## PAGE 106 ရှင်အရဟံ ထေရ် နော် ရ ထာ့ ကံ ၊ အရဟံ ၊ ခုန် ပျံ ကျ လာ ဝဲ ။ ( က ဝိ လက္ခဏ ) ရှင်အရဟံ ၏ ဘွဲ့ တော် ကား အရှင် ဓမ္မ ဒ ဿီ ဖြစ်၏ ။ သထုံ ပြည် အရှင် သီလ ဗုဒ္ဓိ မည်သော ရဟန္တာ အရှင်မြတ် ၏ တ ပ ည့် ဖြစ်၏ ။ ငယ် စဉ် က ပင် စောင့် ရှောက် ၍ ရှင် ရဟန်း ပြု ပေး၏ ။ ဗေဒင် လေးပုံ နှင့် တကွ ပိဋက ကျမ်း ဂန် ကတ် မြောက် ၍ ရဟန္တာ ဖြစ် တော် မူ သည် ။ ကျော် ပ င့်၍ စော ကြွရောက် ထင်ရှား သ ဖြင့် သီတင်းသုံး သောက္က ရ၏ တဲ ။ မြို့ ၁၀- ( ယိုးဒယား နှစ်ကျော် ပြည် နေ ရှိ နွတ် ပြီးမှ ပု ရီ သထုံ မြို့ ) သို့ က ဒကာ ကြွ လာ၍ များ တော ရ အချိန် ကျောင်း၌ ကား နေ သက္ကရာဇ် တော်မူ၏ ၄၀၆- ။ ခုနှစ် ပုဂံ ပြည်၌ အနော်ရထာ မင်းကြီး နန်း တက် စ ကာလ ဖြစ်၏ ။ ပုဂံ ပြည်၌ မင်း အဆက်ဆက် အဓမ္မဝါဒ ပြန် ခဲ့သော မဟာယာန အရည်းကြီးများ အား မင်းကြီး စိတ် နှင့် မတွေ့ ၍ ဒွိဟ ဖြစ်နေ ချိန် လည်း ဖြစ်သည် ။ အရည်းကြီး တို့လည်း ထို အချက်ကို သိ၍ မင်းကြီး ယုံကြည် စေရန် သရေခေတ္တရာ ပြည်တွင် သ ခွတ် ပင် ကြီးကို ထွင်း ၍ မဟာယာန ကျမ်းစာများ ထည့် သွင်း ကာ မြေ သ ရွတ် လိမ်း ကျံ ပြီးလျှင် အ ပွေး တက် အောင် လုပ် ကြ၏ ။ ပြီးလျှင် မင်းကြီး နား သို့ ကြား လောက်အောင် ကောလာဟလများ ဖန်တီး ကြ၏ ။ သ ခွတ် ပင် ၌ ကျမ်းစာများ ရှိကြောင်း အိပ်မက် မက် သည်ဟု အသံ လွှ င့် ကြသည် ။ မင်းကြီး လည်း စစ်တပ် ဖြင့် သွား၍ သ ခွတ် ပင် ကို ဖေါက်ခွဲ ကြည့် ရာ “ အရည်းကြီး တို့သည် အ ယူ အ ကျင့် မှန် ကန်၍ ဂေါတမ ဘုရားရှင်၏ တ ပ ည့်များ ဖြစ်ကြောင်း ” ကျမ်း များကို တွေ့ရ သ ဖြင့် မယုံ သင်္ကာ နှင့် ပင် တာဝန် မပျက် အရည်းကြီး ဆက်လက် များ၏ ကိုးကွယ် အင်အား လည်း နေရသော မ သေး အချိန်ကာလ ချေ ။ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်၏ ။ သုံး ကျိပ် ၊ ငယ် သား ၆- သောင်း ရှိလေသည် ။ သီလ ဗုဒ္ဓိ ရဟန္တာ အရှင်မြတ် ကြီး ကား ပုဂံ ပြည်၏ သတင်းများကို ကြား သိ တော် မူ သ ဖြင့် ရှင်အရဟံ တာဝန် ချ လေ အား တော့သည် အကျိုးအကြောင်း ။ ရှင်အရဟံ လည်း မိန့် သား တော် ရေ မူ နယ် ကာ အ ခင်း ပုဂံသို့ သွား၍ ကို ပခုံး တင် ၊ သပိတ် သာသနာပြု ကို လွယ် ရန် ၍ သထုံ မှ တွေ့ ထွက်ခွာ ၍ လူရိုင်း ခဲ့ ၏ ။ ဟု ပုဂံပြည် ထင်မှတ် အနီး သ တစ်ခုသော ဖြင့် နေပြည်တော်သို့ တော ၌ အ ခေါ်ဆောင်သွား မော ဖြေ နေ ခိုက် မုဆိုး ၏ ။ အရည်းကြီး တစ်ယောက် က နဝမ အကြိမ် ## PAGE 107 များမှာ နက် ပြာ ရောင် သင်္ကန်း ဝတ် ၍ ဆံပင် မုတ်ဆိတ် များ ထား ကြ သ ဖြင့် ရှင်အရဟံ ၏ အသွင်အပြင် မင်းကြီး ကို ကား မြင်ရသည် ရှင်အရဟံ မှာ အ ၏ ဣန္ဒြေ ဆန်း ဖြစ်နေသည် ကို မြင်လိုက် ။ ရုံ မျှ ဖြင့် “ ဤ သူ ကား လူရိုင်း မဟုတ် ၊ တရား ရှိသော သူ တော် မြတ် ပင် ဖြစ်သည် ' ဟု ပါရမီ ဓာတ် ခံ ကြောင့် အမှန်ကို သိ တော်မူ၏ ။ “ သင့် မြတ် ရာ နေရာကို ကြည့် ၍ နေ လော့ ' ဟု သဘောကို စမ်း ၍ လျှောက် လျှင် ရှင်အရဟံ သည် ရာဇ ပလ္လင် ပေါ်၌ တက် ၍ နေ တော်မူ၏ ။ “ ဤ သူ ကား သူ တော် သူ မြတ် အ စစ် တည်း ' ဟု နေရာယူ ပုံ ကို ကြည့် ၍ ပီတိ ဖြစ် တော်မူ၏ ။ အောက်ပါအတိုင်း လည်း မေးဖြေ တော် မူ ကြသည် ။ မင်းကြီး - အရှင် ကား ဘယ် အမျိုး အ နွယ် နည်း ။ အ ဘယ်မှ ကြွ လာ သနည်း ။ အ ဘယ် သူ၏ တရား အဆုံးအမ ကို ယူ သနည်း ။ မထေရ် က ငါ၏ အမျိုး အ နွယ် ကား ဂုဏ်တော် ၉- ပါး နှင့် ပြည့် စုံ တော် မူ သော အ စိန္တေ ယျ သမ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားရှင်၏ အမျိုး အ နွယ် ဖြစ်ပေသည် မင်းကြီး ။ ငါ၏ ဆရာ နှင့် သီတင်းသုံး ဖော် များရှိရာ ( သထုံ ပြည် ) မှ လာခဲ့ ၏ ။ သမ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားရှင် ဟောကြားသော အဆုံးအမ ကို ခံယူ သည် ။ မင်းကြီး - ထို တရား ကို အ ကျွန်ုပ်အား ဟော ပြ တော် မူ ပါ ဘိ ။ မထေရ် - ( သီရိ ဓမ္မာ သော က မင်းကြီး အား နို့ ဂြော ဓ သာ မ ဏေ ဟော သကဲ့သို့ ) ( ဒါန , သီလ ) ဘာဝနာ တရား တို့၌ မမေ့မလျော့ ရန် အပ္ပမာဒ သတိ တရား ကို အကျယ် ဟော တော်မူ၏ ။ မင်းကြီး - “ ဘုရားရှင် ယခု ဘယ်မှာ ရှိ သနည်း ။ တရားတော် ကား မည်မျှ များ ပါ သနည်း ။ အရှင် မှ တစ်ပါး အခြား တ ပ ည့် သား သံဃာများ ရှိ ပါ သေး သ လော ' ဟု ဝမ်းမြောက် အား ရ စွာ လျှောက် ၏ ။ မထေရ် က “ ဘုရားရှင် ကား ပရိနိဗ္ဗာန် စံ တော် မူ ၍ ဇာတ်တော် များ သာ ရှိ တော့သည် ။ ပိဋက သုံးပုံ ၊ ဓမ္မက္ခန္ဓာ အား ဖြင့် ၈၄၀၀၀- ရှိ ပေ ၏ ။ သထုံ ပြည်၌ ပိဋက သုံးပုံ အစုံ သုံးဆယ် ပင် ရှိပေသည် ။ ငါ မှ တစ်ပါး သံဃာ လည်း များစွာ ရှိကြ သေးသည် ။ မင်းကြီး က “ ဝမ်းမြောက် လှ ပါသည် ဘုရား ။ အရှင် မှ တစ်ပါး အခြား ကိုးကွယ် အာား ရာ မရှိပါ ။ ကျွန်ုပ်၏ အသက်ကို ပင် ဆောက် နှင်း လှူဒါန်း ပါ၏ ။ တရား အ ဆုံး အ ပေး သည့် အတိုင်း ခံယူ ပါမည် ဘုရား ' ဟု လျှောက် ထား၍ နေပြည်တော် အ ရှ ( ဘက် သာသနာ အရပ်၌ ဆက် စာတန်းများ ဇေ တ ဝန် မည်သော တွင် ညောင် ဦး ကျောင်းတော် ဥ ယျာဉ် အနောက် ကို ဥ ရွံ ဆောက်လုပ် မု ဌော အရှေ့မြောက် လှူဒါန်း ပန်း ၏ တွင် ။ တောရကျောင်း ဆောက် လှူ သည်ဟု လည်း မှတ်တမ်း ရှိ၏ ။ ) အေ ဒီ ၁၂၄၃- ခုနှစ် ရှင်အရဟံ ၏ ကျောင်းတိုက်တွင် သံဃာတော် စာသင်သား များ နေ ရန် ကျောင်း ပေါင်း နှစ်ဆယ် ရှိသည်ဟု ကျောက်စာ ပုံ ၁၅၂/၆ ၌ ပါရှိသည် ။ မင်းကြီး လည်း ရေ ကို ထမ်း ၊ မိဖုရား ကြီး လည်း ဆွမ်း ကို ရွက် ကာ နေ့စဉ် သွားရောက် လှူဒါန်း ကြသည် ။ သာသနာရေး နှင့် စပ် သမျှ လည်း လျှောက်ထား မေးမြန်း လေ တော့သည် ။ အရည်းကြီး ၆- 4005 ## PAGE 108 သောင်း ကိုလည်း လူဝတ်လဲကာ အဲ မောင်း လှံ ကိုင် ဆင် ချေး ၊ မြင်း ချေး ကျုံး ထား တော်မူ၏ ။ အ ရှင်အရဟံ လည်း သာသနာ ကြည်ညို သူများအား ရဟန်းခံ ပေး လေသည် ။ ထိုခေတ်က သံဃာ သုံးသောင်းကျော် ရှိကြောင်း ဝံ သ ဒီပနီ ၌ ဆိုသည် ။ မင်း နှင့် ဆရာ တိုင်ပင် ၍ သာသနာ အညစ်အကြေး တို့ကို ဆေး ကြော သုတ်သင် တော် မူ ကြ၏ ။ အရည်းကြီး တို့လည်း လာဘ်လာဘ ဆုတ်ယုတ် ၍ ရှင်အရဟံ အား ရန် ငြိုး ဖွဲ့ ကြ ကုန် ၏ ။ မင်းကြီး သိ တော် မူ ၍ ကျောင်း ဝေ ယျာ ဝစ္စ ဆောင်ရွက် ရင်း အရည်းကြီး တို့ ရန် ကို ကာကွယ်ရန် အ စောင့် လူ တစ်ရာ ထား လှူ တော်မူ၏ ။ ရှင်အရဟံ ကား ထို လူ များအား ရှင် ရဟန်း ပြု ပေး၍ ပရိယတ် စာပေ သင်ကြား ပေး လေသည် ။ ( ရှင်အရဟံ ကြွ လာ ပုံ နှင့် စပ် ၍ အနည်းငယ် စကား ကွဲလွဲ ချက် ရှိသေး ၏ ။ သာသနာ လင်္ကာ ရ စာတမ်း ၌ ရှု ပါ ကုန်း ) ဓာတ် သက္ကရာဇ် တော် မွေ ၄၁၉- တော် နှင့် ခုနှစ် ပိဋက တစ်နေ့သောအခါ များကို ပ င့် ဆောင်ရန် ရှင်အရဟံ စကား မထေရ် ချေ ငံ ၏ တိုက်တွန်းချက် သော အမတ် တို့အား အ ရ လက်ဆောင် ပဏ္ဏာ တို့ ဖြင့် သထုံ ပြည် မ နူ ဟာ မင်း ထံသို့ စေလွှတ် လိုက် ၏ ။ မ နူ ဟာ မင်း က “ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ တို့ နှင့် တန်ရာ သ လော ' ဟု ဆို သ ဖြင့် ပြန်လာ သံ တော် ဦး တင် ကြ ရာ မင်းကြီး အ မျက် ဒေါသ ထွက် သ ဖြင့် ကြည်း ၊ ရေ နှစ် တန် စစ် ခင်း ၍ သထုံ သို့ စစ် ချီ တော် မူ လေ သည် ။ ကျန်စစ်သား စ သော သူရဲကောင်းများ ပါ သော်လည်း မြို့ကို မ စီး နိုင် ဘဲ ရှိရာ ဝိဇ္ဇာ မ ယိဒ္ဓိ ပယောဂ နည်း ဖြင့် ဆေး စီရင် ၍ မြို့ ရိုး တွင် မြှုပ်နှံထား သော ဗျတ် ဝိ ၏ ပေါင် , လက်တို့ ကို တူးဖော် ပစ် မှ ထိုးဖောက် အောင်နိုင် ကြ လေ တော့သည် ။ ပိဋက အစုံ သုံးဆယ် နှင့် ဓာတ် တော် မွေ တော်များ ကို ဆင် အ စီး သုံးဆယ် နှင့် တင်၍ ပုဂံသို့ ပ င့် ဆောင်ခဲ့ ၏ ။ ပိဋကတ် တတ် ကျွမ်း သော အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ် လည်း တစ်ထောင် ပါ ခဲ့ လေသည် ။ မ နူ ဟာ မင်း နှင့် အတတ်ပညာ သည် အချို့ လည်း ခေါ်ဆောင် ခဲ့ ၏ ။ ထို ပိဋက များသည် နောင်ကာလ တွင် သီဟိုဠ် မှ ရရှိသော ပိဋက တို့ နှင့် ရှင်အရဟံ ကိုယ်တိုင် တိုက်ဆိုင် တည်းဖြတ် ရာ မ ကွဲ မ လွဲ အ ညီ အ ညွတ် ပင် ရှိသည် ဟူ၏ ။ ( သထုံ မှ ပိဋက ရောက် သည့် နှစ် ကို သာသနာ လင်္ကာ ရ ၌ သာသနာ ၁၆ ဝ ၁၊ ကောဇာ ၄၁၉ ဟု ဆိုသည် ။ ) ထိုအခါ မှစ၍ စစ်မှန် စင် ကြယ် သော သာသနာတော်သည် ပုဂံ ပြည်ကြီး ၌ ပွား စီး တိုး တက် နေ ခဲ့ ၍ ကြ လာ ရ ရှာ လေတော့ သော ဘေး ၏ ။ လောင်း အနော်ရထာ တော် ၊ မင်းကြီး ဘိုး လောင်း လည်း အရည်းကြီး တော် တို ့ အား တို့၏ သတိရ မိစ္ဆာ အမှောင် ကြေ တွင်း ကွဲ ကာ ၌ ဝမ်းနည်း ဝမ်းသာ ဖြင့် “ ပါရမီ ကုသိုလ် ရ စေ ခ လို ' ဟု တ , ဆို မြည် တမ်း မိ လေတော့ ၏ ။ ရှင်အရဟံ သည် အလောင်း စည်သူ နန်း စံ ၂- နှစ် သက်တော် ၈၁- တွင် ပရိနိဗ္ဗာန် ပြု ၏ ။ မင်း နှင့် ပြည်သူတို့ ၇- ရက် ပတ်လုံး ပူဇော်ပွဲကြီး စွာ ကျင်းပ ၍ မီး သ ဂြိုဟ် ကြ၏ ။ ဓာတ်တော်များကို ကြ၏ ။ ရှင်အရဟံ ရွှေ ၏ တ ပုံ ကိုလည်း လား တွင် ထု ထည့် လုပ် သွင်း ပူဇော် ၍ တူ ကြသည် ရွင်း တောင်ခြေ ။ ( ယခု ၌ အာနန္ဒာ ဂူ တည်ထား ဘုရား ကိုးကွယ် အတွင်း၌ ရှိ၏ ။ ) ယင်း ဂူ မှာ ပုဂံ တည် စ မူလ ၁၉- ရွာ အပါအဝင် တောင် ပ ရွာ အနောက်မြောက် တာ နဝမ အကြိမ်