## PAGE 84

မှားယွင်းစွာမြင်ကြောင်း သဘောတရားကဲ့သို ့၊ မိစ္ဆာ ပဿတိ ဧတာယာတိ
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ] ဝါ=ဤမှားယွင်းစွာမြင်ခြင်း သဘောတရားကဲ့သို ့၊ [မိစ္ဆာ ဒဿနံ
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) (ဧဝံ-ဤအတူ၊) အညံ=မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမှ တပါးသော။ ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို၊
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿမှားယွင်းသော အယူရှိသောသူမှာ။ ပ။ ဣဒံ (အယံ) သမ္မာ
ဒိဋ္ဌိ ယထာ=ဤမှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်ကဲ့သို ၊ ဝါ=ဤမှန်ကန်စွာ မြင်တတ်
သော ဉာဏ်ကဲ့သို့ ။ ပ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိကဿ=မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိသောသူမှာ။
ပ။ ၃၀၂။ အနုပ္ပန္နော=သော၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဝါ=မှားယွင်းသော အယူသည်လည်း၊
ဥပ္ပဇ္ဇတိ=၏၊ ဥပ္ပန္နော=သော၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဝါလည်း၊ ပဝနတိ=တိုးပွား၏။ ပ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဝါ=မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်သည်လည်း။ ပ။ ၃ဝ၄-၅။ ယေန
(ဓမ္မေန)=ဖြင့်၊ ဝါ=ကြောင့်၊ သတ္တာ=သတ္တဝါတို့သည်၊ ကာယဿ။ပ။ ဥပပဇ္ဇန္တိ
=လားရောက်ကုန်၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို၊ ဣဒံ (အသံ) မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ယထာ=သို ့
(ဒဝံ=တူ) အညံ=သော၊ တံ ဧကဓမ္မမ္ပိ=မျှလည်း။ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ
=မှားယွင်းသော အယူနှင့်၊ သမန္နာဂတာ=ပြည့်စုံကုန်သော၊ သတ္တာ=သတ္တဝါတို့
သည်။ ပ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ=မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်နှင့်။ ပ။
-
H
၃ဝ၆။ ဘိက္ခဝေ=တို၊မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ-မှားယွင်းသော အယူရှိသော၊
ပုရိသပုဂ္ဂလဿ=ယောက်ျားဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ [သမာဒိန္န-၌စပ်] ယဉ္ဇဝ
ကာယကမ္မံ = အကြင်ကာယကံကိုလည်း၊ ယထာဒိဋ္ဌိ=မိစ္ဆာအယူ ဟူဟူသမျှ
အားလျော်စွာ၊ ‘သမတ္တံ=အပြည့်အစုံ၊ သမာဒိĀ=(အစ အလယ် အဆုံးတို၌)
ထပ်တူညီမျှ ယူအပ်ပြီ၊ သံ=သမံ-ထပ်တူညီမျှ + အာဒိန္န=ယူအပ်ပြီ၊] ဝါ=
ဆောက်တည်အပ်ပြီ၊ ယဉ္စ ဝစီကမ္မံ=အကြင်ဝစီကံကိုလည်း၊ ယာဒိဋ္ဌိ=စွာ၊
သမတ္တံ=စုံ၊ သမာဒိĀဧပြီ၊ ယဉ္စ မနောကမ္မံ=အကြင်မနောကံကိုလည်း၊ ယထာ
ဒိဋ္ဌိ=စွာ၊ သမတ္တံ-စုံ၊ သမာဒိ=ပြီ၊ (အဿ=ထိုမိစ္ဆာအယူရှိသူ၏) ယာ စ
စေတနာ = (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနှင့်တကွဖြစ်သော) အကြင်စေတနာသည်လည်းကောင်း၊
ယာ စ ပတ္ထနာ=မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနှင့်တကွဖြစ်သော) အကြင်တောင့်တမှု တဏှာသည်
လည်းကောင်း၊ ယော စ ပဏိဓိ=(စေတနာ ပတ္ထနာတို့၏အစွမ်းဖြင့်) အကြင်
စိတ်ကို ထားခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ယေ စ သင်္ခါရာ=(စေတနာ စသည်
တို့နှင့်ယှဉ်သော) အကြင်ဖဿ အစရှိသော သင်္ခါရတို ့သည်လည်းကောင်း၊
(သန္တိ=ရှိကုန်၏၊) သဗ္ဗေ=အားလုံးကုန်သော၊ တေ ဓမ္မာ=ထိုတရားတို ့သည်၊
(မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနှင့်တကွ ကံသုံးပါး, စေတနာ, ပတ္ထနာ, ပဏိဓိ, သင်္ခါရဟူသော
ထိုတရားတို ့သည်) အနိဋ္ဌာယ = အလိုမရှိအပ်သော အကျိုးဝိပါက်အလို့ငှာ၊
အကန္တာယ=မနှစ်သက်အပ်သောအကျိုးဝိပါက်အလို့ငှာ၊ အမနာပါယ=စိတ်နှလုံး
ကို မတိုးပွားစေတတ်သော အကျိုးဝိပါက်အလို့ငှာ၊ အဟိတာယ=စီးပွားမဲ့အလို
ငှာ၊ ဒုက္ခာယ=ဆင်းရဲခြင်းငှာ၊ သံဝတ္တန္တိ=ဖြစ်ကုန်၏၊ တံ=ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည်၊
စ

## PAGE 85

ကိဿ ဟေတု-အဘယ်အကြောင်းကြောင့်နည်းဟူမူ’ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဟိ (ယသ္မာ)
=အကြင်ကြောင့်၊ အဿ=ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏၊ ဒိဋ္ဌိ=မိစ္ဆာအယူသည်၊ ပါပိကာ=ယုတ်ညံ့
ဆိုးဝါးလှ၏၊ (ဣတိ=ထို ့ကြောင့်တည်း၊)
ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ သေယျထာပိ=ဥပမာပြရလျှင်ကား၊ အလ္လာယ=စိုသော၊
ပထဝိယာ=မြေ၌၊ နိက္ခိတ္တံ=ကြဲချစိုက်ပျိုးအပ်သော၊ နိမ္မဗီဇံဝါ=တမာစေ့သည်
လည်းကောင်း၊ ကောသာတကိဗီဇံဝါ=သဗွတ်ခါးစေ့သည်လည်းကောင်း၊ တိတ္တ
ကာလာဗုဗီဇံ ဝါ=ဗူးခါးစေ့သည်လည်းကောင်း တိတ္တက=ခါးသော+အလာဗု-ဗူး]
ယဥ္စဝ ပထဝီရသံ=အကြင်မြေဆီသြဇာ အရသာကိုလည်း၊ ဥပါဒိယတိ=စုပ်ယူ
၏၊ ယဉ္စ အာပေါရသံ=အကြင်ရေ၏သြဇာ အရသာကိုလည်း၊ ဥပါဒိယတိ=၏၊
သဗ္ဗ=အားလုံးသော၊ တံ=ထိုစုပ်ယူအပ်သမျှ မြေရေသြဇာ အရသာသည်၊ တိတ္တ
ကတ္တာယ=ခါးသည်အဖြစ်ငှာ၊ ကဋကတ္တာယ ခါးသက်သည်အဖြစ်ငှား အသာ
တတ္တာယ=မချိုသည် အဖြစ်ငှာ၊ သံဝတ္တတိ-ဖြစ်၏။ ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဟိ
(ယသာ)=ကြောင့်၊
အဿ=ထိုတမာစသည်၏၊ ဗီဇံ=မျိုးစေ့သည်။ ပါပကံ=ညံ့
ဖျင်း၏၊ (ဣတိ=ထို့ကြောင့်ပေတည်း၊) ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧဝမေဝံ-ဤအတူပင်။ပ။ ·
၃၀၇။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိကဿ=မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်
ရှိသော။ ပ။ ယထာဒိဋ္ဌိ=သမ္မာအယူ ဟူဟူသမျှ အားလျော်စွာ။ ပ။ သမာဒိ
ပြီ၊ (အဿ=ထိုမှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိသောသူ၏၊) ယာ စ စေတနာ=
(သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် တကွဖြစ်သော) အကြင်စေတနာသည်လည်းကောင်း၊ ယာ စ
ပတ္ထနာ=(သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့်တကွဖြစ်သော) အကြင်တောင့်တမှု တဏှာသည်လည်း
ကောင်း၊ ယော စ ပဏိဓိ=လည်းကောင်း။
ပ။ တေ ဓမ္မာ=ထိုတရားတို ့သည်၊
(သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့်တကွ ကံသုံးပါး, စေတနာ,ပတ္တနာ, ပဏိဓိ, သင်္ခါရဟူသော
ထိုတရားတို့သည်) ဣဋ္ဌာယ=အလိုရှိအပ်သော အကျိုးဝိပါက်အလို ့ငှာ။ ပ။
ဟိတာယ=စီးပွားအလို့ငှာ၊ သုခါယ=ချမ်းသာခြင်းငှာ။ ပ။ ဒိဋ္ဌိ-(လောကီ
လောကုတ္တရာ) သမ္မာဒိဌိသည်၊ ဘဒ္ဒိကာ=ကောင်းမြတ်၏၊ (ဣတိ=ထို ့ကြောင့်
ပေတည်း)။ ပ။ နိက္ခိတ္တံ=သော၊ ဥစ္ဆဗီဇံ ဝါ-ကြံမျိုးစေ့သည်လည်းကောင်း၊
သာလိဗီဇံ ဝါ=သလေးစပါး မျိုးစေ့သည်လည်းကောင်း၊ မုဒ္ဓိကာဗီဇံ ဝါ=သပြက်
မျိုးစေ့သည်လည်းကောင်း။ ပ။ မဓုရတ္တာယ=ချိုသည်အဖြစ်ငှာ၊ သာတတ္တာယ=
သာယာဖွယ်၏အဖြစ်ငှာ၊ အသေစနကတ္တာယ=အခြားအရသာဓာတ် ထည့်ခတ်
ဖြည့်လောင်းရခြင်း မရှိသည်အဖြစ်ငှာ။ ပ။ အဿ=ထိုကြံစသည်၏၊ ဗီဇံသည်၊
ဘဒ္ဒကံ=ကောင်းမြတ်၏၊ (ဣတိ=တည်း)။ ပ။

## PAGE 86

၁၆-ဧကဓမ္မပါဠိ၊ ၃-တတိယဝဂ်
၃ဝ၈-၉။ ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ ဧကဲပုဂ္ဂလော=တဦးသောပုဂ္ဂိုလ်သည်၊ လော
ကေ=သတ္တလောက၌၊ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော=ဖြစ်လသော်၊ စာပိုဒ်-၁၃၀-၌ကြည့်]။ပ။
ဒုက္ခာယ=ငှာ၊ ဥပ္ပဇ္ဇတိ = ဖြစ်၏၊ ဧကပုဂ္ဂလော=တဦးသောပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည်
ကတမော=နည်း၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော=မှားယွင်းသော အယူရှိသူသည်၊ (မမြဲခြင်း,
ဆင်းရဲခြင်း စသော သဘောရှိသော ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ မြဲ၏ ချမ်းသာ၏
စသည်ဖြင့် မှားယွင်းသော အယူရှိသူသည်) ဝိပရိတဒဿနော=ဖောက်ပြန်သော
အမြင်ရှိသူသည်၊ဟောတိ=၏၊ သော=ထိုမှားယွင်းဖောက်ပြန်သောအယူရှိသူသည်၊
ဗဟုဇနံ=များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို၊ သဒ္ဓမ္မာ ချီးမွမ်းအပ် ကောင်းမြတ်
သော ကုသိုလ်ကမ္မပထတရား ဆယ်ပါးမှ၊ ဝုဋ္ဌာပေတွာ=ထစေ၍၊ ဝါ=ဆွဲထုတ်
ဖယ်ရှား၍၊ အဿဒ္ဓမ္မ=ကဲ့ရဲ့ဖွယ် အကုသိုလ်ကမ္မပထတရားဆိုး ဆယ်ပါး၌၊
ပတိဋ္ဌာပေတိ=တည်မြဲစေ၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ အယံ ဧကပုဂ္ဂလော=ဤတဦး
တည်းသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ပ။ ၃ဝ၉၊ [စာပိုဒ်-၁၄၀-၌လည်းကြည့်] သမ္မာဒိဋ္ဌိကော
=မှန်ကန်သော အယူရှိသူသည်၊ အဝိပရိတဒဿနော=မဖောက်ပြန်သော ဉာဏ်
အမြင်ရှိသူသည်၊ ဟောတိ=၏၊ သော=ထိုမှန်ကန်သော အယူရှိသူသည်။
၃၁၀။ ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ ဣဒံ (အယံ) မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ=ဤနိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည်၊
မဟာသာဝဇ္ဇာ ယထာ=ကြီးလေးသော အပြစ်ရှိသကဲ့သို့၊ ဧဝံ=တူ၊ ယံ=အကြင်
တရားသဘောသည်၊ မဟာသာဝဇ္ဇံ=ကြီးလေးသော အပြစ်ရှိ၏၊ ဘိက္ခဝေ=တို ့
အညံ=နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမှ တပါးသော။ ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ မဟာသာဝဇ္ဇာနိ=ကြီး
လေးသော အပြစ်ရှိသော တရားတို့သည်၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပရမာနိ=နိယတ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ
သာလျှင် အလွန်ကဲဆုံး တရားရှိကုန်၏၊ မဟာသာဝဇ္ဇတရား အားလုံးတို ့တွင်
နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသာလျှင် အဆိုးဝါးဆုံးဖြစ်၏ ဟူလို။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဧဝ ပရမာ
ဥက္ကံသဂတာ ဧတေသန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပရမာနိ] ဣတိ (အဝေါစ)။
၃၁၁။ ဘိက္ခဝေးတို့ ၊ မက္ခလိ=မက္ခလိမည်သော၊ ဣဒံ(အယံ) မောဃ
ပုရိသော ယထာ=ဤဈာန်နှင့်မဂ်ဖိုလ် မသိမမှီး အချည်းနှီး ယောက်ျားကဲ့သို ့
ဧဝံ=ဤအတူ၊ ယော=အကြင်သူသည်၊ ဗဟုဇနအဟိတာယ။ ပ။ ဒုက္ခာယ=ငှာ၊
ပဋိပန္နော=ကျင့်၏၊ ဘိက္ခဝေးတို့၊ အညံ=မလိမှ တပါးသော၊ တံ ဧကပုဂ္ဂလမ္ပိ
(သတ္တဝါတို့ ဆင်းရဲခြင်းငှာ ပြုကျင့်သော) ထိုတဦးသော ပုဂ္ဂိုလ်မျှကိုလည်း။
။ ဘိက္ခဝေ=တို၊ ဗဟူနံ=များစွာကုန်သော၊ မစ္ဆာနံ=ငါးတို့၏၊ အဟိတာယ-
စီးပွားမဲ့အလို ့ငှာ၊ ဒုက္ခာ=ငှာ၊ အနယာယံ=မကြီးပွားခြင်းငှာ၊ ဗျသနာယ=
ပျက်စီးခြင်းငှာ၊ နဒီမုခေ=မြစ်နှစ်ခုတို ပေါင်းဆုံရာအဝ၌၊ ခိပ္ပံ=ပြုံးကို၊ ဥယျ
သေယျထာပိ=ထောင်ထားရာသကဲ့သို ့၊ ဘိက္ခဝေ=တို၊ ဧဝမေဝံ-ဤအတူပင်၊
မက္ခလိ=သော၊ မောဃပုရိသော=သည်၊ ဗဟူနံ=ကုန်သော၊ သတ္တာနံ သတ္တဝါ