## PAGE 558

အောက်မေ့ခြင်းသို့၊ ပါပုကာတိ=၏။ပပသေယျံ=မြင်လို၏ ။ပပဇာနေယျ=
ခွဲခြားသိလို၏၊(ကိန္တ=အဘယ်သို့၊ ပဇာနေယျ=မူ)။ပ။လောကံ=သို့၊
ဥပပန္နော=ကုန်၏၊ ဣတိ (ပဇာနေယျ=၏)။ ဣတိ=သို့၊ ဒိဗ္ဗေန။ပ။
ပဇာနေယျ=၏၊ ဣတိ(သစေ အာကဓံတိ=အံ့၊ ဧဝံ သတိ=သော်)
အာယတနေ=သည်၊ သတိ သတိ=သော်၊ဝါ=တိုင်း၊တတြ တတြေဝ=၌ပင်၊
(ထိုထိုမျက်မှောက်ပြုထိုက်သော စဗမာန, ဥပပဇ္ဇမာန, ဟိန္ဒူ, ပဏီတ
စသော သတ္တဝါတို့ကို မြင်ခြင်း သဘောတရား၌ပင်) သဒ္ဓိဘဗ္ဗတံ=သို့၊
ဝါ=ကိုယ်တိုင်ကိုယ်တွေ့ ဒိဗ္ဗစက္ခု အဘိညာဉ်ဖြင့် မြင်ရခြင်းသို့၊
ပါပုဏာတိ=၏။ပ။ဥပသမ္ဗဇ္ဇ=၍၊ ဝိဟရေယျံ-နေလို၏၊ ဣတိ=သို့၊(သစေ
အာကင်္ခတိ=အံ့၊ ဧဝံ သတိ=သော်)အာယတနေ=အကြောင်းတရားသည်၊
(ရှေးရှေးအရဟတ္တဖိုလ်နှင့် အရဟတ္တဖိုလ်၏ ဝိပဿနာဟူသော
အကြောင်းတရားသည်) သတိ သတိ=သော်၊ ဝါ=တိုင်း၊ တတြ တတြေဝ=
ထိုထိုမျက်မှောက်ပြုထိုက်သော တရား၌ပင်း(ထိုထိုမျက်မှောက်ပြုထိုက်သော
စေတောဝိမုတ္တိ, ` ပညာဝိမုတ္တိသို့ ရောက်၍နေ့ခြင်း သဘောတရား၌ပင်)
သက္ခိဘဗ္ဗတံ=သို့၊ ဝါ=ကိုယ်တိုင် အရဟတ္တ ဖလသမာပတ် ဝင်စားနိုင်ခြင်းသို ့၊
ပါပုဏာတိ=၏၊ ဣတိ=ဤသို့(အဝေါစ=မိန့်တော်မူပြီ) ဒသမံ။
၁၁။ နိမိတ္တသုတ်
၁၀၃။ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်းတို့၊ အဓိစိတ္တံ=ထူးချွန်လွန်ကဲသော သမထ
ဝိပဿနာစိတ်ကို၊ အနုယုတ္တေန=ထပ်တလဲလဲ ကြိုးစားအားထုတ်သော၊
ဝါ=ဖြစ်ပွားစေလိုသော၊ ဘိက္ခုနာ ရဟန်းသည်၊ တီဏိ=သုံးမျိုးကုန်သော၊
နိမိတ္တာနိ=အကြောင်းတရားတို့ကို၊ ကာလေန ကာလံ=ရံခါရံခါ၌၊ ဝါ=
သင့်လျော်သောအခါတိုင်း အခါတိုင်း၌၊ ကာလေနကား သတ္တမီအနက်၌
ကရိုဏ်းဝိဘတ်ဖြစ်၍ ကာလံကား သတ္တမီအနက်၌ ဒုတိယာဝိဘတ်တည်း]
မနသိ=စိတ်နှလုံး၌၊ ကာတဗ္ဗာနို=ပြုသင့်, ဖြစ်စေသင့်ကုန်၏၊ ကာလေနကာလုံး
၌၊ သမာဓိနိမိတ္တံ ဒိ=သမာဓိဟူသော အကြောင်းတရားကို၊ မနသိ=၌၊ ကာတဗ္ဗ=
၁။သမာဓိနိမိတ္တံ, ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ, ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ။ ။သမာဓိနိမိတ္တံ=
သမာဓိ၏အကြောင်းအာရုံကို၊ မနသိကာတဗ္ဗ=ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းထိုက်၏၊
ဤသို့လည်း ဝိဘင်းမူလဋီကာ(၁၅၁) ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဋီကာ(ပ-၃၀၃)၌ဖွင့်သေး၏၊
ထိုအတိုင်းပင်“ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ=ဝိရိယ၏ အကြောင်းအာရုံကို၊ ဥပေက္ခာနိမိတ္တံ=
ဥပေက္ခာ၏ အကြောင်းအာရုံကို”ဟုလည်း အနက်ဆိုပါ။

## PAGE 559

ပြုသင့်ဖြစ်စေသင့်၏။ပ။ပဂ္ဂဟနိမိတ္တံ=ဝီရိယဟူသော အကြောင်းတရားကို၊
[သမ္ပယုတ္တဓမ္မ ပဂ္ဂဏှာတီတိ ပဂ္ဂဟော=ယှဉ်ဖက်တရားတို့ကို အားပေးချီမ
မြှောက်ပင့်တတ်သော ဝီရိယ] ။ပ။ ဥပေက္ခာနိမုတ္တံ=ဥပေက္ခာဟူသော
အကြောင်းတရားကို၊ ဝါ=သင့်တင့်ညီမျှစွာရှုခြင်း သဘောဟူသော အကြောင်း
တရားကို။ပ။
ဘိက္ခဝေ-တို့၊ အဓိစိတ္တံ=ကို၊ အဈယုတ္တော=သော၊ ဘိက္ခု=သည်၊
ဧကန္တံ=တဆက်တည်း၊ သမာဓိနိမိတ္တံယေဝ-သမာဓိဟူသော အကြောင်းတရား
ကိုသာလျှင်၊ မနသိ၌၊ သစေ ကရေယျ=အကယ်၍ ပြုလုပ်ငြာ·အံ့၊
ဝါ=ဖြစ်စေငြားအံ့၊(ဧဝံ သတိ-ဤသို့ဖြစ်လသော်၊ ယေန ဌာနေန=အကြင်
အကြောင်းကြောင့်)တံ စိတ္တံ-ထိုဘာဝနာစိတ်သည်၊ ဝါ=ထိုနှလုံးသွင်းသော
စိတ်သည်၊ ကောသဇ္ဇာယ=ပျင်းရိသည်အဖြစ်ငှာ၊ သံဝတ္တေယျ=ဖြစ်လေရာ၏၊
တံဌာနံ=ထိုကောသဇ္ဇဖြစ်ခြင်း၏အကြောင်းသည်၊ (အတ္ထိ=ရှိ၏)။ပ။ယေန
ဌာနေန=ကြောင့်၊ တံ စိတ္တံ=သည်၊ ဝါ=သည်၊ ဥဒ္ဓစ္စာယ=ပျံ့ လွင့်သည်အဖြစ်ငှာ
သံဝတ္တေယျ၏။ တံ ဌာနံ=ထိုဥဒ္ဓစ္စဖြစ်ခြင်း၏ သကြောင်းသည်၊ (အတ္ထိ=ရှိ၏)
ပ။ယေန ဌာနေန=ကြောင့်။တံ စိတ္တံ=သည်၊ အာသဝါနံ=အာသဝတရားတို့၏၊
ခယာယ=ကုန်ကြောင်း အရဟတ္တဖိုလ် အကျိုးငှာ၊ သမ္မာ=ကောင်းစွာ၊ နှ
သမာဓိယေယျ=အာရုံ၌ မတည်တံ့လေရာ၊ တံ ဌာနံ=ထိုဘာဝနာစိတ်
မတည်တံ့ခြင်း၏အကြောင်းသည်၊ ဝါ=ထိုနှလုံးသွင်းသောစိတ် မတည်တံ့ခြင်း၏
အကြောင်းသည်၊ (အတ္ထိ=ရှိ၏)။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ စ=ထိုသို့မဟုတ်မူ၍၊
ယတော=အကြင်ကြောင့်။ပမနသိ=၌၊ ကရောတိ=ပြုလုပ်၏၊ ဝါ=ဖြစ်စေ၏
။ပ။(တတော=ထို့ကြောင့်)တံ စိတ္တံ-ထိုဘာဝနာစိတ်သည်၊ ဝါ-ထိုနှလုံးသွင်း
စိတ်သည်၊ မုဒု စ=နူးညံ့သည် လည်းကောင်း၊ ကမ္မနိယဉ္စ=ဘာဝနာလုပ်ငန်း၌
ခိုင်ခံ့သည်လည်းကောင်း၊ ပဘဿရဉ္စ=တလက်လက်ထွက်သော အရောင်
ရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည် လည်းကောင်း၊ ဝါ=ဖြူစင်သန့်ရှင်းသည်လည်းကောင်း၊
န စ ပဘင်္ဂု=မပျက်စီး သည်လည်းကောင်း၊ ဟောတိ=ဖြစ်၏၊ အာသဝါနံ-တို့၏၊
ခယာယ=ငှာ၊ သမ္မာ=ကောင်းစွာ၊ သမာဓိယတိ=အာရုံ၌တည်တံ့၏။
ဘိက္ခဝေးတို့၊ သေယျထာပိ=ကား။ပ။ဥက္ကံ=မီးကျီးအိုးကို ၊ ဗန္ဓေယျ=
၁။ဥက္ကံ ဗန္ဓေယျ။ ။ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌“ဥက္ကံ ဗနွေယျာတိ အင်္ဂါရ
ကပလ္လ သန္ဓေယျ”ဟု ဖွင့်၏။ဤနေရာနှင့် အလားတူ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဋီကာ (ပ-
၃၀၃)၌မူ“ဥက္ကံ” ဗန္ဓတီတိ မူသံ သမ္ပာဒေတိ”ဟုဖွင့်၏။ဤသုတ်ဋ္ဌ၌ပင်“ဥက္ကာ
မုခေ ပက္ခိပေယျာတိ အင်္ဂါရေ ဝိယဟိတွာ အင်္ဂါရမတ္ထကေ ဝါ ဌပေယျ။

## PAGE 560

စီစဉ်ပြင်ဆင်ရာ၏၊(မီးကျီးအိုး၌ ထည့်ထားအပ်သော ရွှေကို ပူလာအောင်
စီစဉ်ရာ၏ )ဥက္ကံ=ကို၊ ဗဇ္ဇိတွာ=စီစဉ်ပြင်ဆင်ပြီး၍၊ ဥက္ကာမုခံ=မီးကျီးအိုး
အဝကို၊ အာလိမ္မေယျ=မီးစွဲလောင်စေရာ၏၊ မီးကျီးအိုး၌ မီးသွေးထည့်၍
မီးညှိပြီးလျှင် မီးမှုတ်ပြောင်းဖြင့် မှုတ်၍ မီးစွဲလောင်စေရာ၏ဟူလို)ဥက္ကာမုခံ=ကို၊
အာလိမွေတွာ=မီးစွဲလောင်စေပြီး၍၊ သဏ္ဍာသေန=ညှပ်ဖြင့်၊ ဇာတရူပံ=ရွှေကို၊
ဂဟေတွာ=ညှပ်ယူ၍၊ ဥက္ကာမုခေ=မီးကျီးအိုးအဝ၌၊ ဝါ=မိုက်ခွက်အဝ၌၊
(မီးကျီးအိုးအဝနှင့် မိုက်ခွက်မှ မီကျီးခဲပေါ်၌)ပက္ခိပေယျ=ထည့်ရာ၏။ပ။
အဘိဓမတိ=(မီးမှုတ်ပြောင်းဖြင့်)မီးမှုတ်၏။ပ။ ဥဒကေန=ရေဖြင့်၊
ပရိါသေတိ=ဖျန်း၏၊ ကာလေန ကာလံ-၌၊ ဝါ-၌၊အပေက္ခတိ=လုံ့လ
မပြု လျစ်လျူရှု၏၊ ဝါ=ကျက်မကျက်ကို စူးစမ်းနေ၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့။။တံ
ဇာတရူပံ=ထိုရွှေကို၊ ဧကန္တ=တဆက်တည်း၊ သစေ အဘိဓမေယျ=အကယ်၍
မီးမှုတ်နေငြားအံ့၊(ဧဝံ သတိ-ဤသို့မီးမှုတ်နေသည်ရှိသော်၊ ယေန ဌာနေန=
အကြင် အကြောင်းကြောင့်)တံ ဇာတရူပံ-ထိုရွှေကို၊ ဍဟေယျ=လောင်ကျွမ်း
သွားရာ၏၊ ထံ ဌာနံ=ထိုလောင်ကျွမ်းခြင်းဟူသော အကြောင်းသည်၊(အတ္ထိ-
ရှိ၏)။ပ။
သစေ ပရိပေါသေယျ=အကယ်၍ ပက်ဖျန်းနေငြားအံ့၊(ဧဝံ သတိ=ဤသို့
ပက်ဖျန်းနေသည်ရှိသော်၊ ယေန ဌာနေန=ကြောင့်)တံ ဇာတရူပံ=သည်၊
နိဗ္ဗာယေယျ=အေးငြိမ်းသွားရာ၏[နိ+ဝါ+ယ+ဧယျတည်း၊ ကာရိတ်မလို]တံ
ဌာနံ=ထိုအေးငြိမ်းသွားခြင်းဟူသော အကြောင်းသည်။(အတ္ထိ)။ပ။သစေ အဇ္ဈ
ပေက္ခေယျ=အကယ်၍ လုံ့လမပြု လျစ်လျူရှုနေငြားအံ့၊(ဧဝံ သတိ-သော်၊
ယေန ဌာနေန=ကြောင့်)တံ ဇာတရူပံ=သည်၊ သမ္မာ=ကောင်းစွာ၊
ပရိပါကံ=ကျက်ခြင်းသို့၊ န ဂစ္ဆေယျ=မရောက်ရာ၊ တံ ဌာနံ=ထိုမကျက်ခြင်း
ဟူသောအကြောင်းသည်(အတ္ထိ)ဘိက္ခဝေ=တို့၊ စ=ထိုသို့မဟုတ်မူ၍၊ ယတော=
မူသာယ ဝါ ပက္ခိပေယျ”ဟု ဖွင့်၏၊ မူလပဏ်ဋ္ဌ(ပ−၁၇၉)၌ကား“သဏ္ဍာသေန
ဇာတရူပံ ဂဟေတွာ ဥက္ကာမုခေ ပက္ခိပတီတိ အာဂတဌာနေသု သုဝဏ္ဏကာရာနံ
မူသာ“ဥက္ကာ”တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ”ဟု ဖွင့်၏။
ထို့ကြောင့် အင်္ဂါရကပလ္လ(မီးကျီးအိုး)နှင့် ယခင်သုတ်တုန်းက
ရေးခဲ့ပြီးသော မှုသာ(မိုက်ခွက်, လုံ)တို့သည် ဥက္ကာ သဒ္ဒါ၏ ဟောနက်များချည်း
ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း, ထိုပစ္စည်းများသည် ရွှေပန်းထိမ်သည်တို့ ရွှေကို
မီးဖြင့် ပျောပြောင်းစေရာ(ရွှေလှော်ရာ)၌ ထပ်တူညီမျှ အသုံးချနိုင်သော
ပစ္စည်းများဖြစ်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း သိနိုင်၏။