## PAGE 60

= သော၊ သမ္မာ
ဗဟုနော=များစွာသော၊ ဇနဿ=သတ္တဝါအပေါင်းကို၊ အနုတပ္ပါ=
ထပ်တလဲလဲ ပူဆွေးဝမ်းနည်းစေသည်။ ဟောတိ=ဖြစ်၏၊ ကတမဿ=သော၊
ဧကပုဂ္ဂလဿ-၏၊ (ကာလကိရိယာသည်၊ ဗဟုနော=သော၊ ဇနဿ=ကို၊
အနုတပ္ပါ=သည်၊ ဟောတိ = ဖြစ်သနည်းဟူမူ) အရဟတော
သမ္ဗုဒ္ဓဿ=သော၊ တထာဂတဿ=၏၊ (ကာလကိရိယာ=သည်၊ ဗဟုနော=
သော၊ ဇနဿ=ကို၊ အနုတပ္ပါ=သည်၊ ဟောတိ=၏) ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ ဣမဿ
ဧကပုဂ္ဂလဿ။ ပ။ ဟောတိ။
၁၇၄။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော=သော်၊ အဒုတိယော=တချိန်တည်း၌ နှစ်ဆူမြောက်
သဗ္ဗညုဘုရားရှင် မရှိသည်၊ အသဟာယော =အတူတကွဖြစ်နိုင်သောအဖော်
မရှိသည်၊ (ခန္ဓာကိုယ်အတ္တဘောအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ထိုးထွင်းသိအပ်သော
တရားတို့ဖြင့် လည်းကောင်း၊ မိမိနှင့် အရည်အချင်းညီမျှ အတူတကွဖြစ်နိုင်
၁။ အသဟာယော စသည်တို့၏ဝိဂြိုဟ်။ ။ အသဟာယောစသည်တို့၏
အနက်များကို ဤဝိဂြိုဟ်များနှင့်တိုက်ဆိုင်၍မှတ်ပါ} သဟ အယတိ ပဝတ္တတိ
တိ သဟာယော၊ အတ္တဘာဝေန ဝါ ပဋိဝိဒ္ဓဓမ္မေဟိ ဝါ နတ္ထိ ကောစိ သဒိသော
သဟာယော ဧတဿာတိ အသဟာယော။ ဟတ္ထာဒိအဝယဝတော ပဋိ ပဋိ
(ထပ်တူ ထပ်တူ) မိနိတဗ္ဗာတိ ပဋိမာ (အတ္တဘာဝေါ)။ အတ္တနော အတ္တဘာဝ
သဒိသာ အညာ ပဋိမာ နတ္ထိ ဧတဿာတိ အပ္ပဋိမော။ ပဋိနိဓိဘာဝေန
သမော ပဋိသမော = ပုံတူကိုယ်စားအဖြစ်ဖြင့် တူသောသူ (အတ္တဘောချင်း
တူသောသူ)။ နတ္ထိ ကောစိ အတ္တဘာဝေန ပဋိသမော တဿာတိ အပ္ပဋိသမော
= အတ္တဘောအားဖြင့် ပုံတူကိုယ်စားအဖြစ်ဖြင့် တူသောသူ ပုံတူကိုယ်စားထား
ရလောက်အောင် ခန္ဓာကိုယ်ချင်းတူသောသူ) ရှိတော်မမူသော မြတ်စွာဘုရား။
(ဓမ္မဘာဂဿ ဓမ္မကောဋ္ဌာသဿ) ပဋိပက္ခော ဓမ္မဘာဂေါ ပဋိဘာဂေါ၊
နတ္ထိ ပဋိဘာဂေါ ယဿာတိ အပ္ပဋိဘာဂေါ=ဆန့်ကျင်ဘက်တရားအဖို့ ရှိတော်
မမူသော မြတ်စွာဘုရား။ အဟံ ဗုဒ္ဓေါတိ ပဋိညာယ သမတ္တော ပုဂ္ဂလော
ပဋိပုဂ္ဂလော။ အဋ္ဌကထာ စာသွားကြည့်၍ ဝိဂြိုဟ်ပြုသည်။ ဋီကာ၌ကား
“သီလာဒိဂုဏေတိ ပဋိဗိမ္ဗဘူတော ပုဂ္ဂလော ပဋိပုဂ္ဂလော”ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြု၏။
နတ္ထိ ပဋိပုဂ္ဂလော ယဿာတိ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော။ အသမေဟိ အတီတာနာဂတ
သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေဟိ ဝ သာ အသမသာ။

## PAGE 61

သော အဖော်မရှိသည်၊) အပ္ပဋိမော = (လက်ခြေစသော ကိုယ်အင်္ဂါအားဖြင့်)
ထပ်တူညီမျှ နှိုင်းယှဉ်ဖွယ် အခြားအတ္တဘော မရှိသည်၊ ဝါ=(လက်ခြေစသော
ကိုယ်အင်္ဂါအားဖြင့်) ထပ်တူညီမျှ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ဖို ့ရာ ရုပ်ပွားဆင်းတု ပြုလုပ်
နိုင်သူမရှိသည်။
အပ္ပဋိသမော = ပုံတူကိုယ်စားအနေအားဖြင့် တူသောသူမရှိသည်၊
အပ္ပဋိဘာဂေါ-(မိမိဟောကြားထားအပ်သော တရားအဖွဲ့၏) ဆန့်ကျင်ဘက်
တရားအဖို့ကို ဟောကြားနိုင်သူ မရှိသည်။ သတိပဋ္ဌာန် တရားလေးပါးဟု
ဟောထား၏။ လေးပါးမဟုတ်၊ သုံးပါးသာရှိ၏ စသည်ဖြင့် ဆန် ့ကျင်ဘက်
ဟောကြားနိုင်သူ.မရှိဟူလို အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော = ငါဘုရားဟု ပဋိညာဉ်ပြုနိုင်သူ
တန်းတူရည်တူ အခြားပုဂ္ဂိုလ်မရှိသည်၊ ဝါ=သီလစသော ဂုဏ်အားဖြင့် မခြား
တန်းတူ ကိုယ်စားပြုနိုင်သူ ပုဂ္ဂိုလ်မရှိသည်။ အသမော=မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်တဦးနှင့်မျှ
တူတော်မမူသည်၊ အသမသမော=မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ် တဦးနှင့်မျှ တူတော်မမူ
ကြသော အတိတ် အနာဂတ် သဗ္ဗညုဘုရားတို ့နှင့်သာ တူတော်မူသည်၊ ဒွိပဒါနှံ
=ခြေနှစ်ချောင်းရှိသော သတ္တဝါတို ့တွင်း၊ ဝါ=တို ့ထက်၊ အဂ္ဂေါ=အမြတ်ဆုံး
ပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ (ဟုတွာ=ဖြစ်၍) ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဖြစ်ထွန်းလာတော်မူ၏။
၁၇၅၊ ၁၈၆။ ဤ၌ သုတ်ပေါင်း ၁၂ သုတ်ကို ရောနှောကာ ချုံးထား
၏၊ တသုတ်စီခွဲလိုလျှင် “ဧကပုဂ္ဂလဿ ဘိက္ခဝေ ပါတုဘာဝါ မဟတော
စက္ခုဿ ပါတုဘာဝေါ ဟောတိ။ ကတ ဧကပုဂ္ဂလဿ? တထာဂတဿ
အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ ဣမဿ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဧကပုဂ္ဂလဿ ပါတု
ဘာဝါ မဟတော စက္ခုဿ ပါတုဘာဝေါ ဟောတီတိ။ (ဤတွင် တသုတ်ပြီး၏၊
ထို ့နောက်) ဧကပုဂ္ဂလဿ ဘိက္ခဝေ ပါတုဘာဝါ မဟတော အာလောကဿ
ပါတုဘာဝေါ ဟောတိ၊ ကတမဿ ဧကပုဂ္ဂလဿ- စသည်ဖြင့် အာလောက
အတွက် တသုတ်ဆိုပါ။ တို့အတူ သြဘာသစသည် အတွက်လည်း ဤနည်းမှီး၍
ဆိုပါ။
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧကပုဂ္ဂလဿ-၏၊ ပါတုဘာဝါ=ထင်ရှားဖြစ်ခြင်း
ကြောင့်၊ မဟတော=ကြီးမားမြင့်မြတ်သော၊ စက္ခုဿ=ပညာမျက်စိ၏၊ ပါတု
ဘာဝေါ=ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းသည်၊ ဟောတိ-ဖြစ်၏၊ ကတမဿ=သော၊ ဧက
ပုဂ္ဂလဿ=၏၊ (ပါတုဘာဝါ=ကြောင့်၊ မဟတော-သော၊ စက္ခုဿ-၏၊
ပါတုဘာဝေါ=သည်၊ ဟောတိ=ဖြစ်သနည်းဟူမူ၊) အရဟတော=သော၊ သမ္မာ
သမ္ဗုဒ္ဓဿ=သော၊ တထာဂတဿ-၏။ (ပါတုဘာဝါ=ကြောင့်၊ မဟတော။ပ။
ဟောတိ=၏၊) ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ ဣမဿ ဧကပုဂ္ဂလဿ-၏၊ ပါတုဘာဝါ-

## PAGE 62

ကြောင့်၊ မဟတော=သော၊ စက္ခုဿ=၏၊ ပါတုဘာဝေါ=သည်၊ ဟောတိ=၏၊
ဣတိ (အဝေါစ)
ဘိက္ခဝေ=တို၊ ဧကပုဂ္ဂလဿ=၏၊ ပါတုဘာဝါ=ကြောင့်၊ မဟတော=
သော၊ အာလောကဿ=ပညာအရောင်၏။ ပ။ သြဘာသဿ=ပညာအလင်း၏
။ပ။ ဆနွှဲ=ခြောက်ပါးကုန်သော၊ အနုတ္တရိယာနံ=အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဒဿန,
သဝန စသည်တို ့၏၊ ဝါ=အမြတ်ဆုံး ဖူးမြင်ဖွယ် ဘုရားရူပကာယတော်,
ကြားနာဖွယ် ဘုရားတရားတော် စသည်တို ့၏၊ နတ္ထိ ဣမေဟိ ဥတ္တရံတိ
အနုတ္တရာနိ = မိမိထက် သာလွန်မြင့်မြတ်သော အခြားသော ဒဿန, ဝန
စသည်မရှိသော ဒဿန, သဝန စသော ခြောက်မျိုး။ အနုတ္တရာနိ ဧဝ
အနုတ္တရိယာန်။ ဋီကာ၌ “ဒဿန=ဘုရားဖူးမြင်ရခြင်း၊ သဝန=တရားနာရခြင်း”
စသည်ဖြင့်မဖွင့်ဘဲ “ဒဿန = ဖူးမြင်ဖွယ် ဘုရားရူပကာယတော်။ သဝန=
ကြားနာဖွယ် ဘုရားတရားတော်” စသည်ဖြင့်ဖွင့်၏။ ပါတုဘာဝပုဒ်နှင့်ဆီလျော်
အောင် ဖွင့်ဟန်တူသည်။ ဆက္ကနိပါတ် စာပိုဒ်-၈၊ အနုတ္တရိယသုတ်၌လည်း
ကြည့်]။ ပ။
=
စတုန္နံ=လေးပါးကုန်သော၊ ပဋိသမ္ဘိဒါနံ=ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်တို့ကို၊ ဝါ=
အတ္ထ, ဓမ္မ-စသည်တို့၌ ခွဲခြားသိမြင်တတ်သော ဉာဏ်တို့ကို၊ စတုက္ကစာပိုဒ်
၁၇၂-၌ကြည့်] သစ္ဆိကိရိယာ=မျက်မှောက်ပြုခြင်းသည်၊ ဟောတိ-၏။ ပ။
အနေကဓာတုပဋိဝေဓော=များစွာသော ဓာတ် ၁၈-ပါးတို့ကို ထိုးထွင်းသိမြင်
ခြင်းသည်၊ ဟောတိ=၏။ ပ။ နာနာဓာတုပဋိဝေဓော=အမျိုးမျိုးသောအကြောင်း
ဖြင့် အမျိုးမျိုးသောဓာတ် ၁၈ ပါးတို ့ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းသည်။ ပ။ ဝိဇ္ဇာ
ဝိမုတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာ=ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိမည်သော ဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသည်၊
ဝါ=ဖိုလ်ဉာဏ်ဟူသောဝိဇ္ဇာ, ၎င်းမှ ကြွင်းသော ဖိုလ်သမ္ပယုတ်စိတ္တုပ္ပါဒ်ဟူသော
ဝိမုတ္တိမည်သောဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရခြင်းသည်၊ဖိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ် ၃၇-ပါးကို
ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖလ (ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိမည်သော ဖိုလ်) ဟု ခေါ်၏၊ ထို ၃၇-ပါးတို ့တွင်
ဖိုလ်ဉာဏ်သည် ဝိဇ္ဇာမည်၏၊ ၎င်းဖိုလ်ဉာဏ်မှကြွင်းသော ၃၆ ပါးသည် ဝိမုတ္တိ
မည်၏]။ ပ။ သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာ=သောတာပတ္တိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်
ပြုခြင်းသည်။ ပ။ [သကဒါဂါမိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသည် စသည်ဖြင့်
ဆိုပါ]။
ဟု
1
ဤ
၁၈၇။ ဘိက္ခဝေ = တို့၊ ဣဒံ (အယံ) သာရိပုတ္တော ယထာ =
သာရိပုတြာကဲ့သို ့၊ ဧဝံ=ဤအတူ၊ ယော=အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ တထာဂတေန=
'မြတ်စွာဘုရားသည်၊ ပဝတ္တိတံ=လည်စေတော်မူအပ်ပြီးသော၊ အနုတ္တရံ=မိမိထက်