## PAGE 93

ဣတိ (အဝေါစ) သောဠသ-၁၆-ပါးကုန်သော၊ ပသာဒကရဓမ္မာ=ကြည်ညို
ခြင်းကို ပြုတတ်သော တရားတို ့သည်၊ နိဋ္ဌိတာ=ပြီးကုန်ပြီ။
၁၈-အပရအစ္ဆရာသင်္ဃာတဝဂ်
၃၈၂-၉။ စာပိုဒ်-၅၃၊ ၅၄-ပြန်ကြည့်]။ ပ။ ပဌမံ=ဂဏန်းစဉ်အားဖြင့်
ပဌမဖြစ်သော၊ ဝါ=ရှေးဦးစွာ ဝင်စားအပ်သော၊ ဈာနံ-ဈာန်ကို၊ စေ ဘာဝေတိ
=အကယ်၍ ဖြစ်ပွားစေအံ့၊ ဘိက္ခဝေ-တို၊ (ဧဝံ သတိ=ဤသို့ ဖြစ်ပွားစေသည်
ရှိသော်၊) အယံ ဘိက္ခု = ဤပဌမဈာန်ကို ဖြစ်ပွားစေသော ရဟန်းကို။ ပ။
ယေ=အကြင်ရဟန်းတို့သည်၊ နံ=ထိုပဋ္ဌမဈာန်ကို၊ ဗဟုလီကရောန္တိ=ကြိမ်ဖန်
များစွာ ဖြစ်ပွားစေမှု ပြုကုန်၏၊ (တေသု=ထိုရဟန်းတို့၌) ဝါဒေါ=(မကင်း
ကွာသော ဈာန်ရှိ၏ဟု) အထူးပြောဆိုဖွယ် စကားသည်၊ ကော ပန (အတ္တိ)
=အဘယ်မှာ ရှိတော့အံ့နည်း၊ (နတ္ထိ ဝေ-တည်း) ဣတိ (အဝေါစ)။ on
ဒုတိယံ=ဂဏန်းစဉ်အားဖြင့် နှစ်ကြိမ်မြောက်ဖြစ်သော၊ ဝါ=နှစ်ကြိမ်မြောက်ဝင်စား
အပ်သော၊ ဈာနံ=ကို၊ စေ ဘာဝေတိ=အုံ၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ (ဧဝံ သတိ=သော်)
အယံ ဘိက္ခု=ဤဒုတိယဈာန်ကို ဖြစ်ပွားစေသော ရဟန်းကို။ ပ။ ယေ=အကြင်
ရဟန်းတို ့သည်၊ နံ-ထိုဒုတိယဈာန်ကို၊ ဗဟုလီကရောန္တိ=၏၊ (တေသု=တို၌)
ဝါဒေါ=သည်၊ ကောပ၊(အတ္ထိ)=နည်း၊ (နတ္ထိဝ) ဣတိ(အဝေါစ)။ ဘိက္ခဝေ
=တို့၊ ဘိက္ခု=သည်၊ အစ္ဆရာသင်္ဃာတမတ္တမ္ပိ=လည်း၊ တတိယံ=ဂဏန်းစဉ်အား
ဖြင့် သုံးကြိမ်မြောက်ဖြစ်သော၊ ဝါ=သော၊ ဈာနှံ။ ပ။ စေတောဝိမုတ္တိ=ဆန် ့ကျင်
ဘက် အကုသိုလ်တို့မှ စိတ်၏လွတ်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော၊ မေတ္တံ=(အပ္ပနာ
သို ့ရောက်သော) မေတ္တာကို၊ စေ ဘာဝေတိ=အံ့၊ ဘိက္ခဝေ=တို ၊ (ဧဝံသတိ)
အယံ ဘိက္ခု=ဤမေတ္တာစေတော ဝိမုတ္တိကို ဖြစ်ပွားစေသော ရဟန်းကို။ ပ။
စေတောဝိမုတ္တိ=သော၊ ကရုဏံ=(အပ္ပနာသို့ရောက်သော) ကရုဏာကို။ ပ။
မုဒိတံ=(အပ္ပနာသို့ရောက်သော) မုဒိတာကို။ ပ။ ဥပေက္ခံ=(အပ္ပနာသို ့ရောက်
သော) ဥပေက္ခာကို၊ စေ ဘာဝေတိ။ ။
၃၉ဝ’၃။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဘိက္ခု=သည်၊ အစ္ဆရာသင်္ဃာတမတ္တမ္ပိ=လည်း၊
အာတာပီ=ကိလေသာတို ့ကို ပူပန်လောင်ကျွမ်းစေတတ်သော သမ္မပ္ပဓာနဝီရိယ
ရှိသည်၊ သမ္ပဇာနော=ဟုတ်မှန်စွာသိသည်၊ [သမ္မာ ပဇာနာတီတိ သမ္ပဇာနော]
ဝါ=ဝန်းကျင်ဥဿုံ အပြည့်အစုံသိသည်၊ သမန္တ တော ပဇာနာတိတိ သမ္ပဇာနော
ဝါ=ကိုယ်တိုင်သိသည်၊ သာမံ ပဇာနာတီတိ သမ္ပဇာနှော] ဝါ=ရူပကာယကို
ပိုင်းခြားသိမြင် သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိသည်၊ သတိမာ=(ရူပကာယကို ပိုင်းခြားမှတ်ယူ
တတ်သော)သတိရှိသည်၊ (ဟုတွားဖြစ်၍၊) လောကေ-အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပျက်စီး

## PAGE 94

5.9
တတ်သော ရူပကာယ၌၊ ဝါ=အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပျက်စီးတတ်သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ
ငါးပါး၌၊ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ=အဘိဇ္ဈာနှင့် ဒေါမနဿကို၊ (ကာမဂုဏ်ငါးပါး
တို့၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာအဘိဇ္ဈာနှင့် ပဋိဃသမ္ပယုတ်ဒေါမနဿ
ဝေဒနာကို) ဝိနေယျ=ပယ်ရှား၍၊ (တဒင်္ဂဝိနည်း, ဝိက္ခမ္ဘနဝိနည်းတို့ဖြင့် ပယ်
ရှား၍) ကာယေ-ရူပကာယ၌၊ ဝါ=အင်္ဂါကြီးငယ်တို ့၏ အပေါင်းအစု, ဆံပင်
အမွေး စသည်တို ့၏ အပေါင်းအစု၌၊ ဝါ=စက်ဆုပ်ဖွယ် ဆံပင် စသည်တို့၏
ဖြစ်ပေါ်လာရာဌာန၌၊ ကာယာနုပဿိ=ရူပကာယကိုပင် ပညာဖြင့် အဖန်ဖန်
ရှုလျက်၊ စေ ဝိဟရတိ=အကယ်၍နေအံ့၊ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဧဝံ သတိ=ဤသို
နေသည်ရှိသော်၊) အယံ ဘိက္ခု=ဤသို ့သော ရဟန်းကို။ ပ၊ ဝါဒေါ=သည်၊
ကောပန အတ္ထိ (နတ္ထိ ဧဝ) ဣတိ (အဝေါစ)
a
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဘိက္ခု=သည်၊ အစ္ဆရာသင်္ဃာတမတ္တမ္ပိ=လည်း၊ အာတာပိ
သည်၊ သမ္မဓာနော=သည်၊ ဝါ=လောကီဝေဒနာကို. ပိုင်းခြားသိမြင် သမ္ပဇဉ်
ဉာဏ်ရှိသည်၊ သတိမာ=(လောကီဝေဒနာကို ပိုင်းခြားမှတ်ယူတတ်သော)
သတိရှိသည်၊ (ဟုတွာ) လော်ကေ=အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံပျက်စီးတတ်သော လောကီ
ဝေဒနာ၌၊ ဝါ=အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံပျက်စီးတတ်သော` ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး၌၊
အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ=ကို၊ ဝိနေယျ=၍၊ ဝေဒနာသု=(သုခ,ဒုက္ခစသော) လောကီ
ဝေဒနာတို့၌၊ ဝေဒနာနုပဿီလောကီဝေဒနာတို ့ကိုပင် ပညာဖြင့် အဖန်ဖန်
ရှုလျက်၊ စေ ဝိဟရတိ=အံ့။ ပ။ ကော ပန အတ္ထိ၊ နတ္ထိ ဧဝ။ ပ။ အာတာပိ
-သည်၊ သမ္ဗဇာနော=သည်၊ ဝါ=လောကီစိတ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင် သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်
ရှိသည်၊ သတိမာ=(လောကီစိတ်ကို ပိုင်းခြားမှတ်ယူတတ်သော) သတိရှိသည်၊
(ဟုတွာ) လောကေ=အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပျက်စီးတတ်သော လောကီစိတ်၌၊ ဝါ=
ငါးပါး၌၊ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ=ကို၊ ဝိနေယျ=၍၊ စိတ္တေ=(သရာဂစသော)
လောကီစိတ်၌၊ စိတ္တာနုပဿီ=လောကီစိတ်ကိုပင် ပညာဖြင့် အဖန်ဖန်ရှုလျက်၊
စေ ဝိဟရတိ=အံ့။ ပ။ နတ္ထိ ဧဝ။ ပf
အာတာပိ-သည်၊ သမ္ပဇာနော=သည်၊ ဝါ=လောကီရုပ်နာမ်တရားတို့ကို
ပိုင်းခြားသိမြင် သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိသည်၊ သတိမာ=(လောကီရုပ်နာမ်တရားတို ့ကို
ပိုင်းခြားမှတ်ယူတတ်သော) သတိရှိသည်၊ (ဟုတွာ) လောကေ=အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ
ပျက်စီးတတ်သော လောကီရုပ်နာမ်တရား၌၊ ဝါ=၌၊ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ=ကို၊
ဝိနေယျ=၍၊ ဓမ္မေသု=(နီဝရဏ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးစသော) လောကီရုပ်နာမ်
တရားတို့၌၊ ဓမ္မာနုပဿိ=လောကီရုပ်နာမ်တရားကိုပင် ပညာဖြင့် အဖန်ဖန်
ရှုလျက်၊ စေ ဝိဟရတိ။ [သင်္ဂြိုဟ်သမုစ္စည်းပိုင်း ဘာသာဋီကာ၌ ဓမ္မာနုပဿနာ
ပုဒ်မှ ဓမ္မအရ သညာက္ခန္ဓာနှင့် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ နှစ်မျိုးကိုသာ ယူထား၏၊ ဥပါ
ဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးလုံးကို ယူမှသာ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်နှင့် ကိုက်ညီမည်]

## PAGE 95

၃၉၄-၇။ ဘိက္ခဝေ=တို ့၊ ဘိက္ခု-သည်၊ အစ္ဆရာသင်္ဃာတမတ္တမ္ပိ=
လည်း၊ အနုပ္ပန္နာနံ=မဖြစ်သေးကုန်သော။ {အာဂန္တုကဝတ်စသော ဝိနည်း
ကျင့်ဝတ်ကို ပြုကျင့်ဆောင်ရွက်နေခြင်း,ကျမ်းဂန်ကို သင်ယူပို့ချခြင်းစသော
အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ခွင့်မရကုန်သော၊ ဝါ=ထိုဘဝ၌ မခံစားရဘူးသေးသော
အာရုံနှင့် မတွေ့ရ၍ မဖြစ်သေးကုန်သော)၊ ပါပကာနံ=ယုတ်မာကုန်သော၊
အကုသလာနံ=အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော၊ ဝါ=လိမ်မာကျွမ်းကျင် သိမြင်သူ၏
ဖြစ်ကြောင်း ဉာဏ်ပညာကြောင့် ဖြစ်သည်မဟုတ်ကုန်သော၊ ဓမ္မာနံ=လောဘ
စသော တရားတို၏၊ အနုပ္ပါဒါယ-မဖြစ်ခြင်းငှာ၊ ဆန္ဒ=ကုသိုလ်ဆန္ဒကို၊ စေ
ဇနေတိ=အကယ်၍ ဖြစ်စေအံ့၊ စေ ဝါယမတိ=အကယ်၍ လုံ ့လပြုအံ့၊ ဝီရိယံ
=(ကာယိက စေတသိက) ဝီရိယကို၊ စေ အာရဘတိ-အကယ်၍ အားထုတ်အံ့၊
စိတ္တံ = စိတ်ကို၊ စေ ပဂ္ဂဏှာတိ = (တကွဖြစ်ဖက် ဝီရိယဖြင့်) အကယ်၍
မြှောက်ပင့်အံ့၊ စေ ပဒဟတိ = (သမ္မပ္ပဓာနဝီရိယကို) အကယ်၍ အားထုတ်အံ့၊
ဘိက္ခဝေ=တို၊ (ဧဝံသတိ=ဤသို ့ဖြစ်လသော်) အယံ ဘိက္ခု။ ပ။ နတ္ထိ ဧဝ၊
ဣတိ (အဝေါစ)။
-
ဘိက္ခဝေ=တို့၊ ဘိက္ခု=သည်၊ အစ္ဆရာသင်္ဃာတမတ္တမ္ပိ ဤဝဂ်ဆုံးသည်
အထိ သုတ်တိုင်း သုတ်တိုင်း ဤပုဒ်များကို ဖော်ဆိုပါ] ဥပ္ပန္နာနံ=ဖြစ်ပြီးကုန်သော၊
၁။ ဥပ္ပာနံ ပါပကာနံ။ ။ ဝိဘင်းအဋ္ဌကထာ (၂၇၆)၌ ဥပ္ပန္နာနံ
ပါပကာနန္တိ အနုပ္ပန္နောတိ အဝတ္ထဗ္ဗတံ အာပန္နာနံ ပါပဓမ္မာနံ (မဖြစ်ပေါ်လာဟု
မဆိုနိုင်သည်အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်သော အကုသိုလ်တရားများ)ဟု ဖွင့်ဆို၏။
ထို့ကြောင့် ဥပ္ပန္န ပါပကဟူသည် အကြောင်းညီညွတ်လျှင် အချိန်မရွေး ဖြစ်
လာနိုင်သော အနုသယကိလေသာတည်း။ ထိုဥပ္ပန္နပါပကသည် လေးမျိုးရှိ၏၊
ထိုလေးမျိုးမှာ-
(၁) ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြား၍မသိသေးသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့
သည် ကိလေသာတို့ဖြစ်ရာ အသိုက်အအုံ ဘုံဌာနကြီးဖြစ်၏။ ထိုဘုံဌာနကို
ရရှိနေသောကြောင့် အကြောင်းညီညွတ်လျှင် အချိန်မရွေးဖြစ်လာနိုင်သော
ဘူမိလက္ခုပ္ပန္နကိလေသာ[ဘူမိလဒ္ဓ=ဥပါဒါနက္ခန္ဓာဟူသော အသိုက်အအုံဘုံ
ဌာနကိုရနေသောကြောင့် + ဥပ္ပန္န - ဖြစ်လာနိုင်သော အနုသယကိလေသာ]
(၂) အာရမ္မဏာဓိဂ္ဂဟိတုပ္ပန္နကိလေသာ အာရမ္မဏ=အာရုံတခုခု၌+အဓိဂ္ဂဟိတ
ပုံသဏ္ဌာန်ကို စွဲမြဲစွာမှတ်ယူကြည့်ရှုခဲ့ပြီးနောက် + ဥပ္ပန္န = ပြန်စဉ်းစားသည့်
အခါတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော အနုသယကိလေသာ] (၃) အဝိက္ခမ္ဘိတုပ္ပန္