## PAGE 573 ရောက်ဆဲ,ဖြစ်ပြီးဖြစ်ဆဲမဟုတ်သော၊ ဝါ=ရောက်လတ္တံ့ သော ။ပ။ ပစ္စုပ္ပန္နေ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်ကုန်သော၊ ဝါ=ယခုဖြစ်ဆဲဖြစ်ကုန်သော။ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ကထဉ္စ-အဘယ်သို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ပ ဇာယတိ=ဖြစ်သနည်းဟူမူ၊ စေတသာ=စိတ်ဖြင့်၊ အနုဝိတက္ကေတိ-ထပ် တလဲလဲ ကြံစည်၏။ အနုဝိစာရေတိ=ထပ်တလဲလဲ ဆင်ခြင် သုံးသပ်၏၊ အတီတေ=ကုန်သော ။ပ။ အနုဝိတက္ကယတော=ထပ်တလဲလဲကြံစည်သော၊ အနုဝိစာရယတော=ထပ်တလဲလဲ ဆင်ခြင်သုံးသပ်သော၊ တဿ=ထိုသူမှာ၊ ဆန္ဒော=လိုချင်မှုတဏှာသည်၊ ဇာယတိ=ဖြစ်၏၊ ဆန္ဒဇာတော=ဖြစ်သော လို ချင်မှုတဏှာရှိသောသူသည်၊ တေဟိ ဓမ္မေဟိ=ထိုဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယတရားတို့နှင့်၊ သံယုတ္တော-ယှဉ်တွဲသည်၊ ဟောတိ=ဖြစ်၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ စေတသော=စိတ်၏။ ယော သာရာဂေါ-အကြင်ပြင်းထန်စွာတပ်မက်ခြင်းသည်၊ (အတ္ထိ=ရှိ၏)ဧတံ =ဤပြင်းထန်စွာ တပ်မက်ခြင်းကို၊ အဟံ=ငါသည်။ သံယောဇနံ=အနှောင်အဖွဲ့ ဟူ၍၊ ဝဒါမိ=မိန့်ဆို၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧဝံ=ဤအခြင်းအရာအားဖြင့်၊ (ဤသို့ အတိတ်ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယ တရားတို့ကို ထပ်တလဲလဲကြံစည်စဉ်းစား၍ ပြင်းထန်စွာ တပ်မက်ကာ သံယောဇဉ်ဖြစ်ပွားနေခြင်းဖြင့်) အတီတေ ။ပ။ ဇာယတိ-ဖြစ်၏။ယn ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ကမ္မာနံ=ဝိဝဋဂါမိကံတို့၏၊ ဝါ=တို့ကို၊ သမုဒယာယ=ငှာ၊ ဝါ=ငှာပ။ နဇာယတိ=မဖြစ်။ပ။ ဘိက္ခဝေ-တို့၊ အတီတာနံ=အတိတ်ဖြစ် ကုန်သော၊ ဝါ=လွန်ခဲ့ပြီးဖြစ်ကုန်သော။ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယာနံ=ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ =တရားတို့၏၊ အာယတိ=နောင်ဖြစ်လတ္တံ့ သော၊ ဝိပါကံ=အကျိုးကို၊ ပဇာ နာတိ=သိ၏။ပ။ ဝိဒိတွာ သိပြီး၍၊ တံ=ထိုအကျိုးကို၊ ဝါ=ထိုဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယ တရားတို့နှင့် ထိုတရားတို့၏အကျိုးကို၊ အဘိနိဝတ္တေတိ-(ဝိပဿနာဖြင့်) လွှမ်းဖိ၍ ဆုတ်နစ်စေ၏၊ တံ=ထိုအကျိုးကို၊ ဝါ=ကို၊ အဘိနိဝတ္တေတွာ=(မဂ်ဖြင့်) လွှမ်းဖိဆုတ်နစ်စေပြီး၍၊ စေတသာ=မဂ်စိတ်ဖြင့်၊ အဘိနိဝိဇ္ဈိတွာ=(ကိလေသာ တို့ကို) လွှမ်းဖိထိုးဖောက်၍၊ ပညာယ=ဝိပဿနာပညာ မဂ်ပညာဖြင့်၊ အဘိဝိဇ္ဇ’ ကိလေသာတို့ကို ထွင်းဖောက်၍၊ ပဿတိ=နိဗ္ဗာန်ကို ထင်ရှားစွာ မြင်၏ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧဝံ=ဤသို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်၊ (ဤသို့ ဆန္ဒရာဂဋ္ဌာနိယ တရားတို့၏ အနာဂတ်အကျိုးကိုသိ၍၊ လွှမ်းဖိဆုတ်နစ်စေလျက် ကိလေသာတို့ကို ထိုးဖောက်ဖျက်ဆီးကာ နိဗ္ဗာန်ကို သိမြင်ခြင်းအားဖြင့်) အတိတေ။ပ။ ဣတိ (အဝေါစ) ဒသမံ=ဆယ်ခုမြောက်သုတ်တည်း၊ ပဌမော=ရှေးဦးစွာသော၊ သမ္ဗောဓ ဝဂ္ဂေါ= သမ္ဗောဓဝဂ်တည်း။ ## PAGE 574 (၁၂)၂-အာပါယိကဝဂ်၊ ၁-အာပါယိကသုတ် ၁၁၄။ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ ဣဒံ=ဤပြဆိုလတ္တံ့ သော မကောင်းမှ သုံးမျိုးကို၊ အပ္ပဟာယ=မပယ်စွန့်နိုင်ကြ၍၊ အာပါယိကာ=အပါယ်သို့ သွားရောက် မည့်သူတို့သည်၊ နေရယိကာ=ငရဲသို့သွားရောက်ရမည့်သူတို့သည်၊ ဣမေ တယော=ဤသုံးဦးတို့တည်း၊ တယော=သုံးဦးတို့ဟူသည်၊ ကတမေ=အဘယ် တို့နည်းဟူမူ။ ယော စ=အကြင်သူသည်လည်း၊ အဗြဟ္မစာရီ=မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်လေ့ရှိသူ မဟုတ်ပါဘဲလျက်၊ ဗြဟ္မစာရိပဋိညာ=မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်လေ့ရှိသူဟု ဝန်ခံမှုရှိသည်၊ (မြတ်သောအကျင့်ရှိဟန်ဆောင်နေခြင်းကြောင့် မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်လေ့ရှိသူဟု ဝန်ခံမှုရှိသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ဝါ=ဥပုသ် ပဝါရဏာစသည်တို့တွင် ပါဝင်လျက် မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်လေ့ရှိသူဟု အတိအလင်း ဖွင့်ဟဝန်ခံမှုရှိသည်). ဟောတိ=ဖြစ်၏။ s ယောစ=အကြင်သူသည်လည်း၊ သုဒ္ဓံ-စင်ကြယ်သော၊ ဝါ=စင်ကြယ်စွာ၊ ဗြဟ္မစရိယံ=မြတ်သောအကျင့်ကို၊ စရန္တ=ကျင့်နေသော ရဟန်းကို၊ အမူလ ကေန=အခြေအမြစ်မရှိသော၊ အဗြဟ္မစရိယေန=မမြတ်သောမေထုန်စသော အကျင့်ဖြင့်၊ အနုဒ္ဓံသေတိ=ဆဲဆိုကြိမ်းမောင်း စွပ်စွဲ၏၊ ယောစ အယံ=အကြင် သူသည်လည်း၊ “ကာမေသု=အာရုံငါးဝ ဝတ္ထုကာမတို့၌၊ ဝါ=အာရုံငါးဝ ဝတ္ထုကာမတို့ကို ကိလေသကာမဖြင့် သုံးဆောင်မှီဝဲခြင်းကြောင့်၊ ဒေါသော=အပြစ် အန္တ ရာယ်သည်၊ နတ္ထိ=မရှိ” ဣတိ=ဤသို့၊ ဧဝံဝါဒီ=ဤအတိုင်း ပြောဆိုလေ့ ရှိ၏။ ဧဝံဒိဋ္ဌိ=ဤအတိုင်း အယူအဆရှိ၏။ သော=ထိုသူသည်၊ တာယ= ထို အယူအဆဖြင့်၊ ကာမေသု=အာရုံငါးဝ ဝတ္ထုကာမတို့၌၊ ပါတဗျတံ=အလိုရှိတိုင်း သောက်သုံးခံစားသူ၏အဖြစ်သို့၊ အာပဇ္ဇတိ=ရောက်၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဒံ= ဤဆိုအပ်ပြီးသော မကောင်းမှုသုံးမျိုးကို၊ အပ္ပဟာယ=၍၊ အာပါယိကာ=တို့သည်၊ နေရယိကာ=တို့သည်၊ ဣမေ တယောဤသုံးဦးတို့တည်း၊ ဣတိ-ဤသို့၊ (အဝေါစ=မိန့်တော်မူပြီ) ပဌမံ။ ၂-ဒုလ္လဘသုတ် ၁၁၅။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ တိတ္တံ=သုံးဦးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏၊ ပါတုဘာ ဝေါ=ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကို၊ လောကသ္မိံ=သတ္တလောက၌၊ ဒုလ္လဘော=ခဲယဉ်းသဖြင့် ရအပ်၏၊ ဝါ-ရနိုင်ခဲ၏၊ ကတမေသံ=အဘယ်မည်ကုန်သော၊ တိဏ္ဏ=သုံးဦးသော ## PAGE 575 ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏၊ (ပါတုဘာဝေါ=ကို၊ လောကသ္မိံ=၌၊ ဒုလ္လဘော-ခဲယဉ်းသဖြင့် ရအပ်သနည်းဟူမူ) ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ အရဟတော=ကိလေသာရန်သူတို့မှ ဝေးကွာတော်မူသော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ=အမှားမပါ, မှန်စွာပိုင်နိုင်, ကိုယ်တိုင် စထွင်, ကုန်စင်ခပင်း, ကျန်ကြွင်းမရှိ သိမြင်တော်မူသော၊ တထာဂတဿ= မြတ်စွာဘုရား၏၊ (ဝိပဿီစသား, ရှေးဘုရားတို့နှင့် မခြားတမှု, အလားတူ ကြွလာတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏) ပါတုဘာဝေါ=ကို၊ လောကသ္မိံ=၌၊ ဒုလ္လဘော=၏၊ တထာဂတပ္ပဝေဒိတဿ=မြတ်စွာဘုရား, ဟောကြားထုတ်ဖော်, သိစေတော်မူအပ်သော၊ ဓမ္မဝိနယဿ=သုတ်, အဘိဓမ္မာ, ဝိနည်းကို၊ ဒေသေတာ= ဟောကြားတတ်သော ပုဂ္ဂလော=ပုဂ္ဂိုလ်ကို၊ လောကသ္မိံ၌၊ ဒုလ္လဘော-၏၊ ကတညု=သူတပါး ပြုအပ်ခဲ့ဖူးသော ကျေးဇူးကို သိတတ်သော၊ ကတဝေဒီ= သူတပါးပြုအပ်ခဲ့ဖူးသော ကျေးဇူးကို ထင်ရှားဖော်ပြဆပ်ပေးတတ်သော၊ ပုဂ္ဂလော =ကို၊ လောကသ္မိံ၌၊ ဒုလ္လဘော=ခဲယဉ်းသဖြင့် ရအပ်၏။ ဝါ=ရနိုင်ခဲ၏၊ ဘိက္ခဝေ-တို့၊ ဣမေသံ တိတ္တံ=ဤသုံးဦးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ။ပ။ ဒုလ္လဘော၏ ဣတိ-ဤသို့၊ (အဝေါစ=မိန့်တော်မူပြီ) ဒုတိယံ။ ၃-အပ္ပမေယျသုတ် ၁၁၆။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ တယော=သုံးဦးကုန်သော၊ ဣမေ ပုဂ္ဂလာ= ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်၊ ဝါ=ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို၊ လောကသ္မိံ=သတ္တလောက၌၊ သန္တော =ထင်ရှားရှိကုန်၏၊ သံဝိဇ္ဇမာနာ=ရအပ်ကုန်၏၊ တယော=သုံးဦးသော ပုဂ္ဂိုလ် တို့ဟူသည်၊ ကတမေ=အဘယ်တို့နည်းဟူမူ၊ သုပ္ပမေယျော=(အကျင့်ဂုဏ် အားဖြင့်) လွယ်ကူသဖြင့် တိုင်းတာအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း၊ ဒုပ္ပမေ ယျော=(အကျင့်ဂုဏ်အားဖြင့်) ခက်ခဲသဖြင့် တိုင်းတာအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်လည်း ကောင်း၊ အပ္ပမေယျော-(အကျင့်ဂုဏ်အားဖြင့်) မတိုင်းတာအပ်, မတိုင်းတာ နိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်းတည်း။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ သုပ္ပမေယျော=လွယ်ကူသဖြင့် တိုင်းတာအပ်သော၊ ပုဂ္ဂလော=ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည်၊ ကတမော စ=အဘယ်နည်းဟူမှု၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဓ=ဤလောက၌၊ ဧကန္နော=အချို့သော၊ ပုဂ္ဂလော=သည်၊ ဥဒ္ဓတော=ပျံ့လွင့် သည်၊ ဝါ=ပျံ့လွင့်လှုပ်ကြွ ဥဒ္ဓစ္စသဘောရှိသည်၊ ဥနူဠော=မြင့်တက်လွင့်လူ ကျူရိုးနှင့်တူသော မာနရှိသည်၊ [ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် (၄၃)၌လည်း ကြည့်] စပလော=လျှပ်ပေါ်လော်လီသည်၊ မုခရော=ရိုင်းစိုင်းကြမ်းကြုတ်သော နှုတ်ခွန်း