## PAGE 118 ဓမ္မာစရိယ ဦး ဌေး လှိုင် ဤ ဘဝတွင် ပင် တရားထူး ရ - ရ မည့် ပုဂ္ဂိုလ် မှန် လျှင် မည်မျှ ကြီးမားသော သေ ဘေး ကဿပ ကြီး နှင့် အရှင်မြတ် ရင်ဆိုင်ရ ၌ ဤ စေ ကာ အစွမ်း မူ သေ များ ရိုး ရှိနေသည်ကို ထုံးစံ မရှိ ။ ဉာဏ တွေ့ရ ဝိပ္ပါ သ ရ ဣဒ္ဓိ ဖြင့် ရဟန္တာ ခေါ် ၏ ။ } ဟု ပေါင် အ များ လောင် ယူဆ ရှင် ခဲ့ သည်မှာ ယူဆ ထိုက် ပါ ပေ ၏ ။ ပေါင်း လောင် ရှင် ကဿပ သည် ယော နယ် တောတောင် အရပ် တို့၌ သာသနာပြု ကြွ တော် မြှုပ် နှံ မူ သင်္ဂြိုဟ် စဉ် မုံရွာမြို့ ကြသည် မှ မိုင် ။ အ ၆ ရိ ဝ မေတ္တေ - ကွာ ယျ ပုံ ဘုရား တောင် ပွ ပုံ င့် သည့် ညာ အရပ် အခါမှ တွင် ထို ပျံလွန် အလောင်းတော် တော်မူ၏ တော ။ ထို နေရာ၌ ဓာတ် လောင် မည်ဟု ဆို ကြ၏ ။ ( ယခုအခါ အလောင်းတော် ကဿပ ဟူ၍ သွားရောက် ဖူးမြော် ကြသည် ဟု တောင်ငူမြို့ ပညာ ဝန် မြို့ ဦး ထော ဖိုး ကျား င့် စေ တီ ၏ ကျောင်း အလောင်းတော် ဆရာတော် ကဿပ ညောင် စာအုပ် ကန် ရွာ ဇာတိ ၌ ဆိုသည် ဘဒ္ဒန္တ ။ ) သိ ရိ သံ ဝ ရ မထေရ် ဆဋ္ဌ သံဂါယနာ တင် စဉ် က ရေးသား ဖြ န့် ဝေ သော “ အလောင်းတော် ကဿပ သမိုင်း ' စာအုပ် ငယ် ၌ မူ အင်းဝ ပထမ မင်း ခေါင်ကြီး လက်ထက် တောင် ကြား ရွာ ( စစ်ကိုင်း မြို့နယ် မန် ကျည်း ကန် ချောင်း တောင်ဘက် ) စာ တိ ရှင် မဟာ ကဿပ သာလျှင် အလောင်း တော် ကဿပ ဖြစ်ကြောင်း ရေးသားသည် ကို ဖတ်ရှု ရ၏ ။ ထို အရှင် ကဿပ သည် သီဟိုဠ် သို့ ကြွ ၍ စာပေ သင်သည် ။ ချင်းတွင်း အရှေ့ ကမ်း ရွှေ လှေ ၌ တိုက် တည် ၌ စာပေ ပို့ချ သည် ။ ထို့နောက် ကျောက်မျက် ၊ အ နိ မ့် ၊ င သ ရောက် ၊ တောင် ၃၅- လုံး တို့ကို ကျော်သွား ရသော ယခု အလောင်းတော် ကဿပ တောင် သို့ အဆင့် ဆင့် ရွှေ့ပြောင်း သီတင်းသုံး ရသည် ။ ပရိသတ်များ ပြား လာခြင်း ကြောင့် ဖြစ်၏ ။ သ လေး ဘွား ၊ သောင် သွပ် စော်ဘွား တို့ က ကိုးကွယ် ကြသည် ။ ဆေး လည်းကောင်း စွာ တတ်သည် ။ ပျံလွန် တော် မူ သောအခါ အလျား ၁၀- တောင် ရှိ ရုပ်တု ကို အင်္ဂ တေ ဖြင့် ပြုလုပ် ထားသည်ဟု ဆို လေသည် ။ တောင် ကြား ရှင် မဟာ ကဿပ သည် ပင် အလောင်းတော် ကဿပ ဟု ဆို စေ ဦး ၊ ပုဂံ ခေတ် က လွန်စွာ ထင်ရှားသော ပေါင် လောင် ရှင် ကဿပ မှာ ကား ပြ ဆို ခဲ့ပြီး သည့် အတိုင်း ရဟန္တာ ဟု ကျော်ကြား အောင် ထူးခြား မြင့် မြတ် သည့် သူတော်စင် ကြီး အဖြစ် ကို မူ မ ယိမ်း မ ယိုင် လက်ခံ နိုင်ကြ ရာ ၏ ။ ဂိုဏ်း သမား တို့၏ ယိုး မှား ကြော် ဤနေရာ၌ တစ်ချက် မှတ်သားဖွယ် ရှိသည် မှာ လောကီ ထွက် ရပ် လမ်း လက်တွေ့ ကျမ်း ကဿပ တွင် ဇင်း သည် ကျိုက် ထွက် တောင်ပေါ် ရပ် ပေါက် မှ ပုဂ္ဂိုလ် ဂန္ဓာ ရီ ဖြစ်သည်ဟု ၀ိဇ္ဇာ ဂိုဏ်း ပြ ဆရာကြီး ဆိုထားသည် တစ် ဦး ကို အချို့ က ပေါင် ဖတ်မိ လောင် ကောင်း ရှင် ဖတ်မိ ကြ ပေ လိမ့် မည် ။ ပြ ဆိုသော ခေတ် နှင့် တကွ အထောက်အထား ခိုင် လုံ မှု မ ရှိသည် တို့ကိုလည်း သဘောပေါက် ကြ လိမ့် မည်ဟု ယူဆ ၍ ရှင်းလင်းရန် လို မည် မထင်ပါ ။ န ၀ မ အကြိမ် ## PAGE 119 အထူး သတိပြု ရ မည်မှာ - တော်ကြီး မဟာယာန များကို ပင် ကိုယ်စားလှယ် ထွက် ရပ် ပေါက် ဂိုဏ်း သွားသည် ဆရာ အချို့သည် ဟု စာရင်း တင် ရဟန္တာ ကြ၏ ။ ဖြစ်သွားကြ အ သက်ရှိ စဉ် သော မှာလည်း ဆရာ “ ဒါ ကျုပ်တို့ ဥက္ကဋ္ဌ ” စ သည် ဖြင့် ဝါဒ ဖြ န့် ့ ကာ တ ပ ည့် ခံ ၍ တရား ထိုင် လာ တတ် ကြ၏ ။ ဂိုဏ်း အဆောင်အယောင် များကို ထိုး သွင်း ကာ နား လှ ည့် ပါး လှ ည့် ယုန် ထင် ကြောင် ထင် လုပ် တတ် ကြသည် ကို များစွာ တွေ့ ဖူး ပေ ပြီ ။ တရား အ မူ အ ကျင့် ၊ အ ဖြော အ ဆို စ သည် ဆင်တူယိုးမှား လုပ် တတ်သည် ကိုလည်း မျက် ခြည် မပြတ် သင့် ၊ သမိုင်းကြောင်း သိ ဖွယ် များ အ စောင် ကျောက်စာ စောင် တို့၌ ၊ အရှင် ရာဇဝင် ကဿပ ၊ သာသနာ နှင့် စပ် ဝင် နှင့် သော နန်း မှတ်သားဖွယ် ဓလေ့ မှတ်တမ်း တို့မှာ စ အောက်ပါအတိုင်း သော မှတ်တမ်း ဖြစ်၏ ။ ပေါင် လောင် ရှင် ကဿပ လည်း န ရ ပတိ စည်သူမင်း လက်ထက် ပင်ဖြစ်သည် ။ ပေါင် လောင် လူမျိုး တို့ ကိုးကွယ် ကြ ၍ ပေါင် လောင် ရှင် ကဿပ ဟု တွင် ၏ ။ ပေါင် လောင် သူငယ်များ ကို မွေးမြူ ၍ သာသနာပြု ၏ ။ သီဟိုဠ် ကျွန်း သို့ ကြွ လို သောအခါ သိကြားမင်း က ကျား ယောင် ဆောင် ၍ . တင်ပို့ သည်ဟု ဆိုသည် ။ ( ယခုတိုင် ပလောင် တို့ ဒေသ၌ ကျား စီး ရဟန္တာရုပ်တု ကို တွေ့နိုင် သည် ။ ) တစ်ခါက ` သီဟိုဠ် သို့ သင်္ဘော ဖြင့် ကြွ ရာ ပင်လယ် ၌ သင်္ဘော မ သွား ဘဲ ရပ်တ န့် နေ သ ဖြင့် ကုန်သည် ခရီးသည် အ များ သဘောတူ မဲ ချ ကြ ရာ ၃- ကြိမ် တိုင် ရှင် ကဿပ ကျ လေ၏ ။ ရေ ၌ အ ချ ခံရသည် ။ မိကျောင်း က ကျော ၌ တင်၍ ပို့ ပေး၏ ။ သီဟိုဠ် သို ့ ရောက်လျှင် မျက်မမြင် ဘီလူး တို ့ အား မေတ္တာ ရေ ချမ်း ဆွတ် ဖျန်း ပေး၍ မျက်စိ အလင်း ရ ကြ သ ဖြင့် င ရ မန် , င တင် ကျည်း ခေါ် ဘီလူး ညီ နောင်နှစ် ဦး ကို လှူ ကြသည် သီဟိုဠ် ။ ကျွန်း မှ မဟာ စေ တီ ပုံ ၊ လော ဟ ပါ သာ ဒ ပုံ ၊ ဓာတ် တော် နှင့် ဗောဓိ ညောင် မျိုးစေ့ များကို ယူဆောင် ခဲ့ကြောင်း “ သာသနာ လင်္ကာ ရ ’ ၌ ပြ ၏ ။ ရဟန္တာ ဟု သ မုတ် ကြ ကြောင်း ကိုလည်း ဆိုသည် ။ ဤသို့ ဆို “ သာ လေသည် သ န ဝံ ။ သပ္ပ ရှင် ဒီ ပိ ကဿပ ကာ ' ကျမ်း သည် ၌ လွန်ခဲ့သော ကား ရှင် ကဿပ ၇- ခုမြောက် ရေ ချခံရ ဘဝ သည့် က ရှေး ရွာ မကောင်းမှုကို တစ်ရွာ ၌ မွေး ဖွား ၍ ကလေးတို့ ဘာဝ မြစ် တွင်း ၌ ရေချိုး ရာ ခွေးတစ်ကောင် ကိုလည်း ရေချိုး ရေ ကူး စေ ၏ ။ အတန်ကြာ လျှင် ထို ခွေး ကို မိမိ ရင်ဘတ် နှင့် ပင် ပိုက် ထွေး ၍ ကုန်း ပေါ်သို့ တင် ပေးခဲ့သည် ဟု ဆို လေသည် ။ ရေး ခဲ့သည် “ ပိဋကတ် ဆို၏ သမိုင်း ။ တောင် ” အ ဘီ ရ လာ ရှင် ပုဂ္ဂိုလ် ကဿပ ကျော် သည် သည်ပင်လျှင် ခုဒ္ဒ သိက္ခာ အဋ္ဌကထာ ဝိ န ယာ လင်္ကာ နိဿယ ရ ဋီကာ ဟောင်း အရုဏ် ကို အ ဆုံးဖြတ် တွင် ကိုးကား ဖော်ပြထား ပေသည် ။ မင်းသား သိင်္ဃ ဝိ ဇ ယ တောင်းပန် ၍ နဝမ အကြိမ် ## PAGE 120 / ၆၄ ဓမ္မာစရိယ ဦး ဋ္ဌေး လှိုင် သက္ကရာဇ် ၅၆၅- ခုနှစ်တွင် သ ဟ ဿ ရံ သီ ခေါ် “ ဗောဓိ ဝင် ဋီကာ ” ကို ပါဠိ လို ရေးသား ခဲ့ ၏ ။ ယခုတိုင် ထို ဋီကာ ကို ဖတ်နိုင်သည် ။ ( ပေ ၊ ချူ မှ တာ ။ ) ကျောက်စာ များတွင် သက္ကရာဇ် ၅၃၄ မှ ၆၃၉ ထိ ထို အမည်ကို တွေ့နေရ သ ဖြင့် အသက် ၁ ဝဝ ကျော် နေရသည် ဟု ခန့် မှန်း ရ၏ ။ ပိဋက တတ် ၍ အ ကျင့် မြတ် ရှိကြောင်း ကား ထင်ရှား လှ ပေ ၏ ။ အ နိ မ့် တောကျောင်း ကျောက်စာ ( ၇၄၀ ထိုး ) ၌ ပိဋက အလွန် တတ် ၍ အ ကျင့် တွင် ရှင် မဟာ ကဿပ ကြီး နှင့် တူ ကြောင်း ရေးထိုး ကြ လေသည် ။ ၇၅၀- ခုနှစ် ထိုး စစ်ကိုင်း ခရိုင် မြောင် နယ်ရှိ ရွှေ ပေါင် လောင် ဘုရား ကျောက်စာ ၌ မြောင် နယ် ကျောက် ရစ် ရွာ ဇာတိ ၅၃၁- ခုနှစ် ဖွား ၊ ငယ် မည် င ပေါင် လောင် သင် ၊ ရှင် မည် မဟာ ကဿပ ဟု ထိုး၍ ဇာ တာ ခွင် နှင့် အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်း ပါ ပါ ရှိ၏ ။ ၇၀၆- ခုနှစ် ထိုး ပ ရိမ္မ ကျောက်စာ ၌ ပ ရိမ္မ ရွာ သား ဟု ဆို လေသည် ။ ရ င့် မာ တစ် ကျိပ် ဝင် စ သည် ဖြင့် လည်း ဗျာဒိတ် ရကြောင်း ပါ ရှိ၏ ။ နောင်အခါ ကျောက် ရစ် ရွာ ၌ တောကျောင်း နေသည် ။ ဆေးဝါး လည်း တတ် ကျွမ်း ၏ ။ ၅၇၇- ခုနှစ်တွင် ပုဂံမင်း ( နန်း တောင်း များ မင်း ) ဦး ယဉ်း နာ စွဲ ကပ်၍ ပ င့် လျှောက် သ ဖြင့် ကုသ ပေး ရာ ချမ်းသာ ရာ ရကြောင်း ၊ ကြီး စွာ ပူဇော်၍ ထီး ဖြူ တော်ကို ပင် ဆောင်း စေကြောင်း ဆိုသည် ။ ပေါင် လောင် ရှင် ကဿပ နှင့် စပ် သော ကျောက်စာ အရပ်ရပ် အ ရ ၅၃၉- ခုနှစ်မှ ၆၃၄- ခုနှစ်အတွင်း ပုဂံ ပြည်၌ အလွန် ထင်ရှား ၍ လူအများ ရို ညွတ် ကြကြောင်း ၊ တောကျောင်း ဂိုဏ်း စတင် တည်ထောင်သူ ဖြစ်ကြောင်း ၊ မြေယာ သစ်များ ခုတ် ထွင် အလှူခံ ၍ လယ်ယာ တိုးတက်မှု ဆောင်ရွက် ကြောင်း ၊ တော ကျောင်းများ ချဲ့ ထွင် ကြောင်း သိ ရ၏ ။ အမတ်ကြီး သင်္ကြံ မ သူ၏ မြေးတော် ဟုလည်း ၆ ဝ ၆- ခုနှစ် ထိုး ကျောက်စာ တစ် ခု၌ တွေ့ ရ ပေသည် ။ ပြ ဆိုပြီး အကြောင်းအရာ တို ့ နှင့် ညှိနှိုင်း စဉ်း စား ရန် ဖြစ်ပေ ကြောင်း ။ အထူး သတိပြု ရ မည်မှာ ခုဒ္ဒ သိက္ခာ နိဿယ ( ဝိနည်း ) နှင့် ဗောဓိ ဝင် ဋီကာ မျိုး ကို ရေးသား တော် မူ ခဲ့သော အရှင် ကဿပ သည် ခေတ်သစ် သမိုင်း ဆရာ တို ့ ထင် သကဲ့သို့ လောကီ ဆန်သော ဘုန်းကြီး မျိုး မဟုတ် နိုင်သည် ကို သတိပြု ရ ပေ လိမ့် မည် ။ 10