## PAGE 226

**ဝိဿဇ္ဇိတံ**=ဖြေဆိုအပ်သော၊ **ပဉ္ဠာ**=ကို၊ **ပရိမဏ္ဍလေဟိ**=ပြည့်ဝညီညာ ပီသစွာကုန်သော၊ (သိထိလ၊ ဓနိတ စသောဒသပဒလက္ခဏာ အညီပြည့်ဝ ပီပီသသ ပြောဆိုအပ်ကုန်းသော) **သိလိဋ္ဌေဟိ**=ပြေပြစ်ညက်ညော ချောမောကုန်သော၊ **ဥပဂတေဟိ**=အကြောင်းအကျိုးသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သော၊ ဝါ=အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ကုန်သော၊ **ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ**=ပုဒ်ဗျည်းတို့ဖြင့်၊ ဝါ=အနက်ကို ထင်ရှားပြတတ်သော ပုဒ်တို့ဖြင့်၊ [အတ္ထံ ဗုဒ္ဓယတိ ပကာသေတီတိ ဗျဉ္ဇနံ၊ ပဒမေဝ ဗျဉ္ဇနံ ပဒဗျဉ္ဇနံ] **အတ္တာနုမောဒတိ**=နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်တတ်သည်၊ **န ဟောတိ**=မဖြစ် ။ပ။

### ၆-အကုသလစသော သုတ်များ

၆၊ ၁၀။ **အကုသလေန**=အကုသိုလ်ဖြစ်သော၊ **ကာယကမ္မေန**=ကာယကံနှင့်လည်းကောင်း၊ ဝါ=ကာယဒွာရဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော စေတနာကံ သုံးပါးနှင့်လည်းကောင်း ။ပ။ **ဝစီကမ္မေန**=ဝစီကံနှင့်လည်းကောင်း၊ ဝါ=ဝစီဒွာရဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော စေတနာကံ လေးပါးနှင့်လည်းကောင်း ။ပ။ **မနောကမ္မေန**=မနောကံနှင့်လည်းကောင်း၊ ဝါ=မနောဒွာရဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော စေတနာကံ သုံးပါးနှင့်လည်းကောင်း။ (သမန္နာဂတော=ကို၊ ဗာလော=၍၊ ဝေဒိတဗ္ဗော=၏) ။ပ။ **သာဝဇ္ဇေန**=အပြစ်ရှိသော၊ **ကာယကမ္မေန**=နှင့်လည်းကောင်း ။ပ။ **အနုဝဇ္ဇေန**=အပြစ်မရှိသော ။ပ။ **သဗျာဗဇ္ဇေန**=အမျိုးမျိုး နှိပ်စက်တတ်သော ဒုက္ခနှင့်တကွ ဖြစ်သော ။ပ။ **အဗျာဗဇ္ဇေန**=အမျိုးမျိုး နှိပ်စက်တတ်သော ဒုက္ခမရှိသော ။ပ။ [ခတသုတ်ကို ဒုကနိပါတ် စာပိုဒ် ၁၃၅-ကြည့်]

ဘိက္ခဝေ=တို့၊ **တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော**=တရားသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော၊ **ဗာလော**=လူမိုက်သည်၊ **မလေ**=အညစ်အကြေးတို့ကို၊ မလေ=အပါယ်ဘုံတို့၌ အပူမီးတိုက် လောင်မြိုက်တတ်သော အကုသိုလ်အညစ်အကြေးတို့ကို၊ ဝါ=အနံ့ဆိုးရှိခြင်းဖြင့်လည်း မလဟုခေါ်၏。

၁။ **မလသဒ္ဒါ**၏ အနက်များ။ ။ ပါဠိတော်၌ တိုက်ရိုက်ပါရှိပြီးသည့် အတိုင်း **ဒုဿီလျ**، **ဣဿာ**، **မစ္ဆေရ**ဟူသော အကုသိုလ် အညစ်အကြေး သုံးမျိုးတို့ကို မလဟုခေါ်၏။ ဘာ့ကြောင့် ထိုသုံးမျိုးတို့ကို မလဟု ခေါ်သနည်း。

(၁) **အနုဒဟနဋ္ဌ**=အပါယ်ဘုံတို့၌ အပူမီးတိုက်လောင်မြှိုက်ခြင်း အနက်သဘောကြောင့်လည်း မလဟု ခေါ်၏။
(၂) **ဒုဂ္ဂန္ဓဋ္ဌ**=စက်ဆုပ်ဖွယ် အနံ့ဆိုးရှိခြင်း အနက်သဘော။
(၃) **ကိလိဋကရဏဋ္ဌ**=ပူပန်အောင် ပြုခြင်းနှင့် မည်းညစ်မဖွယ် မစင်ကြယ်သော ကာယကံစသည်ရှိအောင် ပြုခြင်း အနက်သဘောကြောင့်လည်း မလဟု ခေါ်၏။

**သတ္တုက္ကံသကာရဏံ**=သတ္တဝါတို့အား မွန်မြတ်ကြောင်း စာရိတ္တကို ပြုခြင်း。
**သတ္တုပ္ပဝဒံ**=သတ္တဝါတို့အား မကောင်းကြောင်း စာရိတ္တကို ပြုခြင်း။

## PAGE 227

(ဆက်လက် ဖွင့်ဆိုချက်များ)

**ဝိဿဇ္ဇိတံ**=ဖြေဆိုအပ်သော၊ **ပဉ္ဠာ**=ကို၊ **ပရိမဏ္ဍလေဟိ**=ပြည့်ဝညီညာ ပီသစွာ ကုန်သော၊ (သိထိလ၊ ဓနိတ စသောဒသလက္ခဏာ အညီပြည့်ဝ ပီပီသသ ပြောဆို အပ်ကုန်သော) **သိလိဋ္ဌေဟိ**=ပြေပြစ်ညက်ညော ချောမောကုန်သော၊ **ဥပဂတေဟိ**=အကြောင်းအကျိုးသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သော၊ ဝါ=အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ် ကုန်သော၊ **ပဒဗျဉ္ဇနေဟိ**=ပုဒ်ဗျည်းတို့ဖြင့်၊ ဝါ=အနက်ကို ထင်ရှားပြတတ်သော ပုဒ်တို့ဖြင့်၊ [အတ္ထံ ဗုဒ္ဓယတိ ပကာသေတီတိ ဗျဉ္ဇနံ၊ ပဒမေဝ ဗျဉ္ဇနံ ပဒဗျဉ္ဇနံ]

**အတ္တာနုမောဒတိ**=နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်တတ်သည်၊ **န ဟောတိ**=မဖြစ် ။ပ။

**ကတမာနိ**=အဘယ်တို့နည်း။ ဘိက္ခဝေ=တို့၊ **ဒုဿီလျံ**=သီလညံ့ခြင်း၊ **ဣဿာ**=မနာလိုခြင်း၊ **မစ္ဆေရိယံ**=မကျေမနပ်ဖြစ်ခြင်း၊ **ဣမာနိ တီဏိ**=ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။

**ကိလိဋံ**=ညစ်ညူးသော၊ **မလံ**=အညစ်အကြေး၊ **တေသံ**=ထိုသူတို့၏၊ **ဣမေ**=ဤတရားတို့သည်၊ **မလာ**=အညစ်အကြေးဖြစ်ကုန်၏။
## PAGE 228

ရှိသော အကုသိုလ်အညစ်အကြေးတို့ကို၊ ဝါ= ပူပန်ညစ်နွမ်းအောင် ပြုတတ်သော အကုသိုလ်အညစ်အကြေးတို့ကို၊ ဝါ= လူ, နတ်, နိဗ္ဗာန် သုံးတန်သော သမ္ပတ္တိတို့ကို ညှိုးနွမ်းစေတတ်သော အကုသိုလ်အညစ်အကြေးတို့ကို] **အပ္ပဟာယ**= မပယ်မူ၍၊ ဝါ= မပယ်ခြင်းကြောင့်။ **အာဘတံ**= ၍၊ **နိက္ခိတ္တော ယထာ**= သို့၊ [ဒုကနိပါတ် စာပိုဒ် ၁၈၇ ကြည့်] ။ပ။ **ကတမေဟိ တီဟိ** (**ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော** ။ပ။ **နိရယေ**= ၌၊ **နိက္ခိတ္တော**= ချထားအပ်သနည်း) **ဒုဿီလော စ**= သီလမရှိသည်လည်း၊ **ဟောတိ**= ၏၊ **အဿ**= ထိုသူသည်၊ **ဒုဿီလျမလံ**= သီလမရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်း အကုသိုလ်အညစ်အကြေးကို၊ ဝါ= သည်၊ **အပ္ပဟီနံ စ**= မပယ်စွန့်အပ်သည်လည်း၊ **ဟောတိ**= ၏။ **ဣဿာ စ**= မနာလို ငြူစူမှု ရှိသည်လည်း၊ **ဟောတိ**= ၏။ **အဿ**= ထိုသူသည်၊ **ဣဿာမလံ**= မနာလိုမှု အညစ်အကြေးကို၊ ဝါ= သည်၊ **အပ္ပဟီနံ စ ဟောတိ**။ **မစ္ဆရီ စ**= ဝန်တိုလျှို့ဝှက်မှုရှိသည်လည်း ။ပ။ **မစ္ဆေရမလံ**= ဝန်တိုမှု အညစ်အကြေးကို ။ပ။ **ပဟာယ**= ပယ်စွန့်၍၊ ဝါ= ကြောင့် ။ပ။ **သီလဝါ စ**= သီလရှိသည်လည်း ။ပ။ **အနိဿာ စ**= မနာလိုခြင်း မရှိသည်လည်း။

## တိကနိပါတ်

### ၂-ရထကာရဝဂ်

#### ၁-ဉာတသုတ်

**၁၁။ ဘိက္ခဝေ**= တို့၊ **တီဟိ**= ကုန်သော၊ **ဓမ္မေဟိ**= တို့နှင့်၊ **သမန္နာဂတော**= ပြည့်စုံသော၊ **ဉာတော**= ထင်ရှားသော၊ ဝါ= အများသိအပ်သော၊ **ဘိက္ခု**= ရဟန်းသည်၊ **ဗဟုဇနာဟိတာယ**= ငှာ၊ [ဧကကနိပါတ် စာပိုဒ် (၁၃၀) ကြည့်] **ဗဟုဇနဒုက္ခာယ**= များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ ဆင်းရဲခြင်းငှာ၊ **မနုဿာနံ**= တို့၏၊ **ဒုက္ခာယ**= ငှာ၊ **ပဋိပန္နော**= ကျင့်သည်၊ **ဟောတိ**= ၏၊ **ကတမေဟိ**= အဘယ်မည်ကုန်သော၊ **တီဟိ**= ကုန်သော၊ (**ဓမ္မေဟိ**= တို့နှင့်၊ **သမန္နာဂတော**= သော၊ **ဉာတော**= သော ။ပ။ **ဟောတိ**= နည်း) **အနနုလောမိက**= သာသနာတော်အား မလျော်သော၊ ဝါ= သာသနာတော်ကို မသင့်လျော်စေသော၊ **ကာယကမ္မ**= ကာယကံ၌၊ (ပါဏာတိပါတဝသော ကာယဒုစ္စရိတ် သုံးပါးဟူသော ကာယကံ၌၊ ဝါ= အရှေ့အနောက်စသော အရပ်မျက်နှာတို့ကို ရှိခိုးခြင်း၊ နတ်တို့ကို ပူဇော်ပသမှု ပြုခြင်းဟူသော ကာယကံ၌) **သမာဒပေတိ**= ကောင်းစွာ သဘော။

(၄) မိလာပဌေး ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ လူနတ်နိဗ္ဗာန် သုံးတန်သော သမ္ပတ္တိတို့ကို ညှိုးနွမ်းစေခြင်း အနက်သဘောကြောင့်လည်း မလဟုခေါ်၏၊ ဤသို့ အဋ္ဌကထာဖွင့်ထားသည်၊