## PAGE 534 ဟဋဘက္ခာပိ=မှော်သစ်စေးကို စားကုန်သည်လည်း။ပကဏဘက္ခာပိ=ဆန်ကွဲကို စားကုန်သည်လည်း။ပ။အာစာမဘက္ခာပိ= ထမင်းချိုးကို စားကုန်သည်လည်း၊ ဝါ=ထမင်းရည်ကို သောက်ကုန်သည် လည်း၊ပ။ဝိညာက ဘက္ခာပိ=နှမ်းမှုန့်ညက် (နှမ်းထောင်း)ကို စားကုန်သည်လည်း။ပ။ တိဏဘက္ခာပိ=မြက်ကိုစားကုန်သည်လည်း။ပဂေါမယဘက္ခာပိ နွားချေးကိုစားကုန်သည်လည်း။ပ။ဝနမူလဖလာဟာရာ=တောသစ်မြစ် သစ်သီး ဟူသော အစာအာဟာရရှိကုန်သည်၊(ဟုတွာ=ဖြစ်ကြ၍)ပဝတ္တဖလဘောဇီ= အလိုလိုကြွေကျသော သစ်သီးကိုစားကုန်လျက်၊ ယာပေန္တိ=မျှတတည်နေ နိုင်ကြကုန်၏။ပ။အရည်=(မြို့ ရွာမှ ကုပ်လုပ်လေးတာ အပြန်ငါးရာဝေးကွာ သော)တောကိုလည်းကောင်း၊ ဝါ=တောကိုမှီ၍ဖြစ်သော ကိလေသာကင်းကွာ ဆိတ်သုန်းခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ [ဤလိုပုဒ်မျိုးကို ဌာနပစာရဟု သော်လည်းကောင်း၊ “အရညပဝိဝေက”ဟု ဆိုလိုလျက် ပဝိဝေကပုဒ် ကျေသည်ဟုသော်လည်းကောင်း ကြံရသည် ရုက္ခမူလံ-သစ်ပင်အနီးကို လည်းကောင်း၊ ဝါ=သစ်ပင်အနီးကို မှီ၍ဖြစ်သော ကိလေသာကင်းကွာ ဆိတ်သုန်းခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ သုသာနံ-သုသာန် သင်္ချိုင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဝါ=လည်းကောင်း၊ ဝန္ဒပတ္တံ=လူသူအရောက်နည်းသော တောကြီးကို လည်းကောင်း၊ ဝါ=လည်းကောင်း၊ [ဒုကစာပိုဒ် ၃၁-ကြည့်]အမ္ဘောကာသံ= ဟင်းလင်းပြင်အရပ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝါ=လည်းကောင်း၊ ပလာလပုဉ္စ= ကောက်ရိုးပုံ လိုင်ခေါင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဝါလည်းကောင်း၊ ဘုသာဂါရံ= ကောက်ရိုးအိမ် (ကောက်ရိုးတဲ)ကိုလည်းကောင်း၊ [ဒီ, မဟာဝဂ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် ဋီကာ။ ၁၇၁] ပညာပေန္တိ=ကုန်၏။ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣမသ္မိ ံ ဓမ္မဝိနယေ-ဤတရားဖြင့် ဆုံးမရာ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌။ ဘိက္ခုနော=ရဟန်း၏၊ ပဝိဝေကာနိ=ကိလေသာ တို့မှ ကင်းကွာဆိတ်သုန်းခြင်းတို့သည်၊ ဣမာနိ တီဏိ=ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဓ=ဤသာသနာတော်၌၊ ဘိက္ခု-ရဟန်းသည်၊ သီလဝါ စစတု ပါရိသုဒ္ဓိသီလရှိသည်လည်း၊ ဟောတိ-၏၊ အဿ=ထိုရဟန်းသည်၊ ဒုဿီလျံ သီလမရှိသူ၏ဖြစ်ကြောင်း အကုသိုလ်သည်၊ ဝါ=ကို(သီလမရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်း ပါဏာတိပါတ စသော ငါးမျိုးသော အကုသိုလ်စေတနာသည်၊ ဝါ=ကို) ပဟီနဉ္စ=ပယ်အပ်ပြီးသည်လည်း၊ ဟောတိ=၏၊ `တေန=ထိုဒုဿီလျ အကုသိုလ်မှ။ ဝိဝိတ္တော စ=ကင်းကွာဆိတ်သုန်းသည်လည်း၊ ဟောတိ=၏၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော စ=မှန်ကန်သော ဉာဏ်ပညာရှိသည်လည်း၊ ဟောတိ-၏၊ အဿ=ထိုရဟန်းသည်၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ=မှားယွင်းသော အမြှင်သည်၊` ဝါ=ကို။ ပဟီနာ စ=ပယ်အပ်ပြီးသည်လည်း၊ ဟောတိ=၏။ တာယ=ထိုမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမှ၊ ဝိဝိတ္တော စ=လည်း၊ ဟောတိ=၏။ ## PAGE 535 ခီဏာသဝေါ စ=ကုန်ခန်းပြီးသော အာသဝရှိသည်လည်း၊ ဟောတိ= ၏၊ အဿထိုရဟန်းသည်။ အာသဝါ=အသဝလေးပါးတို့သည်၊ ဝါ=တို့ကို၊ ပဟီနာ စ=ပယ်အပ်ကုန်ပြီးသည်လည်း၊ ဟောန္တိ=ဖြစ်ကုန်၏၊ တေဟိ= ထိုအာသဝတို့မှ၊ ဝိဝိတ္တော စ=သည်လည်း၊ ဟောတိ=၏၊ ဘိက္ခဝေ-တို့၊ ယတော=အကြင်ကြောင့်၊ ဘိက္ခု=သည်၊ သီလဝါ စ=သည်လည်းကောင်း ။ပ။ဘိက္ခဝေ=တို့၊ (တတော=ထို့ ကြောင့်) အယံ .. ဘိက္ခု=ဤရဟန်းကို၊ အဂ္ဂပ္ပတ္တော-သီလအားဖြင့် မြင့်မြတ်သည်အဖြစ်သို ့ ရောက်သူဟူ၍၊ ဝါ=သီလ၏အထွတ်အထိပ် အဆင့်သို့ ရောက်သူဟူ၍၊ သာရပ္ပတ္တော= သီလအဆီအနှစ်သို့ ရောက်သူဟူ၍၊ သုဒ္ဓေါ= သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သူဟူ၍၊ သာရေ=သီလ, သမာဓိ, ပညာဂုဏ်ရည် အဆီအနှစ်၌၊ ပတိဋ္ဌိတော= တည်သောသူဟူ၍၊ ဝုစ္စတိ=ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ သေယျထာပိ=ဥပမာပြရလျှင်ကား၊ ကဿကဿ= သော၊ ဂဟပတိဿ၏၊ သမ္ပန္နံ=မှည့်ရင့်သော သလေးစပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော၊ သာလိက္ခေတ္တံ =သလေးစပါးခင်းသည်၊(အဿ=ရှိရာ၏)တံ ဧန်= ထိုသလေးစပါးခင်းကို၊ ကဿကော=သော၊ ဂဟပတိ=သည်၊ သီယံ သီဃံ=- လျင်မြန်စွာ လျင်မြန်စွာ၊ လဝါပေယျ=ရိတ်စေရာ၏။ပ။ လဝါပေတွာ= ရိတ်စေပြီး၍။ပ။သင်္ဃရာပေယျ=စုစည်းစေရာ၏ ။ပ။ သင်္ဃရာပေတွာ= စုစည်းစေပြီး၍၊ “စေ”ဟူသော ကာရိတ်သံ ပါစေရမည်]။ပ။ ဥဗ္ဗာဟာပေယျ= ကောက်နယ်တလင်းသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်စေရာ၏။ပပုဒ္ဓံ=အစုအပုံကို၊ ကာရာပေယျ=ပြုလုပ်စေရာ၏။ပ။မဒ္ဒါပေယျ= နယ်စေရာ၏။ပ။ပလာလာနိ= ကောက်ရိုးတို့ကို၊ ဥဒ္ဓရာပေယျ=ဖယ်ထုတ် စေရာ၏။ပ။ ဘုသိကံ=စပါးဖျင်း အချုပ်အဖွဲကို။ပ။သြပုနာပေယျ=စင်ကြယ်အောင် ပြုလုပ်စေရာ၏။ပ။အတိဟရာပေယျ=စပါးကျီအတွင်း ဆောင်သွင်းစေရာ၏ ။ပ။ကောဋာပေယျ=ထောင်းထုစေရာ၏။ပ။ထုသာနိ-စပါးအခွံတို ့ကို၊ ဝါဒဖွဲတို့ကို၊ ဥဒ္ဓရာပေယျ=ဖယ်ထုတ်စေရာ၏။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧဝံ-ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့်၊ ကဿကဿ=သော၊ ဂဟပတိဿ=၏၊ တာနိ ဓညာနိ=တိုစပါး တို့သည်၊ အဂ္ဂပ္ပတ္တာနိ=ကောင်းမြတ် ဖြူစင်သော ဆန်အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်သည်၊ သာရပ္ပတ္တာန် အနှစ်အဆန်၏ အဖြစ်သို့ရောက်ကုန်သည်၊ သုဒ္ဓါနိ= သန့်ရှင်း ကုန်သည်၊ သာရေ=အနှစ်အဆန်၏ အဖြစ်၌၊ ပတိဋ္ဌိတာနိ=တည်ကုန်သည်၊ အဿု=ဖြစ်ကုန်၏။ပ။ဒုတိယံ။ ၃-သရဒသုတ် ၉၅။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ သေယျထာပိ=ကား၊' သရဒသမယေ= တန်ဆောင်မုန်းလ သရဒရာသီအခါ၌၊ ဒေဝေ=ကောင်းကင်သည်၊ ဝိဒ္ဓ= ## PAGE 536 `ဒုတိယ မိုးတိမ်ကင်းကွာ ဟာလာဟင်းလင်း ထုတ်ချင်းထွင်းလသော်၊ ဝါ=မိုးတိမ်ကင်း ပြတ် ဝေးရပ်အသွင် ထင်လာလသော်။ ဝိဂတဝလာဟကေ=ကင်းရှင်းပြီး သော တိမ်တိုက်ရှိလသော်၊ အာဒိစ္စော-ထွက်သစ်စ နေလုလင်သည်၊ နဘံ= ကောင်းကင်သို့၊ အလှူဿက္ကမာနော=ရှေ့ရှုပေါ်ထွက် ခုံတက်လာလျက်၊ သဗ္ဗ= အားလုံးစုံသော၊ အာကာသဂတံ=ကောင်းကင်ပြင်၌ ရောက်ရှိနေသော၊ တမဂတံ=အမိုက်မှောက်ထုကိုတမောဧဝ တမာတံ] အဘိဝိဟစ္စ=လွှမ်းမိုး ဖြိုခွင်း ရှင်းလင်း၍၊ ဘာသတေ စ=ထွန်းလည်း ထွန်းလင်း၏၊ တပတေ စ=တောက်လည်း တောက်ပ၏၊ ဝိရောစတိ စ=တင့်တယ်ဝင်းလက် အဆင်း ထွက်လည်းထွက်၏။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧဝမေဝံ-ဤအတူပင်၊ ယတော=အကြင်အခါ၌၊ အရိယသာဝကဿ-အရိယာတပည့်၏၊(သန္တာနေ=စိတ်အစဉ်၌)ဝိရဇံ= ရာဂအစရှိသော မြူကင်းသော၊ ဝီတမလံ=ရာဂအစရှိသော အညစ်အကြေး ကင်းသော၊ ဓမ္မစက္ခုံ=သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ခွဲခြားယူငင် သိမြင် တတ်သော သောတာပတ္တိ ဉာဏ်မျက်စိသည်၊ ဥပ္ပဇ္ဇတိ=ဖြစ်လာ၏။ ဘိက္ခဝေ= တို့၊(တတော=ထိုအခါ၌)ဒဿနပ္ပါဒါ=သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်အမြင် ဖြစ်ပေါ် လာသည်နှင့်၊ သဟ=တပြိုင်နက်၊ အရိယသာဝကဿ=သည်း[ပဟီယန္တိ ၌စပ်] သက္ကာယဒိဋ္ဌိ-သက္ကာယဒိဋ္ဌိလည်းကောင်း၊ ဝါ=အစစ်အမှန်ရှိသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးအပေါင်း၌ အတ္တကောင်ဟု မှားယွင်းစွာယူဆမှ လည်းကောင်း၊ သ=သန္တ=ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော+ကာယ=ခန္ဓာငါးဝ ကိုယ်ကာယ၌+ဒိဋ္ဌိ-အတ္တကောင်, သတ္တဝါကောင်ဟု ယူဆသော သဿတဒိဋ္ဌိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှစ်မျိုး] ဝိစိကိစ္ဆာ=ဝိစိကိစ္ဆာလည်းကောင်း၊ ဝါ=ရတနာသုံးဖြာ အကျင့်သိက္ခာ စသည်တို့၌ ယုံမှားတွေးတောခြင်း သဘောလည်းကောင်း၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသော=နွားခွေးစသည်တို့၏ အလေ့အကျင့်ကို ကိလေသာမှ စင်ကြယ်ကြောင်း အကျင့်ဟုမှားယွင်းစွာ သုံးသပ်ယူဆခြင်း သဘောသည် လည်းကောင်း၊သီလ, ဝတ=အလေ့, အကျင့်ကို+ပရာမာသ=မှားယွင်းစွာ သုံးသပ်ယူဆခြင်း၊ ကိလေသာမှစင်ကြယ်ကြောင်း, ဒုက္ခခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်း ကြောင်း အလေ့အကျင့်ဟု ယူဆခြင်း]ဣတိ=ဤသို့၊ တီဏိ=သုံးမျိုးကုန်သော၊ သံယောဇနာနိုး=သံယောဇဉ်တို့ကို၊ ပဟီယန္တိ= ပယ်သတ်အပ်ကုန်၏။ အထ=ထိုမှတပါး၊ အပရံ=နောက်ထပ်တဖန်၊ အဘိဇ္ဈာယ စ= အဘိဇ္ဈာ လောဘမှလည်းကောင်း၊ ဝါ=အလွန်လိုချင် မက်မောတတ်သော ဝိသမ လောဘမှလည်းကောင်း၊ ဗျာပါဒေန စ = ဒေါသဗျာပါဒမှလည်းကောင်း၊ ဒွိဟိ=နှစ်မျိုးကုန်သော၊ ဓမ္မေဟိ=တရားတို့မှ နိယျာတိ=ထွက်မြောက်၏၊