## PAGE 57

၁၇၀။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧကပုဂ္ဂလော =တဦးတည်းသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်၊
လောကေ=လူသတ္တလောက၌၊ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော’ဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက်တော်မူလသော်၊
ဝါ=ဖြစ်စွမ်းနိုင်လသော်၊ ဝါ=ပါရမီအဆောက်အအုံ အကျင့်ဂုဏ်ကြောင့် အစွမ်း
ဟုန်သတ္တိ အပြည့်အစုံရှိလသော်၊ နောက်အနက်များ၌ မာနပစ္စည်း သတ္တိအနက်
ဟောဟုမှတ်] ဗဟုဇနဟိတာယ = များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ စီးပွား
အလို့ငှာ၊ (များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ လောကီလောကုတ္တရာ စီးပွား
ပြီးစီးခြင်းငှာ) ဗဟုဇနသုခါယ=များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ ချမ်းသာခြင်း
ငှာ၊ (များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ လောကီ လောကုတ္တရာ ချမ်းသာ၏
ပြီးစီးခြင်းငှာ) လောကာနုကမ္ပါယ=သတ္တလောကကို ငဲ့ညှာထောက်ထား သနား
ခြင်းငှာ၊ ဒေဝမနုဿာနံ=နတ်လူတို ့၏၊ အတ္ထာယ=ကြီးပွားတိုးတက်ခြင်းငှာ၊
ဟိတာယ=စီးပွားအလို ့ငှာ၊ သုခါယ=ချမ်းသာခြင်းငှာ၊ ဥပ္ပဇ္ဇတိ=ဖြစ်ထွန်းပေါ်
ပေါက်လာတော်မူ၏။
ဧကပုဂ္ဂလော’တဦးတည်းသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည်၊ ကတမော=အဘယ်
နည်း၊ အရဟံ-ကိလေသာရန်သူတို့မှ ဝေးကွာတော်မူသော၊ ဝါ=လူမင်း၊ နတ်မင်း၊
ဗြဟ္မာမင်းတို့၏ ဝပ်စင်းဦးခိုက် ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော၊ သမ္မာ
သမ္ဗုဒ္ဓေါ=အမှားမပါ, မှန်စွာပိုင်နိုင် ကိုယ်တိုင်စတွင်, ကုန်စင်ခပင်း, ကျန်ကြွင်း
မရှိ သိမြင်တော်မူသော၊ တထာဂတော=မြတ်စွာဘုရားပေတည်း၊ (ဝိပဿီစသား
၁။ ဧကပုဂ္ဂလောအနက်ဖွင့်။ ။ ကေနဋ္ဌေန ဧကပုဂ္ဂလော ? အသဒိ
သဋ္ဌေန ဂုဏဝိသိဋ္ဌဋ္ဌေန အသမသမဋ္ဌေနာတိ-စသော အဖွင့်နှင့်အညီ “ဧက
ပုဂ္ဂလော=ပါရမီအဆောက်အအုံ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တို့ဖြင့် မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့်မျှ မတူသည်
ဖြစ်၍ တဦးတည်း တဆူတည်းသာ ဖြစ်တော်မူသောပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ ဝါ=အခြား
သတ္တဝါတို့၏ဂုဏ်တို့ထက် သာလွန်ထူးကဲသော ဂုဏ်တော်ပိုင်ရှင်ဖြစ်၍ တဦး
တည်း တဆူတည်းဖြစ်တော်မူသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ ဝါ = မည်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်
တဦးတယောက်နှင့်မျှ တူတော်မမူကြသော ရှေးဘုရားရှင်တော်မြတ်တို့နှင့်သာ
ရူပကာယဂုဏ်၊ နာမကာယဂုဏ်တို့ဖြင့် တထပ်တည်း တူတော်မူသည်ဖြစ်၍
တဦးတည်း တဆူတည်းဖြစ်တော်မူသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်”ဟု အကျယ်တဝင့်
အနက်သုံးမျိုးဆိုနိုင်သည်။

## PAGE 58

ရှေးဘုရားတို့နှင့် မခြားတမူ အလားတူ ကြွလာတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားပေ
တည်း) [သမ္မာ=မှန်ကန်စွာ+သံ=ကိုယ်တော်တိုင်+ဗုဒ္ဓ=အားလုံးစုံ အကုန်သိ
တော်မူသော။ တထာ=ထိုရှေးဘုရားတို ့အတူ+အာဂတော=ကြွလာတော်မူသော
မြတ်စွာဘုရား] ဘိက္ခဝေ=တို၊ အယံ ဧကပုဂ္ဂလော=ဤတဦးတည်းသော
ပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ လောကေ=လူသတ္တလောက၌။ ပ။ သုခါယ=ငှား ဥပ္ပဇ္ဇတိ=၏။
ဣတိ (အဝေါစ)
၁၇၁။ ဘိက္ခဝေ= တို့၊ လောကသ္မိံ=လူသတ္တလောက၌၊ ဧကပုဂ္ဂလဿ
=တဦးတည်းသောပုဂ္ဂိုလ်၏။ ပါတုဘာဝေါ=ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကို၊ (မယ်တော်
ဝမ်းမှ ဖွားမြင်တော်မူခြင်း၊ အရိယာနွယ်စစ် ဘုရားဖြစ်တော်မူခြင်းအားဖြင့်
နှစ်ကြိမ်တိတိ ထင်ရှား ဖြစ်တော်မူခြင်းကို) ဒုလ္လဘော=ခဲယဉ်းသဖြင့် ရအပ်၏၊
ဝါရနိုင်ခဲ၏၊ ကတမဿအဘယ်သို့သော၊ ဧကပုဂ္ဂလဿ-၏ (ပါတုဘာဝေါ
=ကို၊ ဒုလ္လဘော=အပ်သနည်းဟူမူ၊ ဝါ=ရနိုင်ခဲသနည်းဟူမူ) အရဟတော=
ကိလေသာရန်သူတို့မှ ဝေးကွာတော်မူသော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ = အမှားမပါ
မှန်စွာပိုင်နိုင် ကိုယ်တိုင်စတွင် ကုန်စင်ခပင်း ကျန်ကြွင်းမရှိ သိမြင်တော်မူသော၊
တထာဂတဿ=မြတ်စွာဘုရား၏၊(ပါတုဘာဝေါ=ကို၊ ဒုလ္လဘော=အပ်၏၊
ဝါဒ၏) ဘိက္ခဝေ=တို့၊ လောကသ္မိံ=၌၊ ဣမဿ ဧကပုဂ္ဂလဿ=ဤတဦး
တည်းသော ပုဂ္ဂိုလ်၏၊ ပါတုဘာဝေါ=ကို၊ ဒုလ္လဘော။
-
၁၇၂-၃။ ဘိက္ခဝေ=တို။ ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော=သော်၊ အစ္ဆရိယမနုသော
=
၁။ အစ္ဆရိယမနုသောအဖွင့်လေးနည်း။ ။ (၁)အစ္ဆရိယမနုဿာ
တောင်ထက်မျက်ကန်း တက်လှမ်းသည့်ပမာ တရံတခါသာဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော
ချီးမွမ်းအံ့သြဖွယ် လူပုဂ္ဂိုလ်ထူးသည်၊ (၂) ဝါ=လက်ဖျစ်တီး၍ငေးမောကြည့်ရှု
ရလောက်သော အံ့သြဖွယ်လူပုဂ္ဂိုလ်ထူးသည်၊ (၃)ဝါ=မဖြစ်စဖူး ချီးကျူးအံ့သြ
ထိုက်သောဂုဏ်တို့နှင့်ပြည့်စုံသော လူပုဂ္ဂိုလ်ထူးသည်။ (၄) ဝါ=မည်သူတဦးမျှ
မပြုကျင့်နိုင်သော မြင့်မြတ်သော အကျင့်ဂုဏ်ထူးတို့ကို လွန်ကဲစွာပြုကျင့်
ဆည်းပူးတော်မူသော လူပုဂ္ဂိုလ်ထူးသည်’ဟု အဖွင့်များအတိုင်း အနက်အမျိုးမျိုး
ဆိုရာ၏။ တွဲစပ်ကြည့်ရန် ပုဒ်နက်ရှင်းလင်းချက်မှာ-
(၁) အစ္ဆရိယောတိ အန္ဓဿ ပဗ္ဗတာရောဟဏံ ဝိယ နိစ္စံ န ဟောတီတိ
အတ္ထော၊ အယံ တာဝ သဒ္ဒနယော (အစ္ဆရိယ မနိစ္စေ၊ ၆၊ ၁။ ၁၄၇-သုတ်

## PAGE 59

OC
=ချီးမွမ်းအံ့သြဖွယ် လူပုဂ္ဂိုလ်ထူးသည်၊ (ဟုတွာ=ဖြစ်၍၊) ဥပ္ပဇ္ဇတိ-၏။ ပ။
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧကပုဂ္ဂလဿ၏။ ကာလကိရိယာ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူခြင်းသည်၊
ဝါ=တခုသော အချိန်အခါ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်စံမှု အထင်အရှားပြုတော်မူခြင်းသည်၊
၄၅-ဝါ ကာလပတ်လုံး ပိဋကသုံးဖြာ ဓမ္မက္ခန္ဓာပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင်
တို ့ကို မနေမနားဟောကြားတော်မူကာ သတ္တဝါတို ့ကို နိဗ္ဗာန်တရား မျက်ဝါး
ထင်ထင် သိမြင်စေတော်မူခြင်းဖြင့် စိတ်တော်အလိုဆန္ဒ ပြည့်ဝတော်မူရာ
တခုသော အချိန်အခါ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်စံမှု အထင်အရှားပြုတော်မူခြင်းသည်-ဟု
ဌ. ဋီကာအဖွင့်အတိုင်း အကျယ်တဝင့် အနက်ဆိုနိုင်၏၊ ကာလေ=တခုသော
အချိန်အခါ၌၊ ကိရိယာအထင်အရှားပြုတော်မူခြင်း၊]
ပါဏိနိသဒ္ဒါကျမ်းတို့၌လာသောနည်း။) ဤနည်း၌ အစ္ဆရိယသဒ္ဓါသည် အနိစ္စတာ
(အနဘိဏှဝုတ္တိက) အနက်ကိုဟောသော ရဋီသဒ္ဒါဖြစ်၍ ဓာတ်ပစ္စည်းခွဲကာ
ဝိဂြိုဟ်ပြုဘို့ပင်မလို။ သို့သော် “နိစ္စံ န ဟောတိ”ဟူသော အဋ္ဌကထာနှင့်
“ဗဟုသော လောကေ န စိဏ္ဏာ န ပဝတ္တာ။ ပ။ နိဗ္ဗတ္တိ”ဟူသော အင်္ဂုတ္တိုရ်
ဋီကာ၊ ဒု-၄၅’ကိုထောက်၍” န စရတိ န နိစ္စံ ဟောတိ ကဒါစိဒေဝ ဟောတီတိ
အစ္ဆရိယော”ဟု ပြုနိုင်၏။ န + စရ + ။ စ ကို ဆ ပြု၊ ဒွိတ္တပြု။
+ ဗျ။ စ
(၂) (တနည်း) အန္တရာယ ယောဂေါ အစ္ဆရိယော (အစ္ဆရံ ပဟရိတွာ
ပဿိတဗ္ဗောတိ အတ္တော)ဟု ဝစနတ္ထပြု၍ အန္တရာယောဂ္ဂ’ဟု ဆိုလိုလျက်
နိရုတ္တိနည်းဖြင့် ယောဂ္ဂပုဒ်ချေ။ ရာမှ အာကို ဣပြု။ ယလာ၍ အစ္ဆရိယဟု
ရုပ်ပြီး၏။သို့မဟုတ်-အစ္ဆရာသဒ္ဒါနောင် တဒ္ဓိတ် ဣယပစ္စည်းသက်၍ ရုပ်ပြီး
စေရာ၏။
(၃) (တနည်း) အစ္ဆရိယာ ဂုဏဓမ္မာ ဧတသ္မိံ သန္တိတိ အစ္ဆရိယော-
ဟုပြု၊ (အစ္ဆရိယ + ဏ)။ အစ္ဆရိယဂုဏ်တို့ကို စတုက္ကနိပါတ် စာပိုဒ် ၁၂၇-
သုတ်၌ကြည့်။
(၄) (တနည်း) အနညသာဓာရဏေ ဂုဏဓမ္မ အာစိဏ္ဏဝါတိ အစ္စ
ရိယော၊ (သို့မဟုတ်) အနညသာဓာရဏေ ဂုဏဓမ္မေ အာဘုသော အစရီတိ
အစ္ဆရိယော’ဟုပြု၊ (အာ + စရ = စျ)။ ထောမနိဓိ၌ အာဣတိ စရိယ
အဘိနီယတေ (အားဟု ပြုအပ်သောအရာ)ဟု ဆို၏။ သဒ္ဓါကြီး၌ရုပ်ပြီးပုံကို
အာပုဗ္ဗစရဿ စ သုတ်၌ ကြည့်ပါ။