## PAGE 618

ဆံပင်ဖြင့် ရက်အပ်သော ကမ္ဗလာကို၊ ပဋိကိဋ္ဌော=အညံ့ဆုံးဟူ၍၊ အက္ခာယတိ=
ဆိုအပ်၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ကေသကမ္ဗလော=လူဆံပင် ကမ္ဗလာသည်၊ သီတေ
=အေးသောအခါ၌၊ သီတော=အေး၏၊ ဥဏှေ=ပူသောအခါ၌၊ ဥဏှာ=ပူ၏၊
ဒုဗ္ဗဏ္ဏော မကောင်း သော အဆင်းရှိ၏၊ ဒုဂ္ဂန္ဓော-မကောင်းသော အနံ့ ရှိ၏၊
ဒုက္ခသမ္မာ=ကြမ်းတမ်း ခံခက်သော အတွေ့ရှိ၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧဝ
မေဝံ=ဤအတူပင်၊ ယာနိ ကာနိစိ=ကုန်သော၊ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏဝါဒါနံ=
များစွာကုန်သော သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့၏ အယူဝါဒတို့သည် (သန္တိ=ရှိကုန်၏)
တေသံ-ထိုအယူဝါဒ အားလုံးတို့တွင်၊ ဝါ=တို့ထက်၊ မက္ခလိုဝါဒေါ= မက္ခလိ၏
အယူဝါဒကို၊ ပဋိကိဋ္ဌော=အညံ့ဆုံးဟူ၍၊ အက္ခာယတိ=ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ မက္ခလိ=မက္ခလိမည်သော၊ မောဃပုရိသော=အချည်း
နိုးသော ယောက်ျားသည် “ကမ္မ=ကုသိုလ်ကံ, အကုသိုလ်ကံသည်၊ နတ္ထိ=မရှိ၊
ကိရိယံ=ပြုထိုက်သော ကုသိုလ်ကံသည်၊ နတ္ထိ=မရှိ၊ ဝီရိယံ=လုံ့လဝီရိယ၏
အကျိုးသည်၊ နတ္ထိ=မရှိ” ဣတိ=ဤသို့၊ ဧဝံဝါဒီ“ဤအတိုင်း ပြောဆိုလေ့ရှိ၏။
ဧဝံဒိဋ္ဌိ-ဤအတိုင်း အယူရှိ၏။ ဘိက္ခဝေတို့၊ အတီတံ=အတိတ်ဖြစ်သော၊
ဝါ=လွန်ခဲ့ပြီးသော၊ အဒ္ဓါနံ=အချိန်ကာလ၌၊ ဝါ=အချိန်ကာလတုန်းက၊ အရ
ဟန္တော=ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော် မူထိုက်ကုန်သော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ=မမှားဧကန်
အမှန်ပိုင်နိုင် ကိုယ်တိုင်စတွင် အကုန်အစင် သိမြင်တော်မူကြကုန်သော၊
ယေပိ တေ (ဘဂဝန္တော)=အကြင်ဘုန်းတော်သခင် ဘုရားရှင်တို့သည်လည်း။
အဟေသုံ=ပွင့်ထွန်းတော် မူခဲ့ကြကုန်ပြီ၊ တေပိ ဘဂဝန္တော=ထိုဘုန်းတော်သခင်
ဘုရားရှင်တို့သည်လည်း၊ ကမ္မဝါဒါ စေဝ=ကံဝါဒ ရှိတော်မူကြကုန်သည်
လည်းကောင်း၊ (ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ ရှိ၏ဟု ပြောဆိုကြောင်း အယူ
ဝါဒ ရှိတော်မူကြကုန်သည်လည်းကောင်း) ကိရိယဝါဒါ စ=ကုသိုလ်ကံကို
ပြုထိုက်၏ဟူသော အယူဝါဒရှိတော်မူကြကုန်သည်လည်းကောင်း၊ ဝိရိယဝါဒါ
စ=ဝီရိယအကျိုးကို ချီးမွမ်းပြောဆိုကြောင်း အယူဝါဒရှိတော်မူကြကုန်သည်
လည်းကောင်း။ အဟေသုံ=ဖြစ်တော်မူခဲ့ကြကုန်ပြီ။
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ တေပိ=ထိုပွင့်တော်မူခဲ့ ကြကုန်သော မြတ်စွာဘုရား
တို့ကိုလည်း၊ (မြတ်စွာဘုရား အယူဝါဒတို့ကိုလည်း) မက္ခလိ=သော။ မောဃ
ပုရိသော=သည်။ “ကမ္မ=သည်၊ နတ္ထိးမရှိ။ ကိရိယံ=သည်၊ နတ္ထိ=မရှိ၊ ဝိရိယံ
=သည်၊ နတ္ထိ-မရှိ” ဣတိ-ဤသို့၊ ပဋိဗာဟတိ=တားမြစ်၏။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊
အနာဂတံ= အနာဂတ်ဖြစ်သော၊ အဒ္ဓါနံ=ကာလ၌၊ အရဟန္တော=ကုန်သော။

## PAGE 619

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ=ကုန်သော၊ ယေပိ တေ(ဘဂဝန္တော)တို့သည်လည်း၊ ဘဝိဿန္တိ=
ပွင့်ထွန်းတော်မူကြကုန်လတ္တံ့ ၊ တေပိ ဘဂဝန္တော=တို့သည်လည်း ပ၊ ဝီရိယဝါဒါ
စ=လည်းကောင်း၊ ဘဝိဿန္တိ=ဖြစ်တော်မူ ကုန်လတ္တံ့ ၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ တေပိ=
ထိုပွင့်တော်မူလတ္တံ့သော မြတ်စွာဘုရားတို့ကိုလည်း ပ။ ဝီရိယံ=သည်၊ နတ္ထိ
=မရှိ၊ ဣတိ=သို့၊ ပဋိဗာဟတိ=၏၊ ဘိက္ခဝေ-တို့။ ဧတရဟိ=ယခုအခါ၌၊
အရဟံ=ပူဇော် အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ =မမှား
ဧကန်းတော်မူသော။ အဟမ္ပိ=ငါဘုရားသည်လည်း။ ကမ္မဝါဒေါ စေဝ=
ရှိတော်မူသည် လည်းကောင်း ။ပ။ ဝီရိယဝါဒေါစ=မူသည်လည်းကောင်း၊
(ဟောတိ-ဖြစ်၏) ဘိက္ခဝေ=တို့။ မမ္ပိ=ငါဘုရားကိုလည်း ပ။ ဝီရိယံ=သည်။
နတ္ထိ=မရှိ။ ဣတိ=သို့။ ပဋိဗာဟတိ=၏။ သေယျထာပိ- အစရှိသောဝါကျကို
ဧကကနိပါတ်စာပိုဒ် (၃၁၁)ကြည့် ဣတိ=ဤသို့ (အဝေါစ-မိန့်တော်မူပြီ)
ပဉ္စမံ။
၁၃၉ (စာပိုဒ်)။-၆– သမ္ပဒါသုတ်။ ။ ဘိက္ခဝေ-တို့၊ သမ္ပဒါ=ပြည်စုံ
ခြင်းတို့သည်၊ ဣမာ တိသော=ဤသုံးမျိုးတို့တည်း၊ တိဿာ=သုံးမျိုး
တို့ဟူသည်၊ ကတမာ=အဘယ်တို့နည်းဟူမူ၊ သဒ္ဓါသမ္ပဒါ=သဒ္ဓါ၏ပြည့်စုံခြင်း
လည်းကောင်း၊ သီလသမ္ပဒါ=သီလပြည့်စုံခြင်းလည်းကောင်း၊ ပညာသမ္ပဒါ-
ပညာပြည့်စုံခြင်းလည်းကောင်းတည်း။ ။ပ။
၁၄၀ (စာပိုဒ်)။ ၇-ဝုဒ္ဓိသုတ်။ ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဗုဒ္ဓိယော= တိုးပွား
ခြင်းတို့သည်၊ ဣမာ တိဿာ=တို့တည်း။ပ။ သဒ္ဓါဝုဒ္ဓိ=သဒ္ဓါ၏ တိုးပွားခြင်း
လည်းကောင်း ။ပ။ သတ္တမံ။
၈-အဿခဠုက်သုတ်
၁၄၁။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ တယော=သုံးကောင်ကုန်သော၊ အဿခဠုကိစ
=မြင်းပျိုတို့ကိုလည်း၊ (အဟံ=ငါသည်) ဒေသေဿာမိ=ဟောတော်မူအံ့ ၊
တယော=သုံးယောက်ကုန်သော၊ ပုရိသခဠင်္ကေစ= ယောက်ျားပျိုတို့ကိုလည်း၊
ဒေသေဿာမိ=အံ့၊ တံ=ထိုမြင်းပျို့, ယောက်ျားပျိုသုံးမျိုးသုံးစားကို၊ (တုမှေ=
သင်တို့သည်) သာဓုကံ=ကောင်းစွာ၊ သုဏာထ=နာယူကြကုန်လော၊ မနသိ=
စိတ်နှလုံး၌၊ ကရောထ=သွင်းပိုက်ထားကြကုန်လော၊ (အဟံ=ငါသည်) ဘာသိ
ဿာမိ=ဟောတော်မူအံ့၊ ဣတိ=ဤသို့ (အဝေါစ-မိန့်တော်မူပြီ) ဧဝံ ဘန္တေ=
ကောင်းပါပြီဘုရား၊ ဣတိ=ဤသို့၊ တေ ဘိက္ခု=ထိုတရားနာရဟန်းတို့သည်၊

## PAGE 620

ဘဂဝတော=မြတ်စွာဘုရား၏ (ဝစနံ=စကားတော်ကို) ပစ္စာသုံ=ရှေ့ရှုနာယူ
ကုန်ပြီ၊ ဝါ=စကားတုံ့ပြန် နာခံကြကုန်ပြီ၊ ဘဂဝါ-သည်၊ဧတံ=ဤစကားကို၊
အဝေါစ=မိန့်တော်မူပြီ၊ (ကိန္တိ=အဘယ်သို့၊ အဝေါစ=မိန့်တော်မူသနည်းဟူမူ)။
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ တယော=သုံးကောင်ကုန်သော၊ အဿခမ္မုင်္ကာ=မြင်းပျို
တို့ ဟူသည်၊ ကတမေ စ= အဘယ်တို့နည်း၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဣဓ=ဤလောက၌၊
ဧကန္နော=အချို့သော၊ အဿခဠုကော=မြင်းပျို့သည်၊ ဇဝသမ္ပန္နော=အရှိန်အဟုန်
နှင့် ပြည့်စုံသည်၊ ဟောတိ=ဖြစ်၏၊ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော=အရောင်အဆင်းနှင့် ပြည့်
စုံသည်၊ န (ဟောတိ)=မဖြစ်၊ အာရောဟ, ပရိဏာဟသမ္ပန္နော=မြင့်မတ်သည်
၏အဖြစ်, လုံးဝိုင်းသည်၏ အဖြစ်နှင့် ပြည့်စုံသည်၊ ဝါ=အရပ်, အလုံးနှင့်
ပြည့်စုံသည်၊ န (ဟောတိ) =မဖြစ်၊ အာရောဟ=အရပ်မြင့်မတ်ခြင်း+ပရိဏာဟ=
လုံးဝိုင်းခြင်း] ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ပန=ထိုမှတပါး၊ ဣဓ=၌ ။ပ။ ဇဝသမ္ပန္နော
စ=သည်လည်းကောင်း၊ ဟောတိ=၏ ၅။
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ကထဉ္စ=အဘယ်သို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်၊ ပုရိသ
ခဠုကော=သည်၊ ဇဝသမ္ပန္နော=သည်၊ ဟောတိ-ဖြစ်သနည်း၊ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော
=သည်၊ န (ဟောတိ)=မဖြစ်သနည်း၊ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော=သည်၊
န(ဟောတိ=သနည်း) ။ပ။ ဣဒံ (အယံ)=ဤသစ္စာလေးပါးကို သိသော
ဉာဏ်သည်၊ အဿ=ထိုရဟန်း၏၊ ဇဝသ္မိံ(ဝေ) အရှိန်အဟုန်တည်း၊ (ဣတိ
=ဤသို့၊ အဟံ-ငါသည်) ဝဒါမိ=မိန့်ဆို၏၊ ပန=ထိုမှတပါး၊ အဘိဓမ္မ=
အဘိဓမ္မာ တရား၌လည်းကောင်း၊ ဝါ=ပိုင်းဖြတ်ကန့်သတ်အပ်သော ရုပ်နာမ်
၁။ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနှယေ။ ။ ဤပုဒ်တို့ကို ပါရာဇိကဏ် အဋ္ဌကထာ
ဗာဟိရနိဒါန်း (၁၆) စသည်၌ ဖွင့်သည့်အတိုင်း အနက်ပြန်ဆိုထားသည်၊
ထိုပုဒ်တို့၌ အဘိသဒ္ဒါသည် ပရိစ္တန္အနက်ကို ဟောသည်ဟုဖွင့်၏၊ ထို့ကြောင့်
“အဘိ(ပရိစ္ဆန္န)=ပိုင်းခြားကန့်သတ်အပ်သော+ဓမ္မ=သဘောတရား (ရုပ်နာမ်
တရား)+ဝိနယ=ဝိနည်းပညတ်”ဟူ၍ အကျဉ်းချုပ်အနက်ပြန်ဆိုရ၏။ ထို့နောက်
“အညမညသင်္ကရဝိရဟိတေ ဓမ္မစဝိနယေစာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ”ဟူ၍
အဓိပ္ပာယ်နက် ဆက်လက်ဖွင့်ဆို၏။ ပရိစ္ဆန္နပုဒ်ကို “အညမည သက်ရဝိရဟိတေ”
ဟု ဖွင့်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပရိစ္ဆန္ (ပိုင်းခြားကန့်သတ်အပ်သည်)
ဖြစ်သောကြောင့် အညမည သင်္ကရဝိရဟိတ (အချင်းချင်း တပါးနှင့်တပါး
ရောယှက်မှုကင်းသော) ဓမ္မဝိနယကို အဘိဓမ္မ, အဘိဝိနယခေါ်သည်ဟုဆိုလို၏။