## PAGE 63

သာလွန်မြင့်မြတ်သော တရားစက်ဝန်းမရှိသော၊ ဝါ=အမြတ်ဆုံးတရားစက်ဝန်း
ဖြစ်သော၊ ဓမ္မစက္ကံ=တရားစက်ဝန်းကို၊ ပဋိဝေဓဉာဏ်, ဒေသနာဉာဏ်ဟူသော
တရား စက်ဝိုင်းကို) သမ္မဒေဝ = ဟုတ်မှန်သော အကြောင်းနည်းလမ်းဖြင့်သာ
လျှင်၊ အနုပ္ပဝတ္တေတိ=နောက်ထပ်ဆက်ခါလည်စေ၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ အညံ=
သာရိပုတြာမှတပါးသော၊ တံ ဧကပုဂ္ဂလမ္ပိ-ထိုတဦးသောပုဂ္ဂိုလ်ကိုမျှလည်း၊
အဟံ=ငါသည်၊ နသမနုပဿာမိ=မြင်တော်မမှု၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ သာရိပုတ္တော
=သည်၊ တထာဂတေန=သည်၊ ပဝတ္တိတံ=သော။ ပ။ အနုပ္ပဝတ္တေတိ=၏၊
ဣတိ(အဝေါစ) တေရသမော=၁၃-ခုမြောက်သော၊ ဧကပုဂ္ဂလဝဂ္ဂေါ-ဝဂ်တည်း။
-
၁၄-ဧတဒဂ္ဂဝဂ်၊ ၃-ပထမဝဂ်
3
၁၈၈။ ဘိက္ခဝေ=ရဟန်းတို့၊ မမ=ငါ၏၊ သာဝကာနံ=တပည့်ဖြစ်ကုန်
သော၊ ရတ္တညူနံ = (ရဟန်းပြုချိန်မှစ၍ ကာလရှည်လျားစွာ) ညဉ့်တို ့ကို
သိကုန်သော၊ ဘိက္ခုနီ=ရဟန်းတို့ တွင်၊ [ဧတဒဂ္ဂံ၌စပ်] ယဒိဒံ (ယော အယံ)
အညာသိကောဏ္ဍညော = အကြင်အညာသိကောဏ္ဍညသည်၊ ဝါ = အကြင်
(အားလုံးသော သာဝကတို့၏ ရှေးဦးစွာ) သစ္စာလေးပါးတို ့ကို သိပြီးသော
ကောဏ္ဍညသည် (အတ္ထိ-ရှိ၏၊) ဧတံ (ဧသော)=ထိုအညာသိကောဏ္ဍညသည်၊
အဂ္ဂ (အဂ္ဂေါ)-အမြတ်ဆုံးရဟန်းပေတည်း၊ ဝါအထက်တန်းအရောက်ဆုံး
ရဟန်းပေတည်း၊ ဝါ=အသာဆုံးရဟန်းပေတည်း။ [ဧတဒဂ္ဂံ = ဧတံ + အတ္ထံ။
အညာသိ=သစ္စာလေးပါးကို သိပြီးသော+ကောဏ္ဍညော=ကောဏ္ဍညရဟန်း”]
(တနည်း) ဘိက္ခဝေ=တို့၊ မမ=၏၊ သာဝကာနံ=ကုန်သော၊ ရတ္တညူနံ
"
၁။ ဘိက္ခူနံ၌ ဝိဘတ်အနက်။ ။ ဤဒုတိယနည်း၌ ဆဋ္ဌီ နံဝိဘတ်ကို
နိဒ္ဓါရဏအနက်နှင့် ဝိဘတ္တအပါဒါန်အနက်ဟောကြံ၍ “မမ သာဝကာနံ
ဘိက္ခူနံ ရတ္တညူနံ” ပုဒ်တို့ကို နှစ်ကြိမ်အနက် ဆိုသည်။ နောက်သုတ်များမှ
“မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ မဟာပညာနှံ”စသော ဆဋ္ဌိဝိဘန္တ ပုဒ်များကိုလည်း
ဤနည်းအတိုင်း နှစ်ကြိမ်အနက် ဆိုလိုက ဆိုပါ။ သို့သော် အဋ္ဌကထာ၌ကား
ဝိဘတ္တအပါဒါန်အနက်ကို မဖွင့်ပြဘဲ–ပဌမံ ဓမ္မံ ပဋိဝိဒ္ဓဘိက္ခူနံ အန္တ ရေ မမ
ပုတ္တော ကောဏ္ဍညော အဂ္ဂေါ”ဟူ၍ အန္တ ရေပုဒ်ထည့်စွက်ကာ နိဒ္ဓါရဏအနက်
ကိုသာ ဖွင့်ပါသည်။

## PAGE 64

=ကုန်သော၊ ဘိက္ခူနံ’တို ့တွင်၊ ယဒိဒံ (ယော အယံ) အညာသိ ကောဏ္ဍညော
=သည်၊ (အတ္ထိ=၏) ဧတံ(ဧသော)-သည်၊ (မမ=၏၊ သာဝကာနံ=ကုန်သော၊
ရတ္တညူနံ=ကုန်သော၊ ဘိက္ခူနံ=ရဟန်းတို ့ထက်၊) အခွံ (အဂ္ဂေါ)=တည်း။
၁၈၉။ ဧတဒဂ္ဂမှ စ၍ ဘိက္ခူနံတိုင်အောင် မြှုပ်ထားသည်၊ “ဧတဒဂ္ဂံ
ဘိက္ခဝေ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ မဟာပညာနံ ယဒိဒံ သာရိပုတ္တော"ဟု
ဖော်ဆိုပါ။ နောက်သုတ်များ၌လည်း ဤအတိုင်းပင်တည်း။] ဘိက္ခဝေ-တို ့၊
မမ=ငါ၏၊ သာဝကာနံ=ကုန်သော၊ မဟာပညာနံ=ကြီးမားသောပညာရှိကုန်သော၊
ဘိက္ခုနံ=တို့တွင်၊ ယဒိဒံ (ယော အယံ) သာရိပုတ္တော=အကြင်သာရိပုတြာသည်၊
(အတ္ထိ=ရှိ၏) ဧတံ (ဧသော) = ထိုသာရိပုတြာသည်၊ အဂ္ဂ (အဂ္ဂါ)=တည်း။
၁၉၀။ ဣဒ္ဓိမန္တာနံ = ကြီးသော တန်ခိုးရှိကုန်သော၊ ဘိက္ခူနံ။ ပ။
၁၉၁။ ဓုတဝါဒါနံ=ကိလေသာတို ့ကို ခါတွက်ဖျက်ဆီးတတ်သော ဓုတင်
အကျင့်ဖြင့် ပြောဆိုဆုံးမတတ်ကုန်သော၊ ဝါ=ကိလေသာတို့ကို ခါတွက်ဖျက်ဆီး
"
ရတ္တညူပုဒ်၏ ဆိုလိုရင်း(၃)နည်း။ ။ရတ္တိယော ဇာနန္တိတိ ရတ္တညူ။
ထိုအချိန်က သာဝကရဟန်းအားလုံးတို့တွင် အရှင်အညာသိကောဏ္ဍညသည်
ရဟန်းဘဝသက်တမ်း အကြာမြင့်ဆုံးထေရ်ကြီး (စိရပဗ္ဗဇိတ)ဖြစ်ကြောင်းကို
ဤရတ္တညူဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ဖြင့် ဖော်ထုတ်ချီးကျူးတော်မူ၏။ .(တနည်း)
သစ္စာလေးပါး ထိုးထွင်းသိရာအချိန်ကာလကို “ရတ္တိ”ဟုဆို၏။ အရှင်ကောဏ္ဍည
သည် အခြားသာဝကအားလုံးထက် သစ္စာလေးပါးကို သိချိန်ကာလအစောဆုံး
သာဝကဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ရတ္တညူပါဌ်ဖြင့်· ကြာမြင့်စွာသော ကာလမှစ၍
ထိုရတ္တိကို သိသောပုဂ္ဂိုလ်ဟု ချီးကျူးတော်မူ၏။ ဤအလို “ရတ္တညုန်=သစ္စာ
လေးပါး ထိုးထွင်းသိရာညဉ့်အခါကို ကြာမြင့်စွာသော ကာလမှစ၍ သိကုန်
သော”ဟု အနက်ဆိုပါ။
(တနည်း)ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အားလုံးအတွက် ညဉ့်နေ့ကို ပိုင်းခြားသိပုံမှာ
ထင်ရှားပြီးဖြစ်ရကား ရတ္တညူပါဌ်ဖြင့် ညဉ့်ကာလသိပုံကို ချီးမွမ်းတော်မူလိုရင်း
မဟုတ်။ ထိုညဉ့်နေ့ကာလအားဖြင့် အစောဆုံး သစ္စာလေးပါးကို သိသော
ရဟန္တာ (ပဌမခီဏာသဝ) ဟုသာ ချီးမွမ်းတော်မူလိုရင်းဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့်
ဤနည်းအလို “ရတ္တညူနံ = ပဌမခိဏာသဝဖြစ်လျက် ညဉ့်အရေအတွက်ကို
သိကုန်သော”ဟု အနက်ဆိုပါ။

## PAGE 65

တတ်သော ရှေ့ပိုင်းကုသိုလ်နှင့်တကွသော အရိယမဂ်ကို ဟောပြောတတ်ကုန်
သော၊ ဘိက္ခူနံ [ကိလေသေ ခုနာတိတိ ခုတော၊ စုတေန ဓုတင်္ဂဓမ္မေန ဝဒန္တိ
သြဝဒန္တီတိ ဓုတဝါဒါ၊ ခုတံ ဝါ သပုဗ္ဗဘာဂံ အရိယမဂ္ဂ ဝဒန္တိ ကထေန္တိတိ
ဓုတဝါဒါ] ။ ၁၉၂။ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ=ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရှိကုန်သော၊ ဘိက္ခူနံ
။ ပ။ ၁၉၃။ ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ မမ=၏၊ သာဝကာနံ=ကုန်သော၊ ဥစ္စာကုလိကာနံ
=မြင့်မြတ်သောအမျိုး၌ ဖြစ်ကုန်သော၊ ဘိက္ခူနံ=တို ့တွင်၊ ကာဠိဂေါဓာယ
ကာဠိဂေါဓာမိဖုရား၏။ ဝါ=မည်းနက်သော အဆင်းရှိသော ဂေါဓာမည်သော
မိဖုရား၏၊ ပုတ္တော=သားဖြစ်သော၊ ယဒိဒံ (ယောအယံ) ဘဒ္ဒိယော=အကြင်
ဘဒ္ဒိယသည်၊ (အတ္ထိ) ဧတံ (ဧသော)=ထိုဘဒ္ဒိယသည်၊ အခွံ=တည်း။
၁၉၄။ ဘိက္ခဝေ=တို ့။ ပ။ မဉ္ဇူဿရာနံ=ချိုသာသောအသံ ရှိကုန်သော၊
[မဉ္စူ = ချိုသာသော+သရ=အသံ] ဘိက္ခူနံ = တို ့တွင်၊ ယဒိဒံ (ယောအယံ)
လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယော=အကြင်လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယသည်၊ (အတ္ထိ)။ ပ။ ၁၉၅။
သီဟနာဒိကာန် ခြင်္သေ့မင်း၏ ဟောက်ခြင်းကဲ့သို့ ရဲရဲတင်းတင်း ပြောဆိုခြင်း
ရှိကုန်သော၊ ဘိက္ခုနံ။ ပ။ ၁၉၆။ ဓမ္မကထိကာနံ=တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ကုန်သော၊
ဘိက္ခုနံ=တို ့တွင်၊ မန္တာဏိပုတ္တော=မန္တာဏီပုဏ္ဏေးမ၏သားဖြစ်သော၊ ယဒိဒံ
(ယောအယံ) ပုဏ္ဏော=အကြင်ပုဏ္ဏသည်။ ပ။ ၁၉၇။ ဘိက္ခဝေ=တို ၊ မမ=၏၊
သာဝကာနံ=ကုန်သော၊ သံခိတ္တေန=အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်၊ ဘာသိတဿ=
မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်ပြီးသော တရား၏၊ ဝိတ္ထာရေန=အကျယ်
တဝင့်အားဖြင့်၊ အတ္ထိ-အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို၊ ဝိဘဇာနံ=ဝေဘန်ခွဲခြား ဟောကြား
တတ်ကုန်သော၊ ဘိက္ခူနံ တို့တွင်၊ ယဒိဒံ (ယောအယံ) မဟာကစ္စာနော=
အကြင်မဟာကစ္စာနသည်၊ (အတ္ထိ) ဧတံ (ဧသော)-သည်၊ အခွံ (အဂ္ဂေါ)=တည်း၊
ဣတိ=ဤသို့၊ (အဝေါစ=မိန့် တော်မူပြီ။)
၁၄-ဧတဒဂ္ဂဝဂ်၊ ၂-ဒုတိယဝဂ်
၁၉၈။ မနောမယံ=အဘိညာဉ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော၊ ကာယံ=
ခန္ဓာကိုယ်ကို၊ အဘိနိမ္မိနန္တာနံ = ဖန်ဆင်းကုန်သော၊ ဘိက္ခူနံ။ ပ။ ၁၉၉