ ခေါ=ထိုအခါ၌၊ မိဂါရမာတာ=မိဂါရ၏မိခင်ဖြစ်သော။ [ဧကကစာပိုဒ်-၂၅၉-ကြည့်] ဝိသာခါ=ဝိသာခါသည်၊ ဥပေါသထေ=ဥပုသ်နေ့ ဖြစ်သော၊ တဒဟု=ထိုနေ ့၌၊ တံ ဧဝ အဟော တဒဟော၊ တသ္မိံ' တဒဟု။ သို့'ဝိဘတ်ကို ဥပြု]ပ။ နိသိန္နီ =ထိုင်နေပြီးသော၊ မိဂါရမာတရံ=မိဂါရ၏မိ ခင်ဖြစ်သော၊ 'ဝိသာခံ=ဝိသာခါကို၊ ဘဂဝါးပ။ ဟန္ဒ=ယခု၊.ပြောဆိုသော ပုဂ္ဂိုလ်အားလျော်စွာ“ဟန္ဒ=ဟလို၊ ဩော်၊ ဟင်” စသည်ဖြင့် သင့်လျော်သလို အနက်ဆိုရာ၏] ဝိသာခေဧဝိသာခါ၊ တွံ=သင်သည်၊ ဒိဝဿ=နေ့၏၊ ဒိဝါ= (မွန်းမတ်မတ်တည့်ရာ) နေ ့လည်အခါ၌၊ ဋီကာ၌ ဤပုဒ်၏ အဖွင့် စာနေ မသန့်ရှင်း] ကုတော= အဘယ်အရပ်မှ၊ ဝါ=အဘယ်ကြောင့်၊ အာဂစ္ဆသိ နူ=လာသနည်း၊ ဣတိ=ဤသို့ ၊ (အဝေါစ-မေးတော်မူပြီ) ဘန္တေ=အရှင်ဘုရား၊ အဟံ=တပည့်တော်သည်၊ ဥပေါသထာ=ဥပုသ်သီလရှိပါ၏၊ အဇ္ဇ=ယနေ့၊ ၁။ ဥသီရနာဠိမတ္တာနိပိ ။ ။ ဗြိတ်မြက် (မြက်မွှေး)၏အမြစ်သည် ဥသီရ (ပန်းရင်း)မည်၏။ (အဘိဓာန်ဂါထာ၊၆ဝ၁) ဥသီရဿ နာဠိ ဥသီရနာဠိ- ပန်းရင်း၏ရိုးတံ၊ ဥသီရနာဠိယာ မတ္တာ ပမာဏံ ဧသေသံ မူလာနန္တိ ဥသီရနာဠိမတ္တာနိ=ပန်းရင်းရိုးတံ၏ အရွယ်ပမာဏရှိသော အမြစ်များ။ ## PAGE 464 ဥပဝသာမိ=သီလနှင့်ပြည့်စုံလျက် နေထိုင်ပါ၏၊ ဝါ=ဥပုသ်စောင့်ပါ၏ ဣတိ=သို့(အဝေါစ=လျှောက်ပြီ) –အဇ္ဇ=ယနေ့၊ ဥပေါသထော=ဥပုသ်နေ့ပါ တည်း။”ဟုအနက်ပေးလျှင် အဓိပ္ပါယ်ကောင်းသလိုလို ရှိသော်လည်း သဒ္ဒါ စည်းကမ်းပျက်၏၊ ထို ့ကြောင့် “ဥပေါသထော ယဿာ မေ အဇ္ဇီတိ ဥပေါသထာ”ဟု ဝစနတ္ထပြု၊ တဝါကျတည်းဖြစ်သောကြောင့် “အဖွဲ့ပေါသ ထော ပန္နရသော”ဟူသော ဥပေါသထဉတ် ပါဠိနှင့် မတူဟုမှတ်ပါ]. ဝိသာခေ=ဝိသာခါ၊ ဥပေါသထာ=ဥပုသ်သီလတို့သည်၊ ဣမေ တယော= ဤသုံးမျိုးတို့ပေတည်း၊ တယော=သုံးမျိုးတို ့ဟူသည်၊ ကတမေ=အဘယ်တို နည်းဟူမူ၊ ဂေါပါလကုပေါသထော=နွားကျောင်းသားတို ့နှင့်အတူ နှိုင်းခိုင်း အပ်သော ဥပုသ်သီလလည်းကောင်း၊ ဝါ=နွားကျောင်းသားဥပုသ်လည်းကောင်း၊ နိဂဏ္ဌပေါသထော=တက္ကတွန်းတို ့ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်သီလလည်း ကောင်း၊ အရိယုပေါသထော=အရိယာတို့ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ်သီလ လည်းကောင်းတည်း။ ဝိသာခေ=ဝိသာခါ၊ ကထဉ္စ=အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအားဖြင့်၊ ဂေါ ပါလကုပေါသထော=သည်၊ ဟောတိ=ဖြစ်သနည်းဟူမူ၊ ဝိသာခေ=ခါ၊ သေယျထာပိ=ဥပမာပြရလျှင်ကား၊- ဂေါပါလကော=နွားကျောင်းသားသည်၊ သာယနှသမယေ=ညနေချမ်းအခါ၌၊ သာမိကာနှံ=နွားပိုင်ရှင်တို ့အား၊ ဂါဝေါ= နွားတို ့ကို၊ နိယျာတေတွာ=အပ်နှင်းပြီး၍၊ ဣတိ-ဤသို့၊ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ- ဆင်ခြင်စဉ်းစား၏၊ (ကိန္တိ=သို ၊ ပဋိသဋိက္ခတိ=ဟူမူ) အဇ္ဇ=ယနေ့၊ ဂါဝေါဒ နွားတို ့သည်၊ အမုကသ္မိံ စ ပဒေသေ=ထိုမည်သော အရပ်၌လည်းကောင်း၊ အမုကသ္မိံ စ ပဒေသေ=၌လည်းကောင်း၊ စရိသု=လှည့်လည်ကျက်စားခဲ့ကြကုန့် ပြီ။ပ။ ပါနိယာနိ=သောက်ရေတို ့ကို၊ ပိဝိသု=သောက်ခဲ့ကြကုန်ပြီ။ သွေ= နက်ဖြန်၌၊ ဂါဝေါ=နွားတို ့သည်၊ဒါနိအနက်မရှိ] ။ပ။ စရိဿန္တိ=လှည့်လည် ကျက်စားကြကုန်လတ္တံ့။ပ။ ပိ၀ိဿန္တိ-သောက်ကြကုန်လတ္တံ့၊ ဣတိ=သို၊ (ပဋိသန္နိက္ခတိ=၏) ဝိသာခေခါ၊ ဧဝမေဝံ=ဤအတူပင်၊ ဣဓ=ဤလောက၌၊ဧကစ္စော- အချို့သော၊ ဥပေါသထိကော=ဥပုသ်စောင့်သူသည်၊ ဣတိ=သို့ ။ ပဋိသဉ္စိက္ခ တိ=၏၊ (ကိန္တိ=သို၊ ပဋိသမ္ဘိက္ခတိ=ဟူမူ) အဟံ= ငါသည်၊ အဇ္ဇ=ယနေ့၊ ဣဒဥ ခါဒနီယံ=ဤမည်သော ခဲဖွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဣဒဉ္စ ခါဒနီယံ= ကိုလည်းကောင်း၊ ခါဒိ=ခဲစားပြီးပြီ၊ ဣဒဉ္စ 'ဘောဇနီယံ=ဤဘောဇဉ်ကို လည်းကောင်း၊ ဣဒဉ္စ ဘောဇနီယံ=ကိုလည်းကောင်း၊ ဘုဉ္ဇ =စားပြီးပြီ၊ သွေ=၌။ အဟံ=ငါသည်။ပ။ ခါဒိဿာမိ=ခဲအံ့။ပ။ဘုဉ္ဇိဿာမိ=စားအံ့။ ဣတိ=သို ့။