## PAGE 121 ပုဂံခေတ် ကမ္မဋ္ဌာန်း ကျမ်းပြု အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ ပုဂံခေတ် က ပဋိ ပတ္တိ သာသနာ အထောက်အထားများ ကို အသေးစိတ် မ ဖော်ပြ နိုင် သော်လည်း ဗြဟ္မ ဝိဟာရ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၊ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ တရား နှင့် များ အလွန် အာနာပါန ပြ န့် ပွား ကမ္မဋ္ဌာန်း ထွန်း ကား များ လာ အသုံးပြု သည်မှာ များ ထင်ရှား ကြောင်း လှ ပေသည် ကိုလည်း ။ တွေ့ရှိ ရ၏ ။ ဇင်းမယ် သံ ညွတ် အ ရ ည ဝါ သီ အရှင် ဥတ္တ မာ ရာ မ ရေးသား ၍ “ က ဝိန္ဒာ ဘိ သီရိ သဒ္ဓမ္မ ဓ ဇ မဟာ ဓမ္မ ရာဇာ ဓိ ရာဇ ဂုရု ” တံဆိပ် တော် ရ ကျ ပင်း ဆရာတော် သုတ်သင် ပြင်ဆင် တော် မူ ခဲ့သော “ ဝိသုဒ္ဓိ ဒီပနီကျမ်း ” ( ၁၂၅၁- ခုနှစ် ၊ မြန်မာ သံ တော် ဆင့် မီးစက် ပုံနှိပ် တိုက်ရိုက် ၊ စာမျက်နှာ ၁၈၇ ) ၌ ပုဂံခေတ် ကမ္မဋ္ဌာန်း ကျမ်း များ ၊ ကျမ်းပြု အရိယာ သူတော်ကောင်း ကြီးများ အကြောင်း အ မြွက် မျှ ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည် ။ အမည်များ မှာ - “ မ ဟန္တ ဖြစ်သော ကြီးစွာသော ကမ္မဋ္ဌာန်း ၊ နာ ဂုဏ် နဲ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၊ မဟာ ပံ့ သု ကူ စ သည် ဆက် ကမ္မဋ္ဌာန်း ၊ မဟာ မင်္ဂ လ ထေရ် ကမ္မဋ္ဌာန်း ” စသည်တို့ ဖြစ်ကုန်၏ ။ အောက်ပါအတိုင်း ကြည်ညိုဖွယ်ရာ ကျမ်းစာ နှင့် ကျမ်းပြု ပုဂ္ဂိုလ် ထူးခြားချက် ဆရာ စဉ် ဆက် များကိုလည်း ဖတ်ရှု ရသည် ။ “ နာ ဂုဏ် ကြီး ကမ္မဋ္ဌာန်း ၌ ကား ဗုဒ္ဓါနုဿတိ မျှ လာ မူ ၍ ဝိပဿနာ သို့ သွားလေ၏ ။ မဟာ ဗာ ဟု ဂံ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၌ ကား ဗုဒ္ဓါနုဿတိ က စ၍ လည်းကောင်း ထား ၏ ။ " “ ထို တွင် မဟာ ပါ မုက် အ ကြီး ကား အနာ ဂါမ် ဟူ၏ ။ ( မဟာ ပါမောက္ခ မထေရ် ကြီး ကား အနာ ဂါမ် ဟု ဆိုလိုသည် ။ ) ထိုသို့သော အဖြစ် ကို သိ စိ မ့် သော ငှာ “ ငါ စု တေ လျှင် ခေါင်းလောင်း ကို သုံး ချက် ထိုး ” ဟူ၍ တ ပ ည့် ကြီးကို မှာ ခဲ့သော ဟူ၏ ။ “ မဟာ မင်္ဂ လ ထေရ် ၊ မဟာ ဗာ ဟုင်္ဂ ထေရ် သည် နှစ်ပါး တို့သည် ကား ရဟန္တာ ဖြစ်ကုန်၏ ။ သင်္ဂြိုဟ် သောအခါ ဓာတ် စု သည် ချည်း ဟူ၏ ။ ကာ ယ ၏ ဒုဂ္ဂန္ဓ လည်း မရှိ ကုန် ဟူ၏ ။ ( ဓာတ် တော် ကျ သည် ။ အလောင်းတော် မ နံ မ စော် မ ပုပ် ဟု “ နာ ဆိုလိုသည် ဂုဏ် ကြီး ၊ ။ ) နာ ဂုဏ် ငယ် တို့သည် ထို ပုဂ္ဂိုလ် မြတ် တို့၏ ရှေး ကမ္မဋ္ဌာန်း ဆရာ ချ ည့် တည်း ။ အရိယာ တို့ ချည်း ဟု ဆို ကုန် ၏ ။ ” နဝမ အကြိမ် ## PAGE 122 GG မ္မာ စ ရိ ယ ဦး ဌေး လှိုင် ဒိ သာ ပြာ မုက် ဆရာတော် အထက်ပါ စကားရပ် တွင် “ မဟာ ပါ မုက် အ ကြီး ကာ ဆိုသည်မှာ ဒိ သာ ပါမောက္ခ ဆရာတော် ကို ဆိုလို ဟန် ရှိ၏ ။ ယင်း ကို ပင် သက္က တ အသံထွက် ဖြင့် “ ဒိ သာ ပြာ မုက် ” ဟု ခေါ် ကြသည် ။ ယခုအခါ ကလေးငယ်များ အထိ သိ နေကြသော “ ဆရာတော် ဦး ကျည် ပွေ့ ” ကို ပင် ခေါ်ဆို ကြ ခြင်း ဖြစ်သည် ။ ကြီးမှ စာသင် ရသော်လည်း ရှင်ဘုရင် အ ကိုးကွယ် ခံရ လောက်အောင် ပိဋက တတ်သော ပုဂ္ဂိုလ် ဟု ပြော စ မှတ် ပြု ကြ၏ ။ သင်္ဂြိုဟ် ကျမ်း ကို သင်ယူ ကြ သောအခါ အ ည သ မာန်း စေတသိက် အ ည အ ပါ ဒါန် နှင့် စပ် သောအခါ တွင်လည်း ဦး ကျည် ပွေ့ အကြောင်းကို ပြော ရိုး ပြု စ လေ့ ကုန် ၏ ။ ပုဂံ၌ “ ရုပ် မေး ရုပ် ဖြေ ကန် ” ဟူ၍ ရှိသည် ။ ဦး ကျည် ပွေ့ အား စာ တတ် ဆရာတော်များ က စာပေ သရုပ် သ ကန် စစ်မေး ရာ ဌာန ဟု ဆိုကြသည် ။ ဦး ကျည် ပွေ့ အကြောင်း ကား ထို မျှသာ မဟုတ် ။ ပုဂံပြည် တရုတ် ပြေး မင်း လက်ထက်တွင် ပုဂံ ပြည်ကြီး တရုတ် စစ် ရန် ကြောင့် ပျက်စီး ရ သောအခါ မြန်မာပြည်သူ အ လုံး ၏ ကိုယ်စား တရုတ်ပြည် ပီကင်း မြို့ ကူ ဗ လေ ခန် ဘုရင်ကြီး ထံ ကိုယ်တိုင် ကြွရောက် အရေး ဆို ခဲ့သော ငြိမ်းချမ်းရေး ခေါင်းဆောင်ကြီး ပင် တည်း ။ ကူ ဗ လေ ခန် နှင့် ဆွေးနွေး ပုံ တရုတ်ပြည်သို့ ကြွ သော နှစ် ကား ခရစ်သက္ကရာဇ် အေ - ဒီ ၁၂၈၅- ခု ဖြစ်၏ ။ ၁၂၈၃- ခုနှစ်မှ စ၍ င ဆောင် ချီ , ကောင် စင် , တကောင် မြို့များ ကျ ဆုံး နေ ခဲ့ပြီ ဖြစ်၍ တရုတ် မွန် ဂို တို့ မြို့တော် အနှံ့ တပ် မြို့တော် ပြုလုပ် ထား ရာ ဆရာတော်သည် စခန်း တစ်ခုသို့ ရောက်တိုင်း သက်ဆိုင်ရာ စစ်ဘက် အကြီးအကဲများ ထံ သုဝဏ္ဏ လိပ် ( စာ ) ရေးသား အကြောင်းကြား ပြီးမှ အဆင့် ဆင့် ခက်ခဲ စွာ ကြွ တော် မူ ရသည် ။ ဆရာတော်သည် ထိုနှစ် ယ ဆည် ( ယူနန် ဖု ) ၌ ဝါ ဆို၍ ဒီဇင်ဘာတွင် တယ် တူ ( ပီကင်း ) သော ရှိ ဧကရာဇ် စကား များမှာ ဘုရင်ကြီး အလွန် ကူ ဗ လေ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ခန် နှင့် စကား ကောင်း အခြေအတင် လှ ပေသည် ဆို ရသည် ။ “ ဒိ သာ ။ ဆရာတော် ပြာ မုက် ကျောက်စာ ပြောဆို ' ဟု ထင်ရှား ရှိ၏ ။ ကူ ဗ လေ ခန် နှင့် ဆွေးနွေး ပြောဆို ရ ပုံ ကို ကျောက်စာ တွင် အပြည့်အစုံ ဖော်ပြထား ရာ ကောက်နုတ်ချက် မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏ ။ ကူ ဗ လေ ခန် ။ ။ ပဏ္ဍိတ် ၊ ဤ ငါ၏ သူရဲ ( စစ်သည် ) နှစ်ထောင် နှင့် မဟာ ထေရ် ရှင် နှင့် ( ပုဂံ၌ ) သာသနာပြု လေ ဟု ဆို နှင် ၏ ။ နဝမ အကြိမ် ## PAGE 123 ဆရာတော် ။ ။ မဟာ ရာဇ် ၊ ဤ သူရဲ အ လုံး ၊ သင်္ဃာ အ လုံး စပါး ဟိ မှ သာ တည် ကြည် အံ့ ။ စပါး ကား ပြည် စည်းစိမ် အမြစ် မဟုတ် လော ။ ဤ သူရဲ တို့သည် ထန်း ( သီး နှင့် ထန်း အူ ) တို့ကို သာ စဉ်း ၍ စားပြီး ကာ ဝမ်း နာ ၍ မ သေ ကုန် သ လော ။ ကြွင်း သော သင်္ဃာ တို့လည်း ပြည်တွင်း မဝင် ဝံ့ ။ တော သို့ ပြေး ၍ သေ ကုန် ခံ သော တ ကား ။ မင်းကြီး အောင် သော အ မှု မဟုတ် လော ။ ဥ ယန် စိုက် သော ယောက်ျား ကား ရေ သွန်း ၍ သစ်ပင် တို့ကို ကြီး စေ ၏ ။ အ ညွ န့် မ ဆိတ် တ ကား ။ သစ်ပင် သီး ပြီးသော် သာ အ သီး စား ၏ ။ တံ ပြတိုက် ( တမ္ပ ဒိပ် 3 = ပုဂံ ) ပြည် ကိုလည်း ရေ သွန်း ဦး လတ် သေး ။ မြတ်စွာ သာသနာ လည်း သေ ငယ်မူ ပြီ ။ “ မင်းကြီး ကား ဘုရား ဆု တောင်း သ သူ မဟုတ် လော ။ အ ဖ ဂေါတမ သာသနာ များလည်း များစွာ ကို ၊ မပျက် ကြီး လည်း စေ ကြီး လတ် စွာ သေး ၊ တံ ပြ ။ တိက် မင်းကြီး ပြည် နိုင်သော ကား အ ငယ် ပြည် တည်း ကား ။ သာသနာ ဟိ သော ကြောင့် ရ ကား ဘုရားအလောင်း တိုင် ကာ ပြည့် မြောက် ၏ ။ သူရဲ အ ဝင် စဲ လတ် ဘိ ။ ငါ ကား ကောက် ပဲ စိုက် စေ ဦး အံ့ ။ ကောက် ပဲ ပြီးသော် ကား ဝင် ။ ( ပုဂံ က လက်ဆောင် ပဏ္ဏာ ပေးရန် ကတိပေး စကား ပြောဆိုလိုက် ရာ ...... ) ကူ ဗ လေ ခန် ။ 11 ဤ စကား တွင် ငါ့ ဖို့ လည်း ပါ၏ ။ ပဏ္ဍိတ် လား ၍ ထွက်ပြေး သော သင်္ဃာ တို့ကို ခေါ် လေ ။ ကောက် ပဲ လည်း စိုက် လေ ။ ( ဆို၍ စစ်သည်များ ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းရန် ကတိပြု ၏ ။ ) ပြည် ရေး ပြည် မှု ဖြစ်စေ ကာ မူ သင်္ဃာ တော် အရှင်မြတ် တို့သည် ရံ ခါ မင်း နှင့် ပြည်သူ တို့အတွက် ဝင်ရောက် ကူညီ တော် မူ လေ့ ရှိကြောင်း ပြ ညွှန် ရာ လည်း ရောက် ပေသည် ။ ( ဒိ သာ ပြာ မုက် ကျောက်စာ ၊ ဒေါက်တာ သန်းထွန်း ၏ “ အသစ် မြင် ဗမာ သမိုင်း ’ နှင့် အခြေ မြန်မာနိုင်ငံရေးသမိုင်း ။ ) နာ ဂုဏ် ငယ် , ရာ ဂုဏ် ကြီး အမေးအဖြေ ပြ ဆိုပြီး “ ဝိသုဒ္ဓိ ဒီပနီ ” အ ရ နာ ဂုဏ် ကြီး နာ ဂုဏ် ငယ် မထေရ် အရှင်မြတ် နှစ်ပါး သည် ပုဂံခေတ် အဆိုပါ ကမ္မဋ္ဌာန်း ဆရာ အဆက်ဆက် ၏ ဆရာ မူလ ဘူ တ ရှေး ဦး ကမ္မဋ္ဌာန်း ဆရာတော်ကြီးများ ဖြစ် ရုံ သာမက အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ် မြတ် ကြီးများ ဖြစ်ကြသည် ကိုလည်း မှတ် သိရ ပေ ၏ ။ ထို အရှင်မြတ် ကြီး နှစ်ပါး ၏ အကြောင်း နှင့် စပ် ၍ ကန္နီ ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ( ၁၂၉၃- ခုနှစ် စာမျက်နှာ ရေး ) “ ၄၀၆- သစ္စာ ပါရဂူ ရ ၌ ကျမ်း ထို ' အရှင်မြတ် နိဗ္ဗာန်ကို အကြောင်းလေး ကြီး နှစ်ပါး ၏ အမေးအဖြေ ပါး နှင့် ပြည့် ကို စုံ မှ ဖတ်ရှု မြင်နိုင် ရ ပုံ ပေသည် အခန်း ။