## PAGE 555 i အဘယ်သို့၊ အာကင်္ခတိ’အလိုရှိသနည်းဟူမူ)(အဟံ=ငါသည်) အနေကဝိဟိတံ= သော၊စာပိုဒ်(၆၁)သင်္ဂါရဝသုတ်ကြည့် ဣဒ္ဓိဝိဓံ=ကို၊ ပစ္စနုဘဝေယျံ= ခံစားသုံးစွဲလို၏ ။ပ။အသံ=ဖြစ်လို၏။ပ။အာဝိဘာဝံ=ကို၊ (ကရေယျ= ပြုလို၏)တိရောဘာဝံ=ကို၊ (ကရေယျ=၏) · ။ပ။ဂစ္ဆေယျ=သွားလို၏ ။ပ။ဥမ္ဗုဇ္ဇနိမုဒ္ဓံ=ကို၊ ကရေယျပြုလို၏။ပ။ကမေယျံ-သွားလို၏။ ပ။ပရာမသေယျ=သုံးသပ် ကိုင်တွယ်လို၏၊ ပရိမဇ္ဇေယျ=ပွတ်တိုက် လို၏။ပ။ဝတ္တေယျံ=လိုက်စေလို၏။ ဣတိ-ဤသို့၊(သစေ အာကင်္ခတိ=အံ့၊ ဧဝံ သတိ=ဤသို့ အလိုရှိသည် ဖြစ်လသော်) အာယတနေ= အကြောင်းတရားသည်၊ (ရှေးဘဝ---ပါဒကဈာန်ဟူသော အကြောင်း တရားသည်) သတိ သတိ=ရှိလသော် ရှိလသော်၊ ဝါ=ရှိတိုင်းရှိတိုင်း၊ တတြ တတြ ဧဝ ထိုထိုမျက်မှောက်ပြုထိုက်သော တရား၌ပင်၊ (ထိုထိုမျက်မှောက် ပြုထိုက်သော တန်ခိုးအမျိုးမျိုး ဖန်ဆင်းခြင်း သဘောတရား၌ပင်လျှင်) သက္ခိ ဘဗ္ဗတံ=ကိုယ်တိုင်ကိုယ်တွေ့ ဖြစ်ထိုကိသူ၏ အဖြစ်သို့၊ ဝါ=ကိုယ်တိုင်ကိုယ်တွေ့. တန်ခိုးအမျိုးမျိုး ဖန်ဆင်းခြင်းသို့၊ဤနေရာ၌ “ဖန်ဆင်းခြင်းစသည်သို့ ”ဟု (စသည်) မပါရ] ပါပုဏာတိ=ရောက်၏။ သော=သည်၊ သစေ အာကင်္ခတိ=အံ့၊(ကိန္တိ-သို့၊ အာကင်္ခတိ=မူ) အဟံ=သည်၊ ဒိဗ္ဗာယ=နတ်ပြည်၌ဖြစ်သော ... ပသာဒသောတနှင့်တူသော၊ ဝိသုဒ္ဓါယ=နိဝရဏစသော အညစ်အကြေး ကင်းဝေးစင်ကြယ်သော၊ အတိက္ကန္တ မာနုသိကာယ=လူတို့ဥစ္စာဖြစ်သော မံသသောတကို ကျော်လွန်သော၊ ဝါ=ရိုးရိုးလူတို ့နားထက်သာလွန်၍ နတ်တို့အသံနှင့် ဝေးကွာလှစွာ သိမ်မွေ့စွာသော အသံကို ကြားစွမ်းနိုင်သော၊စာပိုဒ်-၅၉ တိကဏ္ဏသုတ် လည်းကြည့်] သောတဓာတုယာ=အဘိညာဉ်နားဓာတ်သဘောဖြင့်၊ (အသံ ကိုလည်း ကြားနိုင်၍၊ သတ္တဇီဝလည်း မဟုတ်သော ဓာတ်သဘောဖြစ်သော အဘိညာဉ်ဖြင့်)ဒိဗ္ဗေ စ=နတ်တို့ အသံလည်း ဖြစ်ကုန်သော၊ မာနုသေစ= လူတို့အသံလည်းဖြစ်ကုန်သော၊ ဥဘော=နှစ်မျိုးကုန်သော၊ သဒွေ=အသံတို့ကို၊ သုဏေယျံ-ကြားလို၏။ ဒူရေ=အဝေး၌၊(အခြားသော စကြဝဠာအထိ ဝေးလှစွာသော အရပ်က) ယေ သဒ္ဒါ စ=အကြင်အသံတို့သည်လည်းကောင်း၊သန္တိကေ=အနီး၌၊ (မိမိခန္ဓာ ကိုယ်ပေါ်အထိ နီးနီးကပ်ကပ် အရပ်က) ယေ သဒ္ဒါ စ-အကြင် (ပိုးကောင်ငယ်တို့၏ သေးငယ်သိမ်မွေ့လှစွာသော) အသံတို့သည်လည်းကောင်း၊ သန္တိ=ရှိကုန်၏၊(ဥဘော=နှစ်မျိုးကုန်သော၊ တေ သဒ္ဒေ= ထိုအသံတို့ကို၊ သုဏေယျ=ကြားလို၏) ဣတိ=ဤသို့၊(သစေ အာကင်္ခတိ=အံ့၊ ဧဝံ သတိ=သော်)အာယတနေ=... အကြောင်းတရားသည်၊ ရှေးဘဝ--- ## PAGE 556 ၅၅၆ - ပါဒကဈာန်ဟူသော အကြောင်း တရားသည်) သတိ သတိ=သော်၊ ဝါ=တိုင်း၊ တတြ တတြေဝ=ထိုထို မျက်မှောက်ပြုထိုက်သော တရား၌ပင်လျှင် (ထိုထိုမျက်မှောက် ပြုထိုက်သော နတ်တို့အသံနှင့် ဝေးနီးအသံ အမျိုးမျိုးကြားရခြင်း သဘောတရား၌ပင်လျှင်) -ႀက္ခိ ဘဗ္ဗတံ=ကိုယ်တိုင် ကိုယ်တွေ့ ဖြစ်ထိုက်သူ အဖြစ်သို့၊ ဝါ=ကိုယ်တိုင် ကိုယ်တွေ့ ဒိဗ္ဗသဒ္ဒစသော အသံအမျိုးမျိုး ကြားရခြင်းသို့၊ ပါပုဏာတိ၏ = (အဟံ=ငါသည်) ပရသတ္တာနံ=ငါမှတပါး တခြားသော သတ္တဝါ တို့၏၊ ပရပုဂ္ဂလာနံ=ငါမှတပါး တခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏၊ စေတော=စိတ်ကို၊ စေတသာ=ငါ၏ စိတ်ဖြင့်၊ပရိစ္စ=ခွဲခြား၍၊ ပဇာနေယျ=(သရာဂစသည်ဖြင့်) အမျိုးမျိုးအစားစား သိလို၏၊ 'သရာဂံ=ရာဂနှင့် အတူတကွဖြစ်သော၊ စိတ္တံဝါ=စိတ်ကိုလည်း၊(လောဘသဟဂုတ်စိတ် ရှစ်ပါးကိုလည်း)သရာဂံ=သော၊ စိတ္တန္တိ-စိတ်ဟူ၍၊ ပဇာနေယျံ=ခွဲခြားသိလို၏၊ ဝီတရာဂံ=ကင်းသော ရာဂရှိသော စိတ္တံဝါးစိတ်ကိုလည်း၊(ကုသိုလ် အဗျာကတစိတ် အားလုံးကိုလည်း) ဝီတရာဂံ=သော၊ စိတ္တန္တိ=စိတ်ဟူ၍၊ ပဇာနေယျ= ခွဲခြားသိလို၏၊ သဒေါသံ=ဒေါသနှင့်တကွဖြစ်သော၊ စိတ္တံဝါ=ဒေါမနဿသဟဂုတ် စိတ်နှစ်ပါးကိုလည်း။ပ။ ဝီတဒေါသံ=ကင်းသော ဒေါသရှိသော၊ စိတ္တံ ဝါ=ကုသိုလ်အဗျာကတ စိတ်အားလုံးကိုလည်း။ပ။ သမောဟံ=မောဟနှင့်သာ အတူတကွဖြစ်သော၊ စိတ္တံ ဝါ=ဝိစိကိစ္ဆာ, ဥဒ္ဓစ္စသဟဂုတ် စိတ်နှစ်ပါးကိုလည်း၊ သမောဟံ=သော၊ စိတ္တန္တိ=စိတ်ဟူ၍၊ ပဇာနေယျ၏၊သဟ မောဟေနု ဧဝ ယံ ဝတ္တတီတိ သမောဟံ-ဟု ဝစနတ္ထပြု။ မောဟနှင့်သာ အတူတကွဖြစ်သည်၊ လောဘ ဒေါသတို့နှင့် အဘယ်အခါမျှ အတူတကွ မဖြစ်ဟူလို။ တနည်း- -သမောဟံ=မောဟနှင့် အတူတကွသာလျှင်ဖြစ်သော၊ ဝါ=မောဟနှင့်ကင်း၍ အဘယ်အခါမျှ မဖြစ်နိုင်သော၊ စိတ္တံ ဝါ=အကုသိုလ်စိတ် ၁၂-ပါးကိုလည်း၊ သမောဟံ=မောဟနှင့်အတူတကွသာလျှင်ဖြစ်သော၊ စိတ္တန္တိ=စိတ်ဟူ၍၊ ပဇာနေယျ=၏။ ဤနည်း၌ကား “သဟ ဧဝ မောဟေန ယံ ဝတီတိ သမောဟံ”ဟုပြု] ဝီတမောဟံ=ကင်းသောမောဟရှိသော၊ စိတ္တံ ဝါ=အကုသိုလ်စိတ်မှ ကြွင်းသော စိတ်အားလုံးကိုလည်း၊ ဂီတမောဟံ=သော၊ စိတ္တန္တိ=စိတ်ဟူ၍ ။ပ။သံခိတ္တံ-အာရုံ၌ တွန့်ဆုတ်ကျုံ့ဝင်တတ်သော၊ ဝါ=တွန့်ဆုတ်ပျင်းရိသော၊ စိတ္တံ ဝါ=စိတ်ကိုလည်း၊(ထိနမိဒ္ဓသဟဂုတ် သသင်္ခါရိက အကုသိုလ်စိတ် ငါးပါးကိုလည်း)။ပ။ဝိက္ခိတ္တံ=ပျံ့လွင့်ပြေးသွားသော၊ ဝါ=အထူးထူးသော အာရုံ၌ ပစ်လွှင့်အပ်သော၊ စိတ္တံ ဝါ=ဥဒ္ဓစ္စသဟဂုတ်စိတ်ကိုလည်း။ပ။မဟဂ္ဂတံ မဟဂ္ဂုတ် ## PAGE 557 ဖြစ်သော၊ ဝါ-မြတ်သည် အဖြစ်သို့ရောက်သော၊ ဝါ=ကြီးမြတ်သော ဆန္ဒ, ဝီရိယ, စိတ်, ပညာရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်တို့ ကျင့်ကြံသွားရောက်အပ်သော၊ စိတ္တံ ဝါ=ရူပါဝစရ, အရူပါဝစရ စိတ်ကိုလည်း။ပ။အမဟဂ္ဂတံ=မဟဂ္ဂုတ် မဟုတ်သော၊ စိတ္တံ ဝါ=မဟဂ္ဂုတ်မှ ကြွင်းသောစိတ်အားလုံးကိုလည်း။ပ။ သဥတ္တရံ=မိမိထက်သာလွန်သောစိတ်နှင့် တကွဖြစ်သော၊ စိတ္တံ ဝါ=လောကီစိတ်အားလုံးကိုလည်း၊ သဥတ္တရံ=သော၊ စိတ္တန္တိ စိတ်ဟူ၍။ပ။ အနုတ္တရံ=မိမိထက်သာလွန်သော စိတ်မရှိသော၊ စိတ္တံ ဝါ=လောကုတ္တရာ စိတ်ကိုလည်း။ပ။သမာဟိတံ=ဥပစာရ, အပ္ပနာ နှစ်ဖြာသော သမာဓိတို့သည် ကောင်းစွာအာရုံ၌ ထားအပ်သော၊ ဝါ=တည်ကြည်သော၊ စိတ္တံ ဝါ…စိတ်ကိုလည်းကာမ မဟဂ္ဂုတ် ကုသိုလ်ကြိယာစိတ်နှင့် လောကုတ္တရာ စိတ်များ ဖြစ်သင့်၏]။ပ။အသမာဟိတံ=ဥပစာရ, အပ္ပနာ နှစ်ဖြာသော သမာဓိတို့သည် ကောင်းမွန်တည်တံ့စွာ အာရုံ၌ မထားအပ်သော၊ ဝါ=မတည် ကြည်သော၊ စိတ္တံ ဝါ=စိတ်ကိုလည်း၊ [အကုသိုလ်စိတ်, အဟိတ်စိတ်နှင့် ကျန်သော လောကီဝိပါက်စိတ်များ ဖြစ်သင့်၏ ] ။ပ။ဝိမုတ္တံ=လွတ်မြောက်သော၊ (တဒင်္ဂ, ဝိက္ခမ္ဘန, သမုစ္ဆေဒ, ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ, နိဿရဏဟူသော ငါးမျိုးဖြင့် ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်သော) စိတ္တံ ဝါ=စိတ်ကိုလည်း၊ (မဟာ ကုသိုလ်စိတ်နှင့်.. မဟဂ္ဂုတ် လောကုတ္တရာစိတ်ကိုလည်း) ။ပ။အဝိမုတ္တံ= မလွတ်မြောက်သော၊(ထိုငါးမျိုးဖြင့် ကိလေသာတို့မှ မလွတ်မြောက်သော) စိတ္တံ ဝါ=စိတ်ကိုလည်း၊ ကြွင်းသောစိတ်များတည်း]အဝိမုတ္တံ=သော၊စိတ္တန္တိ= စိတ်ဟူ၍၊ ပဇာနေယျ=၏၊ ဣတိ=ဤသို့၊(သစေ အာကင်္ခတိ=အံ့၊ ဧဝံ သတိ=သော်)၊ အာယတနေ-သည်၊ သတိ သတိ=သော်၊ဝါ=တိုင်း၊ တတြ တတြေ၀=ထိုထိုမျက်မှောက်ပြုထိုက်သော တရား၌ပင်၊ (ထိုထိုမျက်မှောက် ပြုထိုက်သော သူတပါးစိတ်ကို ခွဲခြားသိခြင်းတရား သဘော၌ပင်) သဒ္ဓိဘဗ္ဗတံ= ကိုယ်တိုင်ကိုယ်တွေ့ ဖြစ်ထိုက်သူ၏ အဖြစ်သို့၊ ဝါ=ကိုယ်တိုင် ကိုယ်တွေ့ သူတပါးစိတ်ကို သိရခြင်းသို့၊ ပါပုဏာတိ=ရောက်၏။ ။ပ။ယခင် `တိကဏ္ဏသုတ်ကြည့်] အနုဿရေယျ=အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့လို၏၊ သေယျထိဒံ=ကို၊(အနုဿရေယျံ=နည်းဟူမူ) အနုဿရေယျ=၏၊ ဣတိ=သို့၊(သစေ အာကခ်တိ=အံ့၊ ဧဝံ သတိ-သော်) အာယတနေ=သည်၊ သတိ သတိ=သော်၊ ဝါ=တိုင်း၊ တာ တတြေ၀=ထိုထို မျက်မှောက်ပြုထိုက်သော တရား၌ပင်၊ (ထိုထိုမျက်မှောက်ပြုထိုက်သော ပုဗ္ဗေနိဝါသကို အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့ခြင်းသဘောတရား၌ပင်) သက္ခိဘဗ္ဗတံ=ဖြစ်သို့၊ ဝါ=ကိုယ်တိုင်ကိုယ်တွေ ပုဗ္ဗေနိဝါသကို အစဉ်လျှောက်၍