## PAGE 90

ရှိကုန်၏။ ပ။ အညာတုံ=ငှာ၊ နပဋိဗလာ=မစွမ်းနိုင်ကုန်၊ ဧတေဝ သတ္တာ
ဗဟုတရာ။
၃၂၅၊ ၃၃ဝ။ အရိယေန=မြင့်မြတ်သန် ့ရှင်း အပြစ်ကင်းသော၊ ပညာ
စက္ခုနာ=ပညာမျက်စိနှင့်၊ (ဝိပဿနာပညာ, မဂ်ပညာမျက်စိနှင့်) သမန္နာဂတာ=
ပြည့်စုံကုန်၏။ ပ။ အဝိဇ္ဇာဂတာ = အဝိဇ္ဇာအမှောင်နှင့် တကွဖြစ်ကုန်၏၊
သမ္မာ=ပြင်းစွာတွေဝေကုန်၏။ ပ။ တထာဂတံ=မြတ်စွာဘုရားကို၊ ဒဿနာယ=
ဂုဏ်တော်ထင်ထင် ဖူးမြင်ခြင်းငှာ၊ လဘန္တိ=ရကုန်၏။ ပ။ နလဘန္တိမရကုန်။
။။ပ။ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ=မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားသိစေတော်မူအပ်သော၊
(မြတ်စွာဘုရားသည် သစ္စာလေးပါး ထင်ရှားပြ၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သော)
ဓမ္မဝိနယံ=သုတ် အဘိဓမ္မာ ဝိနည်းကို၊သဝနာယ=ကြားနာခြင်းငှာ၊လဘန္တိ။
။ပ။သုတွာ=ကြားနာပြီး၍၊ ဓမ္မံ=ပရိယတ္တိတရားတော်ကို၊ ဓာရေန္တိ=(မမေ့ပျောက်
အောင်) မှတ်သားဆောင်ထားနိုင်ကုန်၏။ ပ။ နမာရေန္တိ =(မမေ့ပျောက်အောင်)
မမှတ်သား မဆောင်ထားနိုင်ကုန်။ ပ။ ဓာတာနံးမှတ်သားဆောင်ထားအပ်
ပြီးကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=ပရိယတ္တိတရားတော်တို့၏၊ အတ္ထိ-အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို
ဥပပရိက္ခန္တိ =စူးစိုက်၍ ကြံစည်စဉ်းစားနိုင်ကုန်၏။ ပ။ န ဥပပရိက္ခန္တိ =စူးစိုက်၍
မကြံစည် မစဉ်းစားနိုင်ကုန်။ ပ။ အတ္ထ-အကျယ်ဖွင့်ပြချက် အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို၊
အညာယ=သိ၍၊ ဓမ္မံ=ပါဠိကို၊ အညာယ=သိ၍၊ ဓမ္မာနုဓမ္မံ=နိဗ္ဗာန်တရား
အားလျော်သော အကျင့်တရားကို၊ ပဋိပတ္တိ=ကျင့်ကုန်၏။ ပ။
၃၃၁-၄။ သံဝေဇနိယေသု=ထိတ်လန့် စေတတ်ကုန်သော၊ ဝါ=ထိတ်
လန့် ခြင်းတည်းဟူသော သဟောတ္တပ္ပဉာဏ်ကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော၊ သဟ+
သြတ္တပ္ပ + ဉာဏ = သြတ္တပ္ပစေတသိတ်နှင့်တကွဖြစ်သော ဉာဏ်] ဌာနေသု=
(ပဋိသန္ဓေ, အို, နာ, သေစသော) အကြောင်းတို ့ကြောင့်၊ သံဝိဇ္ဇန္တိ=ထိတ်လန့်
ကုန်၏။ ပ။ သံဝိဂ္ဂါ=ထိတ်လန် ့ကုန်သည်၊ (ဟုတွာ=ဖြစ်ကြ၍) ယောနိသော
=ဝဋ်ဆင်းရဲ ပြတ်စဲခြင်း၏ အကြောင်းအားဖြင့်၊ ပဒဟန္တိ=သမ္မပ္ပဓာန် ဝီရိယကို
အားထုတ်ကြကုန်၏။ ပ။ ဝဝဿဂ္ဂါရဏံ=သင်္ခါရတို ့ကို ပယ်စွန့် ရာနိဗ္ဗာန်
အာရုံကို၊ ကရိတွာ=အာရုံပြုကြ၍ တနည်း-ဝဝဿဂ္ဂံ+အာရမ္မဏံ’ဟု ပုဒ်ဖြတ်၍
“ဝဝဿဂ္ဂ=သင်္ခါရတို့ကို ပယ်စွန့် ရာ နိဗ္ဗာန်ကို၊ အာရမ္မဏံ=အာရုံကို၊ ကရိတွာ=
ပြုကြ၍”ဟုလည်း အနက်ဆိုနိုင်၏။ ဝိ+အဝ+သဇ္ဇ+တ] သမာဓိ=မဂ်ဖိုလ်
သမာဓိကို၊ လဘန္တိ=ရကြကုန်၏၊ စိတ္တဿ=စိတ်၏၊ ဧကဂ္ဂတံ=တခုတည်းသော
အာရုံရှိသည် အဖြစ်ကို၊ ဝါ=တည်ကြည်မှုကို။ လဘန္တိ။ ပ။ အဂ္ဂရသဂ္ဂါနံ=
မွန်မြတ်သောဘောဇဉ်, မွန်မြတ်သော အရသာတို့ကို၊ အနူ+အဂ္ဂ၊ အဂ္ဂ=
မွန်မြတ်သော+အနှု=စားဖွယ်ဘောဇဉ်။ ရသ+အဂ္ဂါ လာဘိနော=ရခြင်းရှိကုန်၏။
ပ။ နလာဘိနော=ရခြင်းမရှိကုန်၊ ဝါ-မရကြကုန်၊ ဥရွှေ့န=ပိုင်ရှင်မရှိသော

## PAGE 91

ပစ္စည်းကို ရှာမှီးကောက်ယူခြင်းဖြင့်၊ (ဂဟိတေန=ကောက်ယူအပ်သော တော
သစ်မြစ် သစ်သီးဖြင့်လည်းကောင်း) ကပါလာဘတေန-ခွက်ဖြင့် တောင်းခံ
ဆောင်ယူအပ်သော ထမင်းဖြင့်လည်းကောင်း။ ကပါလေန အာဘတံ]ယာပေန္တိ=
ခန္ဓာကိုယ်ကို အဆက်မပြတ် ဖြစ်စေကြကုန်၏။ ဝါ=မျှတနေထိုင်ကြကုန့်၏။ပ
၃၃၅၊ ၃၆၅။ အတ္ထရသဿ အရိယမဂ်၏အကျိုးဖြစ်သော ဖိုလ်လေးပါး
ဟူသော အရသာကိုလည်းကောင်း၊ အတ္တ=အကျိုးဖြစ်သော+ရသ=အရသာ]
ဓမ္မရသဿ=ဖိုလ်၏အကြောင်း မဂ်လေးပါးဟူသော အရသာကိုလည်းကောင်း၊
ဓမ္မ=အကြောင်း] ဝိမုတ္တိရသဿ=ဒုက္ခအားလုံးမှ လွတ်မြောက်ရာနိဗ္ဗာန်ဟူသော
အရသာကိုလည်းကောင်း၊ လာဘိနော=ကုန်၏။ ပ။ ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ တသ္မာ=
ထို ့ကြောင့်၊ ဝါ=ထိုသို ့ အတ္ထရသစသည်တို ့ကို မရသော သတ္တဝါတို ့သာ
များကုန်သည် အဖြစ်ကြောင့်၊
ဣဟ=၌၊စာပိုဒ် ၇၇-သုတ် ပြန်ကြည့်] (ဝေါ=
သင်တို့သည်၊) ဧဝံ=၍၊ သိက္ခိတဗ္ဗ=မည်၊ (ကိန္တိ=၍၊ သိက္ခိတဗ္ဗးမူ၊ မယံ-ငါတို့
သည်) အတ္ထရသဿ-ကိုလည်းကောင်း။ ပ။ လာဘိနော=ရခြင်းရှိသူတို ့သည်၊
ဘဝိဿာမ=ဖြစ်ကြကုန်အံ့၊ ဣတိ-ဤသို ့ နှလုံးသွင်း၍၊ (သိက္ခိတဗ္ဗ=မည်၊)
ဘိက္ခဝေတို ့၊ ဧဝံဟိ=လျှင်၊ ဝေါ=သင်တို ့သည်၊ သိက္ခိတဗ္ဗ=မည်၊ ဣတိ
(အဝေါစ)။ ပ။ ယေ (သတ္တာ) တို ့သည်၊ မနုဿာ လူ့ဘဝမှ၊ စုတာ=စုတေ
ကြကုန်ပြီး၍၊ [ပဌမာကြိယာဝိသေသန] မဲနုဿေသု=လူတို့၌။ ပ။ နိရယေ=ငရဲ၌။
၁။ တိရစ္ဆာနယောနိယာ=တိရစ္ဆာန်ဘဝ၌။ပ။ ပေတ္တိဝိသယေ=ပြိတ္တာအပေါင်း၏
ဖြစ်ရာဘဝ၌။ ။ ဒေဝေသု=နတ်တို့၌ ပ။ ဒေဝါ=နတ်ဘဝမှ၊ စုတာ=၍၊
ဒေဝေသု=နတ်တို့၌။ ပ။ နိရယာ=ငရဲမှ၊ စုတာ=၍။ ပ။ တိရစ္ဆာနယောနိယာ
=တိရစ္ဆာန်ဘဝမှ၊ စုတာ။ ပ။ စတုတ္ထောသော၊ ဝဂ္ဂေါ=တည်း၊ ဇမ္ဗူဒီပပေယျာ
လော=ဇမ္ဗူဒီပပုဒ်၏ဆိုင်ရာ မြှုပ်ကွက်သည်၊ နိဋ္ဌိတောပြီးပြီ။
၃၆၆၊ ၃၈၁၊ ဘိက္ခဝေ=တို၊ ယဒိဒံ အာရညိကတ္တံ=အကြင် တော၌
နေခြင်းအလေ့ရှိသော ရဟန်း၏ဖြစ်ကြောင်း ခုတင်ကုသိုလ်စေတနာသည်၊
(အတ္ထိ=ရှိ၏) [အရညေ နိဝါသော အရညံ=တော၌နေခြင်း။ နိဝါသပုဒ်ကျေ၏၊
အရည် သီလံ ယဿာတိ အာရညိကော၊ အာရညိကဿ ဘာဝေါ (ဖြစ်ကြောင်း
ခုတင်ကုသိုလ်စေတနာသည်) အာရညိကတ္တံ] ဣဒံ=ဤတော၌ နေခြင်းအလေ့
ရှိသော ရဟန်း၏ ဖြစ်ကြောင်း ခုတင်ကုသိုလ် စေတနာသည်၊ လာဘာနံပစ္စည်း
လာဘ်ရခြင်းတို့၏၊ အဒ္ဓါ=အမှန်တကယ် သေချာသော အကြောင်းပေတည်း၊

## PAGE 92

[အဒ္ဓမိဒံ=အဒ္ဓါ+ဣဒံ] ဘိက္ခဝေ=တို ၊ ယဒိဒံ ပိဏ္ဍပါတိ ကတ္တံ=အကြင်ဆွမ်းခံ
သော ရဟန်း၏ ဖြစ်ကြောင်း ခုတင်ကုသိုလ်စေတနာသည် အကြင် ထမင်း
အဆိုင်အခဲတို့၏ သပိတ်၌ကျခြင်းကို ရှာမှီးသောရဟန်း၏ဖြစ်ကြောင်း ခုတင်
ကုသိုလ် စေတနာသည်-ဟု အနက်ဆိုလျှင် သဒ္ဒတ္ထ အတိအကျဖြစ်၏။
ပိဏ္ဍာနံ ပါတော ပတနံ ပိဏ္ဍပါတော၊ တံ ဉ္စတိ ဂဝေသတီတိ ပိဏ္ဍပါတိကော
(အတ္ထိ=ရှိ၏) ဣဒံ-ဤဆွမ်းခံရဟန်း၏ ဖြစ်ကြောင်း ခုတင်ကုသိုလ် စေတနာ
သည်၊ လာဘာနံ=တို့၏၊ အဒ္ဓါ=တည်း။
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ယဒိဒံ ပံသုကူလိကတ္တံ=အကြင် ပံသုကူသင်္ကန်းကို
ဆောင်ခြင်းအလေ့ရှိသော ရဟန်း၏ဖြစ်ကြောင်း ခုတင်ကုသိုလ် စေတနာသည်၊
[ပံသုကူလဿ ဓာရဏံ ပံသုကူလံ၊ (ဓာရဏပုဒ်ကျေ၏) ပံသုကူလံ သီလံ
ယဿာတိ ပံသုကူလိကော]။ ပ။ ယဒိဒံ တေစီဝရိကတ္တံ=အကြင်သင်္ကန်း
သုံးထည်ကိုသာ ဆောင်ခြင်းအလေ့ရှိသော ရဟန်း၏ ဖြစ်ကြောင်း ခုတင်ကုသိုလ်
စေတနာသည်။ ပ။ ယဒိဒံ ဓမ္မကထိကတ္တံ=အကြင်တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်၏ ဖြစ်
ကြောင်း ကုသိုလ်စေတနာသည်။ ပ။ ယဒိဒံ ဝိနယဓရတ္တံ-အကြင်ဝိနည်းကို
ဆောင်သော ရဟန်း၏ဖြစ်ကြောင်း သတိစသော ကုသိုလ်သည်။ ပ။ ယဒိဒံ
ဗာဟုဿစ္စံ=အကြင်များသော အကြားအမြင်ရှိသော ရဟန်း၏ ဖြစ်ကြောင်း
ပညာသည် ပး
ယဒိဒံ ထာဝရေယျံ = အကြင်သာသနာတော်၌ တည်တံ့ခိုင်မြဲသော
ထေရ်ကြီးဖြစ်ကြောင်း သီလ စသော ကုသိုလ်သည်။ ပ။ ယဒိဒံ (ယာအယံ)
အာကပ္ပသမ္ပဒါ=အကြင်သင်္ကန်းဝတ်ရုံခြင်းစသော အသွင်အပြင် အမူအရာ၏
ပြည့်စုံခြင်းသည်။ ပ။ ယဒိဒံ (ယာအယံ) ပရိဝါရသမ္ပဒါ=အကြင်စင်ကြယ်သော
`အခြံအရံပရိသတ်၏ ပြည့်စုံခြင်းသည်။ ပ။ ယဒိဒံ (ယာအယံ) မဟာပရိ
ဝါရတာ=အကြင်များသော အခြံအရံရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဂုဏ်သည်။ ပ။
ယဒိဒံ ကောလပုတ္တိ=အကြင်အမျိုးကောင်းသား၏ ဖြစ်ကြောင်းဂုဏ်သည်၊
[ကုလပုတ္တဿ ဘာဝေါ ကောလပုတ္တိယံ’ဟုပြု၊ ယကိုချေ၊] ယဒိဒံ (ယာအယံ)
ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာ=အကြင်ရုပ်အဆင်း၏ ကောင်းမွန်လှပသည်၏ ဖြစ်ကြောင်း
ဂုဏ်သည်၊ ဝါ=အကြင်ရုပ်အဆင်းလှပခြင်းဂုဏ်သည်၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ စာပိုဒ်
(၈၅)သုတ်ကြည့်]။ ပ။ ယဒိဒံ(ယာ အယံ) ကလျာဏဝါက္ကရဏတာ=အကြင်
ချိုသာကောင်းမြတ် မြွက်ဆိုအပ်သော တရားစကားသံရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဂုဏ်
သည်။ ပ။ ယဒိဒံ (ယာအယံ) အပိစ္ဆတာ=အကြင်လိုချင်မက်မောမှု မရှိသူ၏
ဖြစ်ကြောင်း အလောဘသည်။ ပ။ ယဒိဒံ (ယာအယံ) အပ္ပါဗာတာ=အကြင်
အနာရောဂါမရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဂုဏ်သည်၊ (အတ္ထိ-ရှိ၏) ဣဒံ=ဤအနာ
ရောဂါမရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဂုဏ်သည်၊ လာဘာနံ=တို ့၏၊ အဒ္ဓါတည်း၊