## PAGE 468 ပ၊ရိယောဒပနာ=သည်၊ ဟောတိ သေယျထာပိ=ဖြစ်သကဲ့သို ့တည်း။ ။ပ။ကက္ကဉ္စ=သျှိသျှားသီးမှုန့်ကိုလည်း၊ ပဋိစ္စ=စွဲ၍၊ မတ္တိကဉ္စ=မြေညက် ကိုလည်း၊ ပဋိစ္စ=စွဲ၍၊ ဥဒကဉ္စ=ရေကိုလည်း၊ ပဋိစ္စ=စွဲ၍၊ ပုရိသဿ=ယောက်ျား ၏။ တဇံ=ထိုစင်ကြယ်စေခြင်းအားလျော်သော၊တဿာ ပရိယောဒပနာယ အနစ္ဆဝိကော တဇ္ဇာ၊ တံ]ဝါ=စင်ကြယ်စေနိုင်သော၊ ဝါယာမဉ္စ=လုံ့လကိုလည်း။ (သျှိသျှားသီးမှုန့်ဖြင့် သုတ်လိမ်းပွတ်တိုက် ဆေးကြောခြင်းဟူသော လုံ့လဝီရိယကိုလည်း)ပဋိစ္စ=စွဲ၍၊ (ပရိယောဒပနာ-သည်၊· ဟောတိ=၏) ဝိသာခေ=ခါ၊ ဧဝံ=ဤနည်းအားဖြင့်၊ ဥပက္ကိလိဋ္ဌဿ=သော၊ သီသဿ=ကို၊ ဥပက္ကမေန=ဖြင့်၊ ပရိယောဒပနာ=သည်။ ဟောတိ၏၊ ဝိသာခေခါ၊ ဝ မေဝံ-ဤအတူပင် ပ။ဝိသာခေ=ခါ။ အယံ အရိယသာဝကော=ဤအရိယာ သာဝကကို။ ဗြဟ္မပေါသထံ= ဗြဟ္မာဥပုသ်ကို။ ဝါ=ဗြဟ္မာမည်ငြား မြတ်ဘုရား ဂုဏ် အာရုံပြု၍ စောင့်ထိန်းအပ်သောဥပုသ်ကို၊ [ဗြဟံ အာရဗ္ဘ ဥပဝုတ္တော ဥပေါသထော ဗြဟ္မပေါသထော ဥပဝသတိ=စောင့်ထိန်း၏ဟူ၍။ ဗြဟ္မနာ= ဗြဟ္မာမည်ငြား မြတ်ဘုရားနှင့်။ သဒ္ဓိ=အတူတကွ၊ သံဝသတိ နေထိုင်၏ ဟူ၍၊ ဝုစ္စတိ= ခေါ်ဆိုအပ်၏။ စ=ထိုမှတပါး၊ အဿ=ထိုအရိယသာဝက၏၊ စိတ္တံ=စိတ်သည်၊ ဗြဟ္မ=ဗြဟ္မာမည်ငြား မြတ်ဘုရားကို၊ အာရတ္တ=အာရုံပြု၍။ ပသီဒတိ=ကြည်လင်၏။ပ။ စဝံ=ဤနည်းအားဖြင့်။ပ။ အရိယသာဝကော=သည်၊ ဓမ္မံ=တရားတော်ကို၊ (ပါဠိဓမ္မက္ခန်,နိဗ္ဗာန်,ဖိုလ်, မဂ်၊ ဆယ်ချက်မှတ်သား မြတ်တရားကို)အနုဿရတိ=၏ (ကိန္တိ အနုဿရတိ) [စာပိုဒ်-၄၀-သုတ်၌ တရားဂုဏ်တော် နက်များရေးခဲ့ပြီ]။ပ။ကာယဿ=ခန္ဓာ ကိုယ်ကို၊ ဥပက္ကမေန=ဖြင့်။ပ။သောတ္တိဉ္စ=ချေးတွန်းကျောက်လုံး ပုတီးကုံးကို လည်း၊ (ချိတ်ဖြင့်ရော်စပ်,လုံးခဲအပ်သော,ကုရုဝိန္ဒက, ကျောက်မှုန့် အလုံး ချေးတွန်း ပုတီးကုံးကိုလည်း) ပဋိစ္စ=စွဲ၍၊ ထိုပုတီးကုန်း၏ အစွန်းနှစ်ဖက်ကို ဆွဲကိုင်၍ ကျောကုန်းကို ပွတ်တိုက်ကြ၏။ အဘိဓာန်တို့ ၌ ကုရုဝိန္ဒပုဒ်ကို “ပဒ္ဓရာဂမဏိ=ကျောက်နီ၊ Ruby ပတ္တမြားနီး ပန်းရေကျောက်” ဟုဖွင့်၏။ ရှေးကမူ “မှတ်ကျောက်”ဟု မြန်မာပြန်ဆိုကြ၏] စုဏ္ဏဉ္စ= ဆပ်ပြာမှုန် ့ကိုလည်း ။ပ။ ဝါယာမဉ္စ=ပွတ်တိုက် ဆေးကြောခြင်း လုံ ့လကိုလည်း၊ ပဋိစ္စ=၍၊ (ပရိယောဒပနာ=သည်၊ ဟောတိ) ။ပ။ ဓမ္မပေါသထံ=တရားဥပုသ်ကို၊ ဝါ= ဆယ်ပါးသော တရားတော်ကို အာရုံပြု၍ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဥပုသ် သီလ ကို၊ ဥပဝသတိ=၍၊ ဓမ္မနု=တရားတော်နှင့်၊ သဒ္ဓိကွ၊ သံဝသတိ=၍၊ ဝုစ္စတိ=၏၊ စ=ထိုမှတပါး၊အဿ=ထိုအရိယသာဝက၏၊ စိတ္တံ=သည်။ ဓမ္မံ= တရားကို၊ အာရဗ္ဘ=၍ ပသီဒတိ=၏။ ## PAGE 469 သံဃံ=ရှစ်ပါးအရိယာ သံဃာ့ဂုဏ်တော်ကို၊ အနုဿရတိ(ကိန္တိ အနုဿ ရတိ) ဘဂဝတော=မြတ်စွာဘုရား၏၊ သာဝကသံဃော=တပည့်အရိယာ သံဃာတော်အပေါင်းသည်၊ သုပ္ပဋိပန္နော=အဆုံးအမတရား လေးစားလိုက်နာ ကောင်းစွာကျင့်တော်မူပါပေ၏၊ဘဂဝတော=၏၊ သာဝကသံဃော=သည်၊ ဥဇုပ္ပဋိပန္နော=ဖြောင့်မတ်စွာကျင့်တော်မူပါပေ၏။ပ။ ဉာယပ္ပဋိပန္နော= နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာ ကျင့်တော်မူပါပေ၏။ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော=အရိုအသေပြုမှုနှင့် ထိုက်တန်အောင် ကျင့်တော်မူပါပေ၏။ပ။ စတ္တာရိ=(သူ့ ဖိုလ်,သူ့ မဂ် တွဲဖက် ထားတုန်)လေးပါးကုန်သော၊ ယဒိဒံ(ယာနိ ဣမာနိ) ပုရိသယုဂါနိ=အကြင် ယောက်ျားမြတ်အစုံတို ့သည်၊ အဋ္ဌ=(တွဲဖက်မထား တသီးတခြားစီ အားဖြင့်) ရှစ်ပါးကုန်သော၊ ယဒိဒံ (ယေ ဣမေ) ပုရိသပုဂ္ဂလာ=အကြင် ယောက်ျားမြတ် ပုဂ္ဂိုလ်တို ့သည်၊ (သန္တိ=ရှိကုန်၏) ဘဂဝတော=၏၊ ဧသ(ဧသော) သာဝကသံဃော (တွဲလျက်လေးပါး, ခွဲထားရှစ်ဖေါ်)ဤတပည့် အရိယာသံဃာတော်သည်၊ အာဟုနေယျာ ၁။အာဟုနေယျော ။ ။ ဒူရတောပိ အာနေတွာ ဟုနိတဗ္ဗန္တိ အာဟုနံ= အဝေးမှပင် ဆောင်ယူ၍ သီလရှိသူတို ့အား ပေးလှူထိုက်သော ပစ္စည်းဝတ္ထု (ဆွမ်း,သင်္ကန်း, ကျောင်း,ဆေး ပစ္စည်းလေးပါး)။အာဟုနံ အရဟဘိ(ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တော)တိ အာဟုနေယျော=ထိုပစ္စည်းဝတ္ထုကို ခံယူထိုက်သော အရိယာ သံဃာတော်။ [အာဟုန+ဏေယျ ပါဟုနေယျော ။ ။“ပုမေ အတိထိ အာဂန္တု ပါဟုနာ၊ဝေသိကာပျထ” ဟူသော အဘိဓာန်(၄၂၄)ဂါထာ၌ ဧည့်သည် အာဂန္တုအနက်ဟော ပရိယာယ် လေးပုဒ်တွင် ပါဟုနသဒ္ဒါပါ၏။ ထိုအဘိဓာန်နှင့်အညီ ဤ၌လည်း အရပ်တပါးမှ ရောက်လာသော ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေ ဧည့်သည်ကို ပါဟုနု ဟုခေါ်၏။ ထို့နောက် “ပါဟုနံ ဝုစ္စတိ ဒိသာဝိဒိသတော အာဂတာနံ ပိယမနာပါနံ ဉာတိမိတ္တာနမတ္ထာယ သက္ကာရေန ပဋိယတ္တံ အာဂန္တုကဒါနံ(ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၊ပ- ၂၁၃)။ ပါဟုနေယျောတိ ပါဟုနက ဘတ္တဿ အနုစ္ဆဝိကော (တိကနိပါတ် စာပိုဒ်-၉၇-သုတ် အဋ္ဌကထာ)တို့ကို ရှု၍- " - ပါဟုနာနံ အာဂန္တုကာနံ အတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ ဒါနံ ပါဟုနံ= ဧည့်သည်တို့ဘို ့ စီစဉ်ထားအပ်သော စားဖွယ်သောက်ဖွယ် ပေးကမ်းဖွယ် ပစ္စည်းဝတ္ထု၊ (သို ့မဟုတ်)- ပါဟုနာနံ အတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ ဘတ္တံ ပါဟုနံ=ဧည့်သည်တို ့သို ့ စီစဉ်ထားအပ်သော စားဖွယ်ထမင်း၊ “ပါဟုနဒါန (သို့မဟုတ်)ပါဟုနဘတ္တ” ဟုဆိုလိုလျက် ဒါနပုဒ် (ဘတ္တပုဒ်)ကို ချေထားသည် ## PAGE 470 ကြည်ဖြူ အဝေးမှပင်ဆောင်ယူ၍ ပေးလှူအပ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကို ခံယူတော် မူထိုက်ပါပေ၏။ ပါဟုနေယျော၊ဝေးနယ်ရပ်ခြား, ဧည့်သည်များဘို့ သီးခြားစီမံ ထားအပ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကိုပင် ပေးလှူခြင်း, ခံယူခြင်းငှါ သင့်လျော် ပါပေ၏။ ဒက္ခိဏေယျော=တမလွန်ဘဝအကျိုးကို မျှော်ကိုးယုံကြည်၍ ပေးလှူအပ်သောပစ္စည်း ဝတ္ထုကို ခံယူတော်မူထိုက်ပါပေ၏။ အဉ္ဇလိကရဏီ ယော= လက်အုပ်ချီးမိုး ရှိခိုးသမှု ပြုထိုက်ပါပေ၏။ လောကဿ-သတ္တဝါ အပေါင်း၏၊ အနုတ္တရံ-မိမိထက် ထူးကဲ သာလွန် မြင့်မြတ်သောသူ မရှိသော၊ ဝါ=အထူးမြတ်ဆုံးဖြစ်သော၊ ပုညက္ခေတ္တံ=ကုသိုလ်ကောင်းမှုမျိုးစေ့စု၏, ကြီးထုမြင့်မား ဖွံ့ထွားပေါက်ရောက်ရာ လယ်ယာမြေကောင်း အတူဖြစ်တော်မူ ပါပေ၏၊ ဣတိ=သို ့ (အနုဿရတိ) ။ပ။ဝတ္ထဿ-အဝတ်ကို။ပ။ ဥသ္မာ=အပူငွေ့ကိုလည်း၊(နှစ်ကြိမ်, သုံးကြိမ်ပြုတ်ပေါင်းသဖြင့် ပူနွေးသော အပူငွေ့ကိုလည်း) ။ပ။ ခါရဉ္စ=ပြာကိုလည်း။ပ။ ဂေါမယဉ္စ=နွားချေးကိုလည်း၊ အဋ္ဌကထာ၌“ဂေါမယန္တိ ဂေါမုတ္တံ ဝါ အဇလဏ္ဍိကာ ဝါ”ဟုနွားကျင်ငယ်နှင့် . ဟုကြံပါ။ ပါဟုနံ အဿ ဒါတုံ ယုတ္တန္တ ပါဟုနေယျော=ဧည့်သည်တို့ ဘို့ စီစဉ်ထားသော စားသောက်ဖွယ် ပေးကမ်းဖွယ် ပစ္စည်းဝတ္ထုကို ပေးလှူထိုက်သော အရိယာသံဃာတော်၊ ပါဟုနဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ.ယုတ္တောတိ ပါဟုနေယျော၊ ထိုပစ္စည်းဝတ္ထုကို ခံယူခြင်းငှါသင့်လျော်သော သံဃာတော်။ ဆိုလိုသည်မှာ- ဤလောက၌ သူသူငါငါ ရိုးရာမိတ်ဆွေ ဆွေမျိုးဧည့်သည်များကား တွေ့ဘို့ဆုံဘို့လွယ်ကူပါ၏၊ နှစ်ပေါင်းမရေတွက်နိုင်အောင်(သို ့မဟုတ်) ကမ္ဘာ့ ပေါင်း မရေတွက်နိုင်အောင် အသင်္ချေအနန္တ ကြာမြင့်မှ ပွင့်တော်မူလာသော မြတ်စွာဘုရားတဆူ၏ သာသနာတော် ခေတ်အခါအတွင်း၌သာ ပေါ်ထွန်းလာ သော အရိယာသံဃာတော်ဟူသော ဧည့်သည်များကား အလွန်ပင် ဖူးမြင်ရခဲ တွေ့ကြုံရခဲလှ၏၊ ထို့ကြောင့် … ဧည့်သည်ဘို ့ရည်ရွယ်၍ စီမံထားသော စားသောက်ဖွယ် ပေးကမ်းဖွယ်မှန်သမျှကို ထိုရိုးရာဧည့်သည်တို့ ကို မပေးတော့ဘဲ အရိယာသံဃာ ဧည့်သည်တော်များကိုသာ - ပေးလှူထိုက်သည်၊ ထိုအရိယာ သံဃာဧည့်သည်တော် များသည်သာ အလှူခံထိုက်ပါသည်ဟူလို။ ဒက္ခိဏေယျော ။ ။ ဒက္ခဓာတ် ဣဏပစ္စည်း ဣတ္ထိဇောတက အာပစ္စည်း ဖြင့်“ဒက္ခိဏာ”ဟု ဖြစ်၏၊ ဒက္ခန္တိ ဧတာယ သတ္တာ ယထာဓိမ္မေတာဟိ သမ္ပတ္တိဟိ ဝဍ္ဎန္တတိ ဒက္ခိဏာ=အလိုရှိအပ်သမျှ ဘဝစည်းစိမ် သမ္ပတ္တိတို ့ဖြင့် သတ္တဝါတို့ကြီးပွါးကြောင်းဖြစ်သော အလှူဒါန(တမလွန်ဘဝအကျိုးကို ယုံကြည် ၍ပေးလှူအပ်သော အလှူဒါနတည်း)၊ ဒက္ခိဏံ အရဟတိတိ ဒက္ခိဏေယျော။